aminotransferazy wątrobowe
Aminotransferazy wątrobowe to enzymy biorące udział w metabolizmie aminokwasów, których stężenie we krwi wzrasta przy uszkodzeniu komórek wątrobowych. Do najważniejszych należą aminotransferaza alaninowa (ALT) oraz aminotransferaza asparaginianowa (AST), które stanowią istotne markery diagnostyczne w ocenie funkcji wątroby.
ALT występuje głównie w hepatocytach, co czyni ten enzym bardzo swoistym dla uszkodzenia wątroby. Z kolei AST, oprócz wątroby, występuje również w mięśniu sercowym, mięśniach szkieletowych, nerkach i mózgu, przez co jej podwyższone wartości mogą wskazywać również na uszkodzenie innych tkanek.
Podwyższone wartości aminotransferaz (powyżej normy laboratoryjnej) mogą świadczyć o uszkodzeniu wątroby w przebiegu wirusowego zapalenia wątroby, toksycznego uszkodzenia (leki, alkohol), chorób autoimmunologicznych, niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby, a także w chorobach dróg żółciowych czy nowotworach wątroby.
Stosunek AST/ALT (współczynnik de Ritisa) może być pomocny w diagnostyce różnicowej chorób wątroby – wartości >2 sugerują alkoholowe uszkodzenie wątroby, podczas gdy niższe wartości są bardziej charakterystyczne dla wirusowego zapalenia wątroby czy NAFLD.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lipanthyl 200M
Fenofibrat (Lipanthyl 200M) wymaga starannego monitorowania funkcji wątroby, nerek oraz mięśni ze względu na ryzyko hepatotoksyczności, nefrotoksyczności i miopatii. Aktywność aminotransferaz (AspAT, AlAT) powinna być kontrolowana co 3 miesiące przez pierwszy rok terapii, a leczenie należy przerwać przy wzroście >3-krotności górnej granicy normy lub objawach zapalenia wątroby. Monitorowanie kinazy kreatynowej (CK) jest konieczne zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka (wiek >70 lat, niedoczynność tarczycy, zaburzenia nerek, hipoalbuminemia), a przerwanie terapii wskazane przy CK >5× górnej granicy normy lub objawach miopatii. Stężenie kreatyniny w surowicy należy oznaczać przed terapią, co miesiąc przez 3 miesiące, a następnie okresowo; leczenie przerwać przy wzroście o 50% powyżej górnej granicy normy. U pacjentów z eGFR 30-59 ml/min/1,73 m² konieczne jest dostosowanie dawki, a stosowanie fenofibratu jest przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności nerek.
aminotransferazy, aminotransferazy wątrobowe, choroby sercowo-naczyniowe, cukrzyca typu 2, dyslipidemia mieszana, dysproteinemia, fenofibrat, fibrat, hiperlipidemia, hipertrójglicerydemia, hipoalbuminemia, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kamica dróg żółciowych, kinaza kreatynowa, kreatynina, miopatia, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, przewód żółciowy, rabdomioliza, statyna, toksyczność mięśniowa, uszkodzenie nerek, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastój żółci, zespół nerczycowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Rosutrox 5 mg
Rozuwastatyna charakteryzuje się profilem działań niepożądanych, które są najczęściej łagodne i przemijające, a mniej niż 4% pacjentów musiało przerwać leczenie z powodu niepożądanych efektów. Częstość występowania działań niepożądanych jest zależna od dawki, z większym ryzykiem przy dawkach powyżej 20 mg, szczególnie 40 mg. Do najczęstszych objawów należą bóle mięśni, miopatia, a rzadziej rabdomioliza, która może prowadzić do ostrej niewydolności nerek. Zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej (CK) jest obserwowane w zależności od dawki, a przy wartości >5 x GGN (górna granica normy) zaleca się przerwanie terapii. Proteinuria, głównie kanalikowa, występuje u mniej niż 1% pacjentów przy dawkach 10-20 mg i u około 3% przy dawce 40 mg, jednak nie wiąże się z progresją choroby nerek. Zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych jest również zależne od dawki i zwykle łagodne oraz przemijające.
aminotransferazy wątrobowe, ból głowy, ból mięśni, cukrzyca, ginekomastia, hematuria, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, krwiomocz, małopłytkowość, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, polineuropatia, proteinuria, rabdomioliza, reakcja polekowa z eozynofilią, rozuwastatyna, śródmiąższowe zapalenie płuc, upośledzenie pamięci, zaburzenie snu, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawrót głowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zolaxa 20 mg
Olanzapina, substancja czynna leku Zolaxa, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy uwzględnić w trakcie terapii. Najczęściej obserwowane działania niepożądane u dorosłych (≥1%) to senność, zwiększenie masy ciała, eozynofilia, podwyższone stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy i triglicerydów, cukromocz, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, leukopenia, neutropenia, dyskineza, niedociśnienie ortostatyczne, działanie antycholinergiczne oraz przemijające bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych. Zwiększenie masy ciała jest szczególnie istotne klinicznie: podczas krótkotrwałego leczenia (mediana 47 dni) wzrost masy ciała ≥7% występował u 22,2% pacjentów, a podczas długotrwałego stosowania (≥48 tygodni) u 64,4%, z odpowiednio 4,2% i 31,7% pacjentów doświadczających wzrostu ≥15%, oraz 0,8% i 12,3% wzrostu ≥25%. Ponadto, olanzapina powoduje istotne podwyższenie lipidów na czczo (cholesterol całkowity, LDL, triglicerydy) oraz glukozy, często przekraczając wartości graniczne i normy (np. cholesterol ≥6,2 mmol/l, glukoza ≥7 mmol/l, triglicerydy ≥2,26 mmol/l). W badaniach klinicznych u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem odnotowano zwiększoną śmiertelność i zdarzenia naczyniowo-mózgowe, a u pacjentów z chorobą Parkinsona – nasilenie parkinsonizmu i omamów.
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, astenia, ból stawów, bradykardia, brak miesiączki, cholesterol, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Parkinsona, cukromocz, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dystonia, działanie antycholinergiczne, eozynofilia, ginekomastia, glukoza, gorączka, hiperprolaktynemia, krwawienie z nosa, kwasica ketonowa, leukopenia, małopłytkowość, migotanie komór, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, olanzapina, parkinsonizm, polekowa reakcja z eozynofilią, późna dyskineza, priapizm, prolaktyna, rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych, senność, triglicerydy, uspokojenie polekowe, wskaźnik masy ciała, wydłużenie odstępu QT, wydzielanie mleka, wysypka, zaburzenia erekcji, zaburzenia układu chłonnego, zakrzep z zatorami, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia u noworodków, złośliwy zespół neuroleptyczny, zmęczenie, zmniejszone libido, zwiększenie apetytu, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vicks AntiGrip Complex 500 mg + 200 mg + 10 mg
Vicks AntiGrip Complex zawiera 500 mg paracetamolu, 200 mg gwajafenezyny oraz 10 mg fenylefryny chlorowodorku i może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu. Bardzo rzadko obserwuje się poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak trombocytopenia, agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna, neutropenia, leukopenia oraz pancytopenia, głównie związane z paracetamolem. Rzadko występują reakcje alergiczne i anafilaksja na fenylefrynę i paracetamol, a bardzo rzadko obrzęk twarzy, warg, języka lub gardła po gwajafenezynie. Fenylefryna może rzadko powodować objawy neurologiczne (bezsenność, nerwowość, drżenie, lęk, dezorientacja, zawroty głowy, ból głowy) oraz kardiologiczne (tachykardia, kołatanie serca, nadciśnienie tętnicze), co wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego.
agranulocytoza, amina sympatykomimetyczna, aminotransferazy wątrobowe, anafilaksja, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ciężka reakcja skórna, drżenie, dyskomfort żołądkowo-jelitowy, fenylefryna, gwajafenezyna, jadłowstręt, kołatanie serca, leukopenia, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, nudności, pancytopenia, paracetamol, pokrzywka, reakcja alergiczna, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, tachykardia, trombocytopenia, układ immunologiczny, układ nerwowy, wymioty, wysypka skórna, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia naczyniowe, zaburzenia nerek, zaburzenia oddechowe, zaburzenia serca, zaburzenia wątroby, zawroty głowy, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ambrisentan AOP 10 mg
Ambrisentan AOP jest dostępny w postaci tabletek powlekanych o dawkach 5 mg i 10 mg, stosowany w terapii tętniczego nadciśnienia płucnego (PAH). Monoterapia rozpoczyna się od dawki 5 mg raz na dobę, z możliwością zwiększenia do 10 mg w zależności od tolerancji i odpowiedzi klinicznej. W terapii skojarzonej z tadalafilem docelowa dawka ambrisentanu wynosi 10 mg raz na dobę, przy stopniowej eskalacji dawki tadalafilu z 20 mg do 40 mg w ciągu 8 tygodni. W przypadku współstosowania z cyklosporyną A u dorosłych dawka ambrisentanu powinna być ograniczona do 5 mg raz na dobę, a stan pacjenta wymaga ścisłego monitorowania. U dzieci i młodzieży (8-18 lat) dawkowanie jest dostosowane do masy ciała, z dawkami początkowymi od 2,5 mg do 5 mg i możliwością zwiększenia do 7,5 mg lub 10 mg, zależnie od masy i tolerancji. Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 8 roku życia. Pacjenci w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności nerek nie wymagają modyfikacji dawkowania, jednak u osób z klirensem kreatyniny <30 ml/min zaleca się ostrożność przy zwiększaniu dawki.
ambrisentan, aminotransferazy wątrobowe, cyklosporyna A, eskalacja dawki, glukuronidacja, klirens kreatyniny, monoterapia ambrisentanem, PAH, przerwanie terapii, tabletka powlekana, terapia skojarzona, tętnicze nadciśnienie płucne, tolerancja leku, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Nintedanib – Właściwości farmakokinetyczne
Nintedanib wykazuje złożoną farmakokinetykę charakteryzującą się niską bezwzględną biodostępnością wynoszącą 4,69% po podaniu doustnym dawki 100 mg, co jest wynikiem efektu nośnikowego i intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w czasie 2-4 godzin (zakres 0,5-8 h), a stan stacjonarny stężenia leku uzyskuje się w ciągu tygodnia. Nintedanib wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (97,8%) oraz dużą objętość dystrybucji (Vss = 1050 L), co wskazuje na szerokie rozmieszczenie w tkankach. Eliminacja leku odbywa się głównie przez metabolizm hydrolityczny i wydalanie z żółcią i kałem (93,4% dawki), z minimalnym udziałem wydalania nerkowego (0,05% dawki po podaniu doustnym). Końcowy okres półtrwania wynosi 10-15 godzin, a kumulacja po wielokrotnym podaniu jest niewielka (1,04-krotność dla Cmax i 1,38-krotność dla AUC). Spożycie posiłku zwiększa ekspozycję na lek o około 20% i opóźnia czas osiągnięcia Cmax do około 4 godzin.
aminotransferazy wątrobowe, białko oporności raka piersi, choroba śródmiąższowa płuc, cytochrom P450, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka nintedanibu, glikoproteina p, hydroliza esterazowa, idiopatyczne włóknienie płuc, klirens osoczowy, łagodne zaburzenie czynności wątroby, niedrobnokomórkowy rak płuca, proporcjonalność dawki, skala Child-Pugh, stabilność farmaceutyczna, stężenie maksymalne w osoczu, UDP-glukuronosyltransferaza, umiarkowane zaburzenie czynności wątroby, wiązanie z białkami osocza, zależność ekspozycja-odpowiedź, zmienność międzyosobnicza - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vildagliptin + Metformin hydrochloride +pharma 50 mg + 850 mg
Produkt leczniczy zawierający wildagliptynę (50 mg) i metforminę (850 mg lub 1000 mg) wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z randomizowanych badań kontrolowanych placebo obejmujących 6197 pacjentów, z czego 3698 otrzymywało wildagliptynę z metforminą. Większość działań niepożądanych miała charakter łagodny i przemijający, bez konieczności przerwania terapii. Nie stwierdzono zależności częstości działań niepożądanych od wieku, grupy etnicznej, czasu leczenia czy dawki. Kluczowe ryzyka to zapalenie trzustki związane z wildagliptyną oraz kwasica mleczanowa po metforminie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Rzadkie przypadki zaburzeń czynności wątroby (w tym zapalenia) po wildagliptynie przebiegały bezobjawowo i ustępowały po odstawieniu leku. Hipoglikemia występowała rzadko (0,4% w monoterapii wildagliptyną), a jej ryzyko wzrastało w terapii skojarzonej, np. do 5,1% przy jednoczesnym stosowaniu sulfonylomocznika i metforminy oraz do 14% przy insulinie.
aminotransferazy wątrobowe, biorównoważność, cholestaza, choroba refluksowa przełyku, hipoglikemia, inhibitor ACE, kwasica mleczanowa, metformina, niedokrwistość megaloblastyczna, obrzęk naczynioruchowy, pemfigoid pęcherzowy, wildagliptyna, witamina B12, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie naczyń skóry, zapalenie nosogardzieli, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zolafren 10 mg
Olanzapina, substancja czynna leku Zolafren, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze (≥1%) to senność, zwiększenie masy ciała, eozynofilia, hiperprolaktynemia, hiperlipidemia, hiperglikemia, cukromocz, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, leukopenia, neutropenia, dyskineza, niedociśnienie ortostatyczne oraz przejściowe podwyższenie aktywności aminotransferaz wątrobowych. Szczególnie istotne są zaburzenia metaboliczne: po 47 dniach terapii zwiększenie masy ciała o ≥7% występowało u 22,2% pacjentów, a po 48 tygodniach u 64,4%, z towarzyszącym wzrostem stężeń cholesterolu, LDL, triglicerydów oraz glukozy (≥7 mmol/L). Rzadko obserwowano rozwój lub zaostrzenie cukrzycy, czasem z kwasicą ketonową lub śpiączką, co stanowi zagrożenie życia. Neurologiczne działania niepożądane obejmują często akatyzję, parkinsonizm i dyskinezę, a rzadko złośliwy zespół neuroleptyczny. Po nagłym odstawieniu mogą pojawić się objawy odstawienne, takie jak pocenie się, bezsenność i drżenie.
akatyzja, amenorrhea, aminotransferazy wątrobowe, bradykardia, choroba afektywna dwubiegunowa, cukrzyca polekowa, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dyslipidemia, dystonia, efekt przeciwcholinergiczny, eozynofilia, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatyninowa, fotodermatoza, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, glikozuria, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hipotermia, kwasica ketonowa, leukopenia, małopłytkowość, migotanie komór, napady drgawkowe, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, obniżone libido, olanzapina, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, profil bezpieczeństwa leku, przyrost masy ciała, rabdomioliza, sedacja polekowa, senność, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia erekcji, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość zakrzepowa, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia leku, zespół odstawienia u noworodka, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Walsartan Krka 80 mg
Walsartan Krka (80 mg, tabletki powlekane) jest stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz u pacjentów po zawale mięśnia sercowego i z niewydolnością serca. W badaniach klinicznych częstość działań niepożądanych była porównywalna do placebo i nie wykazywała zależności od dawki, czasu terapii, płci, wieku czy rasy. Działania niepożądane obejmują m.in. hiperkaliemię, hiponatremię, zawroty głowy, kaszel, bóle brzucha, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, obrzęk naczynioruchowy, ból mięśni, zaburzenia czynności nerek i zmęczenie. Częstość występowania działań niepożądanych jest różna, od niezbyt często (≥ 1/1 000 do <1/100) do nieznanej. U pacjentów po zawale i z niewydolnością serca obserwuje się częstsze występowanie niedociśnienia (często) oraz zaburzeń nerek, w tym ostrej niewydolności nerek (często). W populacji pediatrycznej (6-17 lat) najczęstsze działania niepożądane to ból głowy (5,4%), zawroty głowy (2,3%) i hiperkaliemia (2,3%), z 8% przerwaniem terapii z powodu działań niepożądanych.
aminotransferazy wątrobowe, choroba posurowicza, funkcje neuropoznawcze, hematokryt, hiperkaliemia, hiponatremia, leczenie przeciwnadciśnieniowe, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, pęcherzowe zapalenie skóry, przewlekła choroba nerek, stężenie kreatyniny, walsartan, zapalenie naczyń, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego - Leksykon leków
Przedawkowanie – Bosutinib Zentiva 500 mg
Przedawkowanie leku Bosutinib Zentiva (bosutynib), dostępnego w tabletkach o dawkach 100 mg, 400 mg i 500 mg, stanowi poważne zagrożenie kliniczne, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Ze względu na mechanizm działania jako inhibitor kinazy tyrozynowej, przedawkowanie może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych, takich jak zaburzenia hematologiczne (neutropenia, trombocytopenia, niedokrwistość), hepatotoksyczność (wzrost aminotransferaz, ryzyko ostrej niewydolności wątroby), nefrotoksyczność, zaburzenia kardiologiczne (wydłużenie QT, arytmie), zaburzenia neurologiczne oraz metaboliczne (hipofosfatemia, hipokaliemia, hiponatremia). Dawki przekraczające 500 mg/dobę wiążą się ze zwiększonym ryzykiem powikłań hematologicznych, natomiast inne objawy nie mają precyzyjnie określonych progów dawki ze względu na ograniczone dane kliniczne.
aminotransferazy wątrobowe, antidotum, bosutynib, farmakokinetyka bosutynibu, hepatotoksyczność, hipofosfatemia, hipokaliemia, hiponatremia, hipotensja, inhibicja kinazy tyrozynowej, inhibitor kinazy tyrozynowej, nefrotoksyczność, neutropenia, niedokrwistość, ostra niewydolność wątroby, pacjent hematoonkologiczny, parametr hematologiczny, płukanie żołądka, przedawkowanie leku, tabletka powlekana, trombocytopenia, węgiel aktywowany, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ambrisentan AOP 5 mg
Ambrisentan jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym lecytynę sojową (E322), co wyklucza stosowanie u osób z alergią na soję. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w ciąży ze względu na działanie teratogenne oraz u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji. Ponadto, ambrisentan nie powinien być stosowany u kobiet karmiących piersią. Przeciwwskazaniem są także ciężkie zaburzenia czynności wątroby, w tym marskość, oraz podwyższone wartości aminotransferaz AspAT i/lub AlAT przekraczające 3-krotnie górną granicę normy (>3 x GGN). U pacjentów z idiopatycznym zwłóknieniem płuc lek może nasilać progresję choroby i jest również przeciwwskazany. Tabletki zawierają laktozę (47,5 mg w dawce 5 mg i 95 mg w dawce 10 mg), lecytynę sojową (0,14 mg i 0,21 mg) oraz barwnik czerwień Allura (E129) (0,02 mg i 0,41 mg), co wymaga uwagi u pacjentów z nietolerancją laktozy lub alergiami.
ambrisentan, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy wątrobowe, czerwień Allura, działanie teratogenne, hepatotoksyczność, idiopatyczne zwłóknienie płuc, laktoza, lecytyna sojowa, marskość wątroby, nadciśnienie płucne, nadwrażliwość na składniki leku, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, reakcja alergiczna, substancja czynna, wady rozwojowe płodu, zaburzenia czynności wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Crestor 20 mg
Rozuwastatyna, składnik leku Crestor, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony zarówno w badaniach klinicznych, jak i w doświadczeniach porejestracyjnych. Działania niepożądane są zazwyczaj łagodne i przemijające, a mniej niż 4% pacjentów musiało przerwać terapię z ich powodu. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się od bardzo rzadkich (<1/10 000) do częstych (≥1/100 do <1/10). Do najczęstszych objawów należą bóle mięśni, zaparcia, nudności, bóle głowy oraz zaburzenia snu. Istotne działania niepożądane obejmują miopatię, rabdomiolizę, zwiększone stężenia aminotransferaz wątrobowych, a także proteinurię, której częstość zależy od dawki: poniżej 1% przy dawkach 10-20 mg oraz około 3% przy dawce 40 mg. Wzrost aktywności kinazy kreatynowej powyżej 5 x GGN wymaga przerwania leczenia.
aminotransferazy wątrobowe, białkomocz, cukrzyca, ginekomastia, hematuria, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, krwiomocz, małopłytkowość, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, polineuropatia, proteinuria, rabdomioliza, reakcja polekowa z eozynofilią, rozuwastatyna, śródmiąższowe zapalenie płuc, upośledzenie pamięci, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczeniopodobny, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lipegis 10 mg
Lek Lipegis zawierający ezetymib w dawce 10 mg jest stosowany w leczeniu hipercholesterolemii i charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa potwierdzonym w licznych badaniach klinicznych obejmujących łącznie ponad 14 000 pacjentów. Działania niepożądane występują z częstością porównywalną do placebo i są przeważnie łagodne oraz przemijające. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to ból głowy, ból mięśni, zmęczenie, ból brzucha, biegunka oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (ALAT, ASPAT). W badaniach klinicznych częstość miopatii wyniosła 0,2% w grupie ezetymibu/symwastatyny i 0,1% w grupie symwastatyny, a rabdomiolizy 0,1% i 0,2% odpowiednio. Zwiększenie aktywności aminotransferaz (>3 x górna granica normy) występowało u 0,5% pacjentów w monoterapii ezetymibem i u 1,3% w terapii skojarzonej ze statyną. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest podobny do dorosłych, bez istotnych różnic w częstości działań niepożądanych.
aminotransferazy wątrobowe, cholecystektomia, choroba wieńcowa, dyspepsja, ezetymib, fenofibrat, fosfokinaza kreatynowa, hipercholesterolemia, kamica żółciowa, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, mieszana hiperlipidemia, nadciśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, parestezje, pokrzywka, przewlekła choroba nerek, rabdomioliza, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, skurcze mięśni, statyna, symwastatyna, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Gemcitabinum Accord 100 mg/ml
Gemcitabinum Accord, koncentrat do infuzji o stężeniu 100 mg/ml, wykazuje typowy dla cytostatyków profil działań niepożądanych, z dominującymi zaburzeniami hematologicznymi (leukocytopenia, trombocytopenia, niedokrwistość), które występują bardzo często (≥10%) i mogą wymagać modyfikacji dawkowania. Neutropenia stopnia 3. i 4. obserwowana jest odpowiednio u 19,3% i 6% pacjentów, a gorączka neutropeniczna stanowi poważne powikłanie. Inne często występujące działania niepożądane to nudności i wymioty (około 60%), podwyższenie enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT, fosfataza zasadowa u około 60%), białkomocz i krwiomocz (około 50%), duszność (10-40%) oraz wysypki skórne (25% uczuleniowa, 10% alergiczna). Profil toksyczności jest zależny od dawki, szybkości infuzji i przerw między podaniami, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów hematologicznych, wątrobowych i nerkowych.
aminotransferazy wątrobowe, białkomocz, duszność, fosfataza zasadowa, gorączka neutropeniczna, hepatotoksyczność, leukocytopenia, mielosupresja, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi, neuropatia czuciowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienne zapalenie okrężnicy, niewydolność serca, niewydolność wątroby, nudności z wymiotami, objawy grypopodobne, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, ostra uogólniona osutka krostkowa, posocznica, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rzekome zapalenie tkanki łącznej, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie płuc, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, toksyczność hematologiczna, toksyczność radioterapii, trombocytopenia, trombocytoza, wysypka alergiczna, zaburzenia rytmu nadkomorowe, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń obwodowych, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół przesiąkania włośniczek, zespół Stevensa-Johnsona, zgorzel, γ-glutamylotransferaza - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Imatinib Zentiva 100 mg
Imatinib Zentiva jest lekiem stosowanym w terapii hematologicznych nowotworów złośliwych oraz mięsaków, wymagającym inicjacji i monitorowania przez doświadczonych specjalistów. Preparat podaje się doustnie podczas posiłku, w dawkach dostosowanych do fazy choroby i wieku pacjenta. Dawkowanie u dorosłych z przewlekłą białaczką szpikową (CML) wynosi 400 mg/dobę w fazie przewlekłej, 600 mg/dobę w fazie akceleracji i przełomie blastycznym, z możliwością zwiększenia do 800 mg/dobę podzielonej na dwie dawki. U dzieci dawka ustalana jest na podstawie powierzchni ciała (340 mg/m² pc., max. 800 mg). W leczeniu Ph+ ALL zalecana dawka u dorosłych to 600 mg/dobę, a u dzieci 340 mg/m² pc. (max. 600 mg). W innych wskazaniach, takich jak MDS/MPD, HES/CEL, GIST czy DFSP, dawki wahają się od 100 mg do 800 mg/dobę, z odpowiednimi modyfikacjami w zależności od odpowiedzi i tolerancji. W przypadku trudności z połykaniem możliwe jest przygotowanie zawiesiny z tabletek w wodzie lub soku jabłkowym (50 ml na 100 mg tabletki, 200 ml na 400 mg). Leczenie kontynuuje się do progresji choroby, a zaprzestanie po osiągnięciu pełnej odpowiedzi cytogenetycznej nie jest dobrze zbadane.
aminotransferazy wątrobowe, bezwzględna liczba neutrofili, bilirubina, blasty, chromosom Philadelphia, dysfagia, działanie pozahematologiczne, faza akceleracji, faza przewlekła, granulocyty zasadochłonne, hematologiczne nowotwory złośliwe, mięsak złośliwy, neutropenia, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, włókniakomięsak guzowaty skóry, zaburzenie wątrobowe, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ambrisentan AOP 10 mg
Ambrisentan AOP, dostępny w dawkach 5 mg i 10 mg, jest wskazany w leczeniu nadciśnienia płucnego, jednak jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na ambrisentan, soję (zawartość lecytyny sojowej E322), laktozę (47,5 mg w tabletce 5 mg i 95 mg w tabletce 10 mg), barwnik aluminiowy czerwień Allura (E129) oraz inne substancje pomocnicze. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym nie stosujących skutecznej antykoncepcji ze względu na ryzyko teratogenności. Ponadto, nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, w tym z marskością, oraz przy aminotransferazach AspAT i/lub AlAT przekraczających 3-krotnie górną granicę normy. Ambrisentan jest także przeciwwskazany u chorych z idiopatycznym zwłóknieniem płuc, gdzie może zwiększać ryzyko powikłań oddechowych.
ambrisentan, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy wątrobowe, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, dysfunkcja wątroby, działanie teratogenne, idiopatyczne zwłóknienie płuc, lecytyna sojowa, marskość wątroby, nadciśnienie płucne, nadwrażliwość na substancję czynną, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, powikłanie oddechowe, reakcja alergiczna, wrodzony niedobór laktazy, wtórne nadciśnienie płucne, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Xaleba 30 mg
Lek Xaleba zawierający etorykoksyb dostępny jest w dawkach 30 mg, 60 mg, 90 mg oraz 120 mg w formie tabletek powlekanych. Profil bezpieczeństwa opiera się na badaniach klinicznych obejmujących 9295 pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów, reumatoidalnym zapaleniem stawów, przewlekłym bólem lędźwiowo-krzyżowym oraz zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa, z terapią trwającą do 12 tygodni, a w niektórych przypadkach do 3,5 roku. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (ból brzucha ≥10%, zaparcia, wzdęcia, zapalenie błony śluzowej żołądka, zgaga, biegunka, nudności i wymioty – częstość ≥1/100 do <1/10), zaburzenia układu nerwowego (zawroty głowy, ból głowy – często), oraz nadciśnienie tętnicze (często). Wśród rzadkich działań niepożądanych odnotowano poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, a także incydenty sercowo-naczyniowe, w tym zawał mięśnia sercowego i udar mózgu, z bezwzględnym ryzykiem nieprzekraczającym 1% rocznie.
aminotransferazy wątrobowe, białkomocz, ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej, choroba zwyrodnieniowa stawów, dna moczanowa, dusznica bolesna, etorykoksyb, hiperkaliemia, inhibitor COX-2, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukopenia, migotanie przedsionków, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, przełom nadciśnieniowy, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowy, reumatoidalne zapalenie stawów, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, trombocytopenia, udar mózgu, zapalenie naczyń, zapalenie przełyku, zapalenie wątroby, zapalenie wyrostka zębodołowego, zawał mięśnia sercowego, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Baxiren 2,5 mg
Baxiren zawiera apiksaban w dawce 2,5 mg w formie tabletek powlekanych i jest stosowany w różnych wskazaniach przeciwzakrzepowych. W profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po protezoplastyce stawu biodrowego lub kolanowego zalecana dawka to 2,5 mg dwa razy na dobę, podawana po 12-24 godzinach od zabiegu, przez 32-38 dni (biodro) lub 10-14 dni (kolano). W niezastawkowym migotaniu przedsionków (NVAF) standardowa dawka wynosi 5 mg dwa razy na dobę, z redukcją do 2,5 mg dwa razy na dobę u pacjentów spełniających co najmniej dwa kryteria: wiek ≥ 80 lat, masa ciała ≤ 60 kg, stężenie kreatyniny ≥ 1,5 mg/dL (133 µmol/L). W leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) stosuje się dawkę 10 mg dwa razy na dobę przez 7 dni, następnie 5 mg dwa razy na dobę, a w profilaktyce nawrotowej dawkę 2,5 mg dwa razy na dobę po 6-miesięcznej terapii. Dawkowanie należy dostosować indywidualnie, uwzględniając ryzyko krwawienia i funkcję nerek oraz wątroby.
ablacja cewnikowa, aminotransferazy wątrobowe, antagonista witaminy K, antykoagulacja, apiksaban, bilirubina, echokardiografia przezprzełykowa, enzymy wątrobowe, kardiowersja, klirens kreatyniny, koagulopatia, kreatynina w surowicy, krwawienie pooperacyjne, lek przeciwpłytkowy, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, niezastawkowe migotanie przedsionków, ostry zespół wieńcowy, protezoplastyka stawu biodrowego, protezoplastyka stawu kolanowego, przezskórna interwencja wieńcowa, skala Child-Pugh, tabletka powlekana, udar mózgu, warfaryna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatorowość systemowa, zgłębnik nosowo-żołądkowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Bosutinib Zentiva 100 mg
Bosutinib Zentiva jest dostępny w tabletkach o dawkach 100 mg, 400 mg i 500 mg, stosowany głównie w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) Ph+ w różnych fazach choroby. Dawkowanie inicjujące wynosi 400 mg/dobę u pacjentów z nowo rozpoznaną CML w fazie przewlekłej (CP) oraz 500 mg/dobę u pacjentów z opornością lub nietolerancją wcześniejszej terapii w fazach CP, akceleracji (AP) lub przełomu blastycznego (BP). W przypadku niedostatecznej odpowiedzi klinicznej dopuszcza się stopniowe zwiększanie dawki do maksymalnie 600 mg/dobę, podawanej z posiłkiem, pod warunkiem braku działań niepożądanych 3. lub 4. stopnia. Dawki powyżej 600 mg/dobę nie były badane i nie są zalecane. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych, takich jak ciężka neutropenia (ANC < 1,0 × 10^9/L) lub małopłytkowość (< 50 × 10^9/L), zaleca się czasowe przerwanie leczenia i odpowiednią modyfikację dawki. Szczególną uwagę należy zwrócić na hepatotoksyczność – przy wzroście aminotransferaz > 5 × GGN konieczne jest przerwanie terapii do czasu obniżenia wartości do ≤ 2,5 × GGN, a następnie wznowienie leczenia dawką 400 mg/dobę.
aminotransferazy wątrobowe, bezwzględna liczba neutrofili, bilirubina, biodostępność leku, bosutynib, całkowita odpowiedź cytogenetyczna, całkowita odpowiedź hematologiczna, ciężkie zaburzenia czynności nerek, CML Ph+ w fazie przewlekłej, dusznica bolesna niestabilna, działanie niepożądane, fosfataza zasadowa, inhibitor kinazy tyrozynowej, klirens kreatyniny, neutropenia i małopłytkowość, progresja choroby, przewlekła białaczka szpikowa, toksyczność niehematologiczna, transkrypty BCR-Abl, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ambrisentan AOP
Ambrisentan AOP, stosowany w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego (PAH), wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym uszkodzenia wątroby oraz niedokrwistości. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest oznaczenie aktywności aminotransferaz AlAT i AspAT, a leczenie nie powinno być inicjowane przy wartościach przekraczających 3-krotną górną granicę normy. Monitorowanie enzymów wątrobowych powinno odbywać się co miesiąc, a w przypadku klinicznie istotnego wzrostu lub objawów uszkodzenia wątroby (np. żółtaczka) leczenie należy przerwać. Ambrisentan może powodować spadek hemoglobiny o 0,9–1,2 g/dl w ciągu pierwszych 4 tygodni terapii, co wymaga regularnej kontroli hematologicznej i ewentualnej modyfikacji dawki. Obrzęki obwodowe, szczególnie u pacjentów ≥65 lat, występują często i mogą wymagać leczenia moczopędnego lub hospitalizacji, zwłaszcza w terapii skojarzonej z tadalafilem, gdzie ich częstość sięga 45%.
aminotransferazy, aminotransferazy wątrobowe, antagonista receptora endoteliny, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba żylno-okluzyjna płuc, czerwień Allura, hemoglobina i hematokryt, kobieta w wieku rozrodczym, laktoza, lecytyna sojowa, lek moczopędny, niedokrwistość, niewyrównana niewydolność serca, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, przetoczenie krwi, ryfampicyna, tętnicze nadciśnienie płucne, zatrzymanie płynów, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzapine Lekam
Olanzapina wymaga cierpliwości w ocenie efektów terapeutycznych, gdyż poprawa kliniczna może pojawić się dopiero po kilku tygodniach leczenia. U pacjentów w podeszłym wieku z psychozą lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem stosowanie olanzapiny wiąże się z dwukrotnie wyższą śmiertelnością (3,5% vs 1,5%) oraz trzykrotnym wzrostem ryzyka zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4%) w porównaniu do placebo, niezależnie od dawki (średnia 4,4 mg/dobę) i czasu terapii. U pacjentów z chorobą Parkinsona olanzapina nie wykazuje skuteczności w leczeniu psychozy, a jednocześnie nasila objawy parkinsonizmu i omamy. Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (ZZN) jest rzadkim, ale potencjalnie śmiertelnym powikłaniem, objawiającym się hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagającym natychmiastowego odstawienia leku. Należy monitorować glikemię (początek terapii, 12 tygodni, następnie rocznie) oraz profil lipidowy (początek terapii, 12 tygodni, następnie co 5 lat), ze względu na ryzyko hiperglikemii, cukrzycy i dyslipidemii, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka metabolicznego. Kontrola masy ciała powinna odbywać się na początku terapii, po 4, 8, 12 tygodniach, a następnie co 3 miesiące.
agonista dopaminy, aminotransferazy wątrobowe, autonomiczny układ nerwowy, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dyslipidemia, działanie przeciwcholinergiczne, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kwasica ketonowa, mioglobinuria, nagła śmierć sercowa, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, niewydolność nerek, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późne dyskinezy, profil lipidowy, prolaktyna, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, psychoza, rabdomioliza, udar niedokrwienny, uszkodzenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Leuprostin 5 mg
Leuprostin, zawierający 5 mg leuproreliny w postaci octanu, wywołuje działania niepożądane głównie poprzez farmakologiczne zahamowanie uwalniania hormonów płciowych. Początkowo obserwuje się krótkotrwały wzrost stężenia testosteronu w surowicy, co może nasilać objawy choroby, takie jak ból kości, zwężenie dróg moczowych, ucisk rdzenia kręgowego, osłabienie mięśni nóg czy obrzęk limfatyczny. Stężenie testosteronu po 2-4 tygodniach terapii spada do poziomu porównywalnego z po orchidektomii i utrzymuje się na tym poziomie przez cały czas leczenia. Monitorowanie terapii obejmuje oznaczanie testosteronu, aktywności fosfatazy kwaśnej oraz PSA. Rzadko mogą wystąpić ropnie poiniekcyjne, zwłaszcza przy nieprawidłowym wchłanianiu leku, co wymaga kontroli stężenia testosteronu.
aminotransferazy wątrobowe, antygen PSA, cukrzyca, dehydrogenaza mleczanowa, demineralizacja kości, eozynofilia, fosfataza kwaśna, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, hormony płciowe, leuprorelina, nadciśnienie tętnicze, obrzęk limfatyczny, odstęp QT, orchidektomia, parestezje, postać depot, poziom glukozy, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, stosunek korzyści do ryzyka, testosteron, toksyczna nekroliza naskórka, zator płucny, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona