Bóle głowy u dzieci
Bóle głowy u dzieci są powszechne i najczęściej związane z migrenami lub bólem typu napięciowego, objawiającymi się tępych lub pulsujących bólem, czasem z nudnościami i nadwrażliwością na światło. Leczenie polega na odpoczynku w cichym, ciemnym pomieszczeniu, stosowaniu leków przeciwbólowych (acetaminofen, ibuprofen), oraz zmianach stylu życia, takich jak odpowiednia ilość snu, nawodnienie i unikanie czynników wyzwalających. W przypadku częstych lub nasilonych bólów głowy konieczna może być konsultacja neurologiczna i zastosowanie terapii profilaktycznej, a także wsparcie psychologiczne. Ważne jest szybkie zgłoszenie się do lekarza, gdy ból głowy towarzyszą niepokojące objawy, takie jak gorączka, wymioty, sztywność karku czy utrata świadomości.
-
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Bóle głowy u dzieci i młodzieży są powszechnym problemem, dotykającym do 75% dzieci w wieku szkolnym, z wyższą częstością u nastolatków. Najczęstsze przyczyny to bóle pierwotne, takie jak migrena i bóle głowy typu napięciowego (TTH), oraz bóle wtórne związane z infekcjami lub urazami głowy. Migrena charakteryzuje się epizodycznym, pulsującym bólem, często z aurą, nudnościami i nadwrażliwością na światło i dźwięk, natomiast TTH objawia się tępnym, obustronnym bólem o umiarkowanym nasileniu. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie i badaniu neurologicznym, a obrazowanie mózgu (CT lub MRI) jest wskazane przy podejrzeniu poważnych patologii. Sygnały alarmowe obejmują m.in. bóle po urazie, poranne bóle z wymiotami, gorączkę ze sztywnością karku oraz narastające nasilenie i częstotliwość bólów głowy.
Leczenie bólów głowy u dzieci zależy od rodzaju i nasilenia objawów. Sporadyczne TTH leczy się lekami OTC, takimi jak acetaminofen i ibuprofen, z uwzględnieniem ryzyka bólu głowy z nadużywania leków. Migreny wymagają leczenia doraźnego (acetaminofen, ibuprofen, naproksen sodu 230-500 mg 2x/d) oraz, w cięższych przypadkach, profilaktyki farmakologicznej (leki przeciwpadaczkowe, beta-blokery, trójcykliczne leki przeciwdepresyjne). Wsparcie niefarmakologiczne obejmuje higienę snu, unikanie czynników wyzwalających, odpowiednie nawodnienie, aktywność fizyczną oraz techniki relaksacyjne. W przypadkach przewlekłych lub opornych na leczenie wskazana jest konsultacja neurologiczna, a w wybranych sytuacjach stosuje się toksynę botulinową typu A. Edukacja rodziców i prowadzenie dziennika bólów głowy są kluczowe dla identyfikacji czynników wyzwalających i optymalizacji terapii, co pozwala na skuteczne zarządzanie bólami głowy i poprawę jakości życia dziecka.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Bóle głowy u dzieci – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
acetaminofen, akupunktura, angina paciorkowcowa, aura migrenowa, badanie neurologiczne, beta-bloker, biofeedback, ból głowy klasterowy, ból głowy typu napięciowego, ból głowy u dzieci, ból głowy z nadużywania leków, guz mózgu, ibuprofen, koenzym Q10, lek przeciwbólowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzapalny niesteroidowy, migrena, naproksen sodu, rezonans magnetyczny, ryboflawina, toksyna botulinowa, tomografia komputerowa, trójcykliczny lek przeciwdepresyjny, tryptan, zapalenie ucha, zapalenie zatok -
Diagnostyka i diagnoza
Bóle głowy u dzieci stanowią istotny problem kliniczny, wymagający szczegółowego wywiadu obejmującego charakterystykę bólu (lokalizacja, jakość, natężenie, czas trwania), częstotliwość, objawy towarzyszące (nudności, wymioty, fotofobia, fonofobia), czynniki wyzwalające oraz wpływ na funkcjonowanie dziecka. Klasyfikacja wzorców czasowych bólu (ostry, ostro-nawracający, przewlekle-postępujący, przewlekle-niepostępujący) oraz badanie fizykalne i neurologiczne, w tym ocenę parametrów życiowych, dno oka, ruchy gałek ocznych, symetrię motoryczną i odruchy, są kluczowe dla rozpoznania. Należy zwrócić szczególną uwagę na tzw. „czerwone flagi” (np. bóle budzące ze snu, poranne wymioty, objawy neurologiczne, wiek <6 lat), które wskazują na konieczność dalszej diagnostyki obrazowej (MRI preferowane, CT w wybranych przypadkach) i laboratoryjnej, w tym ewentualnej punkcji lędźwiowej przy podejrzeniu zapalenia opon mózgowych.
Dominującymi typami pierwotnych bólów głowy u dzieci są migrena (trwająca 2-72 godziny, często obustronna, pulsująca, z nudnościami i nadwrażliwością na bodźce) oraz ból głowy typu napięciowego (30 min–7 dni, obustronny, uciskający, bez nudności). Przewlekły ból głowy definiuje się jako dolegliwość występującą ≥15 dni/miesiąc przez >3 miesiące i może mieć charakter pierwotny lub wtórny (np. nadużywanie leków). Diagnostyka różnicowa powinna uwzględniać wtórne przyczyny, takie jak infekcje, urazy, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe czy zaburzenia snu. Prowadzenie dziennika bólu głowy (z oceną intensywności w skali 1-10, lokalizacji, czynników wyzwalających) jest pomocne w monitorowaniu i planowaniu terapii. Wskazania do konsultacji neurologicznej obejmują m.in. wiek <3 lat, nieprawidłowości neurologiczne, przewlekły postępujący ból oraz brak odpowiedzi na leczenie standardowe.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Bóle głowy u dzieci – Diagnostyka i diagnoza
badanie biochemiczne, badanie neurologiczne, ból głowy typu napięciowego, ból głowy u dzieci, czerwone flagi, diagnostyka różnicowa, dziennik bólu głowy, elektroencefalografia, fonofobia, fotofobia, krwotok podpajęczynówkowy, Międzynarodowa Klasyfikacja Bólów Głowy, migrena, migrena bez aury, migrena z aurą, morfologia krwi, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nadużywanie leków przeciwbólowych, nakłucie lędźwiowe, objawy ostrzegawcze, padaczka, przewlekła migrena, przewlekły ból głowy, punkcja lędźwiowa, rezonans magnetyczny, tarcza nerwu wzrokowego, tomografia komputerowa, wtórny ból głowy, wywiad medyczny, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych -
Epidemiologia
Bóle głowy u dzieci i adolescentów stanowią najczęstszą manifestację neurologiczną, z łączną częstością występowania pierwotnych bólów głowy w populacji pediatrycznej (8-18 lat) sięgającą 62% (95% CI: 53-70%). Występuje wyraźny wzrost częstości wraz z wiekiem, od 37-51% u dzieci rozpoczynających naukę szkolną do 57-82% u piętnastolatków. Migrena dotyka około 11% dzieci (95% CI: 9-14%), z migreną bez aury u 8% (95% CI: 5-12%) i z aurą u 3% (95% CI: 2-4%). Ból głowy typu napięciowego (TTH) jest najczęstszym typem pierwotnego bólu głowy, występującym u około 17% dzieci (95% CI: 12-23%). Przewlekłe codzienne bóle głowy (CDH) dotyczą 2-4% młodszych dzieci i 4-5% nastolatków. Czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską po dojrzewaniu, stres, zaburzenia snu, nadużywanie leków oraz czynniki psychospołeczne. Bóle głowy u dzieci wiążą się z istotnym obniżeniem jakości życia, ograniczeniem aktywności szkolnej i społecznej oraz współistnieniem zaburzeń psychicznych, takich jak depresja i lęk.
Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu neurologicznym i ocenie objawów alarmowych wskazujących na wtórną etiologię, które wymagają neuroobrazowania (CT lub MRI). Kryteria Międzynarodowego Towarzystwa Bólów Głowy (IHS) mają ograniczenia w populacji pediatrycznej ze względu na trudności w subiektywnym opisie objawów przez dzieci. Leczenie obejmuje modyfikację stylu życia, terapię behawioralną oraz farmakoterapię ostrych i profilaktycznych epizodów bólu głowy. Leki przeciwbólowe OTC, takie jak ibuprofen i paracetamol, są najczęściej stosowane. W przypadku ciężkich i przewlekłych bólów głowy rozważa się leki profilaktyczne, w tym przeciwdepresyjne, przeciwpadaczkowe i beta-blokery. Konieczne są dalsze badania epidemiologiczne i rozwój terapii, w tym potencjalne zastosowanie leków związanych z CGRP u dzieci, aby lepiej zrozumieć i skutecznie leczyć bóle głowy w tej grupie wiekowej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Bóle głowy u dzieci – Epidemiologia
antagonista CGRP, badanie neurologiczne, beta-bloker, ból głowy typu napięciowego, ból głowy u dziecka, ból głowy z nadużywania leków, łagodne napadowe zawroty głowy, lek przeciwpadaczkowy, migrena bez aury, migrena brzuszna, migrena dziecięca, migrena przewlekła, migrena z aurą, neuroobrazowanie, objaw alarmowy, pierwotny ból głowy, przewlekły ból głowy typu napięciowego, przewlekły codzienny ból głowy, rezonans magnetyczny, sztywność karku, terapia profilaktyczna, tomografia komputerowa, wtórny ból głowy, zespół cyklicznych wymiotów -
Etiologia i przyczyny
Bóle głowy u dzieci stanowią istotny problem kliniczny, dotykający do 75% populacji szkolnej, z częstością wzrastającą wraz z wiekiem (37-51% u siedmiolatków do 57-82% u piętnastolatków). Etiologia bólów głowy jest wieloczynnikowa i obejmuje zarówno pierwotne (migreny, bóle napięciowe) jak i wtórne przyczyny. Migreny mają silne podłoże genetyczne, z 60-70% dzieci z migreną mających rodzinne występowanie tego schorzenia. Czynniki wyzwalające obejmują infekcje (przeziębienia, zapalenie zatok, angina), urazy głowy, stres, zaburzenia snu, czynniki dietetyczne (azotany, MSG, kofeina), a także czynniki środowiskowe i hormonalne. Należy zwrócić uwagę, że mniej niż 5% bólów głowy u dzieci ma podłoże poważnych schorzeń neurologicznych, takich jak guzy mózgu czy krwawienia, które zwykle manifestują się dodatkowymi objawami neurologicznymi.
Diagnostyka i leczenie bólów głowy u dzieci powinny uwzględniać identyfikację i eliminację czynników ryzyka, takich jak stres, nieprawidłowe nawyki snu, otyłość oraz nadużywanie leków przeciwbólowych. Nawracające bóle głowy mogą negatywnie wpływać na funkcjonowanie dziecka, powodując zaburzenia zachowania, obniżenie wyników szkolnych oraz depresję. Kluczowe jest promowanie zdrowego stylu życia, w tym regularnego snu, odpowiedniego nawodnienia i aktywności fizycznej, co może znacząco zmniejszyć częstość i nasilenie dolegliwości. W przypadku wystąpienia niepokojących objawów neurologicznych lub podejrzenia wtórnych przyczyn bólów głowy, wskazana jest pilna konsultacja specjalistyczna.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Bóle głowy u dzieci – Etiologia i przyczyny
angina paciorkowcowa, biegunka, ból głowy u dzieci, ból napięciowy, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, cykl miesiączkowy, depresja, glutaminian monosodowy, gorączka, górne drogi oddechowe, guz mózgu, idiopatyczne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, infekcja wirusowa, infekcja zatok, krwawienie śródmózgowe, malformacja naczyniowa, migrena, neuroprzekaźnik mózgowy, odwodnienie, otyłość, pierwotny ból głowy, predyspozycja genetyczna, przewlekły ból głowy, ropień, rzekomy guz mózgu, serotonina, stan zapalny, uraz głowy, wskaźnik masy ciała, wstrząśnienie mózgu, wtórny ból głowy, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego, wymioty, zaburzenie hormonalne, zaburzenie snu, zapalenie migdałków, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowych -
Leczenie
Bóle głowy u dzieci i młodzieży, dotykające do 75% populacji szkolnej, wymagają zindywidualizowanego podejścia terapeutycznego uwzględniającego wiek, typ i częstotliwość dolegliwości. Leczenie farmakologiczne obejmuje terapię doraźną z zastosowaniem ibuprofenu (7,5-10 mg/kg) lub paracetamolu (10-15 mg/kg), podawanych na początku ataku, z ograniczeniem stosowania do 2-3 razy w tygodniu, aby uniknąć bólów głowy z nadużywania leków. Aspiryna jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 16 roku życia z powodu ryzyka zespołu Reye’a. W przypadku umiarkowanych i ciężkich migren stosuje się tryptany (np. sumatryptan, zolmitryptan) u dzieci powyżej 6 roku życia, leki przeciwwymiotne oraz kortykosteroidy (prednizon) przy długotrwałych atakach (>72 godziny). Leczenie profilaktyczne rozważa się przy ≥4 atakach miesięcznie lub znacznym upośledzeniu funkcjonowania, stosując leki przeciwpadaczkowe (topiramat, walproinian sodu), trójcykliczne leki przeciwdepresyjne (amitryptylina), beta-blokery (propranolol, nadolol), blokery kanału wapniowego (flunaryzyna) oraz leki przeciwhistaminowe (cyproheptadyna, pizotyfen). Suplementacja magnezem, ryboflawiną, koenzymem Q10 i ekstraktem z lepiężnika może wspomagać profilaktykę migreny.
Integralną częścią terapii są metody niefarmakologiczne, w tym modyfikacje stylu życia: regularny sen, odpowiednie nawodnienie (6-8 szklanek/dzień), zbilansowana dieta, aktywność fizyczna (45 minut, 3x tygodniowo) oraz unikanie czynników wyzwalających. Techniki relaksacyjne, biofeedback, terapia poznawczo-behawioralna (CBT) oraz autohipnoza wykazują skuteczność w redukcji częstości i nasilenia bólów głowy, zwłaszcza w połączeniu z amitryptyliną. Dodatkowo, terapia manualna, akupunktura (zalecana przez NICE u dzieci >12 lat), okłady oraz blokady nerwów obwodowych stanowią uzupełnienie leczenia. W przypadku przewlekłej migreny opornej na leczenie rozważa się toksynę botulinową A u dzieci powyżej 12 roku życia. Zaleca się prowadzenie dziennika bólów głowy w celu monitorowania czynników wyzwalających i skuteczności terapii oraz ścisłą współpracę z personelem szkolnym, w tym opracowanie Planu Działania w przypadku Migreny. Wskazaniem do konsultacji lekarskiej są bóle głowy o wysokiej częstotliwości, nasileniu, towarzyszące objawy neurologiczne lub ogólnoustrojowe oraz zaburzenia funkcjonowania dziecka.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Bóle głowy u dzieci – Leczenie
akupunktura, amitryptylina, aspiryna, beta-bloker, biofeedback, blokada nerwu obwodowego, bloker kanału wapniowego, ból głowy u dzieci, cyproheptadyna, flunaryzyna, gabapentyna, ibuprofen, kortykosteroid, leczenie farmakologiczne, leczenie profilaktyczne, lek przeciwbólowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwymiotny, lewetyracetam, migrena, migrena hemiplegiczna, nadolol, paracetamol, pizotyfen, prednizon, propranolol, receptor serotoninowy, rizatryptan, sumatryptan, terapia doraźna, terapia poznawczo-behawioralna, toksyna botulinowa, topiramat, trójcykliczny lek przeciwdepresyjny, tryptan, walproinian sodu, zespół Reye’a, zolmitryptan -
Objawy
Bóle głowy u dzieci i młodzieży stanowią istotny problem kliniczny, z częstością występowania sięgającą 58% rocznie, a u 15-latków nawet 57-82%. Dominują bóle pierwotne, głównie migreny i bóle typu napięciowego, przy czym migrena u dzieci często ma charakter obustronny, a napady trwają zwykle od 30 minut do kilku godzin, rzadko przekraczając 72 godziny. Objawy migreny obejmują pulsujący ból, nudności, wymioty, nadwrażliwość na światło i dźwięk oraz aurę u 14-30% pacjentów. Bóle napięciowe charakteryzują się tępnym, obustronnym bólem o umiarkowanym nasileniu, trwającym od 30 minut do kilku dni. Rzadko u dzieci poniżej 10. roku życia występują bóle klasterowe, które manifestują się silnym, jednostronnym bólem z objawami autonomicznymi. W przypadku bólów wtórnych należy zwrócić uwagę na objawy alarmowe, takie jak poranne bóle głowy, nasilanie się przy kaszlu, zmiany neurologiczne czy nagły, silny ból.
Przewlekły codzienny ból głowy (CDH) definiowany jest jako ból występujący >15 dni w miesiącu przez co najmniej 3 miesiące, często związany z migreną lub bólem napięciowym, a jego etiologia może obejmować infekcje, urazy, nadużywanie leków czy zaburzenia snu. U dzieci z CDH obserwuje się objawy towarzyszące, takie jak zawroty głowy, zaburzenia snu, zmęczenie, niepokój i trudności w koncentracji, co znacząco obniża jakość życia i funkcjonowanie szkolne. Długoterminowo około 75% dzieci z migreną doświadcza objawów w dorosłości, a nasilenie bólu i obecność aury zwiększają ryzyko utrzymywania się dolegliwości. Wskazane jest wczesne rozpoznanie i wdrożenie leczenia profilaktycznego, zwłaszcza u dzieci z nawracającymi i uciążliwymi bólami głowy, aby poprawić rokowanie i zmniejszyć ryzyko niepełnosprawności.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Bóle głowy u dzieci – Objawy
ataksja, aura, aura migrenowa, ból głowy klasterowy, ból głowy napięciowy, ból głowy pierwotny, ból głowy typu napięciowego, ból głowy u dzieci, ból głowy wtórny, ból głowy z odbicia, ból klasterowy, ból pulsujący, faza prodromalna, fonofobia, fotofobia, fotopsja, migrena, napad migreny, objawy prodromalne, postdrom, prodrom, przewlekły codzienny ból głowy, pulsujący ból głowy, skala VAS, zaburzenia snu, zawroty głowy -
Patofizjologia i mechanizm
Bóle głowy u dzieci, dotykające do 75% populacji szkolnej, dzielą się na pierwotne (migreny, bóle napięciowe, trójdzielno-autonomiczne) oraz wtórne, będące objawem innych schorzeń. Migrena, najczęstszy pierwotny ból głowy, ma złożoną patogenezę obejmującą predyspozycje genetyczne (ryzyko dziedziczenia 50-90%), aktywację układu trójdzielno-naczyniowego z udziałem peptydu CGRP, korowe rozchodzenie się depolaryzacji (CSD) oraz zmiany neurochemiczne (obniżone poziomy glutaminianu w korze wzrokowej u dzieci z aurą). Czynniki hormonalne, takie jak wczesne pojawienie się miesiączki (około 12 lat), oraz psychobiologiczne aspekty, w tym stres i zaburzenia snu, odgrywają istotną rolę w etiologii migreny i innych bólów głowy. Bóle napięciowe, najczęstsze u dzieci, wynikają z napięcia mięśniowego i centralnej sensytyzacji, często nasilanej przez stres psychospołeczny. Klasterowe bóle głowy wiążą się z aktywacją układu trójdzielno-autonomicznego i podwzgórza, manifestując się objawami autonomicznymi po stronie bólu.
Diagnostyka bólów głowy u dzieci opiera się na szczegółowym wywiadzie klinicznym, a leczenie uwzględnia wiek, typ i nasilenie dolegliwości. Ibuprofen w dawce 7,5-10 mg/kg jest zalecany jako terapia pierwszego rzutu, a w przypadku nieskuteczności można rozważyć tryptany. Profilaktyka jest wskazana u dzieci z częstymi lub znaczącymi bólami głowy, a wsparcie psychologiczne jest kluczowe przy współistniejących zaburzeniach emocjonalnych. W patogenezie bólów głowy u dzieci istotne są także czynniki metaboliczne, takie jak polimorfizmy mitochondrialnego DNA, oraz neurozapalne mechanizmy związane z układem trójdzielno-naczyniowym. Wczesna interwencja zmniejsza ryzyko przewlekłości i niepełnosprawności, a także wpływa na ograniczenie negatywnych skutków w dorosłości, podkreślając znaczenie modelu biopsychospołecznego w podejściu terapeutycznym.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Bóle głowy u dzieci – Patofizjologia i mechanizm
aura migrenowa, ból głowy pourazowy, ból głowy szyjnopochodny, ból głowy u dzieci, ból napięciowy, centralna sensytyzacja, czynnik neurotroficzny pochodzenia mózgowego, klasterowy ból głowy, kolka niemowlęca, łagodne napadowe zawroty głowy, migrena, migrena bez aury, migrena brzuszna, neurogenny stan zapalny, odruch trójdzielno-autonomiczny, oś jelito-mózg, peptyd związany z genem kalcytoniny, sensytyzacja neuronalna, sieć trybu domyślnego, układ trójdzielno-naczyniowy, zespół cyklicznych wymiotów -
Zapobieganie i profilaktyka
Bóle głowy u dzieci i młodzieży stanowią powszechny problem zdrowotny, wymagający kompleksowego podejścia profilaktycznego obejmującego modyfikację stylu życia, terapie behawioralne oraz farmakoterapię. Profilaktyka powinna być rozważana przy częstotliwości ataków powyżej 3-4 razy w miesiącu lub gdy bóle powodują znaczną niepełnosprawność. Kluczowe elementy niefarmakologiczne to regularne nawyki snu (9-14 godzin w zależności od wieku), odpowiednia aktywność fizyczna (minimum 3 razy w tygodniu), regularne posiłki, nawodnienie (8-10 szklanek wody dziennie), unikanie kofeiny oraz redukcja stresu. Prowadzenie dzienniczka bólów głowy umożliwia identyfikację i eliminację czynników wyzwalających, takich jak nieregularne posiłki, odwodnienie, zaburzenia snu, nadmierny stres, ekspozycja na dym tytoniowy czy specyficzne produkty spożywcze. Terapie biobehawioralne, w tym terapia poznawczo-behawioralna (CBT), biofeedback i techniki relaksacyjne, wykazują skuteczność w zmniejszaniu częstości i nasilenia migren u dzieci.
Farmakoterapia profilaktyczna jest wskazana u około 1/3 pacjentów z migreną o dużej częstości i nasileniu ataków, stosowana zwykle przez około 12 miesięcy. Leki pierwszego wyboru to cyproheptadyna (szczególnie u małych dzieci), niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki przeciwpadaczkowe (topiramat, kwas walproinowy, lewetyracetam, gabapentyna) oraz amitryptylina i propranolol, z uwzględnieniem potencjalnych działań niepożądanych (np. senność, spowolnienie poznawcze, zmiany masy ciała, ryzyko depresji). Nowoczesne terapie, takie jak przeciwciała monoklonalne przeciwko CGRP (np. fremanezumab), wykazują obiecujące wyniki w leczeniu migreny epizodycznej u dzieci i młodzieży. Suplementacja magnezem, ryboflawiną (witamina B2) i koenzymem Q10 może wspomagać profilaktykę, choć dowody są ograniczone. Regularna ocena skuteczności leczenia co 6-12 miesięcy oraz edukacja pacjentów i rodzin są kluczowe dla optymalizacji terapii i poprawy jakości życia młodych pacjentów z bólami głowy.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Bóle głowy u dzieci – Zapobieganie i profilaktyka
amitryptylina, biofeedback, ból głowy napięciowy, ból głowy u dzieci, cyproheptadyna, dzienniczek bólu głowy, flunaryzyna, fremanezumab, gabapentyna, inhibitor CGRP, koenzym Q10, kwas walproinowy, lewetyracetam, migrena, migrena połowiczoporaźna, migrena przewlekła, niedobór magnezu, niesteroidowy lek przeciwzapalny, odwodnienie, progresywna relaksacja mięśni, propranolol, ryboflawina, stymulacja nerwu błędnego, terapia poznawczo-behawioralna, topiramat, wyciąg z lepiężnika