rak endometrium

Rak endometrium (rak błony śluzowej trzonu macicy) to nowotwór złośliwy rozwijający się w komórkach wyścielających jamę macicy. Jest najczęstszym nowotworem złośliwym żeńskiego układu płciowego w krajach rozwiniętych, a jego częstość występowania stale wzrasta, głównie z powodu starzenia się populacji i rosnącej częstości występowania otyłości.

Z punktu widzenia klinicznego wyróżnia się dwa główne typy raka endometrium: typ I (endometrioidalny) – zależny od estrogenów, występujący częściej (około 80% przypadków), o lepszym rokowaniu, oraz typ II (nieendometrioidalny) – niezależny od estrogenów, bardziej agresywny, o gorszym rokowaniu.

Głównym objawem raka endometrium jest nieprawidłowe krwawienie z dróg rodnych, szczególnie po menopauzie. Diagnostyka obejmuje ultrasonografię przezpochwową, biopsję endometrium oraz w przypadku potwierdzenia nowotworu – badania obrazowe oceniające zaawansowanie choroby. Leczenie opiera się głównie na chirurgicznym usunięciu macicy z przydatkami, często z oceną węzłów chłonnych, uzupełnione w zależności od stopnia zaawansowania radioterapią i/lub chemioterapią.

Czynniki ryzyka raka endometrium obejmują: otyłość, nadciśnienie, cukrzycę, bezdzietność, późną menopauzę, terapię estrogenową bez gestagenów, zespół policystycznych jajników oraz zespół Lyncha. Pięcioletnie przeżycie w przypadku raka endometrium wykrytego we wczesnym stadium przekracza 90%, jednak znacząco spada w stadiach zaawansowanych.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Bakterie kwasu mlekowego – Przeciwwskazania stosowania

Preparat Gynoflor zawiera 50 mg liofilizatu Lactobacillus acidophilus oraz 30 µg estriolu w formie tabletek dopochwowych. Przeciwwskazania do jego stosowania wynikają głównie z obecności estriolu, co wyklucza podawanie leku u pacjentek z rozpoznanym, przebytym lub podejrzewanym rakiem piersi, nowotworami zależnymi od estrogenów (np. rak endometrium), a także u kobiet z nieleczoną hiperplazją endometrium, endometriozą, czy niezdiagnozowanym krwawieniem z narządów płciowych. Ponadto, preparatu nie należy stosować u pacjentek z przebytą lub obecną żylną chorobą zakrzepowo-zatorową, zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi tętnic, chorobami wątroby (ostra choroba, żółtaczka, zespół Rotora, Dubin-Johnsona), chorobami naczyń mózgowych i wieńcowych, otosklerozą, porfirią oraz u dziewcząt przed osiągnięciem dojrzałości płciowej.
bakterie kwasu mlekowego, choroba naczyń mózgowych, dusznica bolesna, endometrioza, estriol, hiperplazja endometrium, krwawienie z narządów płciowych, naczynia wieńcowe, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór zależny od estrogenów, ostra choroba wątroby, otoskleroza, porfiria, rak endometrium, rak piersi, tabletka dopochwowa, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zakrzepica żył głębokich, zapalenie żył, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół Dubin-Johnsona, zespół Rotora, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Divigel 0,1%

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) z użyciem produktu Divigel 0,1% powinna być wdrażana wyłącznie u pacjentek z objawami pomenopauzalnymi wpływającymi negatywnie na jakość życia, po dokładnej ocenie bilansu korzyści i ryzyka, z coroczną rewizją terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania i stany wymagające ścisłego nadzoru, takie jak mięśniaki macicy, endometrioza, czynniki ryzyka zakrzepowo-zatorowe, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, migrena, toczeń rumieniowaty układowy czy rozrost błony śluzowej macicy. U kobiet z zachowaną macicą konieczne jest stosowanie progestagenów w celu minimalizacji ryzyka rozrostu endometrium i raka trzonu macicy, które może wzrosnąć 2-12-krotnie w zależności od czasu i dawki terapii estrogenowej. W trakcie leczenia należy monitorować objawy niepożądane, w tym nieregularne krwawienia, które mogą wymagać biopsji endometrium.
aminotransferaza alaninowa, astma, biopsja endometrium, ból głowy typu migrenowego, chloasma, choroba wieńcowa, cukrzyca, endometrioza, funkcja poznawcza, ginekomastia, glikol propylenowy, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, globulina wiążąca tyroksynę, gruczolak wątroby, guzek piersi, hipertriglicerydemia, histerektomia, hormonalna terapia zastępcza, kamica pęcherzyka żółciowego, mammografia, miednica mniejsza, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nieregularne krwawienie, nowotwór estrogenozależny, nowotwór jajnika, objawy pomenopauzalne, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, otoskleroza, padaczka, przedwczesna menopauza, przedwczesne dojrzewanie płciowe, rak endometrium, rak piersi, rak trzonu macicy, rozrost błony śluzowej macicy, rozrost błony śluzowej trzonu macicy, toczeń rumieniowaty układowy, udar niedokrwienny mózgu, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Linestrenol – Wskazania do stosowania

Linestrenol, będący progestagenem dostępnym w dawce 5 mg (preparat Orgametril), jest stosowany u dorosłych kobiet w leczeniu szerokiego spektrum zaburzeń ginekologicznych. Wskazania obejmują zaburzenia miesiączkowania takie jak częste cykle (< fizjologicznej długości), obfite krwawienia oraz krwotoki maciczne, a także amenorrhea pierwotną i wtórną oraz skąpe krwawienia. Ponadto, linestrenol znajduje zastosowanie w terapii endometriozy poprzez modulację aktywności ektopowego endometrium, a także w wybranych przypadkach nowotworu błony śluzowej trzonu macicy, gdzie decyzja o leczeniu wymaga indywidualnej oceny klinicznej. Preparat jest również użyteczny w leczeniu łagodnych schorzeń piersi, takich jak mastalgia i mastopatia, dzięki swoim właściwościom modulującym hormonalnie.
amenorrhea, częste miesiączkowanie, dysmenorrhea, endometrioza, hamowanie owulacji, krwotok maciczny, łagodna choroba piersi, linestrenol, mastalgia, mastopatia, nowotwór endometrium, obfite krwawienie miesiączkowe, okres menopauzalny, progestagen, rak endometrium, rozrost endometrium, schorzenie ginekologiczne, terapia estrogenowa, tkanka endometrialna, zaburzenie miesiączkowania
Leksykon chorób i schorzeń
Rak endometrium – Epidemiologia

Rak endometrium jest najczęstszym nowotworem złośliwym żeńskich narządów płciowych w krajach rozwiniętych, z prognozowanymi w USA na 2025 rok 69 120 nowymi przypadkami i 13 860 zgonami. Zachorowalność rośnie globalnie o około 0,7% rocznie, z szybszym wzrostem u kobiet niebiałych (2-3% rocznie) oraz u młodszych pacjentek (<50 lat). Śmiertelność również wzrasta o 1,5-1,6% rocznie, z wyższą śmiertelnością u kobiet rasy czarnej (8,3/100 000) w porównaniu do białych (4,3/100 000) i azjatyckich (2,9/100 000). Główne czynniki ryzyka to nadmiar estrogenów bez równoważenia progestagenami, otyłość (odpowiedzialna za 17-46% przypadków), cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze (RR 1,37; 95% CI: 1,27-1,47), PCOS oraz zespół Lyncha (3% przypadków, 9% u <50 lat). Ochronę zapewnia stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych (redukcja ryzyka o 50% po 5 latach stosowania), wkładki domacicznej, aktywność fizyczna i palenie papierosów (RR 0,5).
biopsja, biopsja endometrium, doustny środek antykoncepcyjny, dziedziczny rak jelita grubego, immunoterapia, inhibitor PARP, inhibitor punktów kontrolnych układu immunologicznego, klasyfikacja molekularna, mutacja linii zarodkowej, nawrót choroby, nieprawidłowe krwawienie z pochwy, niestabilność mikrosatelitarna, nowotwór złośliwy żeńskich narządów płciowych, podtyp molekularny, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od choroby, przeżycie wolne od progresji, rak endometrium, rak trzonu macicy, receptor estrogenowy, wkładka domaciczna, zespół Cowdena, zespół Lyncha, zespół policystycznych jajników
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Progesterone Besins 100 mg

Progesteron, hormon steroidowy produkowany przez ciałko żółte jajnika, jest kluczowy w regulacji cyklu miesiączkowego i przygotowaniu endometrium do implantacji zarodka. Lek Progesterone Besins zawiera mikronizowany progesteron, identyczny chemicznie z endogennym hormonem, co dzięki mikronizacji zwiększa jego biodostępność po podaniu doustnym. Progesteron działa poprzez wiązanie się z receptorami progesteronowymi, indukując transformację endometrium z fazy proliferacyjnej do wydzielniczej, co jest niezbędne dla prawidłowego przebiegu cyklu i implantacji. W terapii hormonalnej u kobiet po menopauzie, suplementacja progesteronem (dostępnym w kapsułkach 100 mg i 200 mg) przeciwdziała estrogenowo indukowanemu rozrostowi endometrium, zmniejszając ryzyko hiperplazji i raka endometrium.
biodostępność progesteronu, ciałko żółte, cykl miesiączkowy, ekspresja genów, endometrium, faza proliferacyjna, faza wydzielnicza, hiperplazja endometrium, hormon płciowy, hormon steroidowy, hormonalna terapia zastępcza, implantacja zarodka, kapsułka miękka, klasyfikacja ATC, krwawienie maciczne, lecytyna sojowa, modulator układu płciowego, nadwrażliwość na soję, niewydolność ciałka żółtego, progestagen, progesteron mikronizowany, rak endometrium, receptor progesteronowy, rozrost endometrium, stan przedrakowy, terapia estrogenowa, terapia hormonalna, wspomagany rozród
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Triquilar 30 mcg + 50 mcg (jasnobrązowe), 40 mcg + 75 mcg (białe), 30 mcg + 125 mcg (w kolorze ochry)

Triquilar to złożony doustny środek antykoncepcyjny o charakterze sekwencyjnym, zawierający lewonorgestrel i etynyloestradiol (kod ATC: G03AB03) w trójfazowym schemacie dawkowania, odzwierciedlającym fizjologiczne zmiany hormonalne w cyklu miesiączkowym. Tabletki różnią się dawkami hormonów: faza I – 30 µg etynyloestradiolu i 50 µg lewonorgestrelu (jasnobrązowe), faza II – 40 µg etynyloestradiolu i 75 µg lewonorgestrelu (białe), faza III – 30 µg etynyloestradiolu i 125 µg lewonorgestrelu (ochra). Mechanizmy działania obejmują hamowanie owulacji poprzez supresję FSH i LH oraz zagęszczenie śluzu szyjkowego, co utrudnia penetrację plemników, zapewniając wysoką skuteczność antykoncepcyjną.
anemia z niedoboru żelaza, bolesne miesiączkowanie, choroba zapalna miednicy mniejszej, ciąża ektopowa, ciąża pozamaciczna, etynyloestradiol, hamowanie owulacji, hormon gonadotropowy, lewonorgestrel, lewonorgestrel i etynyloestradiol, mastopatia, niedobór żelaza, nowotwór błony śluzowej macicy, obfite krwawienie, progestagen i estrogen, rak endometrium, rak jajnika, regulacja cyklu miesiączkowego, śluz szyjkowy, torbiel jajnika, złożony doustny środek antykoncepcyjny
Leksykon substancji czynnych
Norgestrel – Wskazania do stosowania

Norgestrel, będący składnikiem aktywnym jasnobrązowych tabletek preparatu Cyclo-Progynova, występuje w dawce 0,5 mg i jest stosowany w połączeniu z 2,0 mg estradiolu walerianianu. Preparat ten jest wskazany przede wszystkim w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) u kobiet z zachowaną macicą, gdzie norgestrel pełni funkcję progestagenu, przeciwdziałając nadmiernemu rozrostowi endometrium indukowanemu przez monoterapię estrogenową. Dzięki temu minimalizuje ryzyko hiperplazji oraz raka endometrium. Cyclo-Progynova znajduje zastosowanie w leczeniu objawów niedoboru estrogenów związanych z naturalną menopauzą, hipogonadyzmem, stanem po usunięciu narządu rodnego oraz pierwotną niedoczynnością jajników. Ponadto, preparat reguluje nieregularne cykle miesiączkowe i jest stosowany w terapii pierwotnego i wtórnego braku miesiączki, przywracając cykl hormonalny i indukując krwawienie z odstawienia.
Stosowanie Cyclo-Progynova wymaga indywidualnej oceny klinicznej pacjentki, uwzględniającej nasilenie objawów niedoboru estrogenów, obecność macicy, wiek oraz czas od menopauzy. Sekwencyjne przyjmowanie tabletek (białe zawierające wyłącznie estradiol oraz jasnobrązowe z kombinacją estradiolu i norgestrelu) naśladuje fizjologiczny cykl hormonalny, zapewniając skuteczną ochronę endometrium. Monitorowanie terapii jest niezbędne dla oceny skuteczności i bezpieczeństwa leczenia, zwłaszcza w kontekście potencjalnych działań niepożądanych. Należy również zwrócić uwagę na obecność substancji pomocniczych, takich jak laktoza jednowodna i sacharoza, które mogą mieć znaczenie u pacjentek z nietolerancją cukrów lub specyficznymi schorzeniami metabolicznymi. Decyzja o wdrożeniu preparatu powinna być oparta na kompleksowej analizie stanu zdrowia i potrzeb hormonalnych pacjentki.
amenorrhea, estradiol walerianian, hiperplazja endometrium, hipogonadyzm, hormonalna terapia zastępcza, krwawienie z odstawienia, laktoza jednowodna, menopauza naturalna, niedobór estrogenów, nieregularny cykl miesiączkowy, norgestrel, objawy wypadowe, pierwotna niedoczynność jajników, progestagen, rak endometrium, terapia sekwencyjna, uderzenia gorąca, zaburzenia cyklu miesiączkowego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Klimedix 2 mg + 1 mg

Na podstawie danych z siedmiu badań klinicznych fazy III obejmujących 2424 kobiety stosujące Klimedix (estradiol 1 mg i drospirenon 2 mg), najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były ból piersi oraz krwawienia i plamienia, występujące u ponad 10% pacjentek, zwłaszcza w początkowych cyklach terapii. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według układów narządów zgodnie z MedDRA, z częstością występowania od bardzo częstych (≥1/100 do <1/10) do rzadkich (<1/1000). Wśród nich wymieniono m.in. niedokrwistość, zaburzenia metaboliczne (hiperlipidemia, zmiany masy ciała), zaburzenia psychiczne (depresja, nerwowość), neurologiczne (bóle głowy, zawroty głowy), sercowo-naczyniowe (palpitacje, nadciśnienie, zakrzepica żył), żołądkowo-jelitowe (nudności, ból brzucha), skórne (trądzik, łysienie), a także zmiany w układzie rozrodczym (łagodne nowotwory piersi, zaburzenia miesiączkowania). U pacjentek z nadciśnieniem tętniczym odnotowano dodatkowo hiperkaliemię, niewydolność serca, trzepotanie przedsionków oraz wydłużenie odstępu QT.
doustne środki antykoncepcyjne, estradiol z drospirenonem, hiperkaliemia, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, kandydoza pochwy, kardiomegalia, krwawienie międzymiesiączkowe, mastodynia, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, nieregularne krwawienia, niewydolność serca, nowotwór jajnika, ostuda, otępienie, plamica naczyniowa, rak endometrium, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, terapia estrogenowo-progestagenowa, trzepotanie przedsionków, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie pochwy, zatorowość płucna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Liberelle

Przed zastosowaniem preparatu Liberelle, zawierającego 0,25 mg norgestimatu i 0,035 mg etynyloestradiolu, konieczna jest szczegółowa ocena stanu zdrowia pacjentki oraz indywidualnych czynników ryzyka, zwłaszcza dotyczących zakrzepicy żylnej i tętniczej. Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE) jest największe w pierwszym roku stosowania i może wzrosnąć przy ponownym rozpoczęciu terapii po przerwie ≥4 tygodni. Epidemiologicznie, u kobiet niestosujących złożonych środków antykoncepcyjnych ryzyko VTE wynosi około 2/10 000 rocznie, natomiast u stosujących preparaty z lewonorgestrelem lub norgestimatem (jak Liberelle) wzrasta do około 6/10 000 rocznie. Należy zwrócić uwagę na objawy zakrzepicy, takie jak obrzęk, ból kończyn, duszność, ból w klatce piersiowej czy nagłe zaburzenia widzenia, które wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Stosowanie Liberelle jest przeciwwskazane u pacjentek z wieloma czynnikami ryzyka VTE, w tym nowotworami, toczniem rumieniowatym, zespołem hemolityczno-mocznicowym, chorobami zapalnymi jelit, niedokrwistością sierpowatokrwinkową oraz u kobiet powyżej 35 roku życia palących tytoń lub z nadciśnieniem tętniczym.
brak laktazy, cholestaza, choroba Crohna, cukrzyca, gruczolak wątroby, hipertriglicerydemia, incydent naczyniowo-mózgowy, insulinooporność, kamica żółciowa, krwawienie śródcykliczne, krwotok do jamy brzusznej, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, nastrój depresyjny, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciążowa, ostuda, otoskleroza, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe tętnic, zakrzepica żył, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dessette 20 mcg + 150 mcg

Dessette to złożony hormonalny środek antykoncepcyjny zawierający 20 μg etynyloestradiolu oraz 150 μg dezogestrelu w każdej tabletce. Jego mechanizm działania opiera się głównie na hamowaniu owulacji oraz zmianach w wydzielinie szyjki macicy, co zapewnia wysoką skuteczność antykoncepcyjną potwierdzoną w badaniu klinicznym obejmującym 26 822 cykle, gdzie nieskorygowany indeks Pearla wyniósł 0,18 (95% CI: 0,05–0,46). Preparat należy do grupy hormonów płciowych i modulatorów układu płciowego (kod ATC: G03AA09) i wykazuje dodatkowe korzyści, takie jak regulacja cyklu miesiączkowego, zmniejszenie nasilenia bólu menstruacyjnego oraz redukcja intensywności krwawień, co może przeciwdziałać niedoborowi żelaza i wtórnej anemii. Po sześciu miesiącach stosowania u 7,2% kobiet obserwowano brak krwawienia z odstawienia, a u 12,5% nieregularne krwawienia.
anemia z niedoboru żelaza, antykoncepcja hormonalna, ból menstruacyjny, choroba zapalna miednicy, ciąża pozamaciczna, dezogestrel, estrogen, etynyloestradiol, hamowanie owulacji, hormon płciowy, indeks Pearla, krwawienie miesiączkowe, krwawienie z odstawienia, modulator układu płciowego, progestagen, rak endometrium, rak jajnika, regulacja cyklu miesiączkowego, torbiel jajnika, włóknisto-torbielowy guz piersi, wydzielina szyjki macicy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Cliovelle 1 mg/0,5mg tabletki 1 mg + 0,5 mg

Lek Cliovelle zawiera 1 mg estradiolu w postaci walerianianu estradiolu oraz 0,5 mg octanu noretysteronu i jest przeciwwskazany u pacjentek z rakiem piersi (aktualnym, podejrzewanym lub w wywiadzie), złośliwymi nowotworami estrogenozależnymi (np. rak endometrium), niezdiagnozowanymi krwawieniami z dróg rodnych, nieleczoną hiperplazją błony śluzowej trzonu macicy, a także u pacjentek z przebytą lub aktualną żylną chorobą zakrzepowo-zatorową (zakrzepica żył głębokich, zator tętnicy płucnej) oraz zaburzeniami zakrzepowymi (niedobór białka C, białka S, antytrombiny). Przeciwwskazaniem są również choroby zakrzepowo-zatorowe tętnic (dusznica bolesna, zawał mięśnia sercowego), ostra lub przebyta choroba wątroby do czasu normalizacji prób wątrobowych, nadwrażliwość na składniki leku (w tym 65,78 mg laktozy w tabletce) oraz porfiria, ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów.
choroba wątroby, choroba zakrzepowo-zatorowa tętnic, dusznica bolesna, hiperplazja endometrium, krwawienie z dróg rodnych, menopauza, nadwrażliwość, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nietolerancja laktozy, nowotwór estrogenozależny, octan noretysteronu, ostra choroba wątroby, porfiria, rak endometrium, rak piersi, terapia hormonalna, walerianian estradiolu, zaburzenie zakrzepowe, zakrzepica żył głębokich, zator tętnicy płucnej, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Rak endometrium – Zapobieganie i profilaktyka

Rak endometrium stanowi najczęstszy nowotwór złośliwy narządu rodnego u kobiet w krajach rozwiniętych, z obserwowanym wzrostem zachorowalności o 132% w ciągu ostatnich 30 lat. Kluczowymi czynnikami ryzyka są m.in. rozrost endometrium, ekspozycja na estrogeny (w tym hormonalna terapia zastępcza zawierająca wyłącznie estrogeny), stosowanie tamoksyfenu, otyłość (odpowiedzialna za około 34% przypadków), zespół metaboliczny, cukrzyca oraz czynniki genetyczne, zwłaszcza zespół Lyncha, który zwiększa ryzyko rozwoju raka endometrium do 40-60%. Profilaktyka opiera się na utrzymaniu prawidłowej masy ciała, regularnej aktywności fizycznej (redukcja ryzyka o 20-30%), stosowaniu złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych (zmniejszenie ryzyka o około 50%) oraz systemów domacicznych uwalniających lewonorgestrel (redukcja ryzyka do 78%). Chirurgia bariatryczna, prowadząca do trwałej utraty masy ciała do 29 kg, wykazuje największą skuteczność w redukcji ryzyka raka endometrium, zmniejszając je nawet o 62-81% u otyłych kobiet.
biopsja endometrium, bisfosfoniany, chirurgia bariatryczna, doustne środki antykoncepcyjne, dziedziczny niepolipowaty rak jelita grubego, hiperplazja endometrium, HNPCC, hormonalna terapia zastępcza, insulinooporność, krwawienie z odstawienia, kwas acetylosalicylowy, LNG-IUS, PCOS, przewlekły stan zapalny, rak błony śluzowej macicy, rak endometrium, rozrost endometrium, selektywny modulator receptora estrogenowego, SERM, sonohisterografia, tamoksyfen, terapia progesteronem, ultrasonografia przezpochwowa, zespół Lyncha, zespół policystycznych jajników
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Activelle 1 mg + 0,5 mg

Lek Activelle, zawierający 1 mg estradiolu półwodnego oraz 0,5 mg noretysteronu octanu, jest przeciwwskazany u pacjentek z rozpoznanym lub podejrzewanym rakiem piersi, estrogenozależnymi guzami złośliwymi (np. rakiem endometrium), a także u kobiet z niezdiagnozowanymi krwawieniami z dróg rodnych oraz nieleczoną hiperplazją endometrium. Ponadto, preparat nie powinien być stosowany u pacjentek z przebyłą lub obecną żylno-zakrzepową chorobą zakrzepowo-zatorową, w tym zakrzepicą żył głębokich i zatorowością płucną, a także u osób z niedoborami białka C, białka S lub antytrombiny. Przeciwwskazaniem są również aktywne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe tętnicze, takie jak choroba niedokrwienna serca czy zawał mięśnia sercowego.
błona śluzowa macicy, choroba niedokrwienna serca, guz estrogenozależny, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, krwawienie z dróg rodnych, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na substancje, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nietolerancja laktozy, nowotwór gruczołu sutkowego, ostra choroba wątroby, porfiria, próby wątrobowe, rak endometrium, rak piersi, rozrost błony śluzowej macicy, skłonność do zakrzepicy, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lesinelle

Przed rozpoczęciem terapii produktem Lesinelle, zawierającym drospirenon, konieczne jest przeprowadzenie szczegółowej oceny ryzyka i korzyści, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Stosowanie Lesinelle wiąże się z wyższym ryzykiem ŻChZZ (9-12 przypadków na 10 000 kobiet/rok) w porównaniu do preparatów zawierających lewonorgestrel (5-7 przypadków na 10 000 kobiet/rok) oraz kobiet niestosujących hormonalnej antykoncepcji (2 przypadki na 10 000 kobiet/rok). Ryzyko to jest największe w pierwszym roku stosowania oraz przy ponownym rozpoczęciu terapii po przerwie ≥4 tygodni. Występowanie dodatkowych czynników ryzyka, takich jak otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, obciążony wywiad rodzinny, wiek >35 lat czy choroby współistniejące (np. toczeń rumieniowaty układowy, nowotwory), znacząco zwiększa prawdopodobieństwo powikłań zakrzepowo-zatorowych. W przypadku podejrzenia lub potwierdzenia zakrzepicy należy natychmiast przerwać stosowanie Lesinelle i rozważyć alternatywne metody antykoncepcji, zwłaszcza jeśli pacjentka jest na terapii przeciwzakrzepowej (np. kumaryny ze względu na potencjalne działanie teratogenne).
choroba Leśniowskiego-Crohna, depresja, drospirenon, dyslipoproteinemia, działanie teratogenne, etynyloestradiol, hiperhomocysteinemia, hipertrójglicerydemia, HPV, insulinooporność, kamica żółciowa, krwioplucie, lewonorgestrel, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, noretysteron, norgestymat, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rak szyjki macicy, terapia przeciwzakrzepowa, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakażenie układu oddechowego, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył powierzchniowych, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Drospirenon – Przeciwwskazania stosowania

Drospirenon, stosowany głównie w złożonych hormonalnych środkach antykoncepcyjnych oraz hormonalnej terapii zastępczej, posiada szereg istotnych przeciwwskazań klinicznych. Podstawowymi są nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze (w tym lecytynę sojową u preparatów zawierających soję lub orzeszki ziemne), a także aktywna lub przebyta żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (VTE), w tym zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna, oraz genetyczne predyspozycje takie jak oporność na aktywowane białko C, niedobór antytrombiny III, białka C lub S. Przeciwwskazania obejmują również tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe (ATE), np. zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, obecność przeciwciał antyfosfolipidowych, migrenę z aurą, a także wysokie ryzyko zakrzepicy związane z cukrzycą z powikłaniami naczyniowymi, ciężkim nadciśnieniem tętniczym i dyslipoproteinemią. Drospirenon jest także przeciwwskazany u pacjentów z ciężką chorobą wątroby, nowotworami wątroby, nowotworami hormonozależnymi (np. rak piersi, nowotwory narządów płciowych), ciężką lub ostrą niewydolnością nerek (ze względu na ryzyko hiperkaliemii), krwawieniami z dróg rodnych o nieustalonej etiologii oraz w przypadku jednoczesnego stosowania niektórych leków przeciwwirusowych na WZW C (np. ombitaswir/parytaprewir/rytonawir i dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir).
antykoagulant toczniowy, białko C aktywowane, ciężkie nadciśnienie tętnicze, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, czynnik V Leiden, dazabuwir, dławica piersiowa, drospirenon, dyslipoproteinemia, działanie przeciwmineralokortykoidowe, glekaprewir, hiperhomocysteinemia, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, hormonalny środek antykoncepcyjny, krwawienie z dróg rodnych, lecytyna sojowa, migrena z aurą, nadwrażliwość na substancje, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, niewydolność nerek, nowotwór hormonozależny, nowotwór wątroby, ombitaswir, porfiria, przeciwciało antyfosfolipidowe, przeciwciało antykardiolipinowe, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, sofosbuwir, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, TIA, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Divina

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) z wykorzystaniem leku Divina powinna być inicjowana wyłącznie u pacjentek z objawami pomenopauzalnymi znacząco obniżającymi jakość życia, z coroczną oceną stosunku korzyści do ryzyka. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentki z przedwczesną menopauzą, u których stosunek korzyści do ryzyka może być korzystniejszy. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu, badania fizykalnego (w tym ocena miednicy i piersi) oraz wykluczenie przeciwwskazań. W trakcie leczenia zaleca się regularne badania kontrolne, w tym mammografię zgodnie z aktualnymi standardami, oraz edukację pacjentek w zakresie monitorowania zmian w piersiach.
astma, badanie fizykalne, biopsja endometrium, ból głowy typu migrenowego, cukrzyca, endometrioza, estradiol walerianian, gruczolak wątroby, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, krwawienie śródcykliczne, mammografia, medroksyprogesteron octan, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nowotwór estrogenozależny, obrzęk naczynioruchowy, otoskleroza, padaczka, plamienie z dróg rodnych, przedwczesna menopauza, rak endometrium, rozrost błony śluzowej macicy, toczeń rumieniowaty układowy, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, żółtaczka
Leksykon chorób i schorzeń
Krwawienie poprzymiotopauzalne – Diagnostyka i diagnoza

Krwawienie poprzymiotopauzalne (PMB) definiuje się jako krwawienie z dróg rodnych występujące co najmniej 12 miesięcy po ostatniej miesiączce lub nieoczekiwane krwawienie u kobiet stosujących hormonalną terapię zastępczą (HTZ). PMB dotyczy 4-11% kobiet po menopauzie i stanowi około 5% wizyt ginekologicznych. Pomimo że tylko około 10% przypadków PMB jest związanych z rakiem endometrium, to ponad 90% kobiet z tym nowotworem zgłasza PMB jako pierwszy objaw, co podkreśla konieczność szybkiej i dokładnej diagnostyki. Najczęstszą przyczyną PMB jest atrofia narządów płciowych (60% przypadków). Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad, badanie fizykalne, cytologię, przezpochwowe USG (TVUS) oraz biopsję endometrium. Grubość endometrium ≤4 mm w TVUS ma ponad 99% negatywną wartość predykcyjną dla raka endometrium, natomiast grubość >4 mm wymaga dalszej oceny histopatologicznej. W przypadku utrzymującego się krwawienia, niezależnie od grubości endometrium, wskazana jest biopsja lub histeroskopia.
atrofia narządów płciowych, biopsja celowana, biopsja endometrium, choroby współistniejące, cytologia szyjki macicy, grubość endometrium, histeroskopia, hormonalna terapia zastępcza, krwawienie pomenopauzalne, mięśniak podśluzówkowy, pogrubienie endometrium, polip endometrium, progestagen, rak endometrium, rezonans magnetyczny, rozszerzenie kanału szyjki, sonohisterografia, śródnabłonkowa neoplazja endometrium, tamoksyfen, USG przezpochwowe, wyłyżeczkowanie jamy macicy, wymaz cytologiczny, zespół policystycznych jajników, znieczulenie ogólne
Leksykon leków
Działania niepożądane – Oekolp 1 mg/g

Krem dopochwowy OEKOLP zawiera 1 mg estriolu na 1 g produktu i jest stosowany jako miejscowa hormonalna terapia zastępcza (HTZ). Działania niepożądane związane z jego stosowaniem są zazwyczaj przejściowe i obejmują zatrzymanie płynów (obrzęki, wzrost masy ciała), nudności, dyskomfort i ból piersi, pomenopauzalne plamienie z dróg rodnych, zwiększoną wydzielinę z szyjki macicy oraz miejscowe podrażnienie i świąd. Ryzyko działań niepożądanych jest mniejsze niż przy ogólnoustrojowej HTZ, zwłaszcza przy stosowaniu kremu dwa razy w tygodniu, co pozwala utrzymać ekspozycję na estrogeny w zakresie prawidłowym dla okresu pomenopauzalnego.
demencja, hormonalna terapia zastępcza, mastodynia, nowotwór estrogenozależny, nudności, ostuda, plamica naczyniowa, plamienie pomenopauzalne, rak endometrium, rak jajnika, reakcja miejscowa, retencja płynów, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, zakrzepica żył głębokich, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zatorowość płucna, zespół grypopodobny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atywia 0,03 mg + 2 mg

Lek Atywia, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 2,00 mg dienogestu, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentek z czynnikami ryzyka lub występowaniem żylnej (VTE) i tętniczej (ATE) choroby zakrzepowo-zatorowej. Przeciwwskazania obejmują m.in. aktywną lub przebytą zakrzepicę żył głębokich, zatorowość płucną, dziedziczne niedobory białek antykoagulacyjnych (białko C, S, antytrombina III), planowane rozległe zabiegi operacyjne z unieruchomieniem, a także choroby tętnicze takie jak zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, migrenę z aurą oraz poważne czynniki ryzyka jak cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, ciężkie nadciśnienie tętnicze i dyslipoproteinemia. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentek z ciężką chorobą wątroby, nowotworami hormonozależnymi, krwawieniami z dróg rodnych o nieustalonej etiologii oraz w ciąży lub podejrzeniu ciąży.
Przed rozpoczęciem terapii Atywią konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu medycznego, ze szczególnym uwzględnieniem czynników ryzyka zakrzepowo-zatorowego oraz oceny funkcji wątroby. W przypadku nieprawidłowych wyników prób wątrobowych lub podejrzenia nowotworów hormonozależnych, stosowanie leku należy odroczyć lub zaniechać. Również interakcje lekowe, zwłaszcza z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii wirusowego zapalenia wątroby typu C (np. ombitaswir/parytaprewir/rytonawir, glekaprewir z pibrentaswirem, sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem), stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania Atywii. W przypadku obecności wielu czynników ryzyka lub przeciwwskazań, należy rozważyć alternatywne metody antykoncepcji, minimalizujące ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych. Zaleca się również monitorowanie pacjentek pod kątem ewentualnych działań niepożądanych podczas terapii.
aktywowane białko C, antykoagulant toczniowy, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, czynnik V Leiden, dienogest, dławica piersiowa, doustny środek antykoncepcyjny, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol, hiperhomocysteinemia, krwawienie z dróg rodnych, lek przeciwzakrzepowy, migrena z aurą, nadciśnienie tętnicze, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór hormonozależny, nowotwór narządów rodnych, przeciwciała antyfosfolipidowe, przeciwciała antykardiolipinowe, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, rak piersi, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, udar mózgu, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Obfite krwawienie miesiączkowe – Objawy

Obfite krwawienie miesiączkowe (menorrhagia) definiuje się jako utratę krwi przekraczającą 80 ml na cykl lub krwawienie trwające dłużej niż 7 dni, często wymagające zmiany podpasek lub tamponów co 1-2 godziny. Objawy obejmują przesiąkanie przez środki higieniczne, obecność skrzepów większych niż 2,5 cm oraz konieczność stosowania podwójnej ochrony. Menorrhagia dotyka 10-20% kobiet w wieku rozrodczym i może prowadzić do niedokrwistości z niedoboru żelaza, objawiającej się zmęczeniem, dusznością, zawrotami głowy i tachykardią. Wśród przyczyn wymienia się mięśniaki macicy, polipy endometrialne, endometriozę, zaburzenia krzepnięcia oraz w rzadkich przypadkach raka endometrium. Diagnostyka powinna obejmować morfologię, poziom ferrytyny, badania krzepnięcia, USG miednicy, cytologię, histeroskopię i biopsję endometrium.
adenomioza, arytmia, astenia, badanie cytologiczne, badanie krzepnięcia krwi, biopsja endometrium, czerwona krwinka, endometrioza, ferrytyna, histeroskopia, krwawienie międzymiesiączkowe, krwotok, menarche, menopauza, menorrhagia, mięśniak macicy, morfologia krwi, niedokrwistość z niedoboru żelaza, nieregularny cykl miesiączkowy, okres okołomenopauzalny, oś podwzgórze-przysadka-jajnik, polip endometrialny, rak endometrium, skrzep krwi, tachykardia, USG miednicy mniejszej, zaburzenie hormonalne, zaburzenie krzepnięcia krwi
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ovulastan 0,15 mg + 0,02 mg

Ovulastan to złożony doustny środek antykoncepcyjny zawierający 0,15 mg dezogestrelu oraz 0,02 mg etynyloestradiolu w każdej tabletce, klasyfikowany pod kodem ATC G03AA09. Mechanizm działania opiera się głównie na hamowaniu owulacji przez dezogestrel, a także na zmianach w śluzie szyjkowym utrudniających penetrację plemników. Skuteczność preparatu potwierdzono w badaniu obejmującym 23 258 cykli, gdzie nieskorygowany indeks Pearla wyniósł 0,1 (95% CI: 0,0-0,3), co wskazuje na bardzo wysoką skuteczność antykoncepcyjną. Preparat wpływa korzystnie na cykl miesiączkowy, powodując jego regularyzację, zmniejszenie bolesności (dysmenorrhea) oraz intensywności krwawień, co może ograniczać ryzyko niedoboru żelaza. Po 6 cyklach stosowania u 4,5% kobiet obserwowano brak krwawienia z odstawienia, a u 9,2% nieregularne krwawienia.
bolesność miesiączki, cykl miesiączkowy, dezogestrel, doustny środek antykoncepcyjny, dysmenorrhea, etynyloestradiol, hamowanie owulacji, indeks Pearla, krwawienie z odstawienia, laktoza jednowodna, niedobór żelaza, progestagen, rak endometrium, rak jajnika, śluz szyjkowy, wydzielina szyjki macicy
Leksykon leków
Działania niepożądane – Lenzetto 1,53 mg/dawkę

Lenzetto, aerozol przezskórny zawierający 1,53 mg estradiolu na dawkę, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które zostały sklasyfikowane według układów narządów i częstości występowania zgodnie z MedDRA. Najczęściej obserwowane działania obejmują bóle głowy, nudności, bóle piersi, wysypki skórne oraz zmiany nastroju, takie jak depresja i bezsenność. Rzadziej występują reakcje nadwrażliwości, migrena, nadciśnienie tętnicze, a także zmiany skórne, takie jak hirsutyzm czy trądzik. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano dodatkowo łysienie, ostudę oraz odbarwienia skóry. Monoterapia estrogenowa, jak Lenzetto, wiąże się z mniejszym ryzykiem raka piersi w porównaniu do terapii skojarzonej estrogenowo-progestagenowej, jednak nadal istnieje zwiększone ryzyko raka endometrium u kobiet z zachowaną macicą, co wymaga ostrożności i ewentualnego dodania progestagenu.
astma, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, choroba pęcherzyka żółciowego, choroba wieńcowa, depresja, estradiol, hipokalcemia, hirsutyzm, hormonalna terapia zastępcza, kandydoza pochwy, krwotok maciczny, kurcz mięśnia, łysienie, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja glukozy, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, otępienie, padaczka, pląsawica, pokrzywka, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, reakcja anafilaktyczna, rozrost endometrium, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, trądzik, udar niedokrwienny, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fem 7 50 mcg/24 h (1,5 mg)

Lek Fem 7 w formie systemu transdermalnego zawiera 1,5 mg estradiolu półwodnego, uwalniając 50 µg estradiolu na dobę przez 7 dni. Jest przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na estradiol lub substancje pomocnicze, a także u kobiet z rozpoznanym lub podejrzewanym rakiem piersi oraz innymi estrogenozależnymi nowotworami złośliwymi, w tym rakiem endometrium. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest również nieleczona hiperplazja endometrium oraz krwawienia z dróg rodnych o nieustalonej etiologii. Ponadto, Fem 7 nie powinien być stosowany u pacjentek z przebytą lub aktywną żylną chorobą zakrzepowo-zatorową, zaburzeniami predysponującymi do zakrzepicy (np. niedobór białka C, S lub antytrombiny), a także u osób z aktywnymi lub niedawno przebytymi zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi tętnic, w tym dusznicą bolesną i zawałem mięśnia sercowego.
badanie fizykalne, badanie ginekologiczne, badanie laboratoryjne, biosynteza hemu, dusznica bolesna, estradiol półwodny, hiperplazja endometrium, krwawienie z dróg rodnych, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór estrogenozależny, ostra choroba wątroby, parametry krzepnięcia, porfiria, rak endometrium, rak piersi, system transdermalny, wywiad medyczny, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Atypowa hiperplazja piersi – Objawy

Atypowa hiperplazja piersi (ADH i ALH) to stan przednowotworowy charakteryzujący się nieprawidłową proliferacją komórek nabłonkowych w przewodach mlekowych lub zrazikach piersi, wykrywany głównie przypadkowo podczas mammografii przesiewowej, biopsji lub badania histopatologicznego. Stan ten jest bezobjawowy lub może manifestować się niespecyficznymi dolegliwościami, takimi jak rzadko występujące guzki, ból czy wyciek z brodawki. Ryzyko progresji do raka piersi wynosi około 1% rocznie, kumulując się do 30% w ciągu 25 lat od diagnozy. Czynniki zwiększające ryzyko to m.in. liczba ognisk atypii (≥3 ognisk – ryzyko do 47%), młody wiek (<45 lat), obecność zwapnień, dodatni wywiad rodzinny, mutacje BRCA1/BRCA2 oraz niepełna inwolucja zrazikowa. ADH predysponuje głównie do raka ipsilateralnego, natomiast ALH do raka obustronnego, z przewagą nowotworów przewodowych in situ i inwazyjnych o średnim lub wysokim stopniu złośliwości.
aneuploidia, atypowa hiperplazja piersi, atypowa hiperplazja przewodowa, atypowa hiperplazja zrazikowa, badanie histopatologiczne, badanie palpacyjne, biopsja chirurgiczna, biopsja gruboigłowa, biopsja piersi, chemioprewencja, hiperplazja zwykła, inwazyjny rak piersi, kanał limfatyczny, mammografia przesiewowa, metylacja DNA, mikrozwapnienia, mutacja genu BRCA, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, rak endometrium, rak in situ, rak inwazyjny, rak przewodowy in situ, raloksyfen, receptor estrogenowy, rezonans magnetyczny, rezonans magnetyczny piersi, samobadanie piersi, selektywny modulator receptora estrogenowego, stan przednowotworowy, tamoksyfen, tomosynteza, utrata heterozygotyczności, wyciek z brodawki sutkowej
Leksykon leków
Działania niepożądane – Lortanda 2,5 mg

Letrozol w dawce 2,5 mg, stosowany w leczeniu nowotworów z przerzutami oraz w terapii uzupełniającej, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych. Działania niepożądane występują u około 33% pacjentek w leczeniu przerzutowym oraz u około 80% w leczeniu uzupełniającym, najczęściej w pierwszych tygodniach terapii. Najczęstsze objawy to uderzenia gorąca, hipercholesterolemia, bóle stawów, zmęczenie, nasilone pocenie i nudności. Istotne klinicznie działania niepożądane obejmują osteoporozę i złamania kości (10,2% i 5,1% podczas leczenia uzupełniającego), a także zdarzenia sercowo-naczyniowe, takie jak zawał mięśnia sercowego (1,0%) i incydenty zakrzepowo-zatorowe (2,1%). W porównaniu z tamoksyfenem, letrozol cechuje się wyższą częstością złamań kości i osteoporozy, ale niższą częstością zdarzeń zakrzepowo-zatorowych oraz hiperplazji endometrium.
ból stawów, depresja, dusznica bolesna, hipercholesterolemia, incydent naczyniowo-mózgowy, krwawienie z pochwy, letrozol, leukopenia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadciśnienie tętnicze, nasilone pocenie, niewydolność serca, osteoporoza, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, reakcja anafilaktyczna, tabletki powlekane, uderzenia gorąca, zakażenie dróg moczowych, zapalenie stawów, zapalenie wątroby, zatorowość zakrzepowa, zdarzenia sercowo-naczyniowe, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół cieśni nadgarstka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Femoston conti 1 mg + 5 mg

Femoston conti, zawierający 1 mg 17β-estradiolu i 5 mg dydrogesteronu, wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla terapii hormonalnej zastępczej (HTZ). W badaniach klinicznych na 4929 pacjentkach najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były bóle głowy, bóle brzucha, tkliwość piersi oraz bóle pleców. Istotne jest monitorowanie ryzyka nowotworów estrogenozależnych, zwłaszcza raka piersi, którego ryzyko wzrasta dwukrotnie przy stosowaniu skojarzonej terapii estrogenowo-progestagenowej powyżej 5 lat (8 dodatkowych przypadków na 1000 kobiet w wieku 50 lat z BMI 27 kg/m²). Monoterapia estrogenowa zwiększa ryzyko raka endometrium (5-55 dodatkowych przypadków na 1000 kobiet), które jest minimalizowane przez dodanie progestagenu przez co najmniej 12 dni w cyklu, jak w przypadku Femoston conti. Terapia skojarzona nie zwiększa ryzyka raka endometrium (RR=1,0; 95% CI: 0,8-1,2). Ponadto HTZ wiąże się z nieznacznym wzrostem ryzyka nowotworu jajnika (RR 1,43; 95% PU 1,31-1,56) oraz zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) i udaru niedokrwiennego mózgu, szczególnie w pierwszych latach leczenia.
17β-estradiol, ból brzucha, ból głowy, choroby pęcherzyka żółciowego, demencja, drożdżyca pochwy, dydrogesteron, epilepsja, hipertriglicerydemia, hormony tarczycy, maceracja rogówki, mięśniak gładkokomórkowy, migrena, niedokrwistość hemolityczna, nietrzymanie moczu, nowotwór jajnika, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, plamica naczyniowa, pląsawica, pokrzywka, porfiria, rak endometrium, rak piersi, reakcja nadwrażliwości, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, terapia hormonalna zastępcza, tkliwość piersi, toczeń rumieniowaty układowy, udar niedokrwienny mózgu, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia miesiączkowania, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał serca, zawroty głowy, zespół napięcia przedmiesiączkowego, zmiany włóknisto-torbielowate, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Tibolon – Działania niepożądane

Tibolon, syntetyczny steroid stosowany w terapii hormonalnej kobiet w okresie pomenopauzalnym, wykazuje istotne działania niepożądane o różnej częstości występowania, sklasyfikowane według układów i narządów MedDRA. Najczęściej obserwowane działania obejmują obrzęk, ból podbrzusza, nadmierne owłosienie, trądzik, upławy, przerost endometrium, krwotoki pomenopauzalne, tkliwość piersi oraz zakażenia grzybicze. Po wprowadzeniu do obrotu odnotowano dodatkowo zawroty głowy, bóle głowy, migreny, wysypki, zaburzenia widzenia, depresję, bóle mięśniowo-szkieletowe, zaburzenia czynności wątroby oraz dolegliwości żołądkowo-jelitowe. W badaniu LIFT po 2,9 roku stosowania tibolonu (1,25 mg) u kobiet w wieku około 68 lat stwierdzono 4 przypadki raka endometrium na 1746 pacjentek, co odpowiada 0,8 dodatkowego przypadku na 1000 kobiet rocznie. Współczynnik ryzyka raka piersi wynosi 1,3, co przekłada się na około 3 dodatkowe przypadki na 1000 kobiet stosujących tibolon przez 5 lat (95% CI: 0-6).
ból głowy, ból podbrzusza, choroba niedokrwienna serca, choroba pęcherzyka żółciowego, demencja, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, dysplazja szyjki macicy, hirsutyzm, kandydoza pochwy, klasyfikacja MedDRA, krwotok pomenopauzalny, łojotokowe zapalenie skóry, mastalgia, menopauza, migrena, nieostre widzenie, obrzęk, okres pomenopauzalny, ostuda, plamica naczyniowa, przerost endometrium, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, syntetyczny steroid, terapia estrogenowo-progestagenowa, terapia hormonalna, tibolon, trądzik, udar niedokrwienny, upławy, zaburzenia czynności wątroby, zakażenie grzybicze, zakrzepica żył głębokich, zapalenie sromu i pochwy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Norgestrel – Przeciwwskazania stosowania

Norgestrel, syntetyczny progestagen zawarty w preparacie Cyclo-Progynova (0,5 mg norgestrelu i 2,0 mg estradiolu walerianianu w jasnobrązowych tabletkach powlekanych), jest stosowany w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ). Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykluczenie bezwzględnych przeciwwskazań, takich jak ciąża, karmienie piersią, niewyjaśnione krwawienia z dróg rodnych, rak piersi, nowotwory zależne od estrogenów (zwłaszcza rak endometrium), nieleczony rozrost endometrium, ciężka choroba wątroby oraz aktywne lub niedawne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe (np. dławica piersiowa, zawał mięśnia sercowego, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna). Norgestrel może przenikać do mleka matki i wykazuje potencjał teratogenny, co wyklucza jego stosowanie w ciąży i podczas laktacji. Ponadto, ze względu na metabolizm wątrobowy, dysfunkcja wątroby zwiększa ryzyko kumulacji leku i działań niepożądanych. Należy również unikać stosowania u pacjentek z porfirią oraz nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki preparatu.
atrofia urogenitalna, choroba wątroby, ciśnienie tętnicze krwi, dławica piersiowa, działanie teratogenne, hormonalna terapia zastępcza, krwawienie z dróg rodnych, mammografia, metabolizm hormonów steroidowych, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór zależny od estrogenów, objaw menopauzalny, osteoporoza, porfiria, progestagen, rak endometrium, rak piersi, rozrost endometrium, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dionelle 0,03 mg + 2 mg

Produkt leczniczy Dionelle to złożony doustny środek antykoncepcyjny zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu oraz 2 mg dienogestu, należący do grupy progestagenów i estrogenów (kod ATC: G03AA16). Jego skuteczność antykoncepcyjna została potwierdzona w badaniach klinicznych, gdzie nieskorygowany wskaźnik Pearla wyniósł 0,454 (95% CI: 0,701), a skorygowany 0,182 (95% CI: 0,358), co wskazuje na bardzo niskie ryzyko nieplanowanej ciąży przy prawidłowym stosowaniu. Mechanizm działania opiera się na hamowaniu owulacji oraz zmianach w śluzie szyjkowym, które utrudniają penetrację plemników. Dienogest, będący pochodną 19-nortestosteronu, wykazuje silne działanie progestagenne i antyandrogenne, co potwierdzono klinicznie poprzez poprawę objawów trądziku i łojotoku.
19-nortestosteron, dienogest, doustny środek antykoncepcyjny, działanie androgenne, działanie antyandrogenne, działanie glikokortykoidowe, działanie mineralokortykoidowe, działanie progestagenne, etynyloestradiol, hamowanie owulacji, hormonalna metoda antykoncepcji, łojotok, rak endometrium, rak jajnika, receptor progesteronowy, składnik progestagenowy, śluz szyjkowy, stężenie androgenów, syntetyczny progestagen, trądzik, wskaźnik Pearla
Leksykon chorób i schorzeń
Rak endometrium – Patofizjologia i mechanizm

Rak endometrium, najczęstszy nowotwór złośliwy układu płciowego kobiet w krajach rozwiniętych, charakteryzuje się złożoną patogenezą obejmującą mutacje genetyczne (m.in. PTEN 50-77%, PIK3CA 53%, KRAS 24%, TP53 w typie II), defekty naprawy DNA (MMR, MSI-H w 20% przypadków), zaburzenia szlaków sygnalizacyjnych (PI3K/AKT/mTOR, WNT/β-katenina) oraz modyfikacje epigenetyczne. Klasyfikacja molekularna TCGA wyróżnia cztery podtypy: POLE ultramutated (wysokie obciążenie mutacyjne, dobre rokowanie), MSI-H/dMMR (średnie rokowanie), Copy-number-low (CNL/NSMP, pośrednie rokowanie) oraz Copy-number-high (CNH/p53abn, złe rokowanie). Model ProMisE wykorzystuje immunohistochemię i sekwencjonowanie do klinicznej klasyfikacji. Przewlekła ekspozycja na estrogeny nieskompensowane progesteronem, otyłość (każdy wzrost BMI o 5 kg/m² zwiększa ryzyko 1,59-1,87-krotnie), PCOS, hiperinsulinizm i tamoksyfen są kluczowymi czynnikami ryzyka typu I raka endometrium.
chemioradioterapia adjuwantowa, hiperestrogenizm, hiperinsulinizm, hipermetylacja DNA, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor punktów kontrolnych immunologicznych, inwazja mięśniówki macicy, inwazja naczyń, modyfikacja epigenetyczna, mutacja genetyczna, niestabilność mikrosatelitarna, przerzut do płuc, przerzut do węzłów chłonnych, rak endometrioidalny, rak endometrium, rak nieendometrioidalny, rozsiew otrzewnowy, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak sygnalizacyjny, tamoksyfen, terapia hormonalna, terapia ukierunkowana, zaburzenie angiogenezy, zespół Lyncha, zespół policystycznych jajników
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Bijuva 1 mg + 100 mg

Produkt leczniczy Bijuva, zawierający 1 mg estradiolu (estradiol półwodny) oraz 100 mg progesteronu w kapsułce miękkiej, jest wskazany do ciągłej skojarzonej hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) u kobiet po menopauzie z zachowaną macicą, u których od ostatniego krwawienia miesiączkowego minęło co najmniej 12 miesięcy. Terapia ma na celu łagodzenie objawów niedoboru estrogenów, takich jak uderzenia gorąca, nadmierna potliwość, zaburzenia snu, wahania nastroju, suchość pochwy, dyspareunia oraz atrofia urogenitalna. Dodatek progesteronu zmniejsza ryzyko hiperplazji endometrium i raka endometrium, co jest istotne u pacjentek z zachowaną macicą. Kapsułki mają charakterystyczny owalny kształt o wymiarach około 5,2-6 mm, z dwukolorowym różowym zabarwieniem i nadrukiem „1C1”.
atrofia urogenitalna, dyspareunia, estradiol, estradiol półwodny, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, menopauza, nadmierna potliwość, niedobór estrogenów, objawy naczynioruchowe, obniżony nastrój, progesteron, rak endometrium, reakcja alergiczna, suchość pochwy, uderzenia gorąca, zaburzenia snu
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lesine

Produkt Lesine, zawierający drospirenon 3 mg i etynyloestradiol 0,03 mg, wymaga indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem terapii, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Stosowanie Lesine wiąże się z dwukrotnie większym ryzykiem ŻChZZ w porównaniu do preparatów zawierających lewonorgestrel, norgestimat lub noretysteron, z ryzykiem wynoszącym około 9-12 przypadków na 10 000 kobiet rocznie (w porównaniu do 6 na 10 000 przy lewonorgestrelu). Ryzyko to jest największe w pierwszym roku stosowania oraz przy ponownym rozpoczęciu terapii po przerwie ≥4 tygodni. Czynniki ryzyka ŻChZZ obejmują m.in. otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, obciążony wywiad rodzinny, wiek >35 lat oraz choroby współistniejące (np. toczeń rumieniowaty układowy, nowotwory). W przypadku podejrzenia lub potwierdzenia zakrzepicy należy natychmiast przerwać stosowanie preparatu i rozważyć alternatywne metody antykoncepcji, zwłaszcza jeśli pacjentka przyjmuje leki przeciwzakrzepowe (np. kumaryny) ze względu na ich potencjalne działanie teratogenne.
choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca, drospirenon i etynyloestradiol, dyslipoproteinemia, hiperhomocysteinemia, hipertrójglicerydemia, HIV, krwioplucie, krwotok do jamy brzusznej, lek przeciwzakrzepowy, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, napad niedokrwienny, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, nietolerancja galaktozy, nowotwór wątroby, obrzęk kończyny dolnej, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, padaczka, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rak szyjki macicy, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, wirus brodawczaka ludzkiego, wrodzony obrzęk naczynioruchowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zaburzenie krążenia mózgowego, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Brak miesiączki – Etiologia i przyczyny

Amenorrhea, definiowana jako brak miesiączki, dzieli się na pierwotną (brak pierwszej miesiączki do 15-16 roku życia) oraz wtórną (ustanie miesiączki na ≥3 miesiące u kobiet wcześniej miesiączkujących). Etiologia amenorrhei jest zróżnicowana i obejmuje przyczyny fizjologiczne (ciąża, laktacja, menopauza), zaburzenia hormonalne (PCOS, hiperprolaktynemia, dysfunkcje tarczycy, przedwczesna niewydolność jajników, guzy przysadki), czynniki podwzgórzowe (FHA związana z niską masą ciała, intensywnym wysiłkiem, stresem, niedoborem leptyny), zaburzenia genetyczne (zespół Turnera, zespół niewrażliwości na androgeny, FMR1), anatomiczne (blizny macicy, wrodzony brak narządów rozrodczych, zarośnięcie szyjki macicy) oraz jatrogenne (leki antykoncepcyjne, chemioterapia). PCOS dotyka 6-8% kobiet w wieku rozrodczym, a hiperprolaktynemia odpowiada za 10-25% przypadków wtórnego braku miesiączki. FHA dotyczy około 1,62 miliona kobiet i wiąże się z ryzykiem osteoporozy i chorób sercowo-naczyniowych z powodu hipestrogenizmu.
amenorrhea, anoreksja, blizna macicy, bulimia, czynnościowy brak miesiączki, dysgenezja gonad, guz przysadki mózgowej, hiperandrogenizm, hiperprolaktynemia, hipogonadyzm, hormon uwalniający gonadotropinę, łyżeczkowanie, mukowiscydoza, niedokrwistość sierpowata, osteoporoza, pierwotny brak miesiączki, przedwczesna niewydolność jajników, rak endometrium, rozrost endometrium, toczeń rumieniowaty układowy, wtórny brak miesiączki, zespół niewrażliwości na androgeny, zespół policystycznych jajników, zespół Turnera
Leksykon leków
Działania niepożądane – Ladybon 2,5 mg

Profil bezpieczeństwa tibolonu został oceniony na podstawie 21 badań klinicznych z udziałem 4079 kobiet stosujących dawki terapeutyczne 1,25 mg lub 2,5 mg oraz 3476 kobiet otrzymujących placebo, z okresem leczenia od 2 miesięcy do 4,5 lat. Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmowały zaburzenia układu rozrodczego i piersi (np. krwotok pomenopauzalny, przerost endometrium, tkliwość piersi), zaburzenia skóry (trądzik, świąd), bóle podbrzusza oraz zwiększenie masy ciała. Po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano także działania neurologiczne (zawroty głowy, migrena), skórne (wysypka), psychiczne (depresja), mięśniowo-szkieletowe (ból stawów) oraz zaburzenia czynności wątroby. Istotne jest, że ryzyko raka piersi związane ze stosowaniem tibolonu jest mniejsze niż przy skojarzonej HTZ, jednak wzrasta wraz z czasem terapii (współczynnik ryzyka 1,3, dodatkowo 3 przypadki na 1000 kobiet po 5 latach stosowania w wieku 50-65 lat).
ból głowy, ból podbrzusza, choroba pęcherzyka żółciowego, choroba wieńcowa, demencja, depresja, dyskomfort brzucha, dysplazja szyjki macicy, działanie niepożądane, hirsutyzm, hormonalna terapia zastępcza, kandydoza pochwy, klasyfikacja MedDRA, krwawienie z pochwy, krwotok pomenopauzalny, łojotokowe zapalenie skóry, mastodynia, migrena, obrzęk, plamica naczyniowa, profil bezpieczeństwa leku, przerost endometrium, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, świąd, tibolon, trądzik, udar niedokrwienny, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia widzenia, zakrzepica żył głębokich, zapalenie sromu i pochwy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Rak trzonu macicy – Patofizjologia i mechanizm

Rak trzonu macicy (endometrium) jest najczęstszym nowotworem złośliwym żeńskiego układu rozrodczego w krajach rozwiniętych, stanowiąc około 7% wszystkich nowotworów u kobiet. Patogeneza obejmuje złożone mechanizmy molekularne, hormonalne i genetyczne. Tradycyjna klasyfikacja wyróżnia typ I (endometrioidalny, 80% przypadków, estrogenozależny, lepsze rokowanie) oraz typ II (nieendometrioidalny, estrogenoniezależny, gorsze rokowanie). Nowoczesna klasyfikacja molekularna TCGA dzieli raka na cztery podtypy: CNH (copy number high) z mutacjami TP53 i złym rokowaniem, MSI z defektem naprawy DNA i wysokim obciążeniem mutacyjnym, ultramutowaną z mutacją POLE oraz CNL z niską liczbą kopii. W praktyce klinicznej stosuje się klasyfikację ProMisE, identyfikującą podtypy MMRd, POLE, p53abn i p53wt. Kluczowym czynnikiem ryzyka jest długotrwała ekspozycja na estrogeny bez przeciwwagi progesteronu, co prowadzi do rozrostu endometrium, atypowego rozrostu (EIN) i transformacji nowotworowej. Czynniki zwiększające ryzyko to m.in. otyłość, PCOS, cukrzyca typu 2, HTZ bez progestagenów, tamoksyfen, wczesna menarche, późna menopauza i nulliparitas.
apoptoza komórek, atypowy rozrost endometrium, badanie immunohistochemiczne, defekt naprawy DNA, hiperestrogenizm, hiperinsulinemia, hormonalna terapia zastępcza, immunoterapia, inwazja mięśniówki macicy, klasyfikacja molekularna, mutacja KRAS, mutacja PTEN, mutacja TP53, nadekspresja HER2/neu, niestabilność mikrosatelitarna, proliferacja komórek, przerzut nowotworowy, przerzuty do węzłów chłonnych, rak endometrioidalny, rak endometrium, rak jasnokomórkowy, rak nieendometrioidalny, rak surowiczy, rak trzonu macicy, rozrost endometrium, sekwencjonowanie DNA, szlak PI3K/AKT/mTOR, tamoksyfen, zespół Cowdena, zespół Lyncha, zespół policystycznych jajników
Leksykon chorób i schorzeń
Polipy macicy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Polipy endometrialne to łagodne przerosty błony śluzowej macicy, o wielkości od kilku milimetrów do kilku centymetrów, występujące u około 24% kobiet, ze wzrostem ryzyka w okresie okołomenopauzalnym. Mogą być bezobjawowe lub manifestować się nieregularnymi, obfitymi krwawieniami, plamieniami między miesiączkami, bólem miednicy czy niepłodnością. Diagnostyka obejmuje badanie ginekologiczne, przezpochwowe USG, sonohisterografię, histeroskopię oraz biopsję endometrium. Leczenie zależy od wielkości, objawów i wieku pacjentki; małe polipy (<10 mm) u kobiet przed menopauzą mogą być obserwowane, natomiast u kobiet po menopauzie lub z czynnikami ryzyka zaleca się usunięcie. Standardową procedurą jest histeroskopowa polipektomia, trwająca 5-10 minut, wykonywana ambulatoryjnie, z możliwością zastosowania znieczulenia miejscowego lub ogólnego. Alternatywnie stosuje się D&C, choć jest mniej skuteczne w pełnym usunięciu polipów. W rzadkich przypadkach wskazana jest histerektomia.
ablacja endometrium, agonista GnRH, biopsja endometrium, ból miednicy, endometrium, gestagen, hiperplazja, histerektomia, histeroskopia, hormonalna terapia zastępcza, implantacja zarodka, jama macicy, krwawienie pomenopauzalne, leczenie hormonalne, menorrhagia, mięśniak macicy, niepłodność, okres okołomenopauzalny, patomorfolog, plamienie międzymiesiączkowe, polip endometrialny, polip macicy, polipektomia histeroskopowa, rak endometrium, równowaga hormonalna, sonohisterografia, tamoksyfen, USG przezpochwowe, wkładka wewnątrzmaciczna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Nasiona lnu

Produkt leczniczy Nasiona lnu (Linum usitatissimum L., semen) wymaga szczególnej ostrożności podczas terapii, zwłaszcza u pacjentów wycieńczonych oraz osób w podeszłym wieku, u których zaleca się regularne monitorowanie stanu klinicznego i odpowiedzi na leczenie. Istotnym aspektem jest potencjalne działanie estrogenne preparatu, potwierdzone w badaniach klinicznych na zdrowych kobietach podczas długotrwałego stosowania, co wyklucza jego stosowanie u pacjentek z nowotworami zależnymi od hormonów, takimi jak rak piersi, rak endometrium czy rak jajnika.
alternatywna metoda terapeutyczna, bezpieczeństwo stosowania leku, działanie estrogenne, działanie estrogenopodobne, nasiona lnu, nowotwór zależny od hormonów, podeszły wiek, populacja pediatryczna, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, zioła do zaparzania
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Luteina 50 50 mg

Luteina 50, zawierająca 50 mg progesteronu w formie tabletek podjęzykowych, jest wskazana w leczeniu zaburzeń ginekologicznych związanych z niedoborem endogennego progesteronu. Preparat znajduje zastosowanie w terapii zaburzeń miesiączkowania, wtórnego braku miesiączki, zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS), czynnościowych krwawień z dróg rodnych, niewydolności ciałka żółtego, cykli bezowulacyjnych oraz wspomagająco w procedurach medycznie wspomaganej prokreacji (ART), w tym in vitro. Ponadto, Luteina 50 jest stosowana w profilaktyce poronień nawykowych i zagrażających oraz w zapobieganiu rozrostowi endometrium u kobiet poddawanych hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) z zastosowaniem estrogenów. Tabletki podjęzykowe umożliwiają szybkie wchłanianie progesteronu, omijając metabolizm wątrobowy pierwszego przejścia, co może zwiększać skuteczność terapii. Preparat zawiera 78 mg laktozy jednowodnej na tabletkę, co jest istotne u pacjentek z nietolerancją laktozy.
cykl bezowulacyjny, dysfagia, endometrium, hormonalna terapia zastępcza, leczenie bezpłodności, nietolerancja laktozy, niewydolność ciałka żółtego, oś podwzgórze-przysadka-jajniki, poronienie nawykowe, progesteron, rak endometrium, rozrost endometrium, tabletka podjęzykowa, techniki wspomaganego rozrodu, zaburzenia miesiączkowania, zapłodnienie in vitro, zespół napięcia przedmiesiączkowego
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fem 7 Combi faza I: 50 mcg/24 h (1,5 mg); faza II: 50 mcg/24 h (1,5 mg) + 10 mcg/24 h (1,5 mg)

Lek Fem 7 Combi, będący systemem transdermalnym zawierającym estradiol półwodny (1,5 mg w fazie I uwalniający 50 µg estradiolu/dobę) oraz estradiol półwodny (1,5 mg) i lewonorgestrel (1,5 mg) w fazie II (uwalniający 50 µg estradiolu i 10 µg lewonorgestrelu/dobę), jest przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na składniki preparatu, rakiem piersi (aktualnym lub w wywiadzie), estrogenozależnymi nowotworami złośliwymi (np. rak endometrium), nieleczoną hiperplazją endometrium oraz krwawieniami z dróg rodnych o nieustalonej etiologii. Ponadto, preparat nie powinien być stosowany u pacjentek z ostrą lub przebytą chorobą wątroby, porfirią oraz u tych z podwyższonym ryzykiem powikłań zakrzepowo-zatorowych, w tym z idiopatyczną lub aktualną żylno-zakrzepową chorobą, a także z niedawnymi incydentami zakrzepowo-zatorowymi tętniczymi (np. dusznica bolesna, zawał mięśnia sercowego).
choroba wątroby, czynność wątroby, dusznica bolesna, estradiol półwodny, estrogen, gestagen, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, krwawienie z dróg rodnych, lewonorgestrel, nadwrażliwość, ostra choroba wątroby, porfiria, rak endometrium, rak piersi, system transdermalny, zaburzenie biosyntezy hemu, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fem 7

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) z użyciem systemu transdermalnego Fem 7 powinna być wdrażana wyłącznie u pacjentek z istotnymi objawami pomenopauzalnymi obniżającymi jakość życia, po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka, przeprowadzanej co najmniej raz w roku. Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania i schorzenia współistniejące, takie jak mięśniaki macicy, endometrioza, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, nadciśnienie tętnicze, choroby wątroby, migrena, toczeń rumieniowaty układowy czy cukrzyca. U kobiet z zachowaną macicą stosowanie samych estrogenów zwiększa ryzyko rozrostu i raka endometrium (2-12-krotnie), dlatego konieczne jest stosowanie progestagenów co najmniej 12 dni w cyklu lub terapii złożonej. Ryzyko raka piersi wzrasta po około 3 latach terapii skojarzonej estrogenowo-progestagenowej, a w przypadku monoterapii estrogenowej jest mniejsze, choć może utrzymywać się do 10 lat po zakończeniu HTZ. Terapia zwiększa również gęstość mammograficzną, co utrudnia diagnostykę obrazową.
astma, badanie fizykalne, biopsja endometrium, choroba wątroby, choroba wieńcowa, cukrzyca, diagnostyka obrazowa, endometrioza, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortyzol, globulina wiążąca tyroksynę, gruczolak wątroby, HCV, hiperplazja endometrium, hipertrójglicerydemia, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, mammografia, mięśniak gładkokomórkowy, migrena, nadciśnienie tętnicze, niedobór antytrombiny, niewydolność nerek, nowotwór estrogenozależny, obrzęk naczynioruchowy, otoskleroza, padaczka, plamienie z dróg rodnych, przedwczesna menopauza, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rak trzonu macicy, rozrost endometrium, system transdermalny, toczeń rumieniowaty układowy, udar niedokrwienny mózgu, wirusowe zapalenie wątroby typu C, włókniak macicy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Asubtela

Produkt leczniczy Asubtela zawiera 3 mg drospirenonu i 0,03 mg etynyloestradiolu i jest związany ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), szczególnie w pierwszym roku stosowania lub po przerwie ≥4 tygodni. Epidemiologicznie, na 10 000 kobiet stosujących preparaty z drospirenonem, 9-12 rocznie rozwija ŻChZZ, co jest dwukrotnie wyższym ryzykiem niż w przypadku preparatów z lewonorgestrelem (około 6 przypadków). Ryzyko tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych (zawał mięśnia sercowego, TIA, udar) również wzrasta, zwłaszcza przy współistnieniu czynników ryzyka takich jak wiek >35 lat, palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, otyłość (BMI >30 kg/m²), dodatni wywiad rodzinny czy migrena. Stosowanie Asubteli jest przeciwwskazane u pacjentek z wieloma czynnikami ryzyka zakrzepicy żylnej lub tętniczej. Należy monitorować objawy zakrzepicy (np. obrzęk, ból kończyn, duszność, ból w klatce piersiowej) i natychmiast reagować na ich wystąpienie.
cholestaza, cukrzyca, drospirenon, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol, hiperhomocysteinemia, hipertrójglicerydemia, kamica żółciowa, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wada zastawkowa serca, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Brak miesiączki – Zapobieganie i profilaktyka

Brak miesiączki (amenorrhea) dzieli się na pierwotny (pierwsza miesiączka nie pojawia się do 15. roku życia lub w ciągu 3 lat po thelarche) oraz wtórny (ustanie regularnych miesiączek na co najmniej 3 miesiące lub nieregularnych na 6 miesięcy). Profilaktyka obejmuje utrzymanie prawidłowej masy ciała, zbilansowaną dietę z odpowiednią podażą wapnia i witaminy D, umiarkowaną aktywność fizyczną, zarządzanie stresem oraz odpowiednią ilość snu. Szczególną uwagę należy zwrócić na sportowczynie, u których nadmierny wysiłek i niska zawartość tkanki tłuszczowej zwiększają ryzyko amenorrhea i złamań przeciążeniowych. Diagnostyka powinna obejmować wykluczenie ciąży, badania hormonalne (FSH, LH, prolaktyna, TSH) oraz ocenę ryzyka osteoporozy, zwłaszcza w przypadkach hipogonadyzmu hipogonadotropowego.
amenorrhea, amenorrhea podwzgórzowa, anoreksja, atrofia urogenitalna, badania hormonalne, badanie cytologiczne, badanie ginekologiczne, badanie miednicy, bisfosfoniany, brak miesiączki, choroby sercowo-naczyniowe, cykl miesiączkowy, densytometria DXA, DHEA, doustne środki antykoncepcyjne, gęstość mineralna kości, hipogonadyzm hipogonadotropowy, IGF-1, insulinooporność, niedobór estrogenów, oś podwzgórze-przysadka-jajniki, osteoporoza, pierwotna niewydolność jajników, pierwotny brak miesiączki, rak endometrium, suplementacja wapnia, suplementacja witaminy D, terapia estrogenowo-progesteronowa, wtórny brak miesiączki, zaburzenia hormonalne, zaburzenia tarczycy, zespół policystycznych jajników, złamania osteoporotyczne
Leksykon leków
Działania niepożądane – Letrozole Accord 2,5 mg

Profil bezpieczeństwa letrozolu, oparty na danych z badań klinicznych, wskazuje, że działania niepożądane występują u około 33% pacjentek leczonych z przerzutami oraz u około 80% w leczeniu uzupełniającym i przedłużonym. Najczęstsze objawy to uderzenia gorąca, hipercholesterolemia, bóle stawowe, nudności, nasilone pocenie się oraz uczucie zmęczenia. Szczególnie istotne są zdarzenia dotyczące układu kostnego (osteoporoza, złamania) oraz sercowo-naczyniowego (incydenty mózgowo-naczyniowe, zakrzepowo-zatorowe). W porównaniu z tamoksyfenem, letrozol wiąże się z wyższą częstością złamań kości (10,2% vs 7,2% podczas 5-letniego leczenia) i osteoporozy (5,1% vs 2,7%), ale niższą częstością hiperplazji endometrium i raka endometrium (0,2% vs 2,3%). W leczeniu sekwencyjnym obserwuje się zmienną częstość działań niepożądanych, z istotnie mniejszą częstością złamań kości przy schemacie letrozol → tamoksyfen (7,7%) w porównaniu do monoterapii letrozolem (10,0%).
ból nowotworowy, ból piersi, ból stawowy, dusznica, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia, hiperplazja endometrium, incydent niedokrwienny serca, jadłowstręt, krwawienie z dróg rodnych, leukopenia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadciśnienie tętnicze, nasilone pocenie, niestrawność, niewydolność serca, nudność, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, suchość pochwy, tachykardia, uczucie zmęczenia, udar naczyniowo-mózgowy, uderzenie gorąca, upławy, zaćma, zakażenie dróg moczowych, zakrzepica tętnicza, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie jamy ustnej, zapalenie ścięgna, zapalenie stawów, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zdarzenie mózgowo-naczyniowe, zdarzenie sercowo-naczyniowe, zdarzenie w obrębie kośćca, zespół cieśni nadgarstka, złamanie kości, żółtaczka
Leksykon substancji czynnych
Medroksyprogesteron – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Medroksyprogesteron, syntetyczny progestagen, stosowany jest w różnych formach farmaceutycznych, jednak wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne działania niepożądane i konieczność monitorowania pacjentek. U pacjentek z nadwrażliwością na steroidy lub substancje pomocnicze (np. metylu parahydroksybenzoesan E218, propylu parahydroksybenzoesan E216) istnieje ryzyko reakcji alergicznych. Należy zwracać uwagę na nieoczekiwane krwawienia z dróg rodnych, które mogą wymagać diagnostyki, w tym biopsji endometrium, zwłaszcza jeśli utrzymują się po odstawieniu leku. Medroksyprogesteron może powodować retencję płynów, co jest istotne u pacjentek z padaczką, migreną, astmą, zaburzeniami serca i nerek. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie stanu psychicznego, zwłaszcza u pacjentek z depresją w wywiadzie, oraz kontrola glikemii u chorych na cukrzycę. Lek może wpływać na obniżenie stężeń hormonów steroidowych i gonadotropin oraz wymaga oceny funkcji nadnerczy przed testem metyraponowym. W przypadku nagłych objawów okulistycznych (utrata wzroku, wytrzeszcz, podwójne widzenie) należy przerwać leczenie i wykonać badania okulistyczne.
astma, badanie histopatologiczne, biopsja endometrium, cukrzyca, depresja przedmiesiączkowa, endometrioza, estrogen, gęstość mineralna tkanki kostnej, globulina wiążąca hormony płciowe, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, kontrola glikemii, kortyzol, krwawienie z dróg rodnych, medroksyprogesteron, metylu parahydroksybenzoesan, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na steroidy, nietolerancja laktozy, niewydolność nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, oś przysadkowo-nadnerczowa, osteoporoza, otoskleroza, padaczka, progestagen, progesteron, propylu parahydroksybenzoesan, rak endometrium, reakcja alergiczna, retencja płynów, rozrost błony śluzowej trzonu macicy, testosteron, toczeń rumieniowaty układowy, twarz księżycowata, wytrzeszcz, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności serca, zaburzenie tolerancji glukozy, zespół Cushinga, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół policystycznych jajników – Leczenie

Zespół policystycznych jajników (PCOS) jest powszechnym zaburzeniem endokrynologicznym u kobiet w wieku rozrodczym, charakteryzującym się objawami hiperandrogenizmu, nieregularnymi cyklami menstruacyjnymi oraz zaburzeniami metabolicznymi. Podstawą leczenia jest indywidualizacja terapii, uwzględniająca objawy, stan zdrowia i plany reprodukcyjne pacjentki. Modyfikacje stylu życia, w tym redukcja masy ciała o 5-10%, umiarkowana aktywność fizyczna (150-300 minut tygodniowo) oraz dieta o niskim indeksie glikemicznym, stanowią terapię pierwszego rzutu, poprawiając wrażliwość na insulinę, regulując cykle i zmniejszając poziom androgenów. Farmakoterapia obejmuje doustne środki antykoncepcyjne z niską dawką etynyloestradiolu i progestagenami o minimalnej aktywności androgennej, leki antyandrogenowe (spironolakton 50-100 mg 2x/d, cyproteron, finasteryd) stosowane jako terapia drugiego rzutu, a także metforminę (500-1000 mg 2x/d) u pacjentek z insulinoopornością i zaburzeniami metabolicznymi. W leczeniu niepłodności preferowany jest letrozol jako lek pierwszego wyboru, z klomifenem i gonadotropinami jako opcjami drugiego rzutu, a w opornych przypadkach rozważa się laparoskopowy drilling jajników lub zapłodnienie in vitro z protokołami antagonistów GnRH.
agonista receptora GLP-1, cykl menstruacyjny, cyproteron, dieta niskowęglowodanowa, dihydrotestosteron, doustny środek antykoncepcyjny, dyslipidemia, eflornitin, elektroliza, finasteryd, gonadotropina, hiperandrogenizm, hiperinsulinemia, hirsutyzm, hormon płciowy, inhibitor aromatazy, inozytol, insulinooporność, klomifen, laparoskopowy drilling jajników, letrozol, łysienie androgenowe, metformina, minoksydyl, mio-inozytol, niepłodność, otyłość, owulacja, PCOS, powikłanie metaboliczne, rak endometrium, spironolakton, stan przedcukrzycowy, terapia laserowa, tiazolidynedion, trądzik, wkładka wewnątrzmaciczna, wolny testosteron, zaburzenie endokrynologiczne, zapłodnienie pozaustrojowe, zespół hiperstymulacji jajników, zespół policystycznych jajników
Leksykon leków
Działania niepożądane – Climara-50 50 mcg/24 h (3,8 mg)

Produkt leczniczy Climara-50, zawierający 3,8 mg estradiolu (odpowiadającego 3,9 mg estradiolu półwodnego) i uwalniający 50 µg estradiolu na dobę, stosowany jest jako system transdermalny w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ). Na podstawie badań klinicznych III fazy (611 kobiet) oraz danych po wprowadzeniu do obrotu, działania niepożądane występują u około 76% pacjentek, z ponad 10% doświadczających reakcji w miejscu podania oraz bólu piersi. W początkowym okresie terapii mogą pojawić się przejściowe krwawienia śródcykliczne, plamienia oraz tkliwość lub powiększenie piersi, które zwykle ustępują. Działania niepożądane obejmują m.in. reakcje nadwrażliwości, zaburzenia psychiczne (nastrój depresyjny, niepokój, zmiany libido), bóle głowy, zaburzenia widzenia, kołatanie serca, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, zmiany skórne (wysypka, świąd, trądzik), skurcze mięśni oraz objawy ze strony układu rozrodczego i piersi (krwawienia, ból, powiększenie piersi). Częstość występowania tych działań jest różna, jednak wiele z nich ma nieznaną częstość na podstawie dostępnych danych.
chloasma, choroba pęcherzyka żółciowego, choroba wieńcowa, depresja, dysmenorrhea, dyspepsja, estradiol, hirsutyzm, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, kołatanie serca, krwawienie śródcykliczne, otępienie, plamica naczyniowa, plamienie, powiększenie piersi, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, reakcja nadwrażliwości, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, skurcz mięśnia, system transdermalny, udar niedokrwienny, upławy, zaburzenie widzenia, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawrót głowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Estradiol – Działania niepożądane

Estradiol, kluczowy estrogen stosowany w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) oraz leczeniu zaburzeń hormonalnych, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane to ból i tkliwość piersi (6-31%), krwawienia z dróg rodnych (10-20%), bóle głowy (7-10%) oraz nudności i bóle brzucha (2-5%). Systemy transdermalne często wywołują miejscowe reakcje skórne, takie jak rumień (8,5-20,8%), świąd (19,8%) i wysypka (20,8%). Estradiol wpływa na układ rozrodczy, nerwowy i żołądkowo-jelitowy, powodując m.in. hiperplazję endometrium, migreny, depresję, nudności oraz zatrzymanie płynów i nadciśnienie tętnicze. Szczególnie istotne jest zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (1,3-3-krotnie wyższe), udaru niedokrwiennego mózgu (1,5-krotnie wyższe) oraz powikłań sercowo-naczyniowych, zwłaszcza w pierwszym roku terapii.
choroba pęcherzyka żółciowego, choroba wieńcowa, hiperplazja endometrium, hirsutyzm, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, kandydoza pochwy, migrena, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość hemolityczna, nowotwór hormonozależny, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, plamica naczyniowa, pokrzywka, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, reakcja anafilaktyczna, rozrost błony śluzowej macicy, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, trądzik, udar niedokrwienny mózgu, układ nerwowy, włókniak macicy, zaburzenie hormonalne, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie pochwy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Estreva 1 mg/g,0,1%

Estreva w postaci żelu zawiera 1 mg/g estradiolu (0,1%), a każda dawka 0,5 g żelu dostarcza 0,5 mg estradiolu (0,516 mg estradiolu półwodnego). Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na estradiol lub substancje pomocnicze, w tym glikol propylenowy, który może powodować podrażnienia skóry. Przeciwwskazania obejmują obecny, przebyły lub podejrzewany rak piersi, nowotwory złośliwe zależne od estrogenów (w tym rak endometrium), nieleczoną hiperplazję endometrium, a także choroby zakrzepowo-zatorowe (żylną i tętniczą), w tym zakrzepicę żył głębokich, zatorowość płucną, dusznicę bolesną i zawał mięśnia sercowego. Estreva nie powinna być stosowana u pacjentek z ostrą lub przebyłą chorobą wątroby do czasu normalizacji prób wątrobowych oraz u pacjentek z niediagnostykowanymi krwawieniami z dróg rodnych. Porfiria stanowi bezwzględne przeciwwskazanie ze względu na ryzyko zaostrzenia choroby pod wpływem estrogenów.
badanie ginekologiczne, choroba wątroby, czynnik ryzyka choroby zakrzepowo-zatorowej, dusznica bolesna, estradiol półwodny, glikol propylenowy, hiperplazja endometrium, krwawienie z dróg rodnych, mammografia, nadwrażliwość na estradiol, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór zależny od estrogenów, ostra choroba wątroby, podrażnienie skóry, porfiria, rak endometrium, rak piersi, USG narządu rodnego, USG piersi, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żel estrogenowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Progesterone Besins 200 mg

Progesteron mikronizowany (Progesterone Besins) stosowany doustnie może wywoływać liczne działania niepożądane, które należy monitorować podczas terapii. Najczęściej obserwuje się zaburzenia układu rozrodczego, takie jak nieregularne miesiączki, brak miesiączki, mastodynię oraz krwotoki maciczne, występujące z częstością niezbyt częstą (≥1/1000 do ≤1/100). W obrębie układu nerwowego zgłaszane są bóle głowy, senność, przemijające zawroty głowy oraz depresja, również z częstością niezbyt częstą. Objawy ze strony układu pokarmowego obejmują nudności, wymioty, biegunkę i zaparcia. Rzadko (≥1/10 000 do ≤1/1000) mogą wystąpić żółtaczka cholestatyczna oraz reakcje anafilaktoidalne. Dodatkowo, działania niepożądane skórne, takie jak świąd, trądzik i ostuda, pojawiają się niezbyt często. Szczególną uwagę należy zwrócić na senność i zawroty głowy, które nasilają się przy niedoborze estrogenów i ustępują po dostosowaniu dawki progesteronu lub zwiększeniu poziomu estrogenów.
anhedonia, brak miesiączki, choroba zakrzepowo-zatorowa, demencja, hormonalna terapia zastępcza, klasyfikacja MedDRA, krwotok maciczny, mastodynia, nieregularna miesiączka, ostuda, plamica naczyniowa, pokrzywka, progesteron mikronizowany, Progesterone Besins, rak endometrium, reakcja anafilaktoidalna, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, terapia estrogenowo-progestagenowa, udar mózgu, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka cholestatyczna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ladybon

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) w leczeniu objawów pomenopauzalnych powinna być stosowana wyłącznie, gdy objawy znacząco obniżają jakość życia pacjentki, z coroczną oceną bilansu korzyści i ryzyka. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko udaru mózgu, raka piersi i raka endometrium, zwłaszcza u kobiet z zachowaną macicą. Przed rozpoczęciem HTZ konieczne jest przeprowadzenie pełnego wywiadu lekarskiego, badania ginekologicznego i piersi oraz monitorowanie podczas terapii, w tym mammografii zgodnie z wytycznymi. Leczenie tibolonem wymaga ścisłego nadzoru u pacjentek z mięśniakami, endometriozą, czynnikami ryzyka zakrzepowo-zatorowymi, nadciśnieniem, chorobami wątroby, cukrzycą, migreną, toczniem rumieniowatym, hiperplazją endometrium i innymi wymienionymi schorzeniami. Przerwanie terapii jest wskazane przy żółtaczce, pogorszeniu funkcji wątroby, istotnym wzroście ciśnienia tętniczego, migrenowych bólach głowy lub ciąży.
astma, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba wieńcowa, ciśnienie tętnicze, cukrzyca, endometrioza, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca hormony tarczycy, gruczolak wątroby, hiperplazja endometrium, hipertrójglicerydemia, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, krwawienie międzymiesiączkowe, mięśniak gładkokomórkowy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadkrzepliwość krwi, niedobór antytrombiny, niedokrwienny udar mózgu, otoskleroza, padaczka, rak błony śluzowej macicy, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, retencja płynów, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa