prolaktyna
Prolaktyna (PRL), znana również jako hormon laktotropowy, jest hormonem peptydowym wydzielanym głównie przez komórki laktotropowe przedniego płata przysadki mózgowej. Podstawową funkcją prolaktyny u kobiet jest stymulacja gruczołów sutkowych do produkcji mleka po porodzie (laktogeneza), a także podtrzymywanie laktacji w okresie karmienia piersią.
W diagnostyce laboratoryjnej oznaczanie stężenia prolaktyny w surowicy krwi jest istotnym badaniem w ocenie zaburzeń endokrynologicznych, niepłodności oraz zaburzeń miesiączkowania. Hiperprolaktynemia (podwyższony poziom prolaktyny) może wskazywać na obecność gruczolaka przysadki (prolaktynoma), niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, ciążę lub być efektem stosowania niektórych leków, zwłaszcza neuroleptyków.
Prawidłowe stężenie prolaktyny u kobiet niebędących w ciąży wynosi zazwyczaj 5-25 ng/ml (106-530 mIU/l), natomiast u mężczyzn 5-15 ng/ml (106-318 mIU/l). Stężenie to podlega dobowym wahaniom – najwyższe wartości obserwuje się podczas snu, a najniższe w godzinach popołudniowych. Przy interpretacji wyników należy uwzględnić fakt, że krótkotrwały stres, wysiłek fizyczny czy posiłek mogą przejściowo podwyższyć poziom tego hormonu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Rispolept Consta 50 mg
Stosowanie Rispolept Consta (rysperydon) u kobiet w ciąży, planujących ciążę lub karmiących piersią wymaga szczegółowej oceny stosunku korzyści do ryzyka. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania u ciężarnych są ograniczone, a badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję, choć teratogenność u ludzi nie została jednoznacznie potwierdzona. Szczególnie istotne jest monitorowanie noworodków matek leczonych w III trymestrze, ze względu na ryzyko wystąpienia zaburzeń pozapiramidowych, objawów odstawienia, zaburzeń napięcia mięśniowego, drżeń, senności, zespołu zaburzeń oddechowych oraz problemów z karmieniem. Rysperydon przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, co wymaga ostrożności i monitorowania dzieci karmionych piersią. Hiperprolaktynemia indukowana przez lek może teoretycznie zaburzać płodność poprzez hamowanie osi podwzgórze-przysadka-gonady, choć nie potwierdzono tego w badaniach przedklinicznych.
9-hydroksyrysperydon, antagonista receptora dopaminowego D2, drżenie, działanie teratogenne, gonadotropina, hiperprolaktynemia, hormon uwalniający gonadotropiny, objaw odstawienia, obniżone napięcie mięśniowe, pobudzenie psychoruchowe, prolaktyna, Rispolept Consta, rysperydon, steroidogeneza, toksyczny wpływ na reprodukcję, trzeci trymestr ciąży, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenie pozapiramidowe, zespół zaburzeń oddechowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olanzapina Viatris 20 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa olanzapiny wykazały, że dawki ostre u gryzoni powodowały objawy neuroleptyczne, takie jak sedacja, drżenia i drgawki, z medianą dawki śmiertelnej (LD50) około 210 mg/kg u myszy i 175 mg/kg u szczurów. U psów tolerowano dawki do 100 mg/kg bez zgonów, choć obserwowano objawy neurologiczne i kardiologiczne. W badaniach przewlekłych (do 3 miesięcy u myszy i do roku u szczurów i psów) stwierdzono hamowanie OUN, działanie przeciwcholinergiczne oraz zaburzenia hematologiczne, w tym odwracalną neutropenię i małopłytkowość u psów przy dawkach 8-10 mg/kg/dobę, odpowiadających AUC 12-15-krotnie wyższemu niż u ludzi przy dawce 12 mg. U szczurów odnotowano odwracalne zmiany hormonalne, takie jak hiperprolaktynemia i zmniejszenie masy narządów rozrodczych.
ataksja, badanie in vitro, badanie in vivo, cytopenia, dawka śmiertelna, drgawki kloniczne, drżenie, działanie cytotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie przeciwcholinergiczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, jadłowstręt, leukocyt, małopłytkowość, neuroleptyk, neutropenia, niedokrwistość, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, prolaktyna, prostracja, sedacja, śpiączka, szpik kostny, test mutacji, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, zaburzenia hematologiczne, zwężenie źrenic - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Risperon 1 mg
Aktualne dane dotyczące stosowania rysperydonu (Risperon) w ciąży są ograniczone i nie pozwalają na jednoznaczną ocenę bezpieczeństwa. Badania na zwierzętach nie wykazały działania teratogennego, jednak zaobserwowano toksyczne efekty reprodukcyjne, a ryzyko dla ludzi pozostaje nieustalone. Szczególnie istotna jest ekspozycja płodu na lek w III trymestrze, gdyż noworodki mogą wykazywać objawy pozapiramidowe, odstawienne, zaburzenia napięcia mięśniowego, drżenia, senność, zespół zaburzeń oddechowych oraz problemy z karmieniem. Zaleca się ścisłą obserwację kliniczną noworodków matek stosujących rysperydon w ostatnim trymestrze. Stosowanie leku w ciąży powinno być ograniczone do sytuacji, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu, a odstawianie leku musi odbywać się stopniowo, aby uniknąć nawrotu choroby lub objawów odstawiennych.
9-hydroksyrysperydon, antagonista receptorów dopaminowych D2, drżenie, dysfagia, działanie teratogenne, ekspozycja płodu, gonadoliberyna, gonadotropina, hiperprolaktynemia, hipotonia, lek przeciwpsychotyczny, objawy odstawienne, pobudzenie psychoruchowe, prolaktyna, Risperon, rysperydon, steroidogeneza, trzeci trymestr ciąży, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenia karmienia, zaburzenia pozapiramidowe, zespół zaburzeń oddechowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Bonogren 200 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa fumaranu kwetiapiny wykazały brak potencjału genotoksycznego w testach in vitro i in vivo, co jest istotne dla oceny bezpieczeństwa długoterminowego stosowania leku. W badaniach toksykologicznych na zwierzętach zaobserwowano zmiany narządowe, takie jak odkładanie pigmentu w tarczycy szczurów, hipertrofia komórek pęcherzykowych tarczycy u makaków jawajskich wraz ze spadkiem stężenia T3 w osoczu oraz zmiany hematologiczne (obniżenie hemoglobiny i liczby leukocytów i erytrocytów). U psów stwierdzono zmętnienie soczewki i rozwój zaćmy. W badaniach rozwojowych na królikach odnotowano zwiększoną częstość zagięcia nadgarstkowego/stępowego przy ekspozycji na poziomie zbliżonym do maksymalnej dawki terapeutycznej u ludzi, jednak znaczenie kliniczne tych efektów pozostaje nieustalone.
badanie in vitro, badanie in vivo, ciąża urojona, faza międzyrujowa, fumaran kwetiapiny, genotoksyczność kwetiapiny, gruczoł tarczowy, hemoglobina, hipertrofia komórek pęcherzykowych, hormon T3, krwinki białe, krwinki czerwone, pigmentacja tarczycy, płodność męska, prolaktyna, rozród, zaćma, zagięcie nadgarstkowe, zmętnienie soczewki, zmiana hematologiczna, zmiana narządowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olanzapine Aurovitas 5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa olanzapiny obejmowały ocenę toksyczności ostrej i przewlekłej na różnych gatunkach zwierząt, w tym myszy, szczurach, psach i małpach. Po jednorazowym podaniu obserwowano charakterystyczne objawy neuroleptyczne, takie jak sedacja, ataksja, drżenia oraz zmniejszenie aktywności i zahamowanie przyrostu masy ciała. Średnia dawka śmiertelna (LD50) wynosiła około 210 mg/kg u myszy i 175 mg/kg u szczurów, natomiast psy tolerowały dawki do 100 mg/kg bez zgonów. W badaniach przewlekłych (do 3 miesięcy u myszy i do roku u szczurów i psów) dominowały objawy hamowania OUN, działanie przeciwcholinergiczne oraz obwodowe zaburzenia hematologiczne, z rozwojem tolerancji na hamowanie czynności OUN. U szczurów odnotowano odwracalne zmiany związane z hiperprolaktynemią, takie jak zmniejszenie masy jajników i macicy oraz zmiany morfologiczne w nabłonku pochwy i gruczole sutkowym.
ataksja, cytotoksyczność szpiku kostnego, dawka śmiertelna, drgawki kloniczne, drżenie, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie neuroleptyczne, działanie przeciwcholinergiczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, hamowanie aktywności OUN, małopłytkowość, model zwierzęcy, neutropenia, niedokrwistość, opóźnienie rozwoju płodu, parametr hematologiczny, prolaktyna, prostracja, sedacja, śpiączka, toksyczność ostra, zaburzenie hematologiczne, zmniejszenie aktywności - Leksykon leków
Działania niepożądane – Olanzapina Viatris 15 mg
Olanzapina Viatris, dostępna w formie tabletek ulegających rozpadowi o dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg, jest lekiem przeciwpsychotycznym o szerokim spektrum działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane efekty to senność, zwiększenie masy ciała, eozynofilia, podwyższone stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy (hiperglikemia) i triglicerydów, a także glukozuria i zwiększony apetyt. Neurologicznie mogą wystąpić zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, dyskinezy oraz rzadziej drgawki i dystonia. Z klinicznego punktu widzenia istotne są poważne, choć rzadkie, działania niepożądane, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, powikłania cukrzycowe (w tym kwasica ketonowa i śpiączka), zaburzenia rytmu serca (wydłużenie QTc, częstoskurcz komorowy, migotanie komór), powikłania zakrzepowo-zatorowe, zapalenie wątroby oraz ciężkie reakcje skórne (DRESS) i rabdomioliza. U noworodków matek stosujących olanzapinę w III trymestrze mogą pojawić się objawy odstawienia.
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, amnezja, bradykardia, brak miesiączki, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, cholesterol, częstoskurcz komorowy, DRESS, drgawki, dyskinezy, dystonia, dyzartria, działanie przeciwcholinergiczne, eozynofilia, GGTP, ginekomastia, glukoza, glukozuria, hipotermia, jąkanie, kinaza kreatyninowa, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, leukopenia, małopłytkowość, mlekotok, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, olanzapina, parkinsonizm, powikłanie cukrzycowe, późne dyskinezy, priapizm, prolaktyna, rabdomioliza, reakcja fotouczuleniowa, senność, triglicerydy, uszkodzenie wątrobowokomórkowe, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia erekcji, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienny, złośliwy zespół neuroleptyczny, zmniejszenie libido, zwiększenie masy ciała, zwiększona aktywność fosfatazy zasadowej, zwiększony apetyt - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Requip-Modutab 8 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa ropinirolu, substancji czynnej leku Requip-Modutab, wykazały istotne efekty zależne od dawki na rozrodczość i rozwój płodowy u zwierząt doświadczalnych. U szczurów dawki 60 mg/kg m.c./dobę (2-krotne AUC względem MRHD) powodowały zmniejszenie masy ciała płodów, 90 mg/kg m.c./dobę (3-krotne AUC) zwiększały obumieranie płodów, a 150 mg/kg m.c./dobę (5-krotne AUC) indukowały wady wrodzone palców. Brak działania teratogennego stwierdzono przy dawce 120 mg/kg m.c./dobę (4-krotne AUC). U królików nie zaobserwowano wpływu na organogenezę przy dawce 20 mg/kg (9,5-krotność Cmax u ludzi). Interesująco, współpodawanie ropinirolu (10 mg/kg, 4,8-krotność Cmax) z L-dopą zwiększało częstość i nasilenie wad wrodzonych palców, co sugeruje potencjalną interakcję farmakologiczną w kontekście rozwoju płodowego. Profil toksyczności obejmował zmiany zachowania, hipoprolaktynemię, obniżenie ciśnienia tętniczego, bradykardię, opadanie powiek oraz ślinienie się, co koreluje z działaniem na receptory dopaminergiczne i układ sercowo-naczyniowy.
badanie in vitro, badanie in vivo, ciśnienie tętnicze krwi, degeneracja siatkówki, działanie teratogenne, genotoksyczność, gruczolak jądra, hipoprolaktynemia, IC50, implantacja zarodka, kanał hERG, komórki Leydiga, L-DOPA, organogeneza, prolaktyna, przysadka mózgowa, receptor dopaminergiczny, repolaryzacja kardiomiocytów, ropinirol, tabletka o przedłużonym uwalnianiu - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Torendo Q-Tab 1 mg 1 mg
Rysperydon, jako antagonista receptorów dopaminowych D2, może wpływać na płodność poprzez indukcję hiperprolaktynemii, co prowadzi do hamowania wydzielania GnRH i zaburzeń funkcji gonadotropin, skutkując potencjalnymi zaburzeniami miesiączkowania, owulacji u kobiet oraz zmniejszeniem libido i spermatogenezy u mężczyzn. W okresie ciąży dane kliniczne dotyczące stosowania rysperydonu są ograniczone; mimo braku dowodów na teratogenność w badaniach przedklinicznych, obserwowano toksyczność reprodukcyjną u zwierząt. Szczególnie w III trymestrze stosowanie rysperydonu wiąże się z ryzykiem u noworodków objawów pozapiramidowych (drżenia, zmiany napięcia mięśniowego), objawów odstawiennych (pobudzenie, drażliwość, zaburzenia snu) oraz innych powikłań, takich jak zespół zaburzeń oddechowych i trudności w karmieniu, co wymaga intensywnego monitorowania noworodków po porodzie.
9-hydroksyrysperydon, brak owulacji, drżenie, działanie teratogenne, gonadotropina, hiperprolaktynemia, hipertonia, hipotonia, hormon uwalniający gonadotropiny, lek przeciwpsychotyczny, objawy odstawienne, objawy pozapiramidowe, pobudzenie, prolaktyna, rysperydon, senność, steroidogeneza, toksyczność reprodukcyjna, Torendo Q-Tab, trymestr ciąży, zaburzenia karmienia, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia spermatogenezy, zespół zaburzeń oddechowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sulpiryd Hasco 50 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa sulpirydu wykazały, że lek ten powoduje zwiększone wydzielanie prolaktyny, co u zwierząt doświadczalnych wiązało się ze wzrostem ryzyka występowania guzów sutka. W badaniach kancerogenności na szczurach rasy Wistar nie stwierdzono zależnego od dawki wzrostu częstości nowotworów wywodzących się z komórek wysp trzustkowych, co pozwala wykluczyć bezpośredni wpływ sulpirydu na proliferację tych komórek. Korelacje obserwowane u szczurów Wistar mają charakter gatunkowo-specyficzny, gdyż inne rasy szczurów oraz myszy nie wykazały zwiększonej częstości nowotworów trzustki. Długoterminowe badania na zwierzętach wskazały na wzrost liczby guzów gruczołów wydzielania wewnętrznego, w tym złośliwych, u niektórych gatunków, jednak brak jest jednoznacznych dowodów potwierdzających związek między stosowaniem sulpirydu a nowotworami u ludzi.
ekspozycja na sulpiryd, ekspozycja prenatalna i poporodowa, embriotoksyczność, guz gruczołu wydzielania wewnętrznego, guz sutka, hiperprolaktynemia, kancerogenność, lek neuroleptyczny, nowotwór wysp trzustkowych, proces nowotworowy, prolaktyna, specyficzność gatunkowa, sulpiryd, Sulpiryd Hasco, wydzielanie prolaktyny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Quetiapine Fair-Med
Quetiapine Fair-Med wykazuje zróżnicowany profil bezpieczeństwa, który powinien być indywidualnie oceniany w zależności od wskazań, rozpoznania i dawki u pacjenta. Lek nie jest zalecany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z powodu braku wystarczających danych klinicznych oraz zwiększonego ryzyka działań niepożądanych, takich jak wzrost apetytu, hiperprolaktynemia, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia, objawy pozapiramidowe, drażliwość, podwyższone ciśnienie tętnicze oraz zmiany w funkcji tarczycy. W badaniach klinicznych u młodych pacjentów z zaburzeniami psychicznymi (schizofrenia, epizody maniakalne, depresyjne w chorobie afektywnej dwubiegunowej) odnotowano zwiększoną częstość objawów pozapiramidowych oraz ryzyko zachowań samobójczych, szczególnie u osób poniżej 25 roku życia (3,0% vs. 0% w grupie placebo). W trakcie leczenia konieczna jest ścisła kontrola kliniczna, zwłaszcza na początku terapii i po zmianie dawki, ze szczególnym uwzględnieniem pacjentów z historią zachowań samobójczych lub wysokim ryzykiem samouszkodzeń.
agranulocytoza, akatyzja, badanie czynności tarczycy, choroba Parkinsona, ciężka neutropenia, depresja w chorobie afektywnej dwubiegunowej, dysfagia, dyskinezy późne, działania niepożądane mózgowo-naczyniowe, fenytoina, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, jaskra wąskiego kąta, karbamazepina, kardiomiopatia, kwetiapina, napad padaczki, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, parkinsonizm, prolaktyna, wydłużenie odstępu QT, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zespół bezdechu sennego, zespół odstawienny, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Clopixol-Depot 200 mg
Dekanonian zuklopentyksolu, substancja czynna leku Clopixol Depot, wykazuje niski profil toksyczności ostrej oraz brak istotnych klinicznie efektów toksyczności przewlekłej, co potwierdza bezpieczeństwo długotrwałego stosowania. Badania reprodukcyjne na szczurach wskazały na opóźnienie zachowań seksualnych oraz zmniejszenie liczebności miotów przy podawaniu leku z pokarmem, jednak bez negatywnego wpływu na płodność. W dawkach 5 i 15 mg/kg/dobę zaobserwowano zwiększoną liczbę martwych urodzeń, obniżoną przeżywalność noworodków oraz opóźniony rozwój młodych, choć znaczenie kliniczne tych wyników pozostaje niejasne i może być związane z toksycznym wpływem na matki. Zuklopentyksol nie wykazuje działania mutagennego ani rakotwórczego, a niewielkie, statystycznie nieistotne zwiększenie częstości nowotworów u szczurów (przy dawce 30 mg/kg mc./dobę) jest prawdopodobnie związane z fizjologicznym wzrostem prolaktyny, co nie przekłada się na ryzyko u ludzi.
Clopixol Depot, dekanonian zuklopentyksolu, działanie miejscowe, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, gruczolakorak sutka, octan zuklopentyksolu, prolaktyna, rak pęcherzykowy tarczycy, receptor D2, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wyspy Langerhansa, zaburzenia krycia, zuklopentyksol - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nironovo SR 8 mg
Badania przedkliniczne ropinirolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Nironovo SR) wykazały, że substancja aktywna wpływa na proces implantacji zarodka u szczurów poprzez obniżenie stężenia prolaktyny, jednakże efekt ten ma ograniczone znaczenie kliniczne u ludzi. W toksyczności rozwojowej zaobserwowano dawkozależne efekty: przy 60 mg/kg/dobę (około 2× AUC maksymalnej dawki u ludzi) zmniejszenie masy ciała płodów, przy 90 mg/kg/dobę (około 3× AUC) zwiększoną śmiertelność płodów, a przy 150 mg/kg/dobę (około 5× AUC) wady wrodzone palców. Brak działania teratogennego stwierdzono przy dawce 120 mg/kg/dobę u szczurów oraz 20 mg/kg/dobę u królików (~9,5× Cmax). Interakcja ropinirolu z lewodopą u królików (10 mg/kg/dobę, ~4,8× Cmax) nasilała wady rozwojowe palców, co wskazuje na potencjalne ryzyko przy jednoczesnym stosowaniu tych leków.
bezpieczeństwo kardiologiczne, ciśnienie tętnicze krwi, czynność serca, degeneracja siatkówki, działanie teratogenne, gen HERG, genotoksyczność, gruczolak jądra, hiperprolaktynemia, implantacja zarodka, komórki Leydiga, masa ciała płodu, obumieranie płodu, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, prolaktyna, rakotwórczość, repolaryzacja serca, ropinirol, układ dopaminergiczny, wady wrodzone palców - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Vellofent 400 mcg
Vellofent, zawierający fentanyl w dawkach od 67 μg do 800 μg w formie tabletek podjęzykowych, jest silnym opioidowym analgetykiem działającym poprzez agonizm receptorów μ-opioidowych. Jego główne efekty terapeutyczne obejmują zniesienie bólu oraz sedację, jednakże stosowanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych takich jak depresja oddechowa, bradykardia, hipotermia, zaparcia, mioza oraz uzależnienie fizyczne. Wpływ na układ moczowy i pokarmowy manifestuje się odpowiednio przez zmiany napięcia mięśni gładkich, co może skutkować częstomoczem lub retencją moczu oraz wydłużonym czasem pasażu jelitowego. Ponadto, fentanyl może zaburzać funkcjonowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i podwzgórze-przysadka-gonady, powodując m.in. hiperprolaktynemię, hipokortyzolemię i hipogonadyzm, co wymaga monitorowania w trakcie terapii.
ból przebijający, bradykardia, cytrynian fentanylu, częstomocz, depresja oddechowa, euforia, fentanyl, hipotermia, kortyzol, mioza, opioidowy lek przeciwbólowy, oś podwzgórze-przysadka-gonady, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, perystaltyka jelit, pochodna fenylopiperydyny, prolaktyna, randomizowane badanie kliniczne, receptor opioidowy μ, retencja moczu, tabletka podjęzykowa, testosteron, uzależnienie fizyczne, zaparcie - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z owoców palmy sabal – Właściwości farmakodynamiczne
Wyciąg z owoców palmy sabal (Serenoa repens) stanowi substancję czynną preparatów stosowanych w terapii łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH). Preparat Prostamol Uno zawiera 320 mg wyciągu o stosunku ekstrakcji 9-11:1, pozyskiwanego przy użyciu 96% alkoholu etylowego. Zgodnie z klasyfikacją ATC, wyciąg ten należy do grupy leków urologicznych stosowanych w BPH (kod G04CX02). Mechanizm działania opiera się na efektach antyandrogenowych, głównie poprzez blokowanie wiązania dihydrotestosteronu (DHT) z receptorami androgenowymi oraz hamowanie aktywności enzymu 5-α-reduktazy, co ogranicza proliferację tkanki prostaty indukowaną przez DHT – kluczowy androgen w patogenezie BPH.
5-alfa reduktaza, 5-lipooksygenaza, cewka moczowa, dihydrotestosteron, dolne drogi moczowe, działanie przeciwobrzękowe, działanie przeciwzapalne, efekt antyandrogenowy, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek urologiczny, leukotrieny, prolaktyna, proliferacja nabłonka gruczołu krokowego, receptor androgenowy, receptor prolaktyny, Serenoa repens, wyciąg z owoców palmy sabal - Leksykon substancji czynnych
Karbidopa – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Karbidopa, stosowana wyłącznie w skojarzeniu z lewodopą w terapii choroby Parkinsona, wykazuje ograniczone dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa w ciąży. Badania przedkliniczne na zwierzętach, zwłaszcza u królików, wykazały teratogenne działanie obu substancji, manifestujące się zaburzeniami budowy szkieletu i narządów wewnętrznych. W związku z tym preparaty zawierające karbidopę i lewodopę (np. Dopamar, Sinemet CR 200/50, Duodopa) zasadniczo nie powinny być stosowane w okresie ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez cały czas terapii, a decyzje terapeutyczne powinny uwzględniać brak kompleksowych danych dotyczących wpływu połączenia tych leków na płodność i rozwój zarodka.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Olanzapine Bluefish 15 mg
Olanzapina, lek z grupy psycholeptyków (ATC: N05AH03), wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne jako antagonista receptorów serotoninowych (5HT2A/2C, 5HT3, 5HT6), dopaminowych (D1-D5), muskarynowych (M1-M5), α1-adrenergicznych oraz histaminowych H1. Charakteryzuje się wyższym powinowactwem do receptorów 5HT2 niż D2 (Ki <100 nM), co przekłada się na selektywne hamowanie neuronów dopaminergicznych układu mezolimbicznego (A10) przy minimalnym wpływie na drogi prążkowia (A9), redukując ryzyko zaburzeń motorycznych. W badaniach przedklinicznych olanzapina osłabiała warunkowy odruch unikania w dawkach niższych niż wywołujące katalepsję, a także wykazywała działanie anksjolityczne, co odróżnia ją od innych leków przeciwpsychotycznych.
cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, diwalproinian, dysfagia, działanie anksjolityczne, epizod mieszany, haloperydol, katalepsja, lek normotymiczny, lek przeciwmaniakalny, lek przeciwpsychotyczny, lit, mania, objawy pozytywne i negatywne, olanzapina, prolaktyna, receptor adrenergiczny, receptor cholinergiczny muskarynowy, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, receptor serotoninowy, remisja objawów manii, schizofrenia, skala depresji Montgomery-Åsberg, stabilizator nastroju, triglicerydy, układ mezolimbiczny, walproinian sodu, zaburzenie dwubiegunowe typu I, zaburzenie schizoafektywne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olanzapina Stada 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa olanzapiny obejmowały ocenę toksyczności ostrej i przewlekłej, wpływu na układ krwiotwórczy, reprodukcję oraz potencjał mutagenny i rakotwórczy. Toksyczność ostra u myszy i szczurów objawiała się zmniejszeniem aktywności, śpiączką, drżeniami i drgawkami, z LD50 odpowiednio około 210 mg/kg i 175 mg/kg masy ciała. U psów tolerancja na dawki doustne sięgała 100 mg/kg bez śmiertelności, a u małp dawki do 100 mg/kg wywoływały prostrację. Toksyczność przewlekła, badana do 3 miesięcy u myszy i do roku u szczurów i psów, ujawniała hamowanie czynności OUN, działanie antycholinergiczne oraz zaburzenia hematologiczne, w tym przemijającą neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość u psów przy dawkach 8-10 mg/kg/dobę, odpowiadających AUC 12-15 razy wyższemu niż u ludzi przy dawce 12 mg. U szczurów odnotowano odwracalne zmiany związane z hiperprolaktynemią, takie jak zmniejszenie masy jajników i macicy oraz zmiany morfologiczne nabłonka pochwy i gruczołu sutkowego.
ataksja, cytopenia, dawka śmiertelna, drgawki kloniczne, drżenie, działanie antycholinergiczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, jadłowstręt, leukopenia, małopłytkowość, neuroleptyk, neutropenia, niedokrwistość, ośrodkowy układ nerwowy, parametry hematologiczne, prolaktyna, prostracja, sedacja, ślinotok, zaburzenia cyklu płciowego, zaburzenia hematologiczne, zwężenie źrenic - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Olanzapine Bluefish 5 mg
Olanzapine Bluefish, zawierająca olanzapinę, jest lekiem psycholeptycznym z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepiny (kod ATC: N05AH03), wykazującym działanie przeciwpsychotyczne, przeciwmaniakalne oraz stabilizujące nastrój. Farmakodynamika olanzapiny obejmuje wysokie powinowactwo (Ki <100 nM) do receptorów serotoninowych (5HT2A/2C, 5HT3, 5HT6), dopaminowych (D1-D5), muskarynowych (M1-M5), adrenergicznych (α1) oraz histaminowych (H1). Lek wykazuje selektywne hamowanie neuronów dopaminergicznych w układzie mezolimbicznym (A10) przy minimalnym wpływie na drogi prążkowia (A9), co przekłada się na skuteczność przeciwpsychotyczną z niskim ryzykiem zaburzeń pozapiramidowych. Badania PET i SPECT potwierdziły większe wysycenie receptorów 5HT2A niż D2 po podaniu dawki 10 mg, a także specyficzne wzorce wiązania u pacjentów ze schizofrenią, porównywalne do klozapiny.
cholesterol całkowity, cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, diazepiny, dysfagia, działanie niepożądane, działanie przeciwpsychotyczne, epizod mieszany, lek psycholeptyczny, lek stabilizujący nastrój, lit, mania, monoterapia, neuroleptyk, neuron dopaminergiczny, olanzapina, pozytonowa tomografia emisyjna, prolaktyna, receptor adrenergiczny, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, schizofrenia, skala depresji Montgomery-Åsberg, terapia skojarzona, tomografia emisyjna pojedynczego fotonu, triglicerydy, walproinian sodu, zaburzenie dwubiegunowe typu I, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie psychiczne, zaburzenie schizoafektywne - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Clopixol 25 mg
Zuklopentyksol, stosowany w terapii przeciwpsychotycznej u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz karmiących piersią, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka. Lek nie jest zalecany w okresie ciąży, chyba że korzyści terapeutyczne przewyższają ryzyko. Szczególnie w trzecim trymestrze ekspozycja na zuklopentyksol może powodować u noworodków objawy pozapiramidowe, odstawienne, pobudzenie, hipertonię, drżenie, senność, zespół zaburzeń oddechowych oraz trudności w karmieniu. Stan noworodków powinien być monitorowany po porodzie. Zuklopentyksol przenika do mleka matki w stężeniu poniżej 1% dawki matki/kg masy ciała, co pozwala na kontynuację karmienia piersią przy zachowaniu ostrożności i obserwacji dziecka, zwłaszcza w pierwszym miesiącu życia.
amenorrhea, badania przedkliniczne, ekspozycja płodu, hiperprolaktynemia, hipertonia, leczenie przeciwpsychotyczne, lek przeciwpsychotyczny, mlekotok, objawy pozapiramidowe, ośrodkowy układ nerwowy, prolaktyna, trzeci trymestr ciąży, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenia ejakulacji, zaburzenia erekcji, zespół odstawienny, zespół zaburzeń oddechowych, zuklopentyksol - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Quetiapine Aurovitas 100 mg
Stosowanie kwetiapiny (Quetiapine Aurovitas) u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz podczas laktacji wymaga szczegółowej oceny korzyści i ryzyka. Dane kliniczne obejmujące od 300 do 1000 zakończonych ciąż nie wskazują jednoznacznie na zwiększone ryzyko wad rozwojowych płodu, jednak badania przedkliniczne na zwierzętach wykazały toksyczne działanie na proces rozrodu. W pierwszym trymestrze nie stwierdzono istotnego wzrostu ryzyka wad, natomiast w trzecim trymestrze istnieje ryzyko wystąpienia u noworodków objawów pozapiramidowych, odstawiennych, zaburzeń układu krążenia, drżeń, senności, niewydolności oddechowej oraz problemów z odżywianiem. Noworodki narażone na kwetiapinę w tym okresie powinny być poddane uważnej obserwacji po porodzie.
badanie przedkliniczne, działanie niepożądane, kwetiapina, laktacja, lek przeciwpsychotyczny, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność oddechowa, objawy pozapiramidowe, opieka neonatologiczna, pierwszy trymestr ciąży, prolaktyna, przenikanie do mleka kobiecego, toksyczność, trzeci trymestr ciąży, wada rozwojowa, zaburzenie motoryki, zaburzenie odżywiania, zaburzenie układu krążenia, zespół odstawienny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Quetiapine Orion 300 mg
Dane przedkliniczne dotyczące kwetiapiny wskazują na brak genotoksycznego działania leku zarówno w badaniach in vitro, jak i in vivo, co jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa długoterminowego stosowania. W modelach zwierzęcych zaobserwowano jednak szereg zmian o potencjalnym znaczeniu klinicznym, takich jak zmiany pigmentacji tarczycy u szczurów, hipertrofia komórek pęcherzykowych tarczycy oraz obniżenie stężenia T3 w osoczu u małp Cynomolgus, a także spadek hemoglobiny i liczby erytrocytów i leukocytów. U psów odnotowano zmętnienie rogówki i zaćmę, co wskazuje na możliwy wpływ kwetiapiny na struktury oka. Wartości ekspozycji u zwierząt były porównywalne do dawek stosowanych u ludzi, co podkreśla potencjalne znaczenie tych obserwacji.
badanie in vitro, ciąża urojona, działanie genotoksyczne, faza międzyrujowa, hemoglobina, hipertrofia komórek pęcherzykowych, hormony tarczycowe, krwinki, kwetiapina, model zwierzęcy in vivo, płodność, potencjał genotoksyczny, prolaktyna, przykurcz kończyn, regulacja hormonalna, rozwój zarodkowo-płodowy, tarczyca, toksyczność reprodukcyjna, trijodotyronina, układ krwiotwórczy, zaćma, zmętnienie rogówki - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Androtop 16,2 mg/g
Androtop to żel zawierający 16,2 mg/g testosteronu, stosowany w testosteronowej terapii zastępczej u dorosłych mężczyzn z potwierdzonym hipogonadyzmem. Preparat dostępny jest w formie przezroczystego lub lekko opalizującego, bezbarwnego żelu, z pompką dozującą, gdzie jedno naciśnięcie dostarcza 1,25 g żelu, czyli 20,25 mg testosteronu. Wskazania do stosowania obejmują hipogonadyzm pierwotny, wtórny, nabyty oraz związany z wiekiem (LOH), pod warunkiem jednoznacznego potwierdzenia niedoboru testosteronu zarówno klinicznie, jak i biochemicznie. Diagnostyka powinna obejmować ocenę objawów takich jak zmniejszone libido, zaburzenia erekcji, zmęczenie, obniżony nastrój, zmniejszenie masy mięśniowej, osteopenię oraz badania laboratoryjne z oznaczeniem stężenia testosteronu całkowitego, gonadotropin (LH, FSH) i prolaktyny.
dysfunkcja podwzgórza, dysfunkcja przysadki mózgowej, gonadotropiny, hipergonadotropowy hipogonadyzm, hipogonadyzm, hipogonadyzm pierwotny, hipogonadyzm wtórny, hipogonadyzm związany z wiekiem, late-onset hypogonadism, niedobór testosteronu, oś podwzgórze-przysadka-jądra, osteopenia, prolaktyna, testosteronowa terapia zastępcza, zaburzenie erekcji - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Masultab 200 mg
Amisulpryd, stosowany jako lek przeciwpsychotyczny, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących. Badania przedkliniczne nie wykazały działania teratogennego ani szkodliwego wpływu na rozwój płodu, jednak lek może obniżać płodność poprzez mechanizm związany z prolaktyną. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania amisulprydu w ciąży są ograniczone, dlatego nie zaleca się jego stosowania u kobiet ciężarnych, chyba że korzyści terapeutyczne przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wystąpienia u noworodków po ekspozycji w III trymestrze objawów neurologicznych (pobudzenie, zmiany napięcia mięśniowego, drżenie), zaburzeń świadomości (senność), problemów oddechowych oraz trudności w odżywianiu.
amisulpryd, bezpieczeństwo stosowania leku, działanie farmakologiczne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, ekspozycja na amisulpryd, lek przeciwpsychotyczny, objaw odstawienia, obniżone napięcie mięśniowe, prolaktyna, przeciwwskazanie, wiek rozrodczy, wpływ na płodność, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie odżywiania, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie świadomości, zespół zaburzeń oddechowych - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ceurolex SR 2 mg
Ropinirol, agonista receptorów dopaminowych D2/D3 z grupy nieergolinowych leków dopaminergicznych (ATC: N04BC04), wykazuje skuteczność w terapii choroby Parkinsona poprzez bezpośrednie pobudzanie receptorów dopaminowych w prążkowiu, kompensując niedobór endogennej dopaminy. W badaniu 36-tygodniowym u 161 pacjentów z wczesną postacią choroby Parkinsona, ropinirol w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Ceurolex SR) wykazał nie gorszą skuteczność niż postać o natychmiastowym uwalnianiu, z różnicą w zmianie punktacji UPDRS motor scale wynoszącą -0,7 punktu (95% CI: [-1,51, 0,10], p = 0,0842). Przełączenie między formami leku nie wpłynęło istotnie na profil działań niepożądanych, a mniej niż 3% pacjentów wymagało zwiększenia dawki.
agonista dopaminy, agonista nieergolinowy, choroba Parkinsona, dyskineza, lewodopa, odstęp QT, okres włączenia, okres wyłączenia, oś podwzgórze-przysadka, prążkowie, prolaktyna, receptor dopaminergiczny, receptor dopaminowy D2/D3, repolaryzacja serca, skala motoryczna UPDRS, tabletka o natychmiastowym uwalnianiu, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, UPDRS - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Kefrenex 200 mg
Kwetiapina, substancja czynna leku Kefrenex, jest atypowym neuroleptykiem o wielokierunkowym działaniu na receptory OUN, w tym serotoninowe 5HT2, dopaminowe D1 i D2, histaminergiczne oraz adrenergiczne α1 i α2, a także muskarynowe. Jej aktywny metabolit, norkwetiapina, dodatkowo hamuje NET i działa częściowo agonistycznie na receptory 5HT1A, co może tłumaczyć jej właściwości przeciwdepresyjne. W badaniach klinicznych kwetiapina wykazała skuteczność w leczeniu schizofrenii (dawki 75-750 mg/dobę), manii w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej (do 800 mg/dobę) oraz epizodów depresyjnych (300-600 mg/dobę), z korzystnym profilem bezpieczeństwa dotyczącym objawów pozapiramidowych (EPS) – częstość EPS była porównywalna z placebo (np. schizofrenia: 7,8% vs 8,0%). Długoterminowe badania sugerują skuteczność w zapobieganiu nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej, zwłaszcza w terapii skojarzonej z lekami stabilizującymi nastrój (dawki 400-800 mg/dobę). Farmakokinetycznie kwetiapina ma okres półtrwania około 7 godzin, jednak wiązanie z receptorami utrzymuje się do 12 godzin, co uzasadnia podawanie dwa razy na dobę.
akatyzja, atypowy lek przeciwpsychotyczny, choroba afektywna dwubiegunowa, dystonia, działanie niepożądane mózgowo-naczyniowe, epizod maniakalny, lek przeciwcholinergiczny, lek stabilizujący nastrój, niedoczynność tarczycy, norkwetiapina, objawy maniakalne, objawy pozapiramidowe, ośrodkowy układ nerwowy, pozytonowa emisyjna tomografia komputerowa, prolaktyna, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminowy, receptor histaminergiczny, receptor serotoninowy 5HT2, receptor α1-adrenergiczny, schizofrenia, skala MADRS, skala PANSS, skala YMRS, transporter norepinefryny, wskaźnik masy ciała, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie schizoafektywne, zaćma, zespół pozapiramidowy, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olanzapine Bluefish 5 mg
Przedkliniczne badania toksyczności olanzapiny wykazały, że dawki śmiertelne (LD50) u myszy i szczurów wynoszą odpowiednio około 210 mg/kg i 175 mg/kg masy ciała, natomiast psy tolerują doustne dawki do 100 mg/kg bez zgonów. Objawy ostrej toksyczności obejmowały zmniejszenie aktywności, śpiączkę, drgawki, ślinotok oraz zahamowanie przyrostu masy ciała. W badaniach przewlekłych (do 3 miesięcy u myszy i do roku u szczurów i psów) obserwowano hamowanie aktywności OUN, objawy antycholinergiczne oraz obwodowe zaburzenia hematologiczne, w tym zależne od dawki leukopenię u myszy i niespecyficzne zmniejszenie leukocytów u szczurów. U psów poddanych dawkom 8-10 mg/kg/dobę (AUC 12-15-krotnie wyższe niż u ludzi przy dawce 12 mg) stwierdzono odwracalną neutropenię, trombocytopenię i niedokrwistość, bez uszkodzenia progenitorowych komórek szpiku.
ataksja, AUC, badanie in vitro, badanie in vivo, cykl płciowy, cytopenia, dawka śmiertelna, działanie antycholinergiczne, działanie cytotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, jadłowstręt, komórki progenitorowe szpiku, leukocyt, model zwierzęcy, neuroleptyk, neutropenia, niedokrwistość, ośrodkowy układ nerwowy, prolaktyna, szpik kostny, toksyczność ostra, trombocytopenia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aryfrenix 30 mg
Aryfrenix, zawierający arypiprazol, jest stosowany w leczeniu schizofrenii oraz epizodów maniakalnych w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej typu I. W badaniach klinicznych najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były akatyzja i nudności, występujące u ponad 3% pacjentów. Objawy pozapiramidowe (EPS) pojawiały się rzadziej u pacjentów leczonych arypiprazolem w porównaniu do haloperydolu (25,8% vs. 57,3% w schizofrenii oraz 23,5% vs. 53,3% w epizodach maniakalnych). Akatyzja występowała u 12,1% pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi i 6,2% pacjentów ze schizofrenią, co stanowi istotny element monitorowania terapii. Dystonia, choć rzadsza, może pojawić się już w pierwszych dniach leczenia, szczególnie u młodszych pacjentów i mężczyzn, manifestując się m.in. skurczami mięśni szyi i trudnościami w przełykaniu.
akatyzja, arypiprazol, choroba afektywna dwubiegunowa, drgawki grand mal, dysfagia, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiperseksualność, hiponatremia, kwasica ketonowa, leukopenia, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, parkinsonizm, późna dyskineza, prolaktyna, reakcja anafilaktyczna, schizofrenia, śpiączka hiperosmolarna, sztywność mięśniowa, trombocytopenia, uzależnienie od hazardu, zaburzenia kontroli impulsów, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Clopizam 25 mg
Klozapina, substancja czynna produktu Clopizam, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym o unikalnym profilu farmakodynamicznym, należącym do pochodnych diazepiny, oksazepiny i tiazepiny (kod ATC: N05AH02). Charakteryzuje się słabym powinowactwem do receptorów dopaminowych D1, D2, D3 i D5, przy silnym działaniu na receptor D4, a także wykazuje właściwości alfa-adrenolityczne, przeciwcholinergiczne, przeciwhistaminowe oraz antyserotoninergiczne. Klinicznie klozapina wykazuje szybkie i istotne działanie uspokajające oraz przeciwpsychotyczne, szczególnie u pacjentów ze schizofrenią oporną na inne terapie, łagodząc zarówno objawy pozytywne, jak i negatywne. W badaniu 12-miesięcznym u 319 pacjentów odnotowano poprawę u 37% już w pierwszym tygodniu oraz u kolejnych 44% pod koniec terapii, definiowaną jako ≥20% redukcja w Brief Psychiatric Rating Score, wraz z poprawą funkcji poznawczych.
agranulocytoza, akatyzja, atypowy lek przeciwpsychotyczny, choroba Parkinsona, dystonia, działanie alfa-adrenolityczne, działanie przeciwcholinergiczne, działanie przeciwhistaminowe, ginekomastia, granulocytopenia, klasyczny neuroleptyk, klozapina, Krótka Skala Oceny Psychiatrycznej, objaw antycholinergiczny, objawy negatywne, objawy parkinsonowskie, objawy pozapiramidowe, objawy pozytywne, pochodna diazepiny, powinowactwo do receptora, profil receptorowy, prolaktyna, receptor adrenergiczny, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, schizofrenia oporna na leczenie, zaburzenie funkcji poznawczych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Apiprax 15 mg
Arypiprazol (Apiprax, 15 mg), atypowy lek przeciwpsychotyczny drugiej generacji, charakteryzuje się specyficznym profilem działań niepożądanych, które należy uwzględnić w trakcie terapii. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to akatyzja i nudności, występujące u ponad 3% pacjentów. W zakresie układu nerwowego dominują objawy pozapiramidowe (EPS), z częstością 19% w badaniach kontrolowanych placebo, przy czym arypiprazol wykazuje niższe ryzyko EPS w porównaniu do haloperydolu (25,8% vs 57,3%). Akatyzja występuje u 12,1% pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi i 6,2% ze schizofrenią. Inne istotne działania to dystonia, złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki typu grand mal oraz zespół serotoninowy. W sferze psychicznej obserwuje się bezsenność, lęk, depresję, hiperseksualność oraz zaburzenia kontroli impulsów, w tym patologiczne uzależnienie od hazardu i kompulsywne zachowania. Metabolicznie często występuje cukrzyca, a rzadziej hiperprolaktynemia i hiperglikemia. W populacji młodzieży (13-17 lat) profil działań niepożądanych jest podobny, z wyższą częstością senności, zaburzeń pozapiramidowych oraz zmian masy ciała (średni przyrost do 5,8 kg po 30 tygodniach).
akatyzja, arypiprazol, bezsenność, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, dysfagia, dystonia, hiperprolaktynemia, hipotonia ortostatyczna, lęk, lek przeciwpsychotyczny, leukopenia, nadciśnienie tętnicze, nadmierne wydzielanie śliny, neutropenia, niepokój ruchowy, niestrawność, nietrzymanie moczu, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, późna dyskineza, prolaktyna, rabdomioliza, reakcja fotoalergiczna, tachykardia, trombocytopenia, zaburzenia kontroli impulsów, zapalenie trzustki, zaparcia, zatrzymanie moczu, zespół niespokojnych nóg, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Abilium 15 mg
Arypiprazol, dostępny w dawkach 10 mg i 15 mg (kapsułki twarde), jest lekiem psycholeptycznym z grupy innych leków przeciwpsychotycznych (kod ATC: N05AX12). Jego skuteczność w leczeniu schizofrenii i zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I wynika z złożonego mechanizmu działania, obejmującego częściowe agonistyczne działanie na receptory dopaminowe D2 i serotoninowe 5HT1a oraz antagonizm wobec receptorów serotoninowych 5HT2a. W badaniach klinicznych arypiprazol wykazał istotną skuteczność w redukcji objawów psychotycznych w porównaniu z placebo, a także w utrzymaniu poprawy klinicznej podczas długotrwałej terapii (52 tygodnie), z odsetkiem utrzymujących odpowiedź na poziomie 77%. Ponadto, w 26-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo, arypiprazol zmniejszał ryzyko nawrotu schizofrenii (34% vs 57% placebo).
arypiprazol, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, dysfagia, haloperydol, hiperaktywność dopaminergiczna, hiperprolaktynemia, hipoaktywność dopaminergiczna, hipoprolaktynemia, lek przeciwpsychotyczny, lek psycholeptyczny, nawrót schizofrenii, objawy pozytywne i negatywne, objawy psychotyczne, olanzapina, powinowactwo receptorowe, profil lipidowy, prolaktyna, przyrost masy ciała, receptor dopaminowy D2, receptor serotoninowy 5HT1a, receptor serotoninowy 5HT2a, schizofrenia, skala Montgomery-Åsberg, skala PANSS, stężenie lipidów, triglicerydy, zaburzenie afektywne dwubiegunowe - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Kventiax 100 mg tabletki powlekane 100 mg
Kwetiapina (w postaci hemifumaranu) stosowana u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz podczas laktacji wymaga szczególnej ostrożności. Dane kliniczne obejmujące 300-1000 zakończonych ciąż nie wskazują jednoznacznie na zwiększone ryzyko wad rozwojowych płodu, jednak brak jest ostatecznych dowodów potwierdzających bezpieczeństwo stosowania leku w ciąży. Badania na zwierzętach wykazały toksyczne działanie na rozród, co uzasadnia stosowanie kwetiapiny w ciąży jedynie wtedy, gdy korzyści terapeutyczne przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie leku w III trymestrze ciąży, gdyż noworodki mogą wykazywać objawy pozapiramidowe, odstawienne, zaburzenia napięcia mięśniowego, drżenia, senność, zespół zaburzeń oddechowych oraz trudności w karmieniu. Zaleca się monitorowanie noworodków oraz poinformowanie personelu medycznego o stosowaniu kwetiapiny podczas porodu.
badanie obserwacyjne, drżenie, funkcje reprodukcyjne, hipertonia, hipotonia, karmienie piersią, kwetiapina, lek przeciwpsychotyczny, objawy pozapiramidowe, pobudzenie psychoruchowe, prolaktyna, przenikanie leków do mleka, toksyczność kwetiapiny, trymestr ciąży, wady rozwojowe płodu, zaburzenia karmienia, zaburzenia napięcia mięśniowego, zespół odstawienny, zespół zaburzeń oddechowych - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Risperidon Vipharm 1 mg
Stosowanie rysperydonu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących wymaga szczegółowej oceny korzyści i ryzyka. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa w ciąży są ograniczone, a badania przedkliniczne nie wykazały działania teratogennego, lecz potwierdziły toksyczny wpływ na reprodukcję. Szczególnie istotne jest ryzyko wystąpienia u noworodków, których matki stosowały rysperydon w III trymestrze, objawów pozapiramidowych i odstawiennych, takich jak pobudzenie psychoruchowe, zaburzenia ciśnienia tętniczego, drżenia mięśniowe, senność, zaburzenia oddychania oraz trudności z karmieniem. Zaleca się unikanie stosowania leku w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu, a w przypadku konieczności odstawienia – stopniowe zmniejszanie dawki pod kontrolą lekarza.
9-hydroksyrysperydon, drżenie mięśniowe, działanie teratogenne, gonadoliberyna, gonadotropiny przysadkowe, hiperprolaktynemia, monitorowanie noworodka, objawy odstawienne, objawy pozapiramidowe, pobudzenie psychoruchowe, prolaktyna, receptor D2 dopaminy, rysperydon, steroidogeneza gonad, trudności z karmieniem, zaburzenia ciśnienia tętniczego, zaburzenia oddychania - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Kwetina 300 mg
Produkt leczniczy Kwetina, zawierający kwetiapinę w postaci fumaranu, nie wykazuje działania genotoksycznego w testach in vitro i in vivo, co potwierdza brak potencjału do uszkodzeń materiału genetycznego. W badaniach przedklinicznych zaobserwowano jednak istotne zmiany u zwierząt laboratoryjnych, w tym zmiany w tarczycy u szczurów (zmiana pigmentacji gruczołu tarczowego), u małp Cynomolgus (hipertrofia komórek pęcherzykowych tarczycy, obniżenie stężenia T3, hemoglobiny, erytrocytów i leukocytów) oraz zmiany oczne u psów (zmętnienie rogówki i rozwój zaćmy). Te obserwacje wskazują na potencjalny wpływ kwetiapiny na funkcjonowanie tarczycy, parametry hematologiczne oraz struktury oka.
badanie przedkliniczne, ciąża urojona, dawka terapeutyczna, działanie genotoksyczne, erytrocyt, faza międzyrujowa, fumaran kwetiapiny, genotoksyczność, hipertrofia komórek pęcherzykowych tarczycy, hormon T3, leukocyt, parametr hematologiczny, prolaktyna, przykurcz, regulacja hormonalna rozrodu, rozwój zarodkowo-płodowy, stężenie hemoglobiny, uszkodzenie materiału genetycznego, zaćma, zmętnienie rogówki, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zylena 20 mg
Olanzapina, dostępna w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (produkt leczniczy Zylena), wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane (≥1% pacjentów) to senność, przyrost masy ciała, eozynofilia, hiperprolaktynemia, hiperlipidemia (wzrost cholesterolu, triglicerydów), hiperglikemia, cukromocz, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, leukopenia, neutropenia, dyskineza, niedociśnienie ortostatyczne oraz przejściowe podwyższenie aminotransferaz wątrobowych. Przyrost masy ciała jest szczególnie istotny klinicznie: po 47 dniach terapii 22,2% pacjentów doświadczyło wzrostu masy ciała o ≥7%, a po 48 tygodniach odsetek ten wzrósł do 64,4%. Długotrwałe stosowanie wiąże się także z istotnym pogorszeniem profilu metabolicznego, w tym wzrostem stężenia glukozy na czczo do ≥7 mmol/L oraz lipidów, co wymaga monitorowania parametrów metabolicznych podczas terapii.
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, amnezja, bradykardia, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, cholesterol, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Parkinsona, cukromocz, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dystonia, dyzartria, działanie przeciwcholinergiczne, eozynofilia, fosfokinaza kreatyninowa, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, glukoza, indeks masy ciała, kwasica ketonowa, leukopenia, migotanie komór, nadwrażliwość na światło, napady drgawkowe, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, olanzapina, omamy wzrokowe, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, profil lipidowy, prolaktyna, psychoza polekowa, rabdomioliza, senność, triglicerydy, uszkodzenie wątrobowo-komórkowe, walproinian, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia erekcji, zaburzenia przemiany lipidów, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia u noworodków, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie masy ciała - Leksykon chorób i schorzeń
Brak miesiączki – Objawy
Amenorrhea, definiowana jako brak miesiączki u kobiet w wieku rozrodczym, dzieli się na pierwotną (brak menarche do 15 roku życia przy obecności cech płciowych) oraz wtórną (brak miesiączki przez ≥3 miesiące u kobiet z regularnymi cyklami lub ≥6 miesięcy u kobiet z nieregularnymi cyklami). Objawy towarzyszące zależą od etiologii i mogą obejmować zaburzenia hormonalne (np. hirsutyzm, suchość pochwy, mlekotok), objawy neurologiczne (bóle głowy, zaburzenia widzenia) oraz psychiczne (depresja, lęk). Szczególną formą jest amenorrhea podwzgórzowa, charakteryzująca się niską temperaturą ciała, częstym oddawaniem moczu i obniżonym libido. Diagnostyka powinna obejmować szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz oznaczenia hormonów: FSH, LH, estradiolu, prolaktyny, TSH, fT4, androgenów, a także badania obrazowe (USG miednicy, MRI przysadki, densytometrię kości). Wartości czasowe braku miesiączki (≥3 lub ≥6 miesięcy) są kluczowe dla rozpoznania wtórnej amenorrhei.
amenorrhea, amenorrhea podwzgórzowa, androgeny, densytometria kości, endometrium, estradiol, FSH, gęstość mineralna kości, gonadotropiny, hiperandrogenizm, hiperprolaktynemia, hipoestrogenizm, hirsutyzm, hormony tarczycy, LH, menarche, mlekotok, osteoporoza, owulacja, pierwotny brak miesiączki, prolaktyna, przedwczesna niewydolność jajników, rak endometrium, rozrost endometrium, śluz szyjkowy, suchość pochwy, TSH, uderzenia gorąca, USG miednicy, wtórny brak miesiączki, zaburzenia podwzgórzowo-przysadkowe, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Bonogren 200 mg
Decyzja o zastosowaniu kwetiapiny u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią wymaga szczegółowej analizy stosunku korzyści do ryzyka oraz przekazania pacjentce pełnej informacji o bezpieczeństwie terapii. Dostępne dane obejmujące od 300 do 1000 zakończonych ciąż nie wskazują jednoznacznie na zwiększone ryzyko wad rozwojowych, jednak brak jest definitywnych wniosków. Badania na modelach zwierzęcych wykazały potencjalne ryzyko reprodukcyjne. Szczególną ostrożność należy zachować w trzecim trymestrze ciąży, gdyż noworodki narażone na kwetiapinę mogą wykazywać objawy pozapiramidowe, odstawienne, zaburzenia neurologiczne, funkcji życiowych (np. niewydolność oddechowa) oraz problemy z odżywianiem, co wymaga intensywnej obserwacji po porodzie.
badanie obserwacyjne, drżenie, hipertonia, hipotonia, karmienie piersią, kwetiapina, lek przeciwpsychotyczny, mleko kobiece, napięcie mięśniowe, niewydolność oddechowa, objawy odstawienia, objawy pozapiramidowe, pierwszy trymestr ciąży, pobudzenie, prolaktyna, trzeci trymestr ciąży, wada rozwojowa, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie odżywiania - Leksykon leków
Działania niepożądane – ApoSuprid 200 mg
Amisulpryd, substancja czynna leku ApoSuprid, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze to objawy pozapiramidowe (drżenie, sztywność, hipokineza, nadmierne ślinienie, akatyzja, dyskineza) występujące bardzo często (≥1/10). Objawy te są zwykle łagodne i częściowo odwracalne po zastosowaniu leków przeciwparkinsonowskich, szczególnie przy dawkach 50-300 mg/dobę stosowanych u pacjentów z przewagą objawów negatywnych. Często obserwuje się także ostrą dystonię i senność. Rzadziej występują poważne powikłania, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, agranulocytoza, wydłużenie odstępu QT prowadzące do torsade de pointes, częstoskurczu komorowego, a nawet nagłego zgonu. Amisulpryd może powodować wzrost prolaktyny, co skutkuje mlekotokiem, zaburzeniami miesiączkowania, ginekomastią i zaburzeniami erekcji. Niezbyt często obserwuje się leukopenię, neutropenię, hiperglikemię, zaburzenia lipidowe, hiponatremię oraz zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH).
agranulocytoza, akatyzja, bradykardia, częstoskurcz komorowy, dysfagia, dyskineza, ginekomastia, guz przysadki, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hipokineza, hiponatremia, leukopenia, migotanie komór, nadwrażliwość na światło, nagły zgon sercowy, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, noworodkowy zespół odstawienia, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, osteopenia, osteoporoza, ostra dystonia, pokrzywka, późna dyskineza, prolaktyna, prolaktynoma, rabdomioliza, szczękościsk, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatrzymanie akcji serca, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół niespokojnych nóg, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – MST Continus 60 mg
Morfina, będąca naturalnym alkaloidem opium (kod ATC: N02AA01), działa jako silny, wybiórczy agonista receptorów opioidowych, głównie μ (mi), z mniejszym powinowactwem do receptorów κ (kappa) i δ (delta). Jej podstawowe działanie terapeutyczne obejmuje silne właściwości analgetyczne oraz uspokajające, w tym efekt nasenny i anksjolityczny, co czyni ją lekiem z wyboru w leczeniu bólu o dużym nasileniu. Morfina wywołuje depresję ośrodka oddechowego w rdzeniu przedłużonym, co stanowi istotne ryzyko przy przedawkowaniu. Ponadto wykazuje działanie przeciwkaszlowe, miozę źrenic oraz wpływa na motorykę przewodu pokarmowego, powodując m.in. zaparcia i skurcz zwieracza Oddiego, co może prowadzić do zaburzeń dróg żółciowych i moczowych. W układzie sercowo-naczyniowym morfina może indukować uwalnianie histaminy, skutkujące objawami takimi jak świąd, zaczerwienienie skóry, nadmierne pocenie i niedociśnienie ortostatyczne, co wymaga ostrożności u pacjentów z niestabilnością hemodynamiczną.
alkaloid opium, czynność motoryczna przewodu pokarmowego, depresja oddechowa, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwkaszlowe, kortyzol, lek opioidowy przeciwbólowy, mięsień gładki, mioza, niedociśnienie ortostatyczne, niedotlenienie narządów, oś podwzgórze-przysadka-gonady, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodek kaszlu, ośrodkowy układ nerwowy, prolaktyna, przedawkowanie opioidów, przewód pokarmowy, receptor opioidowy, receptor δ, receptor κ, receptor μ, rozszerzenie naczyń obwodowych, rozszerzenie źrenic, terapia morfiną, testosteron, trudność w oddawaniu moczu, układ hormonalny, układ immunologiczny, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie mostu, uwalnianie histaminy, zaburzenie dróg żółciowych, źrenica szpileczkowata, zwężenie źrenic, zwieracz Oddiego, zwieracz pęcherza moczowego - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z niepokalanka pospolitego – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Wyciąg z niepokalanka pospolitego (Vitex agnus castus) w preparacie Castagnus zawiera 4,5 mg wyciągu suchego, odpowiadającego 45 mg owocu, oraz 98,8 mg laktozy jednowodnej jako substancji pomocniczej. Preparat wykazuje działanie hormonalne, wpływając na oś przysadkowo-podwzgórzową, w tym na wydzielanie prolaktyny, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami przysadki, zwłaszcza z prolaktynomą. Ze względu na obecność laktozy, produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Preparatu nie zaleca się stosować u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia z powodu braku danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
działanie hormonalne, dziedziczna nietolerancja galaktozy, etanol, guz przysadki mózgowej, hormony przysadkowe, interakcja farmakodynamiczna, laktoza jednowodna, niedobór laktazy, nietolerancja laktozy, nowotwór estrogenozależny, nowotwór hormonozależny, oś przysadkowo-podwzgórzowa, prolaktyna, prolaktynoma, receptory dopaminergiczne, układ dopaminergiczny, Vitex agnus-castus, wyciąg z niepokalanka pospolitego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Risperon 2 mg
Stosowanie rysperydonu u kobiet w okresie prokreacyjnym, ciąży i laktacji wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania rysperydonu w ciąży są ograniczone, a badania przedkliniczne wykazały brak działania teratogennego, lecz obecność innych toksycznych efektów na reprodukcję. Szczególnie istotne jest monitorowanie noworodków narażonych na lek w III trymestrze ciąży, które mogą wykazywać zaburzenia pozapiramidowe, objawy odstawienne, pobudzenie psychoruchowe, wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe, drżenia, senność, zespół zaburzeń oddechowych oraz trudności w karmieniu. Rysperydon przenika do mleka matki w niskich stężeniach, jednak brak jest wystarczających danych dotyczących działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią, co wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka.
9-hydroksyrysperydon, antagonista receptorów dopaminowych D2, drżenie, działanie teratogenne, GnRH, gonadotropiny, hiperprolaktynemia, hipotonia, hormon uwalniający gonadotropiny, lek przeciwpsychotyczny, objawy odstawienne, pobudzenie psychoruchowe, prolaktyna, rysperydon, trzeci trymestr ciąży, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenia karmienia, zaburzenia pozapiramidowe, zespół zaburzeń oddechowych - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Aropilo 0,25 mg
Ropinirol (Aropilo 0,25 mg) u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ograniczone dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania w tych grupach. W ciąży stężenie leku może wzrastać, co potencjalnie zwiększa ekspozycję płodu, a badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ na procesy reprodukcyjne, dlatego stosowanie ropinirolu jest przeciwwskazane, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. W okresie laktacji brak jest danych o przenikaniu ropinirolu do mleka kobiecego, jednakże lek może hamować laktację poprzez wpływ na prolaktynę, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania u kobiet karmiących; w razie konieczności terapii zaleca się przerwanie karmienia piersią.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Symamis
Amisulpryd (Symamis) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak złośliwy zespół neuroleptyczny objawiający się hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami autonomicznymi i wzrostem kinazy kreatynowej. Lek może nasilać objawy choroby Parkinsona i obniżać próg drgawkowy u pacjentów z padaczką, co wymaga ścisłej obserwacji klinicznej. Istotne jest monitorowanie wydłużenia odstępu QT, zwłaszcza przy dawkach powodujących bradykardię <55/min, hipokaliemię lub stosowaniu innych leków wpływających na przewodzenie sercowe, ze względu na ryzyko torsade de pointes. Ponadto, amisulpryd może zwiększać ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz epizodów naczyniowo-mózgowych u osób starszych z demencją, co wymaga identyfikacji i kontroli czynników ryzyka przed i w trakcie terapii.
agranulocytoza, akatyzja, amisulpryd, bradykardia, brak laktazy, choroba Parkinsona, dysfagia, dyskineza, dystonia, działanie antydopaminergiczne, epizod naczyniowo-mózgowy, hiperglikemia, hipertermia, hipokaliemia, hipotonia, kinaza kreatynowa, łagodny guz przysadki, laktoza jednowodna, lek przeciwpsychotyczny, leukopenia, neutropenia, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, otępienie, padaczka, próg drgawkowy, prolactinoma, prolaktyna, sedacja, torsade de pointes, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia elektrolitowe, zapalenie płuc, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Arpixor 15 mg
Aripiprazol (Arpixor) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają uważnej obserwacji klinicznej. Najczęściej zgłaszanymi objawami są akatyzja i nudności, występujące u ponad 3% pacjentów stosujących doustną formę leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy pozapiramidowe (EPS), takie jak parkinsonizm, dystonia, akatyzja i dyskineza, które w badaniach klinicznych pojawiały się u 14,8-26,6% pacjentów leczonych arypiprazolem, w zależności od wskazania i porównania z innymi lekami (np. haloperidolem czy olanzapiną). Akatyzja występowała u 12,1% pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi oraz u 6,2% pacjentów ze schizofrenią, co jest istotnie wyższe niż w grupach placebo (odpowiednio 3,2% i 3,0%). Dystonia, szczególnie w początkowym okresie terapii, może manifestować się długotrwałymi skurczami mięśni szyi, trudnościami w przełykaniu i oddychaniu, z większym ryzykiem u młodszych mężczyzn. Ponadto, arypiprazol może powodować zarówno wzrost, jak i spadek stężenia prolaktyny, a także przejściowe podwyższenie aktywności fosfokinazy kreatynowej (CPK) u 3,5% pacjentów (vs. 2,0% placebo).
akatyzja, anoreksja, arypiprazol, dyskineza, dystonia, fosfokinaza kreatynowa, haloperydol, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiperseksualność, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, kwasica cukrzycowa, leukopenia, myśli samobójcze, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niestrawność, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, noworodkowy zespół odstawienny, nudności, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, olanzapina, parkinsonizm, patologiczny hazard, późne dyskinezy, priapizm, prolaktyna, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, schizofrenia, skurcz krtani, skurcz mięśni szyi, śpiączka cukrzycowa, światłowstręt, tachykardia, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia kontroli impulsów, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa