Właściwości farmakodynamiczne leku Abilium

Abilium zawierające arypiprazol należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki psycholeptyczne, inne leki przeciwpsychotyczne (kod ATC: N05AX12). Dostępne jest w dawkach 10 mg i 15 mg w postaci kapsułek twardych.¹

Mechanizm działania

Skuteczność arypiprazolu w leczeniu schizofrenii i zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I przypisuje się złożonemu mechanizmowi działania, który obejmuje:²

• Częściowe działanie agonistyczne w stosunku do receptora dopaminowego D2
• Częściowe działanie agonistyczne w stosunku do receptora serotoninowego 5HT1a
• Działanie antagonistyczne w stosunku do receptora serotoninowego 5HT2a

Właściwości farmakologiczne arypiprazolu zostały potwierdzone w badaniach na modelach zwierzęcych. Wykazano antagonistyczne właściwości leku na zwierzęcym modelu hiperaktywności dopaminergicznej oraz właściwości agonistyczne na modelu hipoaktywności dopaminergicznej.³

Powinowactwo receptorowe

W badaniach in vitro arypiprazol wykazuje zróżnicowane powinowactwo do różnych receptorów:⁴

Złożony profil receptorowy arypiprazolu, w tym interakcje z receptorami innymi niż podtypy receptorów dopaminowych i serotoninowych, pomaga wyjaśnić różnorodne właściwości kliniczne tego leku.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Skuteczność w schizofrenii

Skuteczność arypiprazolu w leczeniu schizofrenii u dorosłych została potwierdzona w trzech krótkotrwałych badaniach klinicznych trwających od 4 do 6 tygodni. W badaniach tych, obejmujących 1228 pacjentów z objawami pozytywnymi lub negatywnymi, arypiprazol wykazał istotnie większą skuteczność w redukcji objawów psychotycznych w porównaniu z placebo.⁶

Utrzymanie efektu terapeutycznego

Arypiprazol wykazuje skuteczność w utrzymaniu poprawy klinicznej podczas kontynuacji leczenia u pacjentów, którzy początkowo dobrze odpowiedzieli na terapię. W badaniu porównawczym z haloperydolem, trwającym 52 tygodnie, odsetek pacjentów utrzymujących odpowiedź na leczenie był porównywalny w obu grupach (arypiprazol 77%, haloperydol 73%). Jednakże badanie ukończyło znacząco więcej pacjentów leczonych arypiprazolem (43%) niż haloperydolem (30%).⁷

Dodatkowe mierniki skuteczności, takie jak skala PANSS (Positive and Negative Syndrome Scale) oraz skala oceny depresji Montgomery-Asberg (MADRS), potwierdziły istotną przewagę arypiprazolu nad haloperydolem.⁸

Zapobieganie nawrotom

Skuteczność arypiprazolu w zapobieganiu nawrotom schizofrenii została potwierdzona w 26-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo u dorosłych pacjentów z ustabilizowaną przewlekłą schizofrenią. Nawroty choroby obserwowano rzadziej w grupie leczonej arypiprazolem (34%) w porównaniu z grupą otrzymującą placebo (57%).⁹

Profil bezpieczeństwa

Wpływ na masę ciała

Badania kliniczne wskazują, że arypiprazol nie powoduje klinicznie istotnego przyrostu masy ciała, co stanowi ważną zaletę w porównaniu z innymi lekami przeciwpsychotycznymi.¹⁰

W 26-tygodniowym międzynarodowym badaniu porównawczym z olanzapiną, przeprowadzonym metodą podwójnie ślepej próby u 314 dorosłych pacjentów ze schizofrenią, wykazano istotne różnice w przyroście masy ciała. Znaczący przyrost masy ciała (≥7% względem wartości początkowej, co odpowiada zwiększeniu o co najmniej 5,6 kg przy średniej początkowej masie ciała ok. 80,5 kg) stwierdzono u mniejszej liczby pacjentów leczonych arypiprazolem (13% analizowanych pacjentów) w porównaniu z olanzapiną (33% analizowanych pacjentów).¹¹

Profil lipidowy

W zbiorczej analizie wyników stężeń lipidów z kontrolowanych placebo badań klinicznych u dorosłych pacjentów, arypiprazol nie powodował klinicznie istotnych zmian w parametrach lipidowych, takich jak:¹²

• Cholesterol całkowity
• Triglicerydy
• Cholesterol HDL (lipoproteiny wysokiej gęstości)
• Cholesterol LDL (lipoproteiny niskiej gęstości)

Wpływ na poziom prolaktyny

Ocena stężenia prolaktyny była przeprowadzana we wszystkich badaniach klinicznych z zastosowaniem różnych dawek arypiprazolu (n = 28 242). Uzyskane wyniki wskazują na bardzo korzystny profil leku w zakresie wpływu na poziom tego hormonu:¹³

Częstość występowania hiperprolaktynemii lub zwiększenia stężenia prolaktyny w surowicy u pacjentów leczonych arypiprazolem (0,3%) była zbliżona do częstości obserwowanej w grupie otrzymującej placebo (0,2%). W przypadku pacjentów leczonych arypiprazolem, u których wystąpiło to zaburzenie, mediana czasu do jego pojawienia się wynosiła 42 dni, a mediana czasu trwania – 34 dni.¹⁴

Z kolei częstość występowania hipoprolaktynemii lub zmniejszenia stężenia prolaktyny w surowicy u pacjentów otrzymujących arypiprazol wynosiła 0,4% w porównaniu z 0,02% w grupie placebo. W tej grupie pacjentów mediana czasu do wystąpienia objawu wynosiła 30 dni, a mediana czasu trwania – 194 dni.¹⁵