Wpływ kwetiapiny na ciążę, płodność i laktację – informacje dla lekarzy

Podczas podejmowania decyzji o zastosowaniu kwetiapiny u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią, należy szczegółowo przeanalizować stosunek korzyści do ryzyka i przekazać pacjentce wyczerpujące informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tego leku.¹

Stosowanie kwetiapiny w pierwszym trymestrze ciąży

Dostępne dane dotyczące stosowania kwetiapiny w okresie ciąży są umiarkowane (obejmują między 300 a 1000 przypadków zakończonych ciąż). Analiza publikowanych danych, w tym indywidualnych zgłoszeń i niektórych badań obserwacyjnych, nie wskazuje jednoznacznie na zwiększone ryzyko występowania wad rozwojowych związanych z leczeniem kwetiapiną. Należy jednak podkreślić, że na podstawie wszystkich dostępnych danych nie można wyciągnąć definitywnych wniosków dotyczących bezpieczeństwa.²

Istotne jest zwrócenie uwagi, że badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały potencjalnie szkodliwy wpływ kwetiapiny na reprodukcję. Ten aspekt należy brać pod uwagę przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych.³

Stosowanie kwetiapiny w trzecim trymestrze ciąży

Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu kwetiapiny w trzecim trymestrze ciąży. Noworodki, które były narażone na działanie leków przeciwpsychotycznych (w tym kwetiapiny) w tym okresie, stanowią grupę podwyższonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych po porodzie.⁴

Do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych u noworodków narażonych na kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży należą:

• Objawy pozapiramidowe – mogą manifestować się jako zwiększone napięcie mięśniowe, drżenia i zaburzenia motoryki
• Objawy odstawienia – o różnym nasileniu i czasie trwania po porodzie
• Zaburzenia neurologiczne – pobudzenie, hipertonia (wzmożone napięcie mięśniowe) lub hipotonia (obniżone napięcie mięśniowe), drżenie
• Zaburzenia podstawowych funkcji życiowych – senność, niewydolność oddechowa
• Zaburzenia odżywiania – problemy z przyjmowaniem pokarmu

Ze względu na ryzyko wystąpienia powyższych objawów, noworodki, których matki przyjmowały kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży, wymagają szczególnie uważnej i regularnej obserwacji klinicznej po porodzie.⁵

Stosowanie kwetiapiny podczas karmienia piersią

Dane dotyczące przenikania kwetiapiny do mleka kobiecego są bardzo ograniczone, co utrudnia precyzyjne określenie skali tego zjawiska przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Dlatego też w każdym przypadku wymagana jest indywidualna ocena sytuacji klinicznej.⁶

Lekarz powinien rozważyć dwie opcje i przedstawić je pacjentce:

1. Przerwanie karmienia piersią przy kontynuacji terapii kwetiapiną
2. Przerwanie terapii kwetiapiną przy kontynuacji karmienia piersią

Decyzja powinna uwzględniać zarówno korzyści wynikające z karmienia piersią dla dziecka, jak i korzyści z leczenia kwetiapiną dla matki. Należy dokładnie omówić z pacjentką oba aspekty, aby pomóc jej w podjęciu świadomej decyzji.⁷

Wpływ kwetiapiny na płodność

Dotychczas nie przeprowadzono badań oceniających wpływ kwetiapiny na płodność u ludzi. Należy jednak zauważyć, że w badaniach na modelach zwierzęcych (szczurach) obserwowano działania związane z podwyższonym stężeniem prolaktyny. Trzeba jednak podkreślić, że wyniki te nie mogą być bezpośrednio ekstrapolowane na ludzi ze względu na różnice międzygatunkowe.⁸

Zalecenia dla lekarzy dotyczące postępowania

Podejmując decyzję o leczeniu kwetiapiną kobiety w ciąży lub rozważającej zajście w ciążę, lekarz powinien:

• Przeprowadzić dokładną ocenę stosunku korzyści do ryzyka
• Rozważyć alternatywne metody leczenia, jeśli są dostępne
• W przypadku kontynuacji leczenia kwetiapiną w ciąży – monitorować stan zdrowia matki i płodu
• Poinformować personel medyczny sprawujący opiekę nad noworodkiem o stosowaniu kwetiapiny przez matkę, szczególnie w trzecim trymestrze ciąży
• Zalecić szczególną obserwację noworodka pod kątem potencjalnych działań niepożądanych

W przypadku kobiet karmiących piersią, lekarz powinien przedstawić dostępne, choć ograniczone dane dotyczące przenikania kwetiapiny do mleka kobiecego i razem z pacjentką podjąć decyzję dotyczącą kontynuacji lub przerwania leczenia kwetiapiną i/lub karmienia piersią.⁹