Burza
Epidemiologia
Hallux valgus (HV), powszechnie znany jako burza, to deformacja charakteryzująca się bocznym odchyleniem palucha w stawie śródstopno-paliczkowym pierwszym (1st MTPJ). Globalna częstość występowania wynosi około 19-23% w populacji ogólnej, z wyraźnym wzrostem u osób powyżej 60 roku życia (22,7%, 95% CI: 13,1%-33,98%) oraz znaczną przewagą u kobiet (23,74%, 95% CI: 16,21%-32,21%) w porównaniu do mężczyzn (11,43%, 95% CI: 6,18%-18%). Etiologia burzów jest wieloczynnikowa, obejmując komponent genetyczny (około 70% przypadków z historią rodzinną), czynniki środowiskowe takie jak noszenie obuwia na wysokim obcasie lub z wąskim przodem, a także choroby zapalne stawów i anatomiczne cechy stopy (np. płaskostopie). Epidemiologia wskazuje na progresywny charakter deformacji, która nie ustępuje samoistnie i może prowadzić do poważnych zaburzeń chodu, równowagi oraz zwiększonego ryzyka upadków, szczególnie u osób starszych.
- Epidemiologia burzów (Hallux Valgus)
- Globalna częstotliwość występowania
- Różnice w występowaniu ze względu na płeć
- Występowanie w różnych grupach wiekowych
- Różnice geograficzne w występowaniu
- Czynniki ryzyka i predyspozycje
- Współwystępowanie z innymi schorzeniami
- Wpływ na jakość życia
- Nadzór i monitorowanie
- Wnioski i perspektywy
Epidemiologia burzów (Hallux Valgus)
Burza, znana również w terminologii medycznej jako Hallux Valgus (HV), jest powszechną deformacją charakteryzującą się postępującym bocznym odchyleniem palucha w stawie śródstopno-paliczkowym pierwszym (1st MTPJ). Ta deformacja powstaje, gdy paluch zaczyna odchylać się w kierunku drugiego palca, powodując zmianę struktury stopy i powstawanie charakterystycznego wybrzuszenia w okolicy stawu palucha12.
Globalna częstotliwość występowania
Systematyczne przeglądy badań epidemiologicznych wskazują, że globalna częstość występowania burzów wynosi około 19-23% w populacji ogólnej345. Według niektórych badań, prawie jedna trzecia dorosłych Amerykanów zmaga się z deformacją typu hallux valgus lub miała z nią do czynienia67. Narodowe badania zdrowotne w Stanach Zjednoczonych wykazały częstość występowania na poziomie 0,9% we wszystkich grupach wiekowych, natomiast inne badanie przeprowadzone w Wielkiej Brytanii wykazało częstość występowania rzędu 28,4% u dorosłych89.
Badania przeprowadzone w populacjach osób starszych wskazują na częstość występowania sięgającą nawet 74%8. Szacunki sugerują, że około 18 milionów amerykańskich kobiet i 4 miliony mężczyzn zgłaszają występowanie burzów każdego roku10.
Różnice w występowaniu ze względu na płeć
Burze są znacznie częstsze u kobiet niż u mężczyzn13. Łączna częstość występowania hallux valgus według płci wynosi 23,74% (95% CI, 16,21% do 32,21%) u kobiet i 11,43% (95% CI, 6,18% do 18%) u mężczyzn34. Niektóre badania wskazują nawet na stosunek występowania u kobiet do mężczyzn wynoszący 8-9:1, a w skrajnych przypadkach nawet 15:11112.
Ta różnica jest najczęściej przypisywana różnicom w obuwiu, anatomii stopy oraz czynnikom genetycznym1113. Kobiety częściej noszą buty na wysokim obcasie lub obuwie z wąskim przodem, które wywierają nadmierny nacisk na przednią część stopy2. Dodatkowo, kobiety często mają słabsze ścięgna i więzadła w stopach14.
Występowanie w różnych grupach wiekowych
Częstość występowania burzów zwiększa się z wiekiem13. Badania wykazały następującą częstość występowania w różnych grupach wiekowych:
- 11% (95% CI, 2% do 26%) u osób poniżej 20 roku życia
- 12,22% (95% CI, 5,86% do 20,46%) u dorosłych w wieku 20-60 lat
- 22,7% (95% CI, 13,1% do 33,98%) u osób powyżej 60 roku życia315
Szczyt zachorowań na hallux valgus przypada między 30 a 60 rokiem życia, choć prawdopodobnie początkowe zmiany występują już w okresie dojrzewania lub nawet wcześniej w przypadku młodzieńczego hallux valgus1112.
Według Narodowego Instytutu Zdrowia (NIH), szacuje się, że jedna na trzy osoby powyżej 65 roku życia ma burzę w pewnym stopniu16. Badanie przeprowadzone w zróżnicowanej społeczności Massachusetts na osobach w wieku powyżej 65 lat wykazało, że 37% badanych miało burze w momencie przeprowadzania badania17.
Różnice geograficzne w występowaniu
Częstość występowania burzów różni się znacznie na całym świecie15. Najwyższą częstość występowania odnotowano w Azji i Oceanii154. Światowa mapa rozkładu geograficznego wskazuje, że globalna częstość występowania i zapadalność na hallux valgus jest wyższa w krajach Oceanii4.
Co ciekawe, burze są rzadko spotykane w populacjach, które nie noszą obuwia, co sugeruje silny wpływ czynników środowiskowych, szczególnie noszenia obuwia, na rozwój tej deformacji1.
Czynniki ryzyka i predyspozycje
Zidentyfikowano kilka potencjalnych czynników ryzyka rozwoju burzów. Należą do nich:
- Czynniki genetyczne – Burze mają silny komponent dziedziczny. Około 70% osób z burzami ma rodzica biologicznego, który również miał burze186. Ryzyko rozwoju burzów jest większe dla krewnych pierwszego stopnia osób dotkniętych chorobą (rodzeństwo lub dzieci) w porównaniu do ogółu społeczeństwa13.
- Obuwie – Noszenie butów na wysokim obcasie lub obuwia, które jest zbyt ciasne lub wąskie, może zwiększyć ryzyko rozwoju burzów lub zaostrzyć istniejące1018.
- Choroby zapalne stawów – Stany zapalne stawów, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów, mogą osłabić stawy, zwiększając ryzyko rozwoju burzów10.
- Rasa i pochodzenie etniczne – Niektóre badania wskazują, że osoby identyfikujące się jako czarnoskóre miały większe prawdopodobieństwo rozwoju burzów niż inne grupy1920.
- Struktura stopy – Ogólnie rzecz biorąc, osoby z płaskostopiem częściej rozwijają burze, podczas gdy osoby z wyższymi łukami rzadziej ich doświadczają21.
Współwystępowanie z innymi schorzeniami
Burze są związane z różnymi problemami zdrowotnymi, które mogą wpływać na ogólny stan zdrowia pacjenta:
- Zaburzenia chodu i równowagi – Burze są związane z bólem stopy, słabą równowagą, zaburzeniami chodu, unieruchomieniem i ryzykiem upadków225.
- Zwyrodnienie stawów – Prawdopodobieństwo wystąpienia choroby zwyrodnieniowej stawu śródstopno-paliczkowego pierwszego zwiększa się wraz z nasileniem hallux valgus22.
- Uogólnione zwyrodnienie stawów – Hallux valgus jest również związany z guzkowym zwyrodnieniem stawów oraz bólem w dolnej części pleców, biodrze i kolanie, co sugeruje, że może być komponentem uogólnionej choroby zwyrodnieniowej stawów22.
- Zwiększone ryzyko upadków i urazów – Nieleczone burze mogą zwiększyć ryzyko upadków i urazów, szczególnie u osób starszych. Zmieniona mechanika stopy i potencjalny ból mogą wpływać na równowagę i stabilność, utrudniając utrzymanie prawidłowego ułożenia stopy na nierównych powierzchniach23.
Wpływ na jakość życia
Burze stanowią znaczący problem zdrowotny, który może wpływać na różne aspekty życia pacjenta22. Kilka ostatnich badań zbadało związek między hallux valgus a jakością życia związaną ze zdrowiem (HRQOL)225.
Fizyczne i funkcjonalne ograniczenia
Objawowe hallux valgus wiąże się z obniżoną jakością życia związaną ze zdrowiem225. Zarówno ogólna, jak i specyficzna dla stopy jakość życia związana ze zdrowiem, są stopniowo niższe wraz ze wzrostem nasilenia deformacji hallux valgus, niezależnie od bólu stopy22.
Autorzy badania stwierdzili, że wpływ zwiększającego się nasilenia hallux valgus na jakość życia związaną ze zdrowiem jest niezależny od wieku, płci, wykształcenia, BMI i bólu w innych regionach24.
Wpływ psychospołeczny
Co ważne, związek zarówno obecności, jak i nasilenia hallux valgus z pogorszoną jakością życia związaną ze zdrowiem nie ogranicza się do bólu i funkcji fizycznej, ale rozciąga się na ogólny stan zdrowia, witalność, funkcjonowanie społeczne i zdrowie psychiczne225.
Burze mogą być również powodem niepewności i kompleksów u pacjentów25. Mimo że nie są one często omawiane, stanowią źródło niepewności, z którą borykają się pacjenci.
Nadzór i monitorowanie
Ze względu na wysoką częstość występowania i znaczący wpływ burzów na zdrowie publiczne, ważne jest systematyczne monitorowanie tej przypadłości w populacji.
Systemy nadzoru i badania epidemiologiczne
Szereg badań epidemiologicznych dostarcza informacji o częstości występowania i czynnikach ryzyka burzów. Dział epidemiologiczny hallux valgus dostarcza informacji o historycznych i bieżących grupach pacjentów z hallux valgus oraz prognozowanych trendach dla każdego z siedmiu głównych krajów (7MM)2627.
Epidemiologia burzów obejmuje takie elementy jak:
- Całkowita częstość występowania burzów
- Przypadki burzów w zależności od stopnia nasilenia
- Częstość występowania burzów w zależności od płci
- Zdiagnozowane przypadki epizodycznych i przewlekłych burzów26
Prognozy i trendy
Przewiduje się, że rynek burzów będzie znacząco rósł w badanym okresie (2019-2032)8. Naturalny przebieg burzów to generalnie progresja deformacji w czasie, a nie stabilne objawy lub poprawa2829.
Burze są postępującym zaburzeniem. Zaczynają się od przechylenia palucha, stopniowo zmieniając kąt kości na przestrzeni lat i powoli tworząc charakterystyczne wybrzuszenie, które staje się coraz bardziej wyraźne29. Ponieważ burze są postępujące, nie ustępują samoistnie i zwykle pogarszają się z czasem. Jednak nie wszystkie przypadki są podobne – niektóre burze postępują szybciej niż inne29.
| Grupa wiekowa | Częstość występowania (%) | 95% przedział ufności |
|---|---|---|
| Poniżej 20 lat | 11.0% | 2% – 26% |
| 20-60 lat | 12.22% | 5.86% – 20.46% |
| Powyżej 60 lat | 22.7% | 13.1% – 33.98% |
| Częstość występowania według płci | ||
| Kobiety | 23.74% | 16.21% – 32.21% |
| Mężczyźni | 11.43% | 6.18% – 18% |
| Częstość występowania w populacji ogólnej | ||
| Ogólna populacja | 19% | 13% – 25% |
Implikacje dla zdrowia publicznego
Burze stanowią istotny problem zdrowia publicznego ze względu na ich wysoką częstość występowania i wpływ na jakość życia pacjentów. Rosnąca częstość występowania burzów wraz z wiekiem, szczególnie u kobiet, wskazuje na potrzebę ukierunkowanych strategii profilaktycznych i interwencyjnych5.
Przyszłe badania prospektywne są wymagane w celu identyfikacji czynników ryzyka rozwoju i progresji hallux valgus, a tym samym możliwych celów prewencji i interwencji225.
Wnioski i perspektywy
Burze stanowią powszechny problem zdrowotny, dotykający znaczącej części populacji globalnej. Częstość występowania wynosi około 19-23% w populacji ogólnej, z wyraźną tendencją do wzrostu wraz z wiekiem i przewagą u kobiet345.
Wpływ burzów wykracza poza lokalny wpływ na zwyrodnienie stawów stopy, równowagę, chód i upadki, prowadząc do pogorszenia jakości życia związanej ze zdrowiem22. Zrozumienie epidemiologii burzów jest kluczowe dla opracowania skutecznych strategii prewencyjnych i interwencyjnych.
Biorąc pod uwagę znaczne obciążenie epidemiologiczne i kliniczne związane z burzami, konieczne są dalsze badania w celu lepszego zrozumienia czynników ryzyka, mechanizmów patofizjologicznych i opcji leczenia. Takie wysiłki mogą przyczynić się do zmniejszenia obciążenia związanego z burzami i poprawy jakości życia dotkniętych nimi osób2230.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.