Wpływ olanzapinu na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie olanzapiny u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią wymaga szczególnej uwagi lekarza prowadzącego. Istnieją ściśle określone wytyczne dotyczące stosowania tego leku w tych grupach pacjentek, które należy uwzględnić podczas planowania terapii olanzapiną.¹

Stosowanie olanzapinu w ciąży

Dotychczasowe dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania olanzapiny u kobiet ciężarnych są ograniczone. Nie przeprowadzono odpowiednich badań z grupą kontrolną, które pozwoliłyby na jednoznaczną ocenę bezpieczeństwa tego leku w okresie ciąży.²

Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności zgłoszenia:

• faktu zajścia w ciążę podczas terapii olanzapiną
• planów dotyczących ciąży, jeśli pacjentka rozważa zajście w ciążę w trakcie leczenia

³

Decyzja o zastosowaniu olanzapiny u kobiety ciężarnej powinna być podjęta wyłącznie po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka. Olanzapina może być stosowana w ciąży jedynie w sytuacji, gdy spodziewane korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla rozwijającego się płodu.⁴

Ryzyko dla noworodka po ekspozycji na olanzapinę

Szczególnie istotne znaczenie ma ekspozycja płodu na olanzapinę w trzecim trymestrze ciąży. Noworodki, których matki przyjmowały leki przeciwpsychotyczne (w tym olanzapinę) w ostatnim trymestrze ciąży, stanowią grupę podwyższonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych po porodzie.⁵

U noworodków matek leczonych olanzapiną w trzecim trymestrze ciąży mogą wystąpić następujące objawy niepożądane:

• Objawy pozapiramidowe – związane z działaniem leku na układ nerwowy
• Objawy odstawienne – wynikające z zaprzestania dostarczania leku po porodzie

Nasilenie tych objawów może być różne, podobnie jak czas ich utrzymywania się.⁶

Obserwowane u noworodków objawy niepożądane po ekspozycji na olanzapinę w okresie prenatalnym obejmują:

1. Pobudzenie psychoruchowe – zwiększona aktywność i niepokój
2. Wzmożone napięcie mięśni – nadmierna sztywność mięśniowa
3. Obniżone napięcie mięśni – osłabienie napięcia mięśniowego
4. Drżenie – mimowolne drgania mięśni
5. Senność – nadmierna potrzeba snu
6. Zespół zaburzeń oddechowych – problemy z prawidłowym oddychaniem
7. Zaburzenia karmienia – trudności z przyjmowaniem pokarmu

⁷

Z uwagi na możliwość wystąpienia tych objawów, stan noworodków, których matki przyjmowały olanzapinę w trzecim trymestrze ciąży, powinien być starannie monitorowany po urodzeniu.⁸

Olanzapina a karmienie piersią

Wyniki badań przeprowadzonych z udziałem zdrowych kobiet karmiących piersią jednoznacznie wykazały, że olanzapina przenika do mleka matki. Jest to istotna informacja, którą lekarz powinien przekazać pacjentce rozważającej karmienie piersią podczas terapii tym lekiem.⁹

Przeprowadzone badania pozwoliły określić średnią ekspozycję na olanzapinę u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące ten lek. W stanie stacjonarnym ekspozycja u niemowląt (mg/kg masy ciała) stanowiła 1,8% dawki olanzapiny przyjmowanej przez matkę (mg/kg masy ciała).¹⁰

Z uwagi na przenikanie olanzapiny do mleka matki, lekarz powinien odradzić pacjentkom karmienie piersią w trakcie terapii tym lekiem. Jest to jednoznaczne zalecenie, które należy przekazać każdej pacjentce stosującej olanzapinę w okresie laktacji.¹¹

Wpływ olanzapinu na płodność

Dotychczasowe dane dotyczące wpływu olanzapiny na płodność u ludzi są niewystarczające. Nie są znane dokładne mechanizmy oddziaływania tego leku na zdolności rozrodcze u kobiet i mężczyzn.¹²

Przed rozpoczęciem terapii olanzapiną u pacjentów planujących potomstwo, lekarz powinien poinformować o braku jednoznacznych danych dotyczących wpływu tego leku na płodność. Dostępne są jedynie dane przedkliniczne, które nie zostały w pełni potwierdzone w badaniach z udziałem ludzi.¹³