Działania niepożądane
Femoston conti 1 mg + 5 mg

Działania niepożądane leku Femoston conti 1 mg + 5 mg

Produkt leczniczy Femoston conti, zawierający 1 mg 17β-estradiolu i 5 mg dydrogesteronu, jak każdy lek może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta one wystąpią. Dokładna charakterystyka profilu bezpieczeństwa leku jest istotnym elementem monitorowania terapii hormonalnej zastępczej (HTZ) i wymaga szczególnej uwagi lekarza prowadzącego.¹

Najczęściej występujące działania niepożądane

W trakcie badań klinicznych z udziałem 4929 pacjentek najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi u kobiet stosujących preparat zawierający estradiol z dydrogesteronem były: bóle głowy, bóle brzucha, ból i tkliwość uciskowa piersi oraz bóle pleców. Istotne jest, aby informować pacjentki o możliwości wystąpienia tych objawów, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia.²

Działania niepożądane według częstości występowania

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych zaobserwowanych podczas badań klinicznych, z uwzględnieniem częstości ich występowania zgodnie z klasyfikacją MedDRA (Medical Dictionary for Regulatory Activities).³

* Szczegółowe informacje dotyczące żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej przedstawiono w dalszej części artykułu.

Szczególne ryzyka związane ze stosowaniem HTZ

Ryzyko raka piersi

Terapia hormonalna zastępcza może zwiększać ryzyko wystąpienia raka piersi, co jest szczególnie istotne u pacjentek rozważających długoterminowe leczenie. Obserwowano nawet dwukrotny wzrost ryzyka zdiagnozowania raka piersi u kobiet stosujących skojarzoną terapię estrogenowo-progestagenową przez okres dłuższy niż 5 lat. Wzrost ryzyka u pacjentek stosujących monoterepię estrogenową jest mniejszy niż u pacjentek przyjmujących leczenie skojarzone estrogen-progestagen.⁴

Metaanaliza prospektywnych badań epidemiologicznych wykazała, że u kobiet w wieku 50 lat z BMI równym 27 kg/m², stosujących skojarzenie estrogen-progestagen przez 5 lat, może wystąpić 8 dodatkowych przypadków raka piersi na 1000 kobiet, w porównaniu do kobiet niestosujących HTZ. Dla porównania, u kobiet stosujących wyłącznie estrogeny, dodatkowa liczba przypadków to 2,7 na 1000 kobiet.⁵

Przy wydłużeniu terapii do 10 lat, wzrost ryzyka jest jeszcze bardziej znaczący – u pacjentek stosujących terapię skojarzoną może wystąpić dodatkowych 20,8 przypadków raka piersi na 1000 kobiet w wieku 50 lat z BMI 27 kg/m². W przypadku monoterapii estrogenowej to dodatkowych 7,1 przypadków.⁶

Ryzyko nowotworu endometrium

Ryzyko rozwoju raka endometrium dotyczy przede wszystkim pacjentek stosujących monoterapię estrogenową. U kobiet z zachowaną macicą niestosujących HTZ, ryzyko raka endometrium wynosi około 5 przypadków na 1000 kobiet. Stosowanie monoterapii estrogenowej może zwiększyć to ryzyko od 5 do 55 dodatkowych przypadków na 1000 kobiet w wieku 50-65 lat, w zależności od czasu trwania leczenia i dawki estrogenu.⁷

Dodanie progestagenu do terapii estrogenowej na co najmniej 12 dni w cyklu, jak ma to miejsce w przypadku produktu Femoston conti, może zapobiec zwiększonemu ryzyku raka endometrium. W badaniu Million Women Study (MWS) stosowanie przez 5 lat leczenia skojarzonego (zarówno metodą sekwencyjną jak i ciągłą) nie zwiększało ryzyka wystąpienia raka endometrium (RR = 1,0; 95% CI: 0,8-1,2).⁸

Ryzyko nowotworu jajnika

Stosowanie HTZ obejmującej monoterapię estrogenową lub terapię skojarzoną (estrogeny z progestagenami) wiąże się z nieznacznie zwiększonym ryzykiem rozpoznania nowotworu jajnika. Metaanaliza 52 badań epidemiologicznych wykazała zwiększone ryzyko nowotworu jajnika u kobiet aktualnie stosujących HTZ w porównaniu do kobiet, które nigdy nie stosowały HTZ (RW 1,43%; 95% PU 1,31-1,56).⁹

U kobiet w wieku 50-54 lat, stosowanie HTZ przez 5 lat może spowodować 1 dodatkowe rozpoznanie nowotworu jajnika na 2000 leczonych kobiet. Dla porównania, u kobiet w tym samym wieku, które nie stosują HTZ, nowotwór jajnika zostanie rozpoznany w okresie 5 lat u 2 na 2000 kobiet.¹⁰

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Terapia hormonalna zastępcza wiąże się z 1,3-3 krotnym wzrostem względnego ryzyka wystąpienia objawów żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), czyli zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej. Zauważono, że stany te występują znacznie częściej w pierwszych latach stosowania HTZ.¹¹

Badania WHI (Women’s Health Initiative) wykazały, że w przypadku stosowania terapii skojarzonej estrogenowo-progestagenowej u kobiet w wieku 50-59 lat, na 1000 kobiet leczonych przez 5 lat, może wystąpić 5 dodatkowych przypadków ŻChZZ (współczynnik ryzyka 2,3; 95% CI: 1,2-4,3).¹²

Ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu

Stosowanie HTZ (zarówno monoterapii estrogenowej, jak i terapii skojarzonej) wiąże się z około 1,5-krotnym wzrostem względnego ryzyka udaru niedokrwiennego mózgu. Ryzyko wystąpienia udaru krwotocznego nie ulega zwiększeniu podczas stosowania HTZ.¹³

Ryzyko względne nie zależy od wieku ani czasu trwania leczenia, jednak ryzyko bazowe jest silnie uzależnione od wieku. Badania WHI wykazały, że u kobiet w wieku 50-59 lat, stosowanie HTZ przez 5 lat może prowadzić do 3 dodatkowych przypadków udaru niedokrwiennego mózgu na 1000 leczonych kobiet (współczynnik ryzyka 1,3; 95% CI: 1,1-1,6).¹⁴

Inne działania niepożądane

W związku ze stosowaniem estrogenów/progestagenów (w tym estradiolu/dydrogesteronu) zgłaszano również inne działania niepożądane:¹⁵

• Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone: łagodne i złośliwe nowotwory estrogenozależne (np. rak endometrium, rak jajnika), zwiększenie rozmiarów nowotworów zależnych od progestagenu (np. oponiak)¹⁶
• Zaburzenia układu immunologicznego: toczeń rumieniowaty układowy¹⁷
• Zaburzenia krwi i układu chłonnego: niedokrwistość hemolityczna¹⁸
• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: hipertriglicerydemia¹⁹
• Zaburzenia układu nerwowego: możliwa demencja, pląsawica, nasilenie epilepsji²⁰
• Zaburzenia oka: maceracja rogówki, nietolerancja soczewek kontaktowych²¹
• Zaburzenia naczyniowe: zaburzenia zakrzepowo-zatorowe naczyń tętniczych²²
• Zaburzenia żołądka i jelit: zapalenie trzustki (u kobiet z wcześniej występującą hipertriglicerydemią)²³
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: rumień wielopostaciowy, rumień guzowaty, ostuda lub przebarwienia skórne, które mogą się utrzymywać po zaprzestaniu stosowania leku²⁴
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej: kurcze kończyn dolnych²⁵
• Zaburzenia nerek i dróg moczowych: nietrzymanie moczu²⁶
• Zaburzenia układu rozrodczego i piersi: zmiany włóknisto-torbielowate w piersiach, nadżerki szyjki macicy²⁷
• Wady wrodzone, choroby rodzinne i genetyczne: nasilenie porfirii²⁸
• Badania diagnostyczne: zwiększenie całkowitego stężenia hormonów tarczycy²⁹

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Zarówno estrogeny, jak i dydrogesteron cechują się niską toksycznością. W przypadku przedawkowania produktu Femoston conti mogą wystąpić objawy takie jak: nudności, wymioty, tkliwość uciskowa piersi, zawroty głowy, bóle brzucha, senność/zmęczenie oraz krwawienia po odstawieniu produktu. Zazwyczaj objawy te nie wymagają specjalistycznego leczenia. Te same objawy mogą wystąpić w przypadku przypadkowego przedawkowania produktu u dzieci.³⁰

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu kluczowe znaczenie ma zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to stałe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa; Tel.: + 48 22 49 21 301; Faks: + 48 22 49 21 309; strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl). Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.³¹