uszkodzenie wątroby
Uszkodzenie wątroby to szeroka kategoria patologii hepatycznych, która obejmuje różnorodne procesy chorobowe prowadzące do dysfunkcji tego narządu. Może być spowodowane czynnikami toksycznymi (leki, alkohol, toksyny środowiskowe), infekcyjnymi (wirusy hepatotropowe, bakterie, pasożyty), metabolicznymi, autoimmunologicznymi lub niedokrwiennymi.
Klinicznie uszkodzenie wątroby może manifestować się jako ostre lub przewlekłe. Postać ostra charakteryzuje się nagłym początkiem i potencjalną odwracalnością, podczas gdy przewlekłe uszkodzenie postępuje powoli, często prowadząc do włóknienia, marskości i niewydolności narządu. Diagnostyka obejmuje badania biochemiczne (aminotransferazy, bilirubina, fosfataza alkaliczna, GGTP), obrazowe oraz w wybranych przypadkach biopsję wątroby.
Leczenie uszkodzenia wątroby jest ukierunkowane na eliminację czynnika etiologicznego, redukcję stanu zapalnego oraz zapobieganie progresji do bardziej zaawansowanych stadiów choroby. W przypadkach ciężkiej niewydolności wątroby może być konieczne rozważenie przeszczepu narządu. Monitorowanie pacjentów z uszkodzeniem wątroby wymaga regularnej oceny parametrów funkcji hepatocytów oraz ewolucji zmian strukturalnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Tinidazolum Polpharma 500 mg
Przedawkowanie tynidazolu (Tinidazolum Polpharma, 500 mg) stanowi stan wymagający natychmiastowej interwencji medycznej, mimo braku udokumentowanych przypadków u ludzi, co ogranicza szczegółową charakterystykę kliniczną. Postępowanie terapeutyczne opiera się na leczeniu objawowym i podtrzymującym, w tym płukaniu żołądka w przypadku niedawnego przyjęcia leku oraz rozważeniu dializoterapii, gdyż tynidazol jest substancją łatwo usuwalną z krwiobiegu metodą hemodializy. Potencjalne objawy przedawkowania obejmują neuropsychiatryczne (zawroty głowy, ataksja, drgawki), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), reakcje hematologiczne, nefrotoksyczność oraz hepatotoksyczność, co wymaga monitorowania parametrów neurologicznych, hematologicznych, nerkowych i wątrobowych.
ataksja, biegunka, ból brzucha, dializoterapia, drgawki, enzymy wątrobowe, hemodializa, hepatotoksyczność, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, lek przeciwpierwotniakowy, morfologia krwi, nawodnienie dożylne, nefrotoksyczność, nudności, objawy neuropsychiatryczne, odtrutka, parametry nerkowe, płukanie żołądka, przedawkowanie tynidazolu, reakcje hematologiczne, Tinidazolum Polpharma, tynidazol, uszkodzenie wątroby, wymioty, zaburzenia świadomości, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Imuran 25 mg
Azatiopryna (Imuran) jest lekiem immunosupresyjnym o szerokim spektrum działań niepożądanych, które wymagają ścisłego monitorowania przez lekarzy. Do najważniejszych należą mielosupresja manifestująca się leukopenią, małopłytkowością i niedokrwistością, a także ryzyko ciężkich zakażeń wirusowych, grzybiczych i bakteryjnych, szczególnie u pacjentów po przeszczepach stosujących azatioprynę w skojarzeniu z innymi immunosupresantami. Warto podkreślić, że zahamowanie czynności szpiku jest dawkozależne i często przemijające, jednak u pacjentów z niedoborem TPMT, zaburzeniami czynności nerek lub wątroby oraz przy jednoczesnym stosowaniu allopurynolu ryzyko to jest znacznie zwiększone. Rzadkie, ale poważne powikłania obejmują zagrażające życiu uszkodzenie wątroby, reakcje nadwrażliwości (w tym zespół Stevensa-Johnsona) oraz nowotwory, w tym chłoniaki i mięsaki. Częstość występowania działań niepożądanych różni się w zależności od wskazania klinicznego i populacji pacjentów, co wymaga indywidualizacji terapii i regularnej kontroli parametrów hematologicznych oraz funkcji wątroby.
agranulocytoza, azatiopryna, cholestaza ciążowa, hepatospleniczny chłoniak T-komórkowy, lek immunosupresyjny, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, metylotransferaza tiopuryny, mielosupresja, nadwrażliwość na światło, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość megaloblastyczna, nudności, ostra gorączkowa dermatoza neutrofilowa, pancytopenia, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, rumień guzowaty, szpik kostny, uszkodzenie wątroby, wirus JC, zaburzenie limfoproliferacyjne, zapalenie jelita grubego, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby typu B, zastój żółci, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Sweeta - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cytosar 1 g
Cytarabina (lek Cytosar) jest cytostatykiem stosowanym głównie w terapii nowotworów układu krwiotwórczego, charakteryzującym się hamowaniem czynności szpiku kostnego, co prowadzi do niedokrwistości, leukopenii, małopłytkowości, megaloblastozy oraz zmniejszenia liczby retikulocytów. Efekt hematologiczny po dawkach 50–600 mg/m² pc. podawanych dożylnie przez 5 dni przebiega dwufazowo: pierwsza faza maksymalnego spadku leukocytów występuje po 7–9 dniach, z krótkotrwałym wzrostem około 12. dnia, a druga faza spadku po 15–24 dniach, po czym następuje szybki wzrost liczby leukocytów. Produkcja płytek zahamowana jest po 5 dniach, z maksimum spadku między 12. a 15. dniem, a następnie obserwuje się szybki wzrost płytek, często powyżej wartości wyjściowych. Immunosupresja wywołana cytarabina predysponuje do zakażeń bakteryjnych, wirusowych, grzybiczych i pasożytniczych, które mogą mieć przebieg od łagodnego do zagrażającego życiu. Charakterystyczny zespół cytarabinowy obejmuje gorączkę, bóle mięśni i kości, wysypkę, zapalenie spojówek i złe samopoczucie, pojawiające się 6–12 godzin po podaniu leku, skutecznie leczone lub zapobiegane kortykosteroidami.
biopsja szpiku kostnego, bradykardia zatokowa, cytarabina, cytostatyk, drgawki, hiperbilirubinemia, immunosupresja, kardiomegalia, kardiomiopatia, kortykosteroid, krwinka biała, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, martwica żołądka, martwicze zapalenie jelit, megaloblastoza, nawrót białaczki, niedokrwistość, niedokrwistość megaloblastyczna, nowotwór układu krwiotwórczego, obrzęk alergiczny, obrzęk płuc, obwodowa neuropatia czuciowa, obwodowa neuropatia ruchowa, ostra niewydolność oddechowa, owrzodzenie błony śluzowej, owrzodzenie przełyku, owrzodzenie skóry, płytka krwi, pokrzywka, posocznica, powikłanie infekcyjne, reakcja anafilaktyczna, retikulocyt, ropień wątroby, rozmaz krwi, śpiączka, śródmiąższowe zapalenie płuc, świąd, toksyczne uszkodzenie nerwów, uszkodzenie wątroby, wlew dożylny, wrzód żołądka, wysypka plamisto-grudkowa, zaburzenie czynności móżdżku, zaburzenie czynności mózgu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rogówki, zahamowanie szpiku kostnego, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zakażenie pasożytnicze, zakażenie wirusowe, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie błony śluzowej odbytu, zapalenie nerwów, zapalenie osierdzia, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc, zapalenie przełyku, zapalenie spojówek, zapalenie tkanki podskórnej, zapalenie trzustki, zatrzymanie moczu, zespół cytarabinowy, zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej, zespół ostrej niewydolności oddechowej, złuszczanie skóry, żółtaczka - Leksykon leków
Przedawkowanie – Zaranta 30 mg
Przedawkowanie rozuwastatyny, substancji czynnej leku Zaranta, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, głównie ze względu na ryzyko uszkodzenia mięśni i wątroby. Objawy mogą obejmować podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (ALT, AST, fosfataza alkaliczna, GGTP), wzrost stężenia kinazy kreatynowej (CK), mialgię, miopatię, a w ciężkich przypadkach rabdomiolizę i zaburzenia funkcji nerek. Monitorowanie pacjenta powinno obejmować ocenę parametrów wątrobowych, CK oraz funkcji nerek (kreatynina, mocznik, GFR), a także stan kliniczny, ze szczególnym uwzględnieniem objawów neurologicznych i mięśniowych. Hemodializa nie jest skuteczną metodą eliminacji rozuwastatyny, co wynika z jej farmakokinetyki i wysokiego stopnia wiązania z białkami osocza.
działanie niepożądane, enzym wątrobowy, funkcja nerek, hemodializa, kinaza kreatynowa, leczenie nerkozastępcze, mialgia, mioglobinemia, miopatia, objawy żołądkowo-jelitowe, ostra niewydolność nerek, parametr wątrobowy, podwyższony enzym wątrobowy, przedawkowanie rozuwastatyny, rabdomioliza, rozuwastatyna, uszkodzenie hepatocytów, uszkodzenie mięśni, uszkodzenie wątroby, zaburzenie funkcji nerek - Leksykon substancji czynnych
Diklofenak sodu – Przedawkowanie
Przedawkowanie diklofenaku sodu po aplikacji miejscowej, np. preparatu DIKY 4% (aerozol zawierający 40 mg/g diklofenaku sodu), jest rzadkie ze względu na ograniczone wchłanianie przezskórne. Jednak przypadkowe spożycie całej butelki o pojemności 15 ml, zawierającej około 500 mg diklofenaku sodu, może prowadzić do objawów typowych dla ogólnoustrojowego zatrucia NLPZ. Do najczęstszych objawów należą dolegliwości żołądkowo-jelitowe (bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka, krwawienia), zaburzenia OUN (bóle i zawroty głowy, dezorientacja), zaburzenia sercowo-naczyniowe (hipotensja, tachykardia, arytmie), zaburzenia oddechowe (depresja oddechowa, duszność), a także uszkodzenie nerek i wątroby, szczególnie u pacjentów z istniejącymi schorzeniami tych narządów.
adsorpcja substancji, aerozol na skórę, ból brzucha, depresja oddechowa, diklofenak sodu, enzym wątrobowy, glikol propylenowy, hipotensja, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiobieg, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ośrodkowy układ nerwowy, ostra niewydolność nerek, parametr hemodynamiczny, płukanie żołądka, przypadkowe spożycie, równowaga wodno-elektrolitowa, substancja czynna, tachykardia, uszkodzenie wątroby, wchłanianie przezskórne, węgiel aktywowany, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Asmenol PPH 10 mg
Montelukast, substancja czynna Asmenol PPH, był oceniany w licznych badaniach klinicznych obejmujących około 4000 dorosłych i młodzieży (≥15 lat) oraz 1750 dzieci (6-14 lat) z astmą i/lub sezonowym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa. Dawkowanie wynosiło 10 mg u starszych pacjentów i 5 mg u dzieci. Profil bezpieczeństwa monitorowano do 2 lat u dorosłych i do 12 miesięcy u dzieci, nie wykazując istotnych zmian w czasie. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były bóle głowy u dorosłych i młodzieży oraz bóle brzucha u dzieci. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowano zgodnie z definicjami: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) i bardzo rzadko (<1/10 000).
bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, depresja, drgawki, eozynofilia płucna, kołatanie serca, koszmary senne, krwawienie z nosa, kurcze mięśni, lunatykowanie, montelukast, myśli samobójcze, nacieki eozynofilowe, niedoczulica, nieprawidłowe marzenia senne, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, parestezje, pobudzenie psychoruchowe, podwyższone aminotransferazy, pokrzywka, profil bezpieczeństwa leku, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, sezonowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, siniaczenie, skłonność do krwawień, suchość w jamie ustnej, świąd, tabletki do rozgryzania i żucia, uszkodzenie wątroby, wymioty, wysypka, zaburzenia mowy, zaburzenia pamięci, zachowanie agresywne, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół Churga-Strauss - Leksykon substancji czynnych
Glatiramer – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Octan glatirameru powinien być podawany wyłącznie podskórnie, z wykluczeniem podawania dożylnego i domięśniowego. Po iniekcji mogą wystąpić krótkotrwałe reakcje naczynioruchowe, takie jak zaczerwienienie skóry, ból w klatce piersiowej, duszność, kołatania serca lub tachykardia, które zwykle ustępują samoistnie. W przypadku ciężkich działań niepożądanych konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii i wdrożenie leczenia objawowego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami sercowymi, którzy powinni być poddawani regularnej obserwacji. Rzadko zgłaszano drgawki, reakcje anafilaktoidalne oraz poważne reakcje nadwrażliwości, takie jak skurcz oskrzeli czy pokrzywka, wymagające przerwania leczenia i odpowiedniej interwencji medycznej.
ból w klatce piersiowej, częstoskurcz, drgawki, duszność, działanie niepożądane, kłębuszek nerkowy, kołatanie serca, kompleks immunologiczny, leczenie objawowe, niewydolność wątroby, octan glatirameru, podanie domięśniowe, podanie dożylne, podanie podskórne, pokrzywka, przeciwciało neutralizujące, przeszczep wątroby, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja hepatotoksyczna, rozszerzenie naczyń krwionośnych, skurcz oskrzeli, tachykardia, uszkodzenie wątroby, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie serca, zapalenie wątroby z żółtaczką - Leksykon leków
Przedawkowanie – Infacetamol 50 mg
Przedawkowanie paracetamolu w czopkach Infacetamol 50 mg stanowi poważne ryzyko hepatotoksyczności, prowadzącej do niewydolności wątroby, a nawet śmierci. Zatrucie przebiega dwufazowo: w pierwszej fazie, trwającej kilka do kilkunastu godzin, pojawiają się niespecyficzne objawy takie jak nudności, wymioty, nadmierna potliwość, senność i ogólne osłabienie. Objawy te mogą ustąpić, co nie oznacza poprawy, lecz zwiastuje rozwój uszkodzenia wątroby. W drugiej fazie, po 24-72 godzinach, obserwuje się objawy zaawansowanego uszkodzenia wątroby, takie jak rozpieranie w nadbrzuszu i żółtaczka. Kluczowym parametrem diagnostycznym jest oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi, które w korelacji z czasem od przyjęcia leku pozwala ocenić ryzyko hepatotoksyczności na podstawie nomogramu Rumack-Matthew.
acetylocysteina, hepatotoksyczność, metionina, nadmierna potliwość, niewydolność wątroby, nudności, objawy niespecyficzne, oddział intensywnej terapii, odtrutki, osłabienie ogólne, paracetamol, powiększenie wątroby, przebieg dwufazowy, rozpieranie nadbrzusza, senność, stężenie paracetamolu, toksykologia kliniczna, uszkodzenie wątroby, wymioty, zatrucie paracetamolem, zażółcenie skóry, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Atorvastatin Teva Pharmaceuticals Polska
Atorwastatyna (Atorvox) wymaga ścisłego monitorowania funkcji wątroby, zwłaszcza aktywności aminotransferaz, które nie powinny przekraczać trzykrotności górnej granicy normy (GGN). W przypadku ich podwyższenia konieczne jest zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami wątroby, spożywających alkohol oraz u osób po udarze krwotocznym lub zawałem lakunarnym, gdyż w badaniu SPARCL dawka 80 mg atorwastatyny zwiększała ryzyko udarów krwotocznych. Ponadto, atorwastatyna może wywoływać miopatię, zapalenie mięśni oraz rabdomiolizę, charakteryzującą się wzrostem kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotności GGN, mioglobinemią i ryzykiem niewydolności nerek. Przed terapią należy ocenić poziom CK u pacjentów z czynnikami ryzyka, a w trakcie leczenia monitorować objawy mięśniowe i aktywność CK, odstawiając lek przy CK > 10 x GGN lub nasilonych objawach mięśniowych.
aminotransferazy, atorwastatyna, ból mięśniowy, choroba mięśni, choroba wątroby, czynniki genetyczne, czynność wątroby, duszność, hiperglikemia, hipertrójglicerydemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitory reduktazy HMG-CoA, interakcje lekowe, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek przeciwgrzybiczny, mioglobinemia, mioglobinuria, miopatia, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, nieproduktywny kaszel, niewydolność nerek, przejściowy atak niedokrwienny, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, stężenie glukozy, udar krwotoczny, uszkodzenie wątroby, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenie czynności nerek, zapalenie mięśni, zawał lakunarny - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z pelargonii – Działania niepożądane
Wyciąg z korzenia pelargonii (Pelargonium sidoides DC i/lub Pelargonium reniforme Curt.) jest stosowany w leczeniu infekcji dróg oddechowych, jednak może wywoływać działania niepożądane, które występują bardzo rzadko (<1/10 000). Do najczęstszych należą łagodne zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka, ból w nadbrzuszu, nudności, wymioty oraz utrudnione połykanie. Ponadto obserwowano łagodne krwawienia z dziąseł i nosa oraz reakcje alergiczne, w tym skórne i systemowe, z ryzykiem nasilonym u pacjentów uczulonych na składniki preparatów, np. dwutlenek siarki E 220. Działania te wymagają różnicowania z innymi schorzeniami i uwzględnienia potencjalnych interakcji lekowych, zwłaszcza u osób z zaburzeniami przewodu pokarmowego, hemostazy lub przyjmujących leki przeciwzakrzepowe.
ból nadbrzusza, dwutlenek siarki, dysfagia, enzymy wątrobowe, hepatotoksyczność, infekcje dróg oddechowych, interakcje lekowe, krwawienie z dziąseł, krwawienie z nosa, lek przeciwzakrzepowy, Pelargonium reniforme, Pelargonium sidoides, profil bezpieczeństwa, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, uszkodzenie wątroby, wyciąg z pelargonii, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia hemostazy, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon substancji czynnych
Kwas mefenamowy – Przedawkowanie
Przedawkowanie kwasu mefenamowego, substancji czynnej preparatu Mefacit (250 mg), prowadzi do objawów obejmujących układ pokarmowy (nudności, wymioty, ból w nadbrzuszu, krwawienia z przewodu pokarmowego), nerwowy (bóle głowy, dezorientacja, pobudzenie, drgawki, śpiączka) oraz moczowy (niewydolność nerek). Szczególnie niebezpieczne jest przyjęcie dawki 5-10 razy przekraczającej dawkę terapeutyczną, co może skutkować poważnym uszkodzeniem wątroby i nerek, zwłaszcza u pacjentów z istniejącymi schorzeniami tych narządów. Monitorowanie enzymów wątrobowych oraz parametrów nerkowych (kreatynina, mocznik, GFR) jest kluczowe w ocenie stanu pacjenta.
alkalizacja moczu, białko osocza, dekontaminacja przewodu pokarmowego, diazepam, diureza, drgawka, enzym wątrobowy, filtracja kłębuszkowa, forsowana diureza, GFR, hemodializa, hemoperfuzja, interwencja medyczna, kreatynina, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas mefenamowy, Mefacit, mocznik, nawodnienie dożylne, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, objawy kliniczne, ośrodek toksykologiczny, parametr nerkowy, płukanie żołądka, układ pokarmowy, uszkodzenie wątroby, węgiel aktywowany, zaburzenie świadomości - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fervex ból i gorączka Forte 1 g
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa paracetamolu, substancji czynnej leku Efferalgan Forte (1 g), obejmowały długoterminowe testy rakotwórczości, genotoksyczności oraz wpływu na reprodukcję. W dwuletnich badaniach na szczurach i myszach stosowano stężenia 0, 600, 3000 oraz 6000 ppm. Wyniki wykazały brak działania rakotwórczego u samców szczurów oraz u myszy obu płci, natomiast u samic szczurów zaobserwowano niejednoznaczne oznaki zwiększonego występowania białaczki z komórek jednojądrzastych. Dane literaturowe wskazują, że potencjalne działanie rakotwórcze paracetamolu pojawia się jedynie przy bardzo wysokich, cytotoksycznych dawkach, natomiast dawki nietoksyczne dla wątroby nie wykazują takiego ryzyka.
badanie rakotwórczości, białaczka z komórek jednojądrzastych, dawka cytotoksyczna, dawka terapeutyczna, działanie genotoksyczne, genotoksyczność, paracetamol, rakotwórczość, szpik kostny, toksyczność wątroby, uszkodzenie hepatocytów, uszkodzenie wątroby, wątroba, wpływ na reprodukcję, zaburzenie hematopoezy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tolperison NeuroPharma 150 mg
Profil bezpieczeństwa tolperyzonu został oceniony na podstawie danych od ponad 12 000 pacjentów. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane dotyczą układów: skóry i tkanki podskórnej, ogólnoustrojowego, nerwowego oraz przewodu pokarmowego. Reakcje nadwrażliwości stanowią około 50-60% wszystkich zgłoszeń, zwykle mają łagodny przebieg, choć odnotowano rzadkie przypadki zagrażające życiu, takie jak wstrząs anafilaktyczny. Częstość działań niepożądanych klasyfikuje się jako niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznana. Do najważniejszych działań należą: alergiczne zapalenie skóry, świąd, pokrzywka, bóle i zawroty głowy, senność, dyskomfort w jamie brzusznej, biegunka, zaparcia, dławica piersiowa, tachykardia, bradykardia, niedociśnienie oraz obrzęk naczynioruchowy o nieznanej częstości, zidentyfikowany po wprowadzeniu leku do obrotu.
alergiczne zapalenie skóry, anoreksja, astenia, bezsenność, białkomocz, biegunka, ból głowy, ból kończyn, ból mięśni, bradykardia, depresja, dezorientacja, dławica piersiowa, drgawki, duszność, dysfagia, dyskomfort w jamie brzusznej, działanie niepożądane, enzym wątrobowy, kołatanie serca, krwawienie z nosa, letarg, leukocyt, mimowolne oddawanie moczu, nadmierna potliwość, niedociśnienie, niedokrwistość, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, osłabienie mięśni, osteopenia, płytki krwi, pokrzywka, powiększenie węzłów chłonnych, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, senność, stężenie bilirubiny, stężenie kreatyniny, suchość w jamie ustnej, świąd, szum w uszach, tachykardia, tolperyzon, uszkodzenie wątroby, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka, wzdęcia, zaburzenie czucia, zaburzenie koncentracji, zaburzenie snu, zaparcie, zawroty głowy, złe samopoczucie, zmęczenie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – SimvaHexal 10
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, niesie ryzyko miopatii, której objawy obejmują ból mięśni, osłabienie oraz wzrost aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotnej górnej granicy normy (GGN). W ciężkich przypadkach może dojść do rabdomiolizy z ostrą niewydolnością nerek. Ryzyko to jest dawkozależne: częstość miopatii wynosiła 0,03% przy dawce 20 mg, 0,08% przy 40 mg i 0,61% przy 80 mg, a u pacjentów po zawale serca przy dawce 80 mg wzrasta do około 1%. Zaleca się stosowanie dawki 80 mg wyłącznie u pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, którzy nie osiągnęli celów leczenia mniejszymi dawkami. Przed zastosowaniem dawki 80 mg wskazane jest wykonanie badania genetycznego w kierunku allelu SLCO1B1 c.521T>C, gdyż homozygoty CC mają ryzyko miopatii sięgające 15% rocznie. Monitorowanie aktywności CK jest kluczowe, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka, a leczenie należy przerwać przy CK >5 x GGN lub ciężkich objawach mięśniowych.
aminotransferaza, białko transportujące aniony organiczne, ból mięśni, choroba śródmiąższowa płuc, czynnik predysponujący, działanie niepożądane, ekspozycja ogólnoustrojowa, heterozygotyczna hipercholesterolemia, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, martwicza miopatia immunologiczna, mioglobinuria, miopatia i rabdomioliza, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, powikłania sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, uszkodzenie wątroby - Leksykon substancji czynnych
Parykalcytol – Dawkowanie i sposób podawania
Parykalcytol jest stosowany w leczeniu wtórnej nadczynności przytarczyc u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek poddawanych hemodializie. Dawkowanie rozpoczyna się od obliczenia dawki początkowej na podstawie wyjściowego stężenia natywnego PTH, według wzoru: dawka (μg) = PTH (pmol/l) / 8 lub PTH (pg/ml) / 80, podawanej dożylnie w bolusie nie częściej niż co drugi dzień podczas dializy. Maksymalna bezpieczna dawka wynosi 40 μg. Celem terapii jest utrzymanie stężenia PTH w zakresie 15,9–31,8 pmol/l (150–300 pg/ml), czyli 1,5–3-krotnej wartości górnej granicy normy u osób bez mocznicy. Monitorowanie obejmuje oznaczanie wapnia i fosforanów co najmniej raz w miesiącu oraz iPTH co 3 miesiące, z możliwością częstszych badań podczas dostosowywania dawki. W przypadku hiperkalcemii lub iloczynu Ca × P > 5,2 mmol/l (65 mg/dl) dawkę należy zmniejszyć lub przerwać.
bolus, dostęp naczyniowy, dysfagia, hemodializa, hiperkalcemia, iloczyn Ca × P, iPTH, natywny PTH, parathormon, Paricalcitol Fresenius, parykalcytol, przewlekła choroba nerek, roztwór do wstrzykiwań, uszkodzenie wątroby, wstrzyknięcie dożylne, wtórna nadczynność przytarczyc, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Nimefort
Stosowanie nimesulidu (Nimefort 100 mg) wymaga ścisłej kontroli lekarskiej ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, w szczególności hepatotoksyczności oraz powikłań ze strony przewodu pokarmowego. Należy unikać jednoczesnego stosowania nimesulidu z innymi NLPZ, w tym selektywnymi inhibitorami COX-2, oraz stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy czas. Objawy sugerujące uszkodzenie wątroby, takie jak anoreksja, nudności, wymioty, ból brzucha, osłabienie czy ciemne zabarwienie moczu, wymagają natychmiastowego odstawienia leku i bezwzględnego unikania ponownego podawania. W przypadku gorączki lub objawów grypopodobnych również wskazane jest przerwanie terapii. Monitorowanie czynności wątroby jest kluczowe, gdyż uszkodzenia mogą wystąpić nawet po krótkotrwałym stosowaniu.
anoreksja, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, doustny kortykosteroid, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor pompy protonowej, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, mizoprostol, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nimesulid, objawy grypopodobne, owrzodzenie i perforacja, owrzodzenie żołądka, reakcja hepatotoksyczna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, test czynnościowy wątroby, uszkodzenie wątroby, wrzodziejące zapalenie jelita grubego - Leksykon substancji czynnych
Manganu chlorek – Interakcje
Mangan w postaci manganu(II) chlorku czterowodnego jest stosowany jako pierwiastek śladowy w żywieniu pozajelitowym, zwykle w dawkach 1,5 μg/250 ml lub 6 μg/1000 ml roztworu. Nie wykazuje on bezpośrednich, specyficznych interakcji farmakologicznych z innymi lekami, jednakże potencjalne interakcje wynikają z obecności innych składników roztworu, takich jak wapń czy glukoza. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego podawania ceftriaksonu z roztworami zawierającymi wapń i mangan chlorek (np. Pediaven NN1) przez tę samą linię infuzyjną ze względu na ryzyko wytrącenia się soli wapniowych ceftriaksonu. Ponadto, u pacjentów otrzymujących roztwory z manganem i glukozą, konieczne jest ścisłe monitorowanie glikemii przy jednoczesnym stosowaniu leków hiperglikemizujących lub hipoglikemizujących, z możliwością modyfikacji dawkowania tych leków.
ceftriakson, diuretyk tiazydowy, insulina, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakologiczna, interakcja fizyczno-chemiczna, kortykosteroid, lek hipoglikemizujący, lek przeciwcukrzycowy, leki hiperglikemizujące, mangan chlorek, metformina, mikroelement, Pediaven NN1, Peditrace, pierwiastek śladowy, sole wapniowe ceftriaksonu, suplementacja parenteralna, uszkodzenie wątroby, zgodność mieszaniny, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Anidulafungin Synoptis 100 mg
Przedawkowanie anidulafunginy, choć klinicznie rzadko opisywane, może prowadzić do działań niepożądanych podobnych do tych obserwowanych przy dawkach terapeutycznych, potencjalnie o nasilonym przebiegu. Dostępne dane kliniczne wskazują, że pojedyncza dawka nasycająca 400 mg oraz dawka nasycająca 260 mg z kontynuacją 130 mg/dobę nie wywołały istotnych działań toksycznych, poza przemijającym, bezobjawowym wzrostem aktywności transaminaz wątrobowych do ≤3 x górnej granicy normy u części pacjentów. Anidulafungina nie jest usuwana podczas dializy, co ma kluczowe znaczenie w zarządzaniu przedawkowaniem, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek, gdyż tradycyjne metody eliminacji leku są nieskuteczne.
anidulafungina, dawka nasycająca, dializa, działanie niepożądane, enzymy wątrobowe, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, monitorowanie funkcji życiowych, niewydolność nerek, ośrodek toksykologiczny, parametry wątrobowe, podwyższenie aktywności transaminaz, profil bezpieczeństwa, przedawkowanie anidulafunginy, transaminazy wątrobowe, uszkodzenie wątroby, właściwości farmakokinetyczne - Leksykon leków
Przedawkowanie – Torvazin Plus 20 mg + 10 mg
Przedawkowanie preparatu Torvazin Plus, zawierającego atorwastatynę (10 mg, 20 mg lub 40 mg) oraz ezetymib (10 mg), wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i wdrożenia leczenia objawowego oraz wspomagającego. Kluczowe jest monitorowanie funkcji wątroby poprzez oznaczanie enzymów AspAT, AlAT, GGTP, ALP oraz bilirubiny, a także aktywności kinazy kreatynowej (CK) w surowicy, co pozwala na wczesne wykrycie uszkodzenia mięśni szkieletowych. Należy również kontrolować parametry nerkowe (mocznik, kreatynina) oraz funkcje życiowe, takie jak ciśnienie tętnicze, akcja serca i saturacja. Ze względu na wysoki stopień wiązania atorwastatyny z białkami osocza, hemodializa nie jest skuteczną metodą eliminacji leku w przypadku przedawkowania.
atorwastatyna, ból mięśniowy, czynność wątroby, dyspepsja, enzymy wątrobowe, ezetymib, hemodializa, kinaza kreatynowa, leczenie objawowe, leczenie wspomagające, miopatia, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, osłabienie mięśni, parametry nerkowe, parestezja, pierwotna hipercholesterolemia, rabdomioliza, uszkodzenie wątroby, wiązanie z białkami osocza, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Theraflu Grip Miód i Cytryna
Stosowanie paracetamolu, w tym preparatu Theraflu GRIP Miód i Cytryna, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością nerek, łagodną do ciężkiej niewydolnością wątroby (w tym z zespołem Gilberta i wskaźnikiem Childa-Pugha >9) oraz ostrym zapaleniem wątroby. Ryzyko działań niepożądanych wzrasta także u osób przyjmujących leki hepatotoksyczne, z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistością hemolityczną, odwodnionych, nadużywających alkoholu lub długotrwale niedożywionych. Niezbędne jest poinformowanie pacjentów o zakazie jednoczesnego stosowania innych preparatów zawierających paracetamol, aby uniknąć ryzyka ciężkiego uszkodzenia wątroby. W trakcie terapii preparatem Theraflu należy bezwzględnie unikać spożywania alkoholu, szczególnie u osób uzależnionych, ze względu na potencjalne hepatotoksyczne interakcje.
aspartam, czerwień Allura, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, fenyloketonuria, glikemia, interakcja paracetamolu z alkoholem, kwas moczowy, niedobór sacharazy-izomaltazy, niedokrwistość hemolityczna, nietolerancja fruktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ostre zapalenie wątroby, paracetamol, reakcja alergiczna, skala Childa-Pugha, uszkodzenie wątroby, zespół Gilberta, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Konaten
Atomoksetyna (Konaten) wymaga szczególnej ostrożności i systematycznego monitorowania ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym zachowań samobójczych, zwłaszcza u dzieci i młodzieży z ADHD. U pacjentów z wadami serca stosowanie leku wymaga konsultacji kardiologicznej, gdyż atomoksetyna może powodować przyspieszenie rytmu serca średnio <10 uderzeń/min oraz wzrost ciśnienia tętniczego średnio <5 mmHg, a u 8-12% dzieci i młodzieży oraz 6-10% dorosłych obserwuje się zmiany ≥20 uderzeń/min i/lub wzrost ciśnienia o 15-20 mmHg. Zmiany te utrzymują się lub nasilają u 15-26% dzieci i młodzieży oraz 27-32% dorosłych, co może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak przerost mięśnia sercowego. Przed terapią konieczne jest wykonanie szczegółowego wywiadu i badań układu krążenia oraz regularne monitorowanie tętna i ciśnienia co najmniej co 6 miesięcy.
ADHD, atomoksetyna, bilirubina, ból w klatce piersiowej, choroba naczyń mózgowych, ciśnienie tętnicze krwi, częstoskurcz, duszność, enzym wątrobowy, halucynacja, kołatanie serca, mania, myśl samobójcza, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedociśnienie tętnicze, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, pokrzywka, próba samobójcza, przerost mięśnia sercowego, przyspieszenie rytmu serca, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rytm serca, stan lękowy, stan pobudzenia, tik ruchowy, urojenie, uszkodzenie wątroby, wada serca, zaburzenie maniakalne, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie sercowo-naczyniowe, zachowanie samobójcze, zespół Tourette’a, zespół wydłużonego odstępu QT, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Duloxetine Medical Valley
Duloksetyna wymaga szczegółowej oceny ryzyka i monitorowania ze względu na potencjalne poważne działania niepożądane. Przeciwwskazania względne obejmują epizody manii, chorobę afektywną dwubiegunową oraz napady padaczkowe, ze względu na ryzyko indukcji epizodów maniakalnych. Istotnym zagrożeniem jest zwiększone ryzyko zachowań samobójczych, szczególnie u pacjentów poniżej 25 roku życia oraz u osób z historią myśli lub prób samobójczych. Zaleca się ścisłe monitorowanie w początkowej fazie terapii i po zmianie dawki, a także edukację pacjentów i opiekunów. Potencjalnie zagrażające życiu powikłania to zespół serotoninowy i złośliwy zespół neuroleptyczny, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych lub neuroleptyków. Objawy obejmują zmiany stanu psychicznego, niestabilność układu autonomicznego, zaburzenia nerwowo-mięśniowe oraz objawy żołądkowo-jelitowe. Akatyzja i niepokój psychoruchowy mogą pojawić się w pierwszych tygodniach leczenia i wymagają ostrożności przy zwiększaniu dawki.
akatyzja, choroba afektywna dwubiegunowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, duloksetyna, epizod manii, hemodializa, hiponatremia, IMAO, jaskra z wąskim kątem, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwzakrzepowy, lek serotoninergiczny, lek trójpierścieniowy, marskość wątroby, mydriaza, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, napad padaczkowy, neuropatia cukrzycowa, niedobór sacharazy-izomaltazy, niepokój psychoruchowy, nietolerancja fruktozy, przełom nadciśnieniowy, ryzyko samobójcze, SIADH, SNRI, SSRI, uszkodzenie wątroby, wysiłkowe nietrzymanie moczu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności seksualnej, zaburzenie depresyjne, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie lękowe uogólnione, zachowanie samobójcze, zapalenie wątroby, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Imatenil 400 mg
Dane przedkliniczne dotyczące imatynibu wskazują na wielonarządową toksyczność zależną od gatunku i dawki. U szczurów i psów głównym narządem docelowym była wątroba, gdzie obserwowano łagodne do umiarkowanego zwiększenie aktywności aminotransferaz, obniżenie poziomu triglicerydów, cholesterolu oraz białka całkowitego i albumin. U psów stwierdzono ciężkie uszkodzenia wątroby, w tym martwicę komórek i przewodów żółciowych. U małp dominowały zmiany nerkowe, takie jak mineralizacja, zwyrodnienie cewek oraz wzrost stężenia BUN i kreatyniny. Długotrwałe podawanie imatynibu wiązało się ze zwiększoną podatnością na zakażenia oportunistyczne. Poziom NOAEL u małp ustalono na 15 mg/kg, co odpowiada około 1/3 maksymalnej dawki klinicznej u ludzi (800 mg). W badaniach genotoksyczności imatynib wykazywał działanie klastogenne in vitro na komórkach ssaków, natomiast testy in vivo i bakteryjne były negatywne. Obecność mutagennych produktów pośrednich w produkcie końcowym wymaga dalszej uwagi.
aberracja chromosomowa, albuminy, aminotransferazy, azot mocznikowy, białko całkowite, brodawczak, brodawczak pęcherza moczowego, cholesterol, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, gruczolak przytarczycy, gruczolakorak jelita cienkiego, guz nadnercza, guz nerki, kardiomiopatia, kreatynina, malaria, martwica komórek wątrobowych, martwica przewodów żółciowych, mineralizacja tkanek, niewydolność serca, NOAEL, organogeneza, przepuklina mózgowa, przerost mięśnia sercowego, przewlekła choroba nerek, rozrost nabłonka przejściowego, rozrost przewodów żółciowych, rozstrzeń jam serca, rozszerzenie cewek nerkowych, spermatogeneza, szpik kostny, triglicerydy, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, utrata poimplantacyjna, zakażenie oportunistyczne, zmiany hematologiczne, zwyrodnienie cewek nerkowych - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Infacetamol
Infacetamol (100 mg/ml, roztwór doustny) zawiera paracetamol i wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko hepatotoksyczności, zwłaszcza przy przedawkowaniu. Maksymalne dawki wynoszą 60 mg/kg mc./dobę u dzieci poniżej 12 lat oraz 3 g/dobę u dorosłych i młodzieży. Należy unikać jednoczesnego stosowania innych preparatów zawierających paracetamol, aby zapobiec niezamierzonemu przedawkowaniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby (w tym zespół Gilberta, niewydolność >9 wg Child-Pugh), nerek (klirens kreatyniny ≤ 30 ml/min), chorobami układu krążenia, oddechowego, hematologicznymi, enzymatycznymi (niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej), a także u osób z niską masą ciała (<50 kg) i przewlekłym niedożywieniem, ze względu na zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby. U pacjentów z astmą i nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy istnieje ryzyko łagodnych reakcji bronchospastycznych (ok. 5% przypadków).
choroba płuc, dehydrogenaza alkoholowa, glikol propylenowy, glutation wątrobowy, hepatotoksyczność, infekcja wtórna, klirens kreatyniny, lek hepatotoksyczny, lek przeciwgorączkowy, nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistość, niedożywienie przewlekłe, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, odwodnienie, ostra niewydolność wątroby, przedawkowanie paracetamolu, reakcja bronchospastyczna, skala Child-Pugh, uszkodzenie wątroby, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie odżywiania, zespół Gilberta - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie wątroby toksyczne – Zapobieganie i profilaktyka
Zapalenie wątroby toksyczne jest stanem zapalnym wątroby wywołanym ekspozycją na substancje hepatotoksyczne, w tym leki (np. acetaminofen/paracetamol), alkohol, narkotyki rekreacyjne oraz toksyczne chemikalia. Profilaktyka opiera się na ścisłym przestrzeganiu zaleceń dawkowania leków, unikaniu łączenia acetaminofenu z alkoholem oraz ograniczeniu ekspozycji na toksyny środowiskowe i zawodowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie pacjentów z podwyższonymi enzymami wątrobowymi (AST/ALT 5-10x powyżej normy) oraz przewlekłą chorobą wątroby, a także na unikanie leków o znanym działaniu hepatotoksycznym. W profilaktyce istotne jest także ograniczenie spożycia alkoholu, unikanie narkotyków rekreacyjnych oraz ostrożność w stosowaniu suplementów i ziół, które mogą wykazywać potencjał hepatotoksyczny (np. kava kava, kozłek lekarski, sasafras).
antygen HBs, ból stawów, chloroform, czterochlorek węgla, enzymy wątrobowe, gruźlica, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, izoniazyd, lek przeciwpsychotyczny, marskość wątroby, N-acetylocysteina, nadciśnienie tętnicze, paracetamol, stan zapalny wątroby, stłuszczenie wątroby, świąd, terapia skojarzona, trichloroetylen, uszkodzenie wątroby, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie wątroby, zapalenie wątroby toksyczne, żółtaczka, zwłóknienie wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Adeksa 50 mg
Lek ADEKSA zawierający akarbozę w dawce 50 mg wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, zidentyfikowanych zarówno w badaniach klinicznych kontrolowanych placebo (n=8595 dla akarbozy, n=7278 dla placebo), jak i w okresie po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej obserwowaną niepożądaną reakcją jest małopłytkowość (≥1/10), co może zwiększać ryzyko krwawień, zwłaszcza u pacjentów stosujących leki przeciwkrzepliwe. Reakcje alergiczne występują często (≥1/100 do <1/10) i obejmują wysypkę, rumień oraz pokrzywkę. Rzadziej (≥1/10 000 do <1/1000) pojawiają się objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia, biegunka, bóle brzucha, nudności, wymioty, a także poważniejsze powikłania jak niedrożność jelit czy odma pęcherzykowa jelit. Działania niepożądane o nieznanej częstości dotyczą głównie hepatotoksyczności, w tym podwyższenia aktywności enzymów wątrobowych, żółtaczki oraz zapalenia wątroby, z pojedynczymi przypadkami piorunującej niewydolności wątroby zakończonej zgonem, choć związek przyczynowy z lekiem nie został jednoznacznie potwierdzony.
akarboza, badanie kontrolowane placebo, biegunka, ból brzucha, ból żołądkowo-jelitowy, dieta cukrzycowa, działanie niepożądane, enzym wątrobowy, hepatotoksyczność, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwpłytkowy, małopłytkowość, niedrożność jelit, niestrawność, nudności, obrzęk, odma pęcherzykowa jelit, piorunująca niewydolność wątroby, płytki krwi, podniedrożność jelit, pokrzywka, przewód pokarmowy, reakcja alergiczna, test czynności wątroby, uszkodzenie wątroby, wymioty, wzdęcia, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie wątroby, zapalenie wątroby, żółtaczka