Specjalne ostrzeżenia
Asubtela

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Asubtela

Produkt leczniczy Asubtela zawierający 3 mg drospirenonu i 0,03 mg etynyloestradiolu wymaga szczególnej uwagi lekarskiej przy jego przepisywaniu ze względu na potencjalne zagrożenia zdrowotne. Należy dokładnie omówić z pacjentką zasadność stosowania tego preparatu, szczególnie w przypadku współistnienia czynników ryzyka oraz poinformować o konieczności zgłoszenia się do lekarza w przypadku pogorszenia lub wystąpienia po raz pierwszy któregokolwiek z omawianych stanów lub czynników ryzyka¹.

Zaburzenia układu krążenia

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ)

Stosowanie złożonych hormonalnych produktów antykoncepcyjnych, w tym produktu Asubtela, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) w porównaniu do niestosowania antykoncepcji hormonalnej. Warto podkreślić, że produkty zawierające drospirenon, jak Asubtela, mogą być związane z dwukrotnie większym ryzykiem niż preparaty zawierające lewonorgestrel, norgestimat czy noretisteron, które charakteryzują się najniższym ryzykiem ŻChZZ².

Lekarz powinien przedyskutować z pacjentką ryzyko ŻChZZ związane z produktem Asubtela oraz wpływ obecnych czynników ryzyka na to zagrożenie. Jest to szczególnie istotne, gdyż ryzyko ŻChZZ jest największe w pierwszym roku stosowania preparatu lub po przerwie w stosowaniu wynoszącej 4 tygodnie lub więcej³.

Badania epidemiologiczne wskazują, że spośród 10 000 kobiet stosujących złożone hormonalne produkty antykoncepcyjne zawierające drospirenon, u około 9-12 kobiet rocznie rozwinie się ŻChZZ, w porównaniu do około 6 przypadków u kobiet stosujących preparaty z lewonorgestrelem. W obu przypadkach liczba ta jest niższa niż oczekiwana liczba zachorowań u kobiet w ciąży lub w okresie poporodowym⁴. Ponadto, badania epidemiologiczne powiązały stosowanie złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych ze zwiększonym ryzykiem tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych (zawał mięśnia sercowego, przemijający napad niedokrwienny)⁵.

Należy pamiętać, że ŻChZZ może być śmiertelna w 1-2% przypadków⁶.

Czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Ryzyko żylnych powikłań zakrzepowo-zatorowych może znacząco wzrosnąć przy współistnieniu dodatkowych czynników ryzyka, zwłaszcza gdy występuje kilka czynników jednocześnie. Stosowanie produktu Asubtela jest przeciwwskazane, jeśli u pacjentki występuje jednocześnie kilka czynników ryzyka zwiększających ryzyko zakrzepicy żylnej⁷.

Należy również uwzględnić zwiększone ryzyko wystąpienia ŻChZZ w ciąży oraz w 6-tygodniowym okresie poporodowym⁸.

Objawy żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Pacjentka powinna być poinformowana o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku wystąpienia następujących objawów, z jednoczesnym poinformowaniem personelu medycznego o stosowaniu złożonych hormonalnych produktów antykoncepcyjnych⁹.

Objawy zakrzepicy żył głębokich (DVT):

• obrzęk nogi i/lub stopy lub obrzęk wzdłuż żyły w nodze
• ból lub tkliwość w nodze, które mogą być odczuwane wyłącznie w czasie stania lub chodzenia
• zwiększona temperatura w zmienionej chorobowo nodze
• czerwona lub przebarwiona skóra nogi¹⁰

Objawy zatorowości płucnej (PE):

• nagły napad niewyjaśnionego spłycenia oddechu lub przyspieszenia oddechu
• nagły napad kaszlu, który może być połączony z krwiopluciem
• ostry ból w klatce piersiowej
• ciężkie zamroczenie lub zawroty głowy
• przyspieszone lub nieregularne bicie serca¹¹

Niektóre z tych objawów (np. spłycenie oddechu, kaszel) są niespecyficzne i mogą być błędnie interpretowane jako częściej występujące lub mniej poważne stany, np. zakażenia układu oddechowego¹².

Inne objawy zamknięcia naczyń mogą obejmować: nagły ból, obrzęk oraz lekko niebieskie przebarwienie kończyn. Jeżeli zamknięcie naczynia wystąpi w oku, objawy mogą obejmować bezbolesne zaburzenia widzenia, które mogą przekształcić się w utratę widzenia, czasem następującą niemal natychmiast¹³.

Tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

Badania epidemiologiczne wykazały związek między stosowaniem hormonalnych produktów antykoncepcyjnych a zwiększonym ryzykiem tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych (zawał mięśnia sercowego) lub incydentów naczyniowo-mózgowych (np. przemijający napad niedokrwienny, udar). Przypadki tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych mogą być śmiertelne¹⁴.

Czynniki ryzyka tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

Ryzyko wystąpienia tętniczych powikłań zakrzepowo-zatorowych lub napadów naczyniowo-mózgowych zwiększa się u pacjentek stosujących złożone hormonalne produkty antykoncepcyjne przy współistnieniu czynników ryzyka. Stosowanie produktu Asubtela jest przeciwwskazane, jeżeli u pacjentki występuje jeden poważny lub jednocześnie kilka czynników ryzyka tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych¹⁵.

Objawy tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

Pacjentka powinna być poinformowana o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku wystąpienia następujących objawów, z jednoczesnym poinformowaniem personelu medycznego o stosowaniu złożonych hormonalnych produktów antykoncepcyjnych¹⁶.

Objawy napadu naczyniowo-mózgowego:

• nagłe zdrętwienie lub osłabienie twarzy, rąk lub nóg, szczególnie po jednej stronie ciała
• nagłe trudności z chodzeniem, zawroty głowy, utrata równowagi lub koordynacji
• nagłe splątanie, trudności z mówieniem lub rozumieniem
• nagłe zaburzenia widzenia w jednym lub obydwu oczach
• nagłe, ciężkie lub długotrwałe bóle głowy bez przyczyny
• utrata przytomności lub omdlenie z drgawkami lub bez drgawek¹⁷

Przejściowe objawy sugerują, że zdarzenie jest przemijającym napadem niedokrwiennym (TIA).

Objawy zawału mięśnia sercowego (MI):

• ból, uczucie dyskomfortu, ociężałość, uczucie ściskania lub pełności w klatce piersiowej, ramieniu lub poniżej mostka
• uczucie dyskomfortu promieniujące do pleców, szczęki, gardła, ramienia, żołądka
• uczucie pełności, niestrawności lub zadławienia
• pocenie się, nudności, wymioty lub zawroty głowy
• skrajne osłabienie, niepokój lub spłycenie oddechu
• przyspieszone lub nieregularne bicie serca¹⁸

Nowotwory

Podczas stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych wykazano zwiększone ryzyko wystąpienia pewnych nowotworów:

• Rak szyjki macicy: Niektóre badania epidemiologiczne wykazały, że długotrwałe stosowanie złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych (>5 lat) może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia raka szyjki macicy. Jednak pozostaje kwestią sporną, czy nie wynika to z innych czynników, takich jak zachowania seksualne czy zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) ^{5 lat) istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy. Jednak pozostaje nadal kwestią sporną, czy nie wynika to z określonych zachowań seksualnych oraz innych czynników takich jak zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (ang. Human Papilloma Virus, HPV).”>19}.
• Rak piersi: W metaanalizie 54 badań epidemiologicznych wykazano niewielkie zwiększenie ryzyka względnego (RR = 1,24) zdiagnozowania raka piersi u kobiet aktualnie stosujących złożone doustne produkty antykoncepcyjne. Ryzyko to zmniejsza się stopniowo w ciągu 10 lat po zaprzestaniu stosowania tych produktów. Ponieważ rak piersi jest rzadki u kobiet poniżej 40 lat, wzrost liczby rozpoznań u osób obecnie lub niedawno stosujących złożone doustne produkty antykoncepcyjne jest niewielki w stosunku do całkowitego ryzyka wystąpienia tego nowotworu. Badania te nie dostarczają dowodów na istnienie związku przyczynowo-skutkowego. Zaobserwowane zwiększenie ryzyka może wynikać z wcześniejszego wykrywania raka piersi u kobiet stosujących złożone doustne produkty antykoncepcyjne, z działania biologicznego tych produktów lub z kombinacji obu tych czynników²⁰. Warto zauważyć, że u kobiet stosujących złożone doustne produkty antykoncepcyjne częściej rozpoznaje się raka piersi o mniejszym zaawansowaniu klinicznym niż u kobiet, które nigdy nie stosowały tego typu produktów leczniczych.
• Nowotwory wątroby: Istnieją doniesienia o rzadkich przypadkach łagodnych nowotworów wątroby i jeszcze rzadszych przypadkach złośliwych nowotworów wątroby u kobiet stosujących złożone doustne produkty antykoncepcyjne. Sporadycznie nowotwory te mogą prowadzić do zagrażających życiu krwotoków do jamy brzusznej. Nowotwór wątroby należy wziąć pod uwagę w rozpoznaniu różnicowym silnego bólu w nadbrzuszu, powiększenia wątroby lub objawów krwotoku do jamy brzusznej u kobiet stosujących złożone doustne produkty antykoncepcyjne²¹.

Jednocześnie, stosowanie złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych zawierających większe dawki hormonów (50 µg etynyloestradiolu) zmniejsza ryzyko raka endometrium i raka jajnika. Nie potwierdzono jednak, czy dotyczy to również COC zawierających mniejsze dawki hormonów, jak w przypadku produktu Asubtela²².

Zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT)

W trakcie badań klinicznych u pacjentów leczonych z powodu zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV) produktami leczniczymi zawierającymi ombitaswir/parytaprewir/rytonawir lub dasabuwir w monoterapii lub w połączeniu z rybawiryną, obserwowano istotnie statystycznie częściej zwiększenie aktywności transaminazy (AlAT) powyżej 5-krotnej górnej granicy normy u kobiet stosujących produkty zawierające etynyloestradiol. Podobne obserwacje dotyczyły pacjentek leczonych glekaprewirem/pibrentaswirem²³.

Inne zaburzenia

Właściwości oszczędzające potas

Progestagenowy składnik produktu Asubtela (drospirenon) jest antagonistą aldosteronu o właściwościach oszczędzających potas. W większości przypadków nie należy oczekiwać zwiększenia stężenia potasu. Jednak w badaniu klinicznym u niektórych pacjentek z lekkimi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek, przyjmujących jednocześnie produkty lecznicze oszczędzające potas, stężenie potasu w surowicy zwiększało się nieznacznie, choć nieistotnie. Dlatego zaleca się kontrolowanie stężenia potasu w surowicy w pierwszym cyklu leczenia u pacjentek z objawami niewydolności nerek, u których stężenie potasu przed leczeniem znajdowało się w górnym zakresie normy, w szczególności podczas jednoczesnego stosowania produktów leczniczych oszczędzających potas²⁴.

Hipertrójglicerydemia

U kobiet z hipertrójglicerydemią lub dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku hipertrójglicerydemii może występować zwiększone ryzyko zapalenia trzustki podczas stosowania złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych²⁵.

Nadciśnienie tętnicze

U wielu kobiet stosujących złożone doustne produkty antykoncepcyjne odnotowano niewielki wzrost ciśnienia krwi, jednak w nielicznych przypadkach stwierdzono wzrost ciśnienia tętniczego, który byłby klinicznie istotny. W tych nielicznych przypadkach odstawienie złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych jest uzasadnione. Jeśli podczas stosowania złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych u kobiet z wcześniej stwierdzonym nadciśnieniem tętniczym stwierdza się ciągły wzrost ciśnienia tętniczego lub znaczne zwiększenie ciśnienia tętniczego niereagujące na leczenie przeciwnadciśnieniowe, konieczne jest odstawienie złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych. W uzasadnionych przypadkach, jeśli podczas leczenia przeciwnadciśnieniowego wartość ciśnienia tętniczego krwi została unormowana, można ponownie rozpocząć stosowanie złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych²⁶.

Inne stany kliniczne

Odnotowano występowanie lub pogorszenie przebiegu następujących stanów zarówno podczas ciąży, jak i podczas stosowania złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych, jednak nie potwierdzono ich związku ze stosowaniem tych produktów: żółtaczka i/lub świąd związany z cholestazą, kamica żółciowa, porfiria, toczeń rumieniowaty układowy, zespół hemolityczno-mocznicowy, pląsawica Sydenhama, opryszczka ciężarnych, utrata słuchu związana z otosklerozą²⁷.

Egzogenne estrogeny mogą wywoływać lub nasilać objawy wrodzonego lub nabytego obrzęku naczynioruchowego²⁸.

Zaburzenia czynności wątroby

Ostre lub przewlekłe zaburzenia czynności wątroby mogą spowodować konieczność odstawienia złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych do czasu, aż parametry czynności wątroby powrócą do normy. Nawrót żółtaczki cholestatycznej i/lub świądu związanego z cholestazą, które występowały wcześniej podczas ciąży lub podczas wcześniejszego stosowania hormonów płciowych, wymaga odstawienia złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych²⁹.

Zmniejszenie skuteczności działania

Skuteczność działania złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych może być zmniejszona w przypadku:

• pominięcia tabletki
• zaburzeń żołądkowo-jelitowych
• jednoczesnego stosowania innych produktów leczniczych³⁰

Zaburzenia cyklu miesiączkowego

Podczas stosowania wszystkich złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych może wystąpić nieregularne krwawienie (plamienie lub krwawienie śródcykliczne), zwłaszcza w pierwszych miesiącach stosowania tabletek. Dlatego prawidłowa ocena występowania nieregularnych krwawień możliwa jest dopiero po upływie okresu adaptacyjnego, trwającego około 3 cykle³¹.

Jeśli nieregularne krwawienia utrzymują się lub występują po uprzednich regularnych cyklach, należy rozważyć przyczyny niezwiązane z działaniem hormonów i przeprowadzić odpowiednie badania diagnostyczne w celu wykluczenia nowotworów złośliwych lub ciąży. Badania te mogą obejmować łyżeczkowanie jamy macicy³².

U niektórych kobiet krwawienie z odstawienia może nie wystąpić podczas przerwy w stosowaniu tabletek Asubtela. Jeśli złożone doustne produkty antykoncepcyjne były stosowane zgodnie ze wskazówkami, prawdopodobieństwo zajścia w ciążę jest niewielkie. Jednakże, jeśli stosowanie złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych nie przebiegało zgodnie ze wskazówkami, a w przerwie między przyjmowaniem tabletek nie wystąpiło krwawienie z odstawienia lub jeśli nie wystąpiły dwa kolejne krwawienia z odstawienia, przed kontynuacją stosowania złożonego doustnego produktu antykoncepcyjnego należy wykluczyć ciążę³³.

Laktoza

Każda tabletka produktu Asubtela zawiera 62 mg laktozy jednowodnej. Lek nie powinien być stosowany u pacjentek z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy³⁴.