Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania podczas leczenia olanzapiną

Podczas leczenia produktem Olpinat, zawierającym olanzapinę, należy mieć na uwadze, że poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić z opóźnieniem – zazwyczaj po kilku dniach lub tygodniach od rozpoczęcia terapii. W tym okresie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu pacjenta, aby ocenić efektywność leczenia oraz zidentyfikować potencjalne działania niepożądane.¹

Przeciwwskazania związane z otępieniem i chorobą Parkinsona

Otępienie z objawami psychotycznymi stanowi szczególne przeciwwskazanie do stosowania olanzapiny. Nie zaleca się stosowania produktu Olpinat u pacjentów z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem ze względu na udokumentowany wzrost śmiertelności oraz zwiększone ryzyko występowania zdarzeń naczyniowo-mózgowych. Badania kliniczne kontrolowane placebo u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) wykazały dwukrotnie wyższą śmiertelność w grupie leczonej olanzapiną (3,5%) w porównaniu do placebo (1,5%).²

Zidentyfikowano następujące czynniki ryzyka zwiększonej śmiertelności w tej grupie pacjentów:

• wiek powyżej 65 lat
• utrudnione połykanie
• sedacja
• niedożywienie i odwodnienie
• choroby płuc (w tym zapalenie płuc z aspiracją lub bez)
• jednoczesne stosowanie benzodiazepin

Co istotne, podwyższona śmiertelność obserwowana była niezależnie od dawkowania (średnia dobowa dawka 4,4 mg) oraz czasu leczenia.⁵

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) to stan potencjalnego zagrożenia życia związany ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Przypadki ZZN zgłaszano podczas terapii olanzapiną, choć występowały rzadko.⁶

Kliniczne objawy ZZN obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)
• zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej
• mioglobinurię (rabdomioliza)
• ostrą niewydolność nerek

W przypadku wystąpienia objawów podmiotowych i przedmiotowych wskazujących na ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, bez innych klinicznych objawów ZZN, należy natychmiast odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁷

Zaburzenia metaboliczne podczas terapii olanzapiną

Hiperglikemia i cukrzyca

Stosowanie olanzapiny wiąże się z niezbyt częstym występowaniem hiperglikemii i/lub rozwojem bądź nasileniem objawów cukrzycy, którym sporadycznie może towarzyszyć kwasica ketonowa lub śpiączka, w tym przypadki zakończone zgonem.⁸

Czynnikiem predysponującym może być wcześniejsze zwiększenie masy ciała. Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego. Należy wykonywać pomiary stężenia glukozy:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu terapii olanzapiną
• następnie raz w roku

Pacjentów otrzymujących Olpinat 5 mg należy obserwować pod kątem objawów przedmiotowych i podmiotowych hiperglikemii, takich jak:

• nadmierne pragnienie
• nadmierne wydzielanie moczu
• nadmierne łaknienie
• osłabienie

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej rozwoju – należy ich regularnie badać w celu wykrycia pogorszenia kontroli glikemii.⁹

Konieczne jest również regularne kontrolowanie masy ciała:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 4 tygodnie po rozpoczęciu leczenia
• 8 tygodni po rozpoczęciu leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia
• następnie raz na kwartał

¹⁰

Zaburzenia lipidowe

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w profilu lipidowym. W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów oraz u osób, u których występują czynniki ryzyka rozwoju dyslipidemi.¹¹

U pacjentów przyjmujących produkt Olpinat 5 mg należy regularnie badać stężenie lipidów zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia
• następnie co 5 lat

¹²

Aktywność antycholinergiczna

Choć badania in vitro wykazały aktywność antycholinergiczną olanzapiny, doświadczenia kliniczne wskazują na niską częstość występowania objawów związanych z tym mechanizmem działania. Jednakże, ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne ze stosowaniem olanzapiny u pacjentów z chorobami współistniejącymi, należy zachować szczególną ostrożność przepisując lek pacjentom z:

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• innymi schorzeniami, w których aktywność antycholinergiczna może stanowić ryzyko

¹³

Wpływ na czynność wątroby

U pacjentów leczonych olanzapiną często obserwuje się przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), szczególnie w początkowym etapie terapii.¹⁴

Należy zachować szczególną ostrożność i przeprowadzać regularne badania kontrolne u pacjentów:

• ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku rozpoznania zapalenia wątroby (w tym wątrobowokomórkowego i cholestatycznego uszkodzenia wątroby oraz mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) leczenie olanzapiną należy przerwać.¹⁵

Neutropenia

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania olanzapiny u pacjentów z grupy ryzyka rozwoju neutropenii:

• u pacjentów z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych (z jakiejkolwiek przyczyny)
• u osób przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• u pacjentów z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku indukowanym przez leki w wywiadzie
• u pacjentów z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią
• u pacjentów z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

Należy zauważyć, że u pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano występowanie neutropenii.¹⁶

Przerwanie leczenia

W przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny rzadko (≥ 0,01% do < 0,1%) obserwowano wystąpienie ostrych objawów odstawiennych, takich jak:

• poty
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności
• wymioty

Zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki leku przy planowym zakończeniu terapii.¹⁷

Odstęp QT

W badaniach klinicznych wydłużenie odstępu QTc u osób leczonych olanzapiną (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥ 500 milisekund [msec] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF< 500 msec przed rozpoczęciem badania) występowało niezbyt często (0,1% do 1%). W porównaniu z placebo nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych.¹⁸

Należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania olanzapiny z innymi lekami wydłużającymi odstęp QTc, zwłaszcza u pacjentów:

• w podeszłym wieku
• z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• z zastoinową niewydolnością serca
• z przerostem mięśnia sercowego
• ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

¹⁹

Ryzyko zakrzepów z zatorami

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥ 0,1% i < 1%) zgłaszano przejściowe występowanie zakrzepów z zatorami w układzie żylnym. Choć przyczyny pojawiania się zakrzepów z zatorami podczas leczenia olanzapiną nie zostały jednoznacznie ustalone, należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów ze schizofrenią, u których występują uznane czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, takie jak unieruchomienie.

U takich pacjentów należy wcześnie rozpoznać czynniki ryzyka i wdrożyć odpowiednie działania profilaktyczne.²⁰