Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Olanzapinu Krka

Podczas terapii lekami przeciwpsychotycznymi, w tym Olanzapinem Krka, pacjent powinien pozostawać pod ścisłą obserwacją kliniczną, szczególnie w pierwszych dniach i tygodniach leczenia, kiedy to efekt terapeutyczny może jeszcze nie być w pełni widoczny.¹

Psychoza i zaburzenia zachowania związane z otępieniem

Stosowanie olanzapiny nie jest zalecane u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem. Badania kliniczne wykazały zwiększoną śmiertelność oraz ryzyko występowania zaburzeń krążenia mózgowego w tej grupie pacjentów. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo przeprowadzonych na pacjentach w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem, odnotowano dwukrotnie wyższą śmiertelność w grupie przyjmującej olanzapinę (3,5%) w porównaniu do placebo (1,5%).²

Zwiększona śmiertelność nie wykazywała zależności od dawki olanzapiny (średnia dobowa dawka 4,4 mg) ani czasu trwania leczenia. Do czynników ryzyka predysponujących do zwiększonej śmiertelności należą: wiek powyżej 65 lat, utrudnione połykanie, sedacja, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez) oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Należy jednak podkreślić, że śmiertelność była wyższa u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy placebo niezależnie od obecności wymienionych czynników ryzyka.^{Choroba Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy u pacjentów leczonych olanzapiną, występujące z większą częstością niż w przypadku placebo. Dodatkowo olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych.⁵

W badaniach klinicznych pacjenci przyjmowali najmniejszą skuteczną dawkę leków przeciwparkinsonowych (agonistów dopaminy) i znajdowali się w stabilnym stanie klinicznym. W protokole badania wymagano, aby przez cały jego czas pacjenci przyjmowali te same leki przeciwparkinsonowe w stałych dawkach. Leczenie olanzapiną rozpoczynano od dawki 2,5 mg na dobę, a następnie zwiększano ją według decyzji badacza do maksymalnie 15 mg na dobę.⁶

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) jest stanem zagrażającym życiu, związanym ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych. W trakcie leczenia olanzapiną rzadko zgłaszano przypadki ZZN. Klinicznymi objawami tego zespołu są: bardzo wysoka gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości oraz oznaki niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca). Mogą także wystąpić: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek.⁷

W przypadku wystąpienia u pacjenta objawów podmiotowych i przedmiotowych charakterystycznych dla ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, bez innych objawów ZZN, należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁸

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często zgłaszano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój bądź nasilenie objawów cukrzycy, którym sporadycznie towarzyszyły kwasica ketonowa lub śpiączka, w tym kilka przypadków śmiertelnych. W niektórych przypadkach odnotowano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.⁹

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego pacjenta zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego. Należy wykonywać pomiar stężenia glukozy we krwi przed rozpoczęciem leczenia, 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną, a następnie raz na rok. Pacjentów otrzymujących leki przeciwpsychotyczne, w tym Olanzapin Krka, należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (takich jak nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie i osłabienie). Pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do jej rozwoju należy regularnie badać, aby wykryć pogorszenie kontroli glikemii.¹⁰

Masę ciała należy kontrolować regularnie: przed rozpoczęciem leczenia, 4, 8 i 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną, a następnie raz na kwartał.¹¹

Zmiany stężenia lipidów

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w stężeniach lipidów. W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów lub u których występują czynniki ryzyka rozwoju takich zaburzeń.¹²

U pacjentów otrzymujących jakikolwiek lek przeciwpsychotyczny, w tym Olanzapin Krka, należy regularnie badać stężenia lipidów zgodnie z przyjętymi wytycznymi leczenia przeciwpsychotycznego – przed rozpoczęciem leczenia, 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną, a następnie co 5 lat.¹³

Aktywność przeciwcholinergiczna

Pomimo wykazanej aktywności przeciwcholinergicznej olanzapiny w badaniach in vitro, doświadczenia kliniczne wskazują na rzadkie występowanie objawów związanych z tym działaniem. Jednakże, ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne dotyczące stosowania olanzapiny u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować ostrożność przepisując lek pacjentom z przerostem gruczołu krokowego, niedrożnością porażenną jelit i podobnymi schorzeniami.¹⁴

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), szczególnie w początkowym etapie leczenia. Należy zachować ostrożność i przeprowadzić badania kontrolne u pacjentów ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT, u pacjentów z objawami niewydolności wątroby, u pacjentów z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową oraz u pacjentów stosujących leki potencjalnie hepatotoksyczne.¹⁵

Leczenie olanzapiną należy przerwać u pacjentów, u których stwierdzono zapalenie wątroby, w tym wątrobokomórkowe i cholestatyczne uszkodzenie wątroby oraz mieszaną postać uszkodzenia wątroby.¹⁶

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów z niską liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych niezależnie od przyczyny, u pacjentów przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię, u pacjentów z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku w wywiadzie, u pacjentów z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią oraz u pacjentów z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną.¹⁷

U pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano neutropenię.¹⁸

Przerwanie leczenia

W rzadkich przypadkach (≥0,01% do <0,1%) nagłego przerwania stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty.¹⁹

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc (skorygowanego wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z wyjściowym QTcF <500 ms) występowało niezbyt często (0,1% do 1%) u pacjentów leczonych olanzapiną, bez istotnych różnic w porównaniu z placebo w zakresie częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych.²⁰

Należy jednak zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków wydłużających odstęp QTc, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, u pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT, zastoinową niewydolnością serca, przerostem mięśnia sercowego, zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi.²¹

Żylne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥0,1% i <1%) zgłaszano występowanie żylnych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Choć nie wykazano bezpośredniego związku przyczynowego między stosowaniem olanzapiny a tego typu powikłaniami, należy pamiętać, że u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka żylnych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Dlatego należy identyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka, takie jak unieruchomienie pacjenta, i wdrażać odpowiednie działania zapobiegawcze.²²

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na główne działanie olanzapiny na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami o działaniu ośrodkowym oraz z alkoholem. Olanzapina może wykazywać działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy z uwagi na wykazany w badaniach in vitro antagonizm z dopaminą.²³

Napady drgawek

Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub narażonych na czynniki obniżające próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną, przy czym w większości tych przypadków zgłaszano występowanie napadów drgawek w wywiadzie lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.²⁴

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej późne dyskinezy występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością u pacjentów leczonych olanzapiną. Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie jednak wraz z czasem trwania leczenia. Dlatego w przypadku pojawienia się u pacjenta przyjmującego olanzapinę objawów podmiotowych lub przedmiotowych późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Po odstawieniu leku objawy te mogą przejściowo ulec nasileniu lub pojawić się po raz pierwszy.²⁵

Niedociśnienie ortostatyczne

W badaniach klinicznych u pacjentów w wieku podeszłym leczonych olanzapiną niezbyt często obserwowano przypadki niedociśnienia ortostatycznego. U pacjentów powyżej 65. roku życia zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego.²⁶

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym, obserwacyjnym badaniu kohortowym wykazano, że ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie wyższe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Ryzyko to dla olanzapiny było porównywalne z ryzykiem dla innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w zbiorczej analizie.²⁷

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat obserwowano różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych oraz podwyższenie stężenia prolaktyny.²⁸

Laktoza

Olanzapin Krka zawiera laktozę w następujących ilościach:

Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi schorzeniami związanymi z nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy/galaktozy nie powinni przyjmować tego leku.²⁹