Działania niepożądane
Olanzapin Krka 5 mg

Działania niepożądane leku Olanzapin Krka

Olanzapin Krka, dostępny w tabletkach o mocy 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg, wykazuje szereg działań niepożądanych, które zostały szczegółowo scharakteryzowane w ramach badań klinicznych oraz zgłoszeń spontanicznych po wprowadzeniu leku do obrotu. Zrozumienie profilu bezpieczeństwa olanzapiny jest kluczowe dla właściwego prowadzenia terapii i monitorowania stanu zdrowia pacjentów.¹

Profil bezpieczeństwa u dorosłych

W badaniach klinicznych u dorosłych pacjentów najczęściej zgłaszane działania niepożądane (występujące u ≥1% pacjentów) obejmowały szeroki zakres objawów dotyczących różnych układów organizmu. Do najczęstszych należały: senność, zwiększenie masy ciała, eozynofilia, zwiększenie stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy i trójglicerydów. Zaobserwowano również cukromocz, zwiększenie apetytu, zawroty głowy, akatyzję, parkinsonizm, leukopenię, neutropenię, dyskinezę, niedociśnienie ortostatyczne oraz działania antycholinergiczne.²

Istotne klinicznie było również przejściowe, bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych, które występowało szczególnie w początkowej fazie leczenia. Inne częste działania niepożądane to: wysypka, astenia, zmęczenie, gorączka, ból stawów, zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej, duża aktywność gamma glutamylotransferazy, duże stężenie kwasu moczowego, duża aktywność fosfokinazy kreatyninowej i obrzęk.³

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości

W dokumentacji produktu leczniczego działania niepożądane olanzapiny sklasyfikowano według częstości występowania w następujących kategoriach: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).⁴

Szczegółowe niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Zaburzenia metaboliczne i endokrynologiczne

Stosowanie olanzapiny często wiąże się ze zwiększeniem masy ciała, które jest jednym z najczęściej raportowanych działań niepożądanych. Zaburzenia metaboliczne obejmują również zwiększenie stężenia cholesterolu, glukozy i trójglicerydów w surowicy oraz wystąpienie cukromoczu.⁵

Szczególnym zagrożeniem jest możliwość rozwoju lub nasilenia cukrzycy, która w rzadkich przypadkach może być związana z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym przypadki śmiertelne. Jest to poważne powikłanie wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.⁶

Obserwowano również zwiększenie stężenia prolaktyny w osoczu, co może prowadzić do zaburzeń endokrynologicznych, w tym powiększenia piersi i wydzielania mleka u kobiet poza okresem karmienia, a także do ginekomastii lub powiększenia piersi u mężczyzn.⁷

Zaburzenia neurologiczne

Do poważnych neurologicznych działań niepożądanych olanzapiny należy złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) – rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłanie wymagające natychmiastowego przerwania leczenia i wdrożenia intensywnej terapii.⁸

Częste neurologiczne działania niepożądane obejmują senność, zawroty głowy, akatyzję, parkinsonizm i dyskinezję. Niezbyt często obserwuje się napady drgawek, szczególnie u pacjentów z drgawkami lub czynnikami ryzyka ich wystąpienia w wywiadzie. Rzadziej występują dystonia (w tym rotacja gałek ocznych), późna dyskineza, amnezja, dyzartria, jąkanie i zespół niespokojnych nóg.⁹

Po zakończeniu leczenia olanzapiną mogą wystąpić objawy odstawienne, co należy uwzględnić podczas planowania zakończenia terapii.¹⁰

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

W trakcie leczenia olanzapiną często występuje niedociśnienie ortostatyczne. Niezbyt często obserwuje się bradykardię i wydłużenie odstępu QTc. Rzadko, ale z potencjalnie poważnymi konsekwencjami, może wystąpić częstoskurcz komorowy lub migotanie komór, a nawet nagła śmierć.¹¹

Istotnym zagrożeniem są również żylne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, w tym zator tętnicy płucnej oraz zakrzepica żył głębokich, które wymagają szczególnej uwagi, zwłaszcza u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka.¹²

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Podczas terapii olanzapiną często dochodzi do przejściowego, bezobjawowego zwiększenia aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT, AspAT), szczególnie w początkowej fazie leczenia. Niezbyt często może rozwinąć się zapalenie wątroby o charakterze wątrobowokomórkowym, cholestatycznym lub o postaci mieszanej.¹³

Zaburzenia hematologiczne

Do działań niepożądanych w zakresie układu krwiotwórczego należą eozynofilia, leukopenia i neutropenia, które występują często. Rzadziej obserwuje się trombocytopenię. Ze względu na ryzyko agranulocytozy, pacjenci przyjmujący olanzapinę wymagają regularnego monitorowania obrazu krwi, szczególnie w początkowej fazie leczenia.¹⁴

Zaburzenia skórne i immunologiczne

Często zgłaszanym działaniem niepożądanym jest wysypka. Niezbyt często występuje nadwrażliwość na światło i łysienie. Z nieustaloną częstością raportowano ciężką reakcję polekową z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS), która jest potencjalnie zagrażającym życiu zespołem nadwrażliwości.¹⁵

Zaburzenia układu moczowego

Niezbyt często podczas terapii olanzapiną występują nietrzymanie moczu, zatrzymanie moczu oraz uczucie parcia na pęcherz, co może znacząco wpływać na jakość życia pacjentów.¹⁶

Zaburzenia układu rozrodczego

Pacjenci płci męskiej mogą doświadczać zaburzeń erekcji, a zarówno mężczyźni jak i kobiety – zmniejszenia libido. U kobiet mogą wystąpić zaburzenia miesiączkowania (brak miesiączki), powiększenie piersi i wydzielanie mleka poza okresem karmienia. Rzadkim, ale wymagającym natychmiastowej interwencji powikłaniem u mężczyzn jest priapizm.¹⁷

Wpływ na noworodki

U noworodków, których matki stosowały olanzapinę w III trymestrze ciąży, może wystąpić zespół odstawienny, charakteryzujący się m.in. pobudzeniem, wzmożonym lub obniżonym napięciem mięśniowym, drżeniem, sennością, zespołem zaburzeń oddechowych lub zaburzeniami karmienia.¹⁸

Tabela działań niepożądanych olanzapinu

Powyższa tabela przedstawia działania niepożądane i wyniki badań diagnostycznych ze zgłoszeń spontanicznych oraz obserwowanych podczas badań klinicznych. Działania niepożądane zostały wymienione zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem w obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania.¹⁹

Monitorowanie i postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

Ze względu na szeroki profil działań niepożądanych olanzapiny, konieczne jest regularne monitorowanie stanu pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem:

• Parametrów metabolicznych – masy ciała, poziomu glukozy, lipidów na czczo
• Funkcji wątroby – aktywność aminotransferaz, szczególnie w początkowym okresie leczenia
• Obrazu krwi – ze szczególnym uwzględnieniem leukocytów i neutrofili
• Parametrów kardiologicznych – ciśnienie tętnicze, tętno, EKG w przypadku pacjentów z czynnikami ryzyka
• Objawów neurologicznych – obserwacja pod kątem objawów pozapiramidowych, dyskinezji i złośliwego zespołu neuroleptycznego

W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, takich jak złośliwy zespół neuroleptyczny, ciężkie zaburzenia rytmu serca, rabdomioliza czy reakcja DRESS, konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia olanzapiną i wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego.²⁰