Działania niepożądane leku Olanzapine APC

Olanzapine APC jest lekiem zawierającym jako substancję czynną olanzapinę, dostępnym w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg. Podczas terapii tym produktem leczniczym mogą wystąpić różnorodne działania niepożądane, które wymagają szczególnej uwagi personelu medycznego. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis profilu bezpieczeństwa oraz możliwych zagrożeń związanych ze stosowaniem olanzapiny.¹

Charakterystyka profilu bezpieczeństwa u dorosłych

W badaniach klinicznych olanzapiny najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi (występującymi u ≥1% pacjentów) były:

• zaburzenia metaboliczne: zwiększenie masy ciała, podwyższone stężenia cholesterolu, glukozy i triglicerydów we krwi, cukromocz, wzrost apetytu
• zaburzenia hematologiczne: eozynofilia, leukopenia, neutropenia
• zaburzenia neurologiczne: senność, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, dyskineza
• zaburzenia sercowo-naczyniowe: niedociśnienie ortostatyczne
• zaburzenia ogólne: astenia, zmęczenie, gorączka, obrzęk
• inne: działania przeciwcholinergiczne, zwiększenie stężenia prolaktyny, przejściowy wzrost aktywności aminotransferaz wątrobowych, fosfatazy zasadowej, gamma glutamylotransferazy, podwyższenie stężenia kwasu moczowego, wzrost aktywności fosfokinazy kreatyninowej, wysypka, bóle stawów

²

Szczegółowe dane na temat zwiększonej masy ciała

Wzrost masy ciała jest jednym z najczęściej występujących działań niepożądanych podczas terapii olanzapiną. W zależności od czasu trwania leczenia, odnotowano następujące wskaźniki przyrostu masy ciała:³

• Krótkotrwałe leczenie (mediana 47 dni):
  • Wzrost o ≥7% masy początkowej – bardzo często (22,2% pacjentów)
  • Wzrost o ≥15% masy początkowej – często (4,2% pacjentów)
  • Wzrost o ≥25% masy początkowej – niezbyt często (0,8% pacjentów)
• Długotrwałe leczenie (co najmniej 48 tygodni):
  • Wzrost o ≥7% masy początkowej – bardzo często (64,4% pacjentów)
  • Wzrost o ≥15% masy początkowej – bardzo często (31,7% pacjentów)
  • Wzrost o ≥25% masy początkowej – bardzo często (12,3% pacjentów)

Zaburzenia parametrów metabolicznych

Podczas terapii olanzapiną obserwuje się istotne klinicznie zmiany parametrów lipidowych oraz glikemii, szczególnie u pacjentów bez wcześniejszych zaburzeń metabolicznych:⁴

• Cholesterol całkowity:
  • Wzrost z wartości prawidłowych (<5,17 mmol/l) do wysokich (≥6,2 mmol/l) – obserwowany często
  • Wzrost z wartości granicznych (≥5,17 do <6,2 mmol/l) do wysokich (≥6,2 mmol/l) – występował bardzo często
• Glukoza:
  • Wzrost z wartości prawidłowych (<5,56 mmol/l) do wysokich (≥7 mmol/l) – obserwowany często
  • Wzrost z wartości granicznych (≥5,56 do <7 mmol/l) do wysokich (≥7 mmol/l) – występował bardzo często
• Triglicerydy:
  • Wzrost z wartości prawidłowych (<1,69 mmol/l) do wysokich (≥2,26 mmol/l) – obserwowany często
  • Wzrost z wartości granicznych (≥1,69 do <2,26 mmol/l) do wysokich (≥2,26 mmol/l) – występował bardzo często

Zaburzenia pozapiramidowe

W badaniach klinicznych pacjentów leczonych olanzapiną, częstość występowania parkinsonizmu i dystonii była liczebnie większa niż w grupie placebo, jednak różnice te nie były istotne statystycznie. U pacjentów leczonych olanzapiną rzadziej obserwowano parkinsonizm, akatyzję i dystonię w porównaniu z grupą leczoną haloperydolem w stopniowo zwiększanych dawkach. Z powodu braku szczegółowych danych dotyczących wcześniejszego występowania ostrych lub przewlekłych zaburzeń pozapiramidowych, obecnie nie można jednoznacznie stwierdzić, że olanzapina wywołuje mniej późnych dyskinez i/lub innych późnych zaburzeń pozapiramidowych.⁵

Zespół odstawienia

W przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty.⁶

Hiperprolaktynemia

W badaniach klinicznych trwających do 12 tygodni, u około 30% pacjentów leczonych olanzapiną z wyjściowym prawidłowym stężeniem prolaktyny, obserwowano podwyższenie stężenia tej hormonu powyżej górnej granicy normy. U większości tych pacjentów zwiększenie stężenia prolaktyny było zwykle łagodne i nie przekraczało dwukrotnej górnej granicy normy.⁷

Długoterminowe stosowanie leku

Podczas długotrwałego stosowania produktu (przez co najmniej 48 tygodni) odsetek pacjentów z istotnymi klinicznie zmianami masy ciała, stężenia glukozy, cholesterolu całkowitego, LDL, HDL lub triglicerydów zwiększał się z czasem. U dorosłych pacjentów po 9-12 miesiącach leczenia, tempo wzrostu średniego stężenia glukozy we krwi zmniejszało się po około 6 miesiącach.⁸

Dodatkowe informacje dotyczące szczególnych grup pacjentów

W niektórych populacjach pacjentów odnotowano dodatkowe działania niepożądane lub zwiększoną częstość występowania pewnych reakcji związanych z przyjmowaniem olanzapiny:^{10%) występowanie drżenia, suchości błony śluzowej jamy ustnej, zwiększonego apetytu i zwiększenia masy ciała. Często stwierdzano również zaburzenia mowy. W trakcie podawania olanzapiny w skojarzeniu z litem lub walproinianem podczas aktywnej fazy leczenia (do 6 tygodni), u 17,4% pacjentów zaobserwowano zwiększenie masy ciała o ≥7% w stosunku do początkowej masy ciała. Długotrwałe (do 12 miesięcy) stosowanie olanzapiny w celu zapobiegania nawrotom u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową było związane ze zwiększeniem masy ciała o ≥7% w stosunku do początkowej masy ciała u 39,9% pacjentów.”>9}

• Pacjenci w podeszłym wieku z otępieniem:
  • Zwiększona częstość zgonów i zdarzeń naczyniowo-mózgowych w porównaniu do placebo
  • Bardzo często: nieprawidłowy chód i upadki
  • Często: zapalenie płuc, podwyższona temperatura ciała, letarg, rumień, omamy wzrokowe i nietrzymanie moczu
• Pacjenci z chorobą Parkinsona i psychozą polekową:
  • Bardzo często: nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy (częściej niż w grupie placebo)
• Pacjenci z chorobą afektywną dwubiegunową:
  • Podczas terapii skojarzonej olanzapiny z walproinianem: neutropenia u 4,1% osób (możliwy związek z wysokim stężeniem walproinianu)
  • Podczas terapii skojarzonej z litem lub walproinianem, częściej (>10%) występowały: drżenie, suchość błony śluzowej jamy ustnej, zwiększony apetyt i zwiększenie masy ciała
  • Często: zaburzenia mowy
  • Podczas aktywnej fazy leczenia (do 6 tygodni): wzrost masy ciała o ≥7% u 17,4% pacjentów
  • Długotrwałe stosowanie (do 12 miesięcy): wzrost masy ciała o ≥7% u 39,9% pacjentów

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela prezentuje szczegółowe dane dotyczące działań niepożądanych obserwowanych podczas terapii olanzapiną, z podziałem na częstość występowania i kategorie układowe.¹⁰

Dzieci i młodzież

Warto zaznaczyć, że olanzapina nie jest wskazana w leczeniu dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia. Jednakże badania kliniczne wykazały, że u młodzieży (13-17 lat) niektóre działania niepożądane występują częściej niż u dorosłych lub zostały zgłoszone wyłącznie w tej grupie wiekowej. Istotny klinicznie przyrost masy ciała (≥7%) występuje znacznie częściej w populacji młodzieży niż u dorosłych przy podobnej ekspozycji. Wielkość przyrostu masy ciała oraz odsetek młodzieży, u której wystąpił istotny klinicznie przyrost masy ciała, były większe podczas długotrwałego stosowania (co najmniej 24 tygodnie) w porównaniu z obserwowanymi podczas krótkotrwałego leczenia.¹¹

Mechanizmy zgłaszania działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:¹²

• Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Telefon: + 48 22 49-21-301
• Fax: +48 22 49-21-309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za lek.