LEKsykon chorób

Ból głowy napięciowy

Ból głowy napięciowy objawia się obustronnym, uciskającym bólem o łagodnym do umiarkowanego nasileniu, często towarzyszy mu napięcie mięśni szyi i karku oraz nadwrażliwość na światło lub dźwięk. Najlepsze leczenie obejmuje stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, paracetamolu oraz metod niefarmakologicznych, takich jak techniki relaksacyjne, masaż czy terapia poznawczo-behawioralna. Ważna jest także edukacja pacjenta w zakresie unikania czynników wyzwalających ból, prawidłowej higieny snu i zarządzania stresem. W przewlekłych przypadkach stosuje się leczenie profilaktyczne przy wsparciu zespołu specjalistów, a pielęgniarka odgrywa kluczową rolę w ocenie i prowadzeniu kompleksowej opieki nad chorym.

Ból głowy przy kaszlu

Ból głowy przy kaszlu to nagły, ostry ból wywoływany przez kaszel lub inne czynności zwiększające ciśnienie wewnątrzczaszkowe, najczęściej lokalizujący się obustronnie w przedniej części głowy. Wyróżnia się pierwotny ból głowy, który ustępuje samoistnie i jest łagodny, oraz wtórny, związany z poważniejszymi schorzeniami, wymagający diagnostyki obrazowej i często leczenia chirurgicznego. Diagnostyka obejmuje badania neurologiczne i MRI mózgu, a leczenie pierwotnych bólów bazuje na lekach przeciwbólowych i zapobiegawczych, natomiast wtórne skupiają się na usunięciu przyczyny podstawowej. Ważne jest, by przy nowych, silnych lub towarzyszących innym objawom bólach zasięgnąć konsultacji lekarskiej.

Ból głowy w klastach

Ból głowy w klastach to jednostronny, bardzo intensywny ból w okolicy skroni lub oka, trwający od 15 do 180 minut, często z objawami takimi jak łzawienie i zaczerwienienie oka. Leczenie ostrego ataku polega na tlenoterapii oraz podawaniu tryptanów, a profilaktyka obejmuje stosowanie leków takich jak werapamil oraz kortykosteroidów. Ważna jest edukacja pacjenta dotycząca unikania czynników wyzwalających, m.in. alkoholu i palenia tytoniu, oraz prowadzenie regularnego trybu życia. Kompleksowa opieka, wsparcie psychiczne i indywidualne dostosowanie leczenia pomagają poprawić jakość życia osób dotkniętych tą przewlekłą chorobą.

Ból kończyny resztkowej

Ból kończyny resztkowej to odczuwany ból w pozostałej części kończyny po amputacji, obejmujący uczucie ucisku, pieczenia i kłucia, często związany z nerwiakami, urazem lub złym dopasowaniem protezy. Występuje u około 60% pacjentów i może utrudniać korzystanie z protezy oraz pogarszać jakość życia. Diagnostyka obejmuje ocenę stanu skóry, neurologiczną oraz dopasowania protezy, a leczenie polega na farmakoterapii (NLPZ, leki przeciwdrgawkowe, przeciwdepresyjne), fizjoterapii, terapii zajęciowej oraz zabiegach takich jak blokady nerwowe czy interwencje chirurgiczne. Wsparcie psychologiczne oraz właściwa pielęgnacja kikuta są kluczowe dla skutecznego zarządzania bólem i poprawy komfortu pacjenta.

Ból kości ogonowej (koccydynia)

Ból kości ogonowej, zwany koccydynią, objawia się ostrym lub tępy bólem w dolnej części kręgosłupa nasilającym się podczas siedzenia, wstawania czy wypróżniania. Najczęstszymi przyczynami są urazy, długotrwałe siedzenie na twardych powierzchniach oraz poród. Skuteczne leczenie obejmuje stosowanie poduszek odciążających, zimnych i ciepłych okładów, niesteroidowych leków przeciwzapalnych oraz fizjoterapię z ćwiczeniami rozluźniającymi i wzmacniającymi mięśnie miednicy. W cięższych przypadkach stosuje się iniekcje kortykosteroidów, blokady nerwów, a rzadko interwencję chirurgiczną.

Ból na górze stopy

Ból na górze stopy może wynikać z urazów, przeciążeń, zapalenia ścięgien czy zmian zwyrodnieniowych i objawia się bólem, obrzękiem oraz trudnościami w poruszaniu stopą. Najskuteczniejsze leczenie to odpoczynek, stosowanie zimnych okładów, unoszenie stopy oraz przyjmowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, a także fizjoterapia i noszenie odpowiedniego obuwia z dobrym wsparciem łuku stopy. W niektórych przypadkach konieczna może być konsultacja lekarska i leczenie specjalistyczne, w tym zabiegi chirurgiczne. Profilaktyka obejmuje właściwy dobór butów, regularne ćwiczenia rozciągające oraz stopniowe zwiększanie aktywności fizycznej, co jest szczególnie ważne dla osób długo stojących, takich jak pielęgniarki.

Ból odbytu

Ból odbytu to dolegliwość charakteryzująca się ostrym lub tępy bólem w okolicy odbytu, często towarzyszącym krwawieniem, świądem oraz uczuciem niepełnego wypróżnienia. Najczęstsze przyczyny to szczeliny odbytu, hemoroidy oraz ropnie, które mogą prowadzić do silnego dyskomfortu, zwłaszcza podczas wypróżniania. Leczenie obejmuje stosowanie ciepłych kąpieli nasiadowych, środków przeciwbólowych, kremów miejscowo znieczulających oraz odpowiednią dietę bogatą w błonnik i nawodnienie, a w niektórych przypadkach konieczne jest leczenie chirurgiczne. Edukacja pacjenta, unikanie zaparć, dbanie o higienę i regularna aktywność fizyczna są kluczowe dla zapobiegania nawrotom i poprawy komfortu życia.

Ból palców

Ból palców stopy, często spowodowany przeciążeniem, urazami lub schorzeniami takimi jak zapalenie powięzi podeszwowej czy dna moczanowa, jest częstym problemem wśród pielęgniarek wykonujących pracę stojącą. Objawia się sztywnością, bólem, obrzękiem oraz ograniczeniem ruchomości palców, co może znacząco obniżać komfort życia i zdolność do pracy. Leczenie obejmuje odpoczynek, stosowanie okładów z lodu, leki przeciwzapalne, odpowiednie obuwie oraz ćwiczenia rozciągające, a w cięższych przypadkach także interwencje medyczne lub chirurgiczne. Profilaktyka polega na noszeniu wygodnego obuwia, stosowaniu ortopedycznych wkładek, noszeniu skarpet kompresyjnych oraz regularnym wykonywaniu ćwiczeń, co pomaga zapobiegać nawrotom dolegliwości.

Ból palców

Ból palców objawia się tkliwością, pieczeniem, sztywnością, drętwieniem oraz obrzękiem, często ograniczając codzienne funkcjonowanie. Najczęstszą przyczyną są urazy oraz schorzenia takie jak zapalenie stawów, zespół cieśni nadgarstka czy palec spustowy. Leczenie obejmuje metody zachowawcze, takie jak odpoczynek, okłady z lodu, leki przeciwbólowe i rehabilitację, a w cięższych przypadkach interwencję chirurgiczną. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie i stosowanie metody RICE oraz odpowiednia opieka pielęgniarska, która wspiera proces gojenia i przywraca sprawność palców.

Ból piersi

Ból piersi podczas karmienia piersią jest częstym problemem związanym z nieprawidłowym przystawieniem dziecka, obrzękiem piersi, zatkanymi przewodami mlecznymi czy infekcjami bakteryjnymi i grzybiczymi. Objawia się tkliwością, zaczerwienieniem oraz guzkami, a w przypadku zakażenia również gorączką i objawami grypopodobnymi. Leczenie obejmuje prawidłowe przystawianie dziecka, częste karmienie, stosowanie zimnych i ciepłych okładów, masaże piersi oraz w razie potrzeby farmakoterapię, w tym leki przeciwbólowe i antybiotyki. Ważna jest wczesna konsultacja z lekarzem lub doradcą laktacyjnym, aby zapobiec powikłaniom i zapewnić komfort karmienia.

Ból pięty

Ból pięty, często spowodowany zapaleniem powięzi podeszwowej, objawia się ostrym bólem podczas pierwszych kroków po odpoczynku oraz dyskomfortem przy chodzeniu. Główne przyczyny to również zapalenie ścięgna Achillesa, ostrogi piętowe czy przeciążenia związane z niewłaściwym obuwiem i nadwagą. Leczenie obejmuje odpoczynek, stosowanie lodu, leki przeciwbólowe, ćwiczenia rozciągające oraz odpowiednie obuwie, a w trudniejszych przypadkach ortezy, fizjoterapię lub iniekcje. Wczesna diagnoza i rehabilitacja są kluczowe dla skutecznego powrotu do zdrowia i zapobiegania przewlekłym dolegliwościom.

Ból ucha

Ból ucha jest powszechnym objawem, który może mieć różne przyczyny, w tym zapalenie ucha środkowego i ucha zewnętrznego, nagromadzenie woskowiny lub urazy. Typowe objawy to ból, gorączka, wydzielina z ucha oraz trudności ze słyszeniem. Leczenie obejmuje stosowanie leków przeciwbólowych, ciepłych kompresów i, w przypadku infekcji bakteryjnej, antybiotyków, a także dbałość o profilaktykę, jak higiena uszu i unikanie ekspozycji na dym tytoniowy. W poważniejszych przypadkach konieczne mogą być zabiegi chirurgiczne, takie jak drenaż lub myringotomia, aby zapobiec powikłaniom i poprawić komfort pacjenta.

Ból w klatce piersiowej

Ból w klatce piersiowej jest objawem mogącym wskazywać na różnorodne choroby, w tym groźne dla życia stany, takie jak zawał serca. Najważniejszymi objawami są ucisk, pieczenie lub kłucie, które mogą promieniować do żuchwy, ramion czy pleców, często towarzyszą im duszność, nudności i poty. Leczenie polega na natychmiastowej ocenie medycznej, monitorowaniu parametrów życiowych oraz podaniu leków rozszerzających naczynia, przeciwbólowych i przeciwzakrzepowych, takich jak nitrogliceryna, morfina czy aspiryna. Kluczową rolę odgrywa także wsparcie emocjonalne, edukacja pacjenta oraz promocja zdrowego stylu życia, aby zapobiegać nawrotom i powikłaniom.

Ból zatokowy

Ból zatokowy to tępym ból w okolicy zatok, nasilający się przy pochylaniu się, często towarzyszą obrzęk błon śluzowych i wydzielina z nosa. Najczęstszą przyczyną jest zapalenie zatok przynosowych wywołane infekcjami, alergiami lub zmianami anatomicznymi. Leczenie polega na stosowaniu leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych, nawilżaniu dróg oddechowych oraz, w przypadku infekcji bakteryjnej, antybiotykach. W przewlekłych przypadkach konieczna może być interwencja chirurgiczna oraz kompleksowa opieka specjalistów.

Ból zęba

Ból zęba to silny, często pulsujący dyskomfort wywołany najczęściej przez próchnicę, zapalenie miazgi lub infekcje dziąseł, który może nasilać się pod wpływem gorących, zimnych lub słodkich pokarmów. Leczenie obejmuje profesjonalną diagnozę stomatologiczną, a następnie usunięcie przyczyny bólu, takie jak wypełnienia, leczenie kanałowe lub ekstrakcję zęba. Doraźnie ból można łagodzić stosując płukanie jamy ustnej solą, zimne okłady oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne, jednak nie zastępują one wizyty u dentysty. Regularna higiena jamy ustnej, ograniczenie cukrów i systematyczne kontrole stomatologiczne są kluczowe dla zapobiegania problemom prowadzącym do bólu zęba.

Bóle głowy podczas seksu

Bóle głowy podczas seksu (PHASA) to rzadki, ale realny ból pojawiający się przed, w trakcie lub tuż przed orgazmem, o różnym nasileniu – od łagodnego dyskomfortu do intensywnego bólu. Objawy obejmują tępy ból głowy i szyi nasilający się wraz z podnieceniem lub nagły, pulsujący ból w okolicy potylicznej, często pojawiający się tuż przed orgazmem. Diagnostyka wymaga wykluczenia poważnych schorzeń metodami obrazowymi i neurologicznymi, zwłaszcza przy pierwszym epizodzie bólu. Leczenie opiera się na profilaktyce farmakologicznej (beta-blokery, blokery kanałów wapniowych, indometacyna) oraz modyfikacji aktywności seksualnej, co może skutecznie zmniejszyć dolegliwości i poprawić jakość życia pacjentów.

Bóle głowy typu „thunderclap” to bóle, które pojawiają się nagle i są bardzo bolesne. mogą być objawem krwawienia w mózgu.

Bóle głowy typu „thunderclap” to nagłe, bardzo silne bóle, które osiągają maksymalne nasilenie w mniej niż 60 sekund i mogą wskazywać na poważne schorzenia, takie jak krwotok podpajęczynówkowy. Objawiają się gwałtownym, ekstremalnym bólem, często opisywanym jako „najgorszy ból głowy w życiu”, mogącym towarzyszyć objawy neurologiczne i wymagającym natychmiastowej oceny medycznej. Diagnostyka obejmuje badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny, a leczenie zależy od przyczyny, od specjalistycznej interwencji neurochirurgicznej po stosowanie leków przeciwbólowych i blokujących kanały wapniowe. Wczesne rozpoznanie i szybkie wdrożenie terapii są kluczowe dla zapobiegania powikłaniom i poprawy rokowania pacjentów.

Bóle głowy u dzieci

Bóle głowy u dzieci są powszechne i najczęściej związane z migrenami lub bólem typu napięciowego, objawiającymi się tępych lub pulsujących bólem, czasem z nudnościami i nadwrażliwością na światło. Leczenie polega na odpoczynku w cichym, ciemnym pomieszczeniu, stosowaniu leków przeciwbólowych (acetaminofen, ibuprofen), oraz zmianach stylu życia, takich jak odpowiednia ilość snu, nawodnienie i unikanie czynników wyzwalających. W przypadku częstych lub nasilonych bólów głowy konieczna może być konsultacja neurologiczna i zastosowanie terapii profilaktycznej, a także wsparcie psychologiczne. Ważne jest szybkie zgłoszenie się do lekarza, gdy ból głowy towarzyszą niepokojące objawy, takie jak gorączka, wymioty, sztywność karku czy utrata świadomości.

Bóle głowy wywołane wysiłkiem fizycznym

Bóle głowy wywołane wysiłkiem fizycznym to pulsujący ból występujący podczas lub po intensywnym wysiłku, obejmujący obie strony głowy i trwający od kilku minut do 48 godzin. Przyczyną może być rozszerzenie naczyń krwionośnych i wzrost ciśnienia w mózgu, a także czynniki takie jak odwodnienie, niewłaściwa technika oddychania czy nagłe zwiększenie intensywności ćwiczeń. Diagnostyka obejmuje wykluczenie poważnych schorzeń, a leczenie wykorzystuje niesteroidowe leki przeciwzapalne, beta-blokery oraz metody profilaktyczne, takie jak odpowiednia rozgrzewka i nawodnienie. Kluczowe jest też stopniowe zwiększanie intensywności treningów i unikanie czynników wyzwalających, co pozwala na skuteczną kontrolę objawów i kontynuację aktywnego stylu życia.

Bóle głowy z nadużywania leków

Bóle głowy z nadużywania leków (MOH) to przewlekłe bóle głowy występujące co najmniej 15 dni w miesiącu u osób stosujących regularnie leki przeciwbólowe przez ponad 3 miesiące. Najczęstsze objawy to poranne bóle głowy, pogorszenie wcześniejszych dolegliwości oraz krótkotrwała ulga po przyjęciu leków. Podstawą leczenia jest zaprzestanie nadużywania leków oraz wdrożenie terapii profilaktycznej, często wspieranej przez metody niefarmakologiczne i wsparcie pielęgniarskie. Edukacja pacjenta na temat ryzyka nadużywania leków i kontrola ich stosowania są kluczowe dla zapobiegania nawrotom choroby.

Bóle kręgosłupowe

Bóle kręgosłupowe, zwane także popunkcyjnymi bólami głowy, wynikają z wycieku płynu mózgowo-rdzeniowego przez nakłucie opony twardej, co powoduje charakterystyczny ból nasilający się w pozycji pionowej i łagodniejący w leżeniu. Objawy to intensywny, tępy ból głowy, sztywność karku, nudności oraz zaburzenia widzenia. Leczenie początkowo obejmuje odpoczynek w pozycji leżącej, nawodnienie, spożycie kofeiny i leki przeciwbólowe; jeśli objawy nie ustępują, stosuje się epidural blood patch, czyli wstrzyknięcie krwi w celu uszczelnienia wycieku. Większość przypadków ustępuje samoistnie, a odpowiednia opieka pielęgniarska i edukacja pacjenta odgrywają kluczową rolę w leczeniu i zapobieganiu powikłaniom.

Bóle menstruacyjne

Bóle menstruacyjne (dysmenorrhea) to skurczowe dolegliwości bólowe w dolnej części brzucha pojawiające się przed lub w trakcie okresu, często promieniujące do pleców i ud, a także towarzyszące im nudności, biegunka czy zmęczenie. Przyczyną są zwiększone poziomy prostaglandyn, które wywołują skurcze macicy i zmniejszają ukrwienie, nasilając ból. Najlepsze metody leczenia obejmują stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), terapię cieplną oraz regularną aktywność fizyczną, a w cięższych przypadkach hormonalne metody antykoncepcji czy leczenie chorób podstawowych. Ważna jest także edukacja pacjentek, samokontrola oraz konsultacja lekarska w przypadku nasilonych lub nietypowych objawów.

Bolesne miesiączkowanie

Bolesne miesiączkowanie, czyli dysmenorrhea, to powszechny problem u kobiet w wieku rozrodczym, objawiający się skurczowym bólem podbrzusza, który może utrudniać codzienne funkcjonowanie. Pierwotna dysmenorrhea wiąże się z nadprodukcją prostaglandyn i jest leczona przede wszystkim niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) oraz hormonalną terapią antykoncepcyjną. W przypadku wtórnej dysmenorrhei, spowodowanej schorzeniami takimi jak endometrioza czy mięśniaki, ważne jest leczenie choroby podstawowej, które może obejmować także zabiegi chirurgiczne. Dodatkowo, metody niefarmakologiczne jak stosowanie ciepła, regularna aktywność fizyczna i techniki relaksacyjne pomagają łagodzić objawy i poprawiają jakość życia pacjentek.

Bolesne współżycie (dyspareunia)

Dyspareunia to ból występujący podczas lub po stosunku seksualnym, często spowodowany suchością pochwy, infekcjami, zmianami hormonalnymi lub problemami psychologicznymi. Objawy bólu mogą mieć charakter ostry, palący lub tępy i dotyczyć powierzchni pochwy lub głęboko położonych narządów. Leczenie obejmuje farmakoterapię z użyciem miejscowych estrogenów, terapię fizjoterapeutyczną dna miednicy, wsparcie psychologiczne oraz stosowanie lubrykantów i dilatatorów. Wczesne rozpoznanie i multidyscyplinarne podejście pomagają skutecznie złagodzić ból i poprawić komfort życia seksualnego.

Borelioza

Borelioza, zwana chorobą z Lyme, jest infekcją bakteryjną przenoszoną przez ukąszenie zakażonego kleszcza i objawia się m.in. wysypką, bólami stawów oraz objawami neurologicznymi. Najskuteczniejszym leczeniem jest odpowiednia antybiotykoterapia, zwykle doksycykliną, amoksycyliną lub cefuroksymem, dostosowana do stadium choroby i indywidualnych potrzeb pacjenta. Opieka pielęgniarska obejmuje wsparcie farmakologiczne, edukację na temat profilaktyki ukąszeń i samoopieki oraz monitorowanie powikłań. Kluczowe jest również ukończenie całego leczenia antybiotykami, aby uniknąć przewlekłych objawów i powikłań, takich jak zespół poboreliozowy.

Borelioza mózgu przenoszona przez kleszcze

Borelioza mózgu przenoszona przez kleszcze (TBE) to wirusowa choroba zakaźna centralnego układu nerwowego o dwufazowym przebiegu, obejmująca objawy grypopodobne oraz zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, mózgu i rdzenia kręgowego. Ciężkie przypadki wymagają hospitalizacji i intensywnej opieki medycznej, a leczenie jest objawowe, skupiające się na łagodzeniu bólu, kontroli objawów neurologicznych i wsparciu funkcji życiowych. Najskuteczniejszą metodą zapobiegania jest szczepienie oraz stosowanie środków ochrony przed ukąszeniami kleszczy, takich jak środki odstraszające i odzież ochronna. Po przebyciu choroby istotna jest rehabilitacja i długoterminowa opieka, gdyż do 60% pacjentów doświadcza powikłań neurologicznych i niecałkowitego powrotu do zdrowia.

Botulizm

Botulizm to poważna choroba neurologiczna wywołana przez toksynę bakterii Clostridium botulinum, objawiająca się wiotkim, zstępującym porażeniem, które może prowadzić do niewydolności oddechowej. Charakterystyczne symptomy obejmują podwójne widzenie, trudności w mowie, zaburzenia głosu i połykaniu oraz opadanie powiek. Leczenie polega na szybkim podaniu antytoksyny botulinowej, intensywnej terapii wspomagającej, w tym wentylacji mechanicznej i monitorowaniu funkcji oddechowych. Zapobieganie obejmuje właściwe przygotowywanie żywności, unikanie podawania miodu niemowlętom oraz właściwą opiekę nad ranami zakażonymi.

Bradykardia

Bradykardia to zaburzenie rytmu serca objawiające się wolną akcją serca, poniżej 60 uderzeń na minutę, co może powodować takie objawy jak zawroty głowy, zmęczenie, duszność czy omdlenia. Leczenie zależy od nasilenia objawów i przyczyn, a w przypadku objawowej bradykardii stosuje się leki, tlen oraz czasem implantację rozrusznika serca. Kluczowa jest regularna kontrola parametrów życiowych, dostosowanie leków oraz edukacja pacjenta dotycząca samokontroli tętna i zgłaszania niepokojących symptomów. Holistyczne podejście, monitorowanie stanu pacjenta i współpraca interdyscyplinarna pomagają zapobiegać powikłaniom i poprawiać jakość życia chorego.

Brak miesiączki

Brak miesiączki (amenorrhea) to stan, w którym kobieta w wieku rozrodczym nie ma miesiączki, co może wynikać z różnych przyczyn, takich jak ciąża, zespół policystycznych jajników (PCOS), zaburzenia hormonalne, stres, intensywny wysiłek fizyczny czy choroby układu rozrodczego. Najważniejsze objawy to brak regularnych krwawień menstruacyjnych przez co najmniej 3 miesiące (wtórny brak miesiączki) lub brak pierwszej miesiączki do 15. roku życia (pierwotny brak miesiączki). Leczenie zależy od przyczyny i może obejmować terapię hormonalną, modyfikację stylu życia, wsparcie dietetyczne oraz leczenie schorzeń podstawowych. Kluczowe jest kompleksowe podejście, obejmujące diagnostykę, edukację pacjentki, wsparcie psychospołeczne i monitorowanie stanu zdrowia, aby przywrócić regularne cykle i zapobiec powikłaniom, takim jak osteoporoza.

Brodawczakowłókniak kosmówkowy

Brodawczakowłókniak kosmówkowy (DFSP) to rzadki, wolno rosnący nowotwór skóry, który objawia się twardą, czerwono-fioletową zmianą zazwyczaj na tułowiu lub kończynach. Choroba charakteryzuje się wysokim ryzykiem miejscowych nawrotów, dlatego podstawową metodą leczenia jest chirurgia mikrograficzna Mohsa, która pozwala na precyzyjne usunięcie guza i zmniejszenie ryzyka nawrotu. W przypadku niedostępności tej metody stosuje się szerokie wycięcie miejscowe z odpowiednim marginesem zdrowych tkanek, a w razie potrzeby terapię uzupełniającą, taką jak radioterapia lub leczenie doustnym inhibitorem kinazy tyrozynowej – imatynibem. Kluczowe jest też długotrwałe monitorowanie pacjentów, ponieważ nawroty mogą pojawić się do kilku lat po leczeniu, co wymaga regularnych wizyt kontrolnych i edukacji w zakresie samokontroli zmian skórnych.

Brodawki i kurzajki

Brodawki i kurzajki to zakaźne zmiany skórne wywołane przez wirusa HPV, pojawiające się najczęściej na dłoniach i stopach, powodujące dyskomfort, a w przypadku kurzajek także ból. Leczenie obejmuje stosowanie preparatów z kwasem salicylowym oraz krioterapię, które pomagają stopniowo usunąć zmiany, choć mogą wymagać kilku tygodni do miesięcy terapii. Ważna jest także prawidłowa pielęgnacja, unikanie rozprzestrzeniania się wirusa oraz wsparcie psychologiczne pacjenta, zwłaszcza gdy zmiany wpływają na jego codzienne funkcjonowanie. W przypadku powikłań, licznych zmian lub zmian trudnych do leczenia konieczna jest konsultacja specjalistyczna.

Brodawki łojotokowe (lub polipy skórne, acrochordony)

Brodawki łojotokowe to łagodne i miękkie narośla skórne, zwisające na cienkiej szypule, najczęściej występujące w miejscach tarcia skóry o skórę lub ubranie. Objawy obejmują podrażnienie, krwawienie lub ból, szczególnie gdy zmiany znajdują się w miejscach narażonych na urazy mechaniczne. Najlepszym sposobem leczenia jest profesjonalne usunięcie przez dermatologa, które może odbywać się metodami chirurgicznymi, krioterapią, elektrokauteryzacją lub ligacją, co zapewnia bezpieczne i skuteczne pozbycie się brodawek. Po zabiegu ważna jest odpowiednia higiena i unikanie tarcia, aby zapobiec powikłaniom i wspomóc gojenie.

Brodawki narządów płciowych

Brodawki płciowe to zakażenie przenoszone drogą płciową wywołane przez wirus HPV, objawiające się miękkimi, mięsistymi zmianami wokół narządów płciowych i odbytu, które mogą powodować świąd, ból lub krwawienie. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, a leczenie dobiera się indywidualnie, obejmując metody miejscowe, takie jak imikwimod, krioterapia czy wycięcie chirurgiczne. Brodawki mogą ustąpić samoistnie, jednak ich usunięcie łagodzi objawy i zmniejsza ryzyko przeniesienia infekcji, choć wirus może pozostać w organizmie. Profilaktyka polega na stosowaniu prezerwatyw, ograniczeniu liczby partnerów seksualnych oraz szczepieniach przeciw HPV, szczególnie zalecanych przed rozpoczęciem aktywności seksualnej.

Brodawki podeszwowe

Brodawki podeszwowe to twarde, szorstkie zmiany skórne wywołane przez wirusa HPV, które najczęściej pojawiają się na piętach i śródstopiu, powodując ból podczas chodzenia. Leczenie obejmuje stosowanie kwasu salicylowego, krioterapię oraz metody profesjonalne takie jak elektrokoagulacja czy terapia laserowa. Ważne jest unikanie samodzielnego usuwania brodawek, a także utrzymanie higieny i stosowanie wkładek odciążających. Profilaktyka obejmuje ochronę stóp w miejscach publicznych oraz unikanie bezpośredniego kontaktu z brodawkami, co zapobiega rozprzestrzenianiu się infekcji.

Brodawki zwykłe

Brodawki zwykłe (verruca vulgaris) są łagodnymi zmianami skórnymi wywołanymi przez wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), najczęściej pojawiającymi się na rękach i palcach. Charakteryzują się twardymi, chropowatymi guzkami o strukturze kalafiorowatej z czarnymi punktami będącymi zakrzepniętymi naczyniami. Leczenie obejmuje stosowanie kwasu salicylowego oraz krioterapię, a także metody immunoterapeutyczne, przy czym wiele brodawek ustępuje samoistnie w ciągu 1-2 lat. Ważne jest unikanie drapania zmian oraz konsultacja z lekarzem w przypadku uciążliwych lub nietypowych brodawek, zwłaszcza u osób z osłabionym układem odpornościowym.

Bromodosis (nieprzyjemny zapach stóp)

Bromodosis to stan charakteryzujący się nieprzyjemnym zapachem stóp spowodowanym przez interakcję potu z bakteriami i grzybami na skórze. Objawy obejmują nadmierne pocenie się, nieprzyjemny zapach oraz czasem infekcje grzybicze, które nasilają dolegliwości. Leczenie opiera się na prawidłowej higienie, stosowaniu preparatów antybakteryjnych, przeciwgrzybiczych i antyperspirantów oraz noszeniu przewiewnego obuwia i skarpet z naturalnych materiałów. W przypadkach nasilonych stosuje się metody zaawansowane, takie jak jontoforeza lub iniekcje botuliny, a ważna jest także edukacja pacjenta i profilaktyka, szczególnie u osób z grup ryzyka.

Bruceloza

Bruceloza to choroba zakaźna przenoszona na człowieka głównie przez kontakt ze zwierzętami lub spożycie niepasteryzowanych produktów mlecznych, objawiająca się gorączką, osłabieniem i bólami mięśniowo-szkieletowymi. Diagnozę potwierdza się badaniami laboratoryjnymi, a leczenie polega na długotrwałej terapii kombinacją antybiotyków przez co najmniej 6-8 tygodni, aby zapobiec powikłaniom i nawrotom. Ważne jest przestrzeganie całego cyklu leczenia oraz odpowiedni odpoczynek i nawadnianie, a także unikanie surowych produktów mlecznych, aby zminimalizować ryzyko zakażenia. Wczesne rozpoznanie i właściwa terapia zwiększają szanse na pełne wyleczenie i zapobiegają przewlekłym skutkom choroby.

Bruksizm

Bruksizm to mimowolne zgrzytanie lub zaciskanie zębów, często związane ze stresem i zaburzeniami snu, objawiające się bólem mięśni żuchwy, zużyciem zębów oraz bólami głowy. Najskuteczniejszym sposobem leczenia jest stosowanie indywidualnie dopasowanych ochraniaczy na zęby (szyn zgryzowych), które chronią zęby podczas snu oraz techniki relaksacyjne redukujące napięcie mięśniowe. W niektórych przypadkach stosuje się także leczenie farmakologiczne, ćwiczenia szczęki czy iniekcje toksyny botulinowej, które pomagają zmniejszyć objawy i częstotliwość zgrzytania. Wczesne rozpoznanie i odpowiednia opieka interdyscyplinarna pozwalają zapobiegać poważnym uszkodzeniom zębów i poprawić jakość życia pacjentów.

Bulimia nervosa

Bulimia nervosa to poważne zaburzenie odżywiania charakteryzujące się nawracającymi epizodami objadania się oraz niewłaściwymi zachowaniami kompensacyjnymi, takimi jak wywoływanie wymiotów czy nadużywanie środków przeczyszczających. Objawy fizyczne obejmują m.in. erozję szkliwa zębów, obrzęk gruczołów przyusznych oraz zaburzenia elektrolitowe, zagrażające życiu. Najskuteczniejsze leczenie to kompleksowa terapia poznawczo-behawioralna, wsparcie psychologiczne oraz stały monitoring stanu zdrowia przez zespół specjalistów. Kluczowe jest także edukowanie pacjentów i ich rodzin oraz zapewnienie odpowiedniego wsparcia emocjonalnego w procesie zdrowienia.

Bulimia nerwicowa nieograniczona

Bulimia nerwicowa nieograniczona (BED) to zaburzenie odżywiania charakteryzujące się nawracającymi epizodami objadania się z poczuciem utraty kontroli bez stosowania metod kompensacyjnych. Objawy obejmują szybkie jedzenie dużych ilości pokarmu, jedzenie aż do uczucia nieprzyjemnej pełności oraz silne poczucie winy po epizodzie. Najlepsze leczenie to podejście wielodyscyplinarne, w tym psychoterapia poznawczo-behawioralna, farmakoterapia oraz poradnictwo żywieniowe ukierunkowane na normalizację nawyków. Wczesna diagnoza i wsparcie społeczne znacznie poprawiają rokowania i redukują ryzyko powikłań zdrowotnych.

Bulimia nerwowa

Bulimia nerwowa to zaburzenie odżywiania objawiające się nawracającymi epizodami objadania się, po których następują nieprawidłowe zachowania kompensacyjne, takie jak prowokowanie wymiotów czy nadmierne ćwiczenia. Objawy fizyczne to m.in. erozja szkliwa zębów, wahania masy ciała oraz zaburzenia elektrolitowe. Leczenie polega na terapii psychologicznej, przede wszystkim poznawczo-behawioralnej, wsparciu dietetycznym oraz, w razie potrzeby, farmakoterapii. Kluczowa jest także rola pielęgniarki, która monitoruje stan fizyczny pacjenta i wspiera go w radzeniu sobie ze stresem i emocjami.

Bursitis

Zapalenie kaletki maziowej (bursitis) objawia się bólem, obrzękiem i zaczerwienieniem w okolicy dotkniętego stawu, często nasilając się podczas ruchu. Choroba zwykle wynika z urazów, przeciążeń lub infekcji, a jej leczenie opiera się na odpoczynku, stosowaniu zimnych okładów, leków przeciwzapalnych oraz rehabilitacji. W cięższych przypadkach stosuje się iniekcje kortykosteroidów lub antybiotyki, a operacja jest rzadko konieczna. Kluczowa jest także edukacja pacjenta oraz współpraca interdyscyplinarnego zespołu medycznego, aby wspierać powrót do zdrowia i zapobiegać nawrotom.

Bursitis kolana

Zapalanie kaletki maziowej w okolicy kolana, nazywane bursitis kolana, objawia się bólem, obrzękiem i ograniczeniem ruchomości stawu. Najczęstsze przyczyny to powtarzający się nacisk, urazy oraz infekcje bakteryjne. Leczenie opiera się na odpoczynku, stosowaniu lodu, ucisku, lekach przeciwzapalnych oraz fizjoterapii, która wzmacnia mięśnie i poprawia ruchomość. W przypadku infekcji konieczna jest antybiotykoterapia, a w rzadkich i ciężkich sytuacjach może być potrzebna interwencja chirurgiczna.

Burza

Burza (hallux valgus) to deformacja stopy objawiająca się kostnym zgrubieniem u podstawy palucha, powodującym jego odchylenie w stronę pozostałych palców, co wywołuje ból, zaczerwienienie i ograniczoną ruchomość. Objawy nasilają się podczas noszenia wąskiego i obcisłego obuwia, dlatego podstawą leczenia jest wybór butów o szerokim przodzie i niskim obcasie oraz stosowanie wkładek ortopedycznych i ćwiczeń wzmacniających. W przypadku nasilonych dolegliwości lub zaawansowanej deformacji zalecana może być operacja chirurgiczna, mająca na celu przywrócenie prawidłowego ustawienia palucha. Profilaktyka polega na noszeniu odpowiedniego obuwia, regularnej rehabilitacji i wczesnym reagowaniu na objawy, co pozwala spowolnić postęp choroby i poprawić komfort życia.

Całkowite anomalousne powrotne żyły płucne

Całkowity anomalousny powrót żył płucnych (TAPVR) to rzadka wrodzona wada serca, w której żyły płucne łączą się nieprawidłowo z prawym przedsionkiem, powodując niedotlenienie organizmu. Główne objawy to sinica, trudności w oddychaniu oraz słabe przybieranie na wadze u noworodków, zwłaszcza gdy występuje obstrukcja odpływu żylnego. Leczenie polega na pilnej operacji kardiochirurgicznej, podczas której żyły płucne są prawidłowo połączone z lewym przedsionkiem, a dodatkowo prowadzi się intensywną opiekę przed- i pooperacyjną. Regularna kontrola kardiologiczna oraz wsparcie multidyscyplinarne są kluczowe dla długoterminowego zdrowia i prawidłowego rozwoju dzieci po zabiegu.

Cavernoma

Cavernoma to naczyniowa wada mózgu lub rdzenia kręgowego, objawiająca się nieprawidłowymi skupiskami naczyń krwionośnych, które mogą krwawić i powodować objawy neurologiczne, takie jak napady padaczkowe czy deficyty ruchowe. Najlepszą metodą leczenia jest indywidualnie dobrane podejście, obejmujące obserwację za pomocą MRI, leczenie objawowe oraz, w wybranych przypadkach, interwencję chirurgiczną lub radiochirurgię stereotaktyczną. Kluczową rolę w opiece odgrywa multidyscyplinarny zespół specjalistów, w tym pielęgniarki, które wspierają pacjentów na każdym etapie leczenia, edukując ich i monitorując stan zdrowia. Długoterminowe monitorowanie oraz wsparcie psychospołeczne są niezbędne dla poprawy jakości życia chorych.

Celiakia

Celiakia to przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której spożycie glutenu prowadzi do uszkodzenia jelita cienkiego i zaburzeń wchłaniania składników odżywczych. Objawy obejmują biegunkę, bóle brzucha, wzdęcia, zmęczenie oraz niedokrwistość, a niekiedy choroba przebiega bezobjawowo. Podstawą leczenia jest ścisła, dożywotnia dieta bezglutenowa, która pozwala na regenerację jelit i poprawę samopoczucia. Kluczowe jest regularne monitorowanie stanu zdrowia oraz wsparcie multidyscyplinarnego zespołu medycznego, w tym dietetyka i pielęgniarki.

Cerwicyt

Cerwicyt to stan zapalny szyjki macicy, często wywołany infekcjami przenoszonymi drogą płciową, objawiający się m.in. nietypową wydzieliną, bólem podczas stosunku oraz krwawieniami. Diagnoza opiera się na badaniu ginekologicznym oraz testach laboratoryjnych w celu identyfikacji przyczyny zapalenia. Leczenie polega na stosowaniu odpowiednich antybiotyków lub leków przeciwwirusowych oraz eliminacji czynników drażniących. Ważne jest przestrzeganie zaleceń lekarskich, powstrzymanie się od aktywności seksualnej podczas leczenia oraz kontrola partnerów, aby zapobiec reinfekcji i powikłaniom.

Chemo brain

Chemo brain, zwany też mgłą chemioterapeutyczną, to zespół zaburzeń poznawczych występujących u pacjentów onkologicznych podczas lub po leczeniu przeciwnowotworowym. Objawia się trudnościami z koncentracją, pamięcią, przetwarzaniem informacji oraz planowaniem zadań. Najlepsze metody leczenia to rehabilitacja poznawcza, stosowanie strategii kompensacyjnych oraz wsparcie psychologiczne; ważne są także zdrowy styl życia, odpowiednia dieta, aktywność fizyczna i dobre nawyki snu. Pielęgniarki odgrywają kluczową rolę w edukacji pacjentów, monitorowaniu objawów oraz koordynowaniu interdyscyplinarnej opieki.

Chilblains to choroba znana również jako pernio lub perniosis. w języku polskim można ją określać jako „obmrożenie” lub „pernioza”, choć nie jest to t

Chilblains, zwane także perniozą, to stan zapalny drobnych naczyń krwionośnych skóry wywołany ekspozycją na zimno i wilgoć, objawiający się bolesnymi, swędzącymi oraz czerwono-fioletowymi obrzękami na palcach, uszach i nosie. Leczenie polega na utrzymaniu ciepła, stopniowym ogrzewaniu skóry, stosowaniu nawilżających kremów i leków przeciwzapalnych, a w cięższych przypadkach na zastosowaniu miejscowych kortykosteroidów i leków rozszerzających naczynia krwionośne. Ważne jest unikanie drapania zmian oraz dbanie o higienę skóry, aby zapobiec infekcjom i powikłaniom, takim jak owrzodzenia. Profilaktyka obejmuje odpowiednie ubranie, ochronę przed wilgocią i zimnem oraz regularną aktywność poprawiającą krążenie.

Choroby, strona 3 z 30