Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Olanzapine APC

Podczas leczenia produktem Olanzapine APC należy pamiętać, że poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić dopiero po kilku dniach lub tygodniach. W tym czasie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu pacjentów ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych.¹

Psychoza i zaburzenia zachowania związane z otępieniem

Olanzapina nie jest zalecana u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem. Badania kliniczne wykazały zwiększoną śmiertelność i ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych w tej grupie pacjentów. W kontrolowanych placebo badaniach klinicznych u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem, odnotowano dwukrotny wzrost częstości zgonów u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy otrzymującej placebo (3,5% wobec 1,5%).²

Zidentyfikowane czynniki ryzyka zwiększonej śmiertelności obejmują:

• wiek powyżej 65 lat
• utrudnione połykanie
• sedację
• niedożywienie i odwodnienie
• choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez)
• jednoczesne stosowanie benzodiazepin

Należy podkreślić, że śmiertelność była większa u pacjentów leczonych olanzapiną nawet przy braku wymienionych czynników ryzyka.³

W tych samych badaniach odnotowano trzykrotne zwiększenie częstości występowania niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych (np. udar, przemijający napad niedokrwienny) w grupie leczonej olanzapiną w porównaniu z placebo (1,3% wobec 0,4%). Czynnikami ryzyka dla wystąpienia zdarzeń naczyniowo-mózgowych były wiek powyżej 75 lat oraz otępienie naczyniowe lub mieszane.⁴

Choroba Parkinsona

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej agonistami dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy, które występowały częściej niż u pacjentów przyjmujących placebo. Ponadto, olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych.⁵

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

ZZN jest potencjalnie zagrażającym życiu stanem związanym ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Objawy kliniczne ZZN to:

• bardzo wysoka gorączka
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia krwi, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Dodatkowo może wystąpić zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. W przypadku pojawienia się objawów wskazujących na ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, należy natychmiast odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁶

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas terapii olanzapiną niezbyt często zgłaszano przypadki hiperglikemii oraz rozwoju lub nasilenia objawów cukrzycy, sporadycznie powikłanych kwasicą ketonową lub śpiączką, włącznie z przypadkami śmiertelnymi. W niektórych przypadkach odnotowano uprzednie zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.⁷

Zaleca się odpowiednie monitorowanie pacjentów zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• pomiar stężenia glukozy we krwi przed rozpoczęciem leczenia
• kontrola 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie kontrola raz na rok

Pacjentów przyjmujących Olanzapine APC należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, wydzielanie moczu, łaknienie, osłabienie). Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka powinni być regularnie badani w celu wykrywania pogorszenia kontroli glikemii.⁸

Regularna kontrola masy ciała jest również zalecana:

• przed rozpoczęciem leczenia
• po 4, 8 i 12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia
• następnie raz na kwartał

Zmiany stężenia lipidów

U pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w profilu lipidowym. W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów lub czynnikami ryzyka ich rozwoju.⁹

U pacjentów leczonych produktem Olanzapine APC należy regularnie kontrolować stężenie lipidów zgodnie z przyjętymi wytycznymi:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia
• następnie co 5 lat

Aktywność przeciwcholinergiczna

Pomimo wykazanej aktywności przeciwcholinergicznej olanzapiny in vitro, doświadczenia kliniczne wykazały niską częstość związanych z tym objawów. Jednakże, ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne ze stosowaniem olanzapiny u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować ostrożność przepisując Olanzapine APC pacjentom z:

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• podobnymi schorzeniami

Czynność wątroby

Często obserwowano przemijające i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), szczególnie w początkowym etapie leczenia. Należy zachować szczególną ostrożność i wdrożyć regularne kontrole u pacjentów z:¹⁰

• zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• objawami niewydolności wątroby
• uprzednio stwierdzoną ograniczoną rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (w tym wątrobowokomórkowego, cholestatycznego uszkodzenia wątroby lub mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) należy przerwać leczenie olanzapiną.¹¹

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny, a także u pacjentów:

• przyjmujących leki mogące wywołać neutropenię
• z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku kostnego w wywiadzie
• z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią
• z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że neutropenia była często obserwowana u pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem.¹²

Przerwanie leczenia

W przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak:

• pocenie się
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności lub wymioty

Objawy te powinny być monitorowane i odpowiednio leczone.¹³

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF<500 ms przed rozpoczęciem badania) występowało niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100). W porównaniu z placebo nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych.¹⁴

Należy zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u pacjentów:

• w podeszłym wieku
• z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• z zastoinową niewydolnością serca
• z przerostem mięśnia sercowego
• ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

Zakrzep z zatorami

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) zgłaszano przemijające występowanie zakrzepu z zatorami w układzie żylnym. Związek przyczynowy między zakrzepem z zatorami a leczeniem olanzapiną nie został jednoznacznie ustalony.¹⁵

Ponieważ u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka zakrzepu z zatorami, należy wcześnie rozpoznać wszystkie możliwe czynniki ryzyka (np. unieruchomienie) oraz wdrożyć odpowiednie działania prewencyjne.¹⁶

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na działanie olanzapiny przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami o działaniu ośrodkowym oraz z alkoholem. Wykazano in vitro antagonizm olanzapiny z dopaminą, dlatego możliwe jest jej działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.¹⁷

Napady drgawek

Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom mogącym obniżyć próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości przypadków zgłaszano wcześniejsze napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.¹⁸

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej, późne dyskinezy występowały ze statystycznie istotnie mniejszą częstością podczas stosowania olanzapiny. Należy jednak pamiętać, że ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie wraz z czasem trwania leczenia.¹⁹

Jeżeli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy podmiotowe lub przedmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie produktu Olanzapine APC. Po odstawieniu leku objawy te mogą przemijająco ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić.²⁰

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów w podeszłym wieku niezbyt często obserwowano podczas badań klinicznych niedociśnienie ortostatyczne. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów powyżej 65 roku życia.²¹

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym, obserwacyjnym badaniu kohortowym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Ryzyko to dla olanzapiny było porównywalne do ryzyka stwierdzanego dla innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.²²

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat obserwowano różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmianę parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny. Długoterminowe skutki związane z tymi zdarzeniami nie są znane i nie były badane.²³

Informacje dotyczące substancji pomocniczych

Produkt Olanzapine APC zawiera aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny i może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią.²⁴

Produkt Olanzapine APC zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę ulegającą rozpadowi w jamie ustnej, więc uznaje się go za „wolny od sodu”.²⁵