złośliwy zespół neuroleptyczny
Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) to rzadkie, lecz potencjalnie zagrażające życiu powikłanie leczenia neuroleptykami. Charakteryzuje się tetradą objawów: wysoką gorączką, sztywnością mięśniową, zaburzeniami świadomości oraz dysregulacją autonomiczną (tachykardia, wahania ciśnienia tętniczego, tachypnoe, nadmierna potliwość).
Patomechanizm ZZN związany jest z blokadą receptorów dopaminergicznych D2 w prążkowiu i podwzgórzu, co prowadzi do zaburzenia termoregulacji oraz sztywności mięśniowej. W badaniach laboratoryjnych typowo stwierdza się podwyższoną aktywność kinazy kreatynowej, leukocytozę oraz zaburzenia elektrolitowe. Ryzyko wystąpienia wzrasta przy szybkim zwiększaniu dawek leków przeciwpsychotycznych, stosowaniu preparatów o silnym działaniu i długim okresie półtrwania.
Leczenie ZZN wymaga natychmiastowego odstawienia neuroleptyku, intensywnego leczenia objawowego oraz zastosowania leków specyficznych. Stosuje się dantrolen (stabilizator kanałów wapniowych w mięśniach szkieletowych), bromokryptynę lub amantadynę (agonisty receptorów dopaminowych). Śmiertelność w przebiegu ZZN wynosi obecnie 5-10%, jednak wczesne rozpoznanie i właściwe leczenie znacząco poprawiają rokowanie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tractiva
Podczas terapii arypiprazolem poprawa kliniczna może pojawić się dopiero po kilku dniach lub tygodniach, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta pod kątem skuteczności leczenia oraz działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zachowań samobójczych, zwłaszcza u pacjentów z chorobami psychicznymi i zaburzeniami nastroju, którzy powinni pozostawać pod intensywnym nadzorem. Arypiprazol wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. zawał mięśnia sercowego, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia), chorobą naczyń mózgu oraz stanami predysponującymi do hipotensji. Należy monitorować ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE) oraz wydłużenia odstępu QT, zwłaszcza u pacjentów z rodzinnym wywiadem. W trakcie leczenia obserwowano rzadkie przypadki zespołu złośliwego neuroleptycznego (NMS), napadów drgawkowych, dyskinez, akatyzji i parkinsonizmu, które wymagają odpowiedniej interwencji, w tym zmniejszenia dawki lub odstawienia leku.
akatyzja, arypiprazol, choroba Alzheimera, choroba niedokrwienna serca, dysfagia, dyskineza, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, kwasica ketonowa, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, objawy pozapiramidowe, parkinsonizm, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia kontroli impulsów, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzin
Olanzapina wymaga ścisłego monitorowania klinicznego ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym zwiększonej śmiertelności u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat), gdzie odnotowano dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie częstsze zdarzenia naczyniowo-mózgowe (1,3% vs 0,4%). Szczególnie niezalecane jest stosowanie u pacjentów z psychozą związaną z otępieniem oraz u chorych z chorobą Parkinsona, gdzie obserwowano nasilenie parkinsonizmu i omamów. Dawkowanie w badaniach u pacjentów z chorobą Parkinsona rozpoczynano od 2,5 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 15 mg/dobę. Należy zwracać uwagę na ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN) oraz hiperglikemii, w tym kwasicy ketonowej i śpiączki, co wymaga monitorowania glikemii przed leczeniem, po 12 tygodniach oraz corocznie, a także regularnej kontroli masy ciała i lipidów.
agonista dopaminy, aminotransferazy wątrobowe, choroba Parkinsona, dysfagia, działanie antycholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hipotonia ortostatyczna, kwasica ketonowa, lipidy, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedrożność porażenna jelit, odstęp QT, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, późne dyskinezy, przemijający napad niedokrwienny, przerost gruczołu krokowego, psychoza, rabdomioliza, walproinian, zakrzep z zatorami, zapalenie wątroby, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Kventiax SR
Kwentiax SR, zawierający kwetiapinę, wymaga indywidualnej oceny profilu bezpieczeństwa w zależności od wskazań i dawki. U dorosłych pacjentów potwierdzono długoterminową skuteczność i bezpieczeństwo monoterapii, jednak brak jest danych dla terapii wspomagającej w dużej depresji. Nie zaleca się stosowania u osób poniżej 18 lat ze względu na odmienny profil działań niepożądanych, takich jak zwiększone łaknienie, podwyższenie prolaktyny, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia, a także wzrost ciśnienia tętniczego i objawy pozapiramidowe. Ryzyko samobójstw i zachowań samobójczych jest szczególnie podwyższone u pacjentów poniżej 25 lat, zwłaszcza w początkowej fazie leczenia lub po nagłym odstawieniu leku. Monitorowanie parametrów metabolicznych, w tym masy ciała, glikemii i lipidów, jest niezbędne, gdyż kwetiapina może powodować hiperglikemię, dyslipidemię oraz przyrost masy ciała. Występują także objawy pozapiramidowe, akatyzja, senność, niedociśnienie ortostatyczne oraz ryzyko zespołu bezdechu sennego, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka.
akatyzja, choroba układu sercowo-naczyniowego, ciężka neutropenia, ciężki epizod depresyjny, ciśnienie wewnątrzgałkowe, depresja w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym, drażliwość, duża depresja, dysfagia, dyskinezy późne, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, jaskra z wąskim kątem, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, kwetiapina, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, objawy odstawienia, objawy pozapiramidowe, omdlenie, ostra uogólniona osutka krostkowa, podwyższone triglicerydy, polidypsja, polifagia, poliuria, rumień wielopostaciowy, senność, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, wymioty, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zaparcia, zespół bezdechu sennego, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększone łaknienie, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przedawkowanie – Aropilo 1 mg
Przedawkowanie ropinirolu, substancji czynnej leku Aropilo, prowadzi do nasilenia objawów związanych z nadmierną stymulacją receptorów dopaminowych, co może skutkować poważnymi zaburzeniami neurologicznymi, krążeniowymi oraz żołądkowo-jelitowymi. Typowe symptomy obejmują nasilenie działań niepożądanych, takie jak nadmierna sedacja, dezorientacja, halucynacje, dyskinezje, wahania ciśnienia tętniczego oraz zaburzenia rytmu serca, a także nudności i wymioty. W diagnostyce różnicowej należy wykluczyć inne stany związane z nadmierną stymulacją dopaminergiczną, w tym zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny oraz przedawkowanie innych leków dopaminergicznych. Kluczowe jest zebranie szczegółowego wywiadu farmakologicznego, w tym dawkowania ropinirolu.
antagonista dopaminy, ciśnienie tętnicze, dyskineza, halucynacja, lek dopaminergiczny, metoklopramid, neuroleptyk, objaw dopaminergiczny, receptor dopaminowy, ropinirol, sedacja, stymulacja dopaminergiczna, stymulacja układu dopaminergicznego, zaburzenie rytmu serca, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Venlafaxine Actavis 75 mg
Venlafaxine Actavis wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, z których najistotniejsze dotyczą inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO), ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego, potencjalnie zagrażającego życiu. Stosowanie nieodwracalnych, nieselektywnych IMAO (np. fenelzyna, tranylcypromina) jest przeciwwskazane jednocześnie z wenlafaksyną, wymagając co najmniej 14-dniowego odstępu po zakończeniu terapii IMAO i 7-dniowego po wenlafaksynie. Odwracalne, selektywne inhibitory MAO-A (np. moklobemid) oraz odwracalne, nieselektywne IMAO (np. linezolid) również niosą wysokie ryzyko zespołu serotoninowego i nie powinny być stosowane łącznie z wenlafaksyną. Ponadto, wenlafaksyna wchodzi w interakcje z lekami serotoninergicznymi (SSRI, SNRI, tryptany, opioidy takie jak fentanyl, tramadol, lit), co wymaga ostrożności i monitorowania pacjenta. Jednoczesne stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. amiodaron, sotalol, tiorydazyna, erytromycyna, moksyfloksacyna) zwiększa ryzyko arytmii typu torsade de pointes i jest niewskazane.
antybiotyk chinolonowy, antybiotyk makrolidowy, błękit metylenowy, dekstrometorfan, depresja OUN, doustny środek antykoncepcyjny, dysfagia, dziurawiec zwyczajny, inhibitor CYP3A4, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor zwrotnego wychwytu noradrenaliny i serotoniny, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym cytochromu P450, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwpsychotyczny, linezolid, nieodwracalny nieselektywny IMAO, odwracalny selektywny inhibitor MAO-A, ośrodkowy układ nerwowy, pochodna amfetaminy, torsade de pointes, tryptan, wydłużenie odstępu QT, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Donepezil Bluefish 5 mg
Donepezil Bluefish, dostępny w dawkach 5 mg i 10 mg w formie tabletek powlekanych, jest stosowany w terapii choroby Alzheimera. Profil bezpieczeństwa leku obejmuje działania niepożądane najczęściej ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, nudności, wymioty), układu nerwowego (bezsenność, zawroty głowy), mięśniowo-szkieletowego (kurcze mięśni) oraz ogólne objawy zmęczenia i bólu głowy. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana. Szczególną uwagę należy zwrócić na zaburzenia kardiologiczne, takie jak bradykardia, blok zatokowo-przedsionkowy i przedsionkowo-komorowy, które mogą manifestować się omdleniami i drgawkami, a także na zaburzenia neuropsychiatryczne (omamy, pobudzenie, agresja) oraz potencjalnie ciężkie powikłania, w tym rabdomiolizę i złośliwy zespół neuroleptyczny.
bezsenność, blok przedsionkowo-komorowy, blok sercowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, choroba Alzheimera, donepezil, dysfagia, kinaza kreatynowa, krwawienie z przewodu pokarmowego, kurcz mięśni, napad drgawkowy, nietrzymanie moczu, objawy pozapiramidowe, omamy, polimorficzny częstoskurcz komorowy, rabdomioliza, tabletka powlekana, torsade de pointes, wrzód żołądka, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenie czynności wątroby, zahamowanie zatokowe, zapalenie wątroby, zawroty głowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Venlafaxine Teva 75 mg
Venlafaxine Teva, zawierający wenlafaksyny chlorowodorek w dawkach 37,5 mg, 75 mg oraz 150 mg, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze to nudności, suchość w jamie ustnej, ból głowy oraz nadmierne pocenie się (w tym poty nocne), występujące u ponad 10% pacjentów. Nagłe odstawienie leku może wywołać objawy odstawienne, takie jak zawroty głowy, parestezje, zaburzenia snu, nudności, drżenia czy nadciśnienie tętnicze, dlatego zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki. U dzieci i młodzieży (6-17 lat) profil działań niepożądanych jest podobny do dorosłych, jednak z dodatkowymi ryzykami, takimi jak zmniejszenie apetytu, redukcja masy ciała, podwyższone ciśnienie krwi, zwiększone stężenie cholesterolu oraz występowanie myśli samobójczych i zachowań autoagresywnych. Charakterystyczne działania niepożądane u tej grupy obejmują ból brzucha, pobudzenie, niestrawność, wybroczyny, krwawienia z nosa oraz bóle mięśni.
agranulocytoza, akatyzja, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, częstomocz, depersonalizacja, drgawki, duszność, dyskineza, dystonia, eozynofilia płucna, hipertonia, hipomania, hiponatremia, jaskra z zamkniętym kątem, kardiomiopatia stresowa, krwawienie z nosa, majaczenie, mania, migotanie komór, nadciśnienie tętnicze, nadmierne pocenie, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niestrawność, nietrzymanie moczu, nudności, objawy grypopodobne, objawy odstawienia, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, parestezje, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, stan splątania, suchość w jamie ustnej, szumy uszne, tachykardia, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, trombocytopenia, wenlafaksyna, wybroczyny, zaburzenia erekcji, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcia, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Paroxetine Aurovitas
Paroksetyna, jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wymaga szczególnej ostrożności klinicznej, zwłaszcza u pacjentów poniżej 18. roku życia, ze względu na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych i agresji. Leczenie należy rozpoczynać po odpowiednich odstępach czasowych od inhibitorów MAO (2 tygodnie po nieodwracalnych, 24 godziny po odwracalnych). Dawkowanie powinno być stopniowo zwiększane do uzyskania optymalnej odpowiedzi terapeutycznej. Należy monitorować pacjentów z historią zdarzeń samobójczych, nasilonymi myślami samobójczymi oraz osoby poniżej 25 lat, szczególnie w początkowej fazie terapii i po zmianie dawki. Paroksetyna może wywoływać akatyzję, zespół serotoninowy (zwłaszcza w połączeniu z innymi lekami serotoninergicznymi), a także wydłużenie odstępu QT, co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami serca, hipokaliemią lub hipomagnezemią. U pacjentów z niewydolnością nerek, wątroby, cukrzycą czy padaczką konieczne jest dostosowanie terapii i ścisła kontrola kliniczna.
akatyzja, arytmia komorowa, atypowy lek przeciwpsychotyczny, blok serca, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, ciężki epizod depresyjny, cukrzyca, drgawki kloniczne, endoksyfen, hipertermia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, inhibitor COX-2, inhibitor CYP2D6, inhibitor MAO, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, jaskra z wąskim kątem przesączania, kontrola glikemii, krwotok poporodowy, L-tryptofan, lek przeciwzakrzepowy, majaczenie, mania, marskość wątroby, myśl samobójcza, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, oksytryptan, padaczka, parestezja, plamica, pochodna fenotiazyny, prekursor serotoniny, próba samobójcza, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, terapia elektrowstrząsowa, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wybroczyna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie nerwowo-mięśniowe, zaburzenie seksualne, zachowanie samobójcze, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cogiton 10 10 mg
Donepezyl, składnik leku Cogiton 10, może wywoływać liczne działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu, które należy monitorować w trakcie terapii. Najczęściej obserwuje się biegunki (≥1/10), kurcze mięśni, zmęczenie, nudności, wymioty oraz bezsenność. Zaburzenia układu nerwowego obejmują omdlenia, zawroty głowy i bezsenność (często), a także rzadziej drgawki i objawy pozapiramidowe. W zakresie zaburzeń psychicznych często występują omamy, pobudzenie, agresywne zachowanie, nietypowe sny i koszmary senne, które zwykle ustępują po zmniejszeniu dawki lub przerwaniu leczenia. Z sercowych działań niepożądanych należy zwrócić uwagę na niezbyt częstą bradykardię, rzadkie bloki zatokowo-przedsionkowe i przedsionkowo-komorowe oraz bardzo rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu polimorficzne częstoskurcze komorowe, w tym torsade de pointes, oraz wydłużenie odstępu QT w EKG.
blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, choroba wrzodowa dwunastnicy, częstoskurcz komorowy polimorficzny, donepezyl, drgawki, działania niepożądane, hiperseksualność, jadłowstręt, kinaza kreatynowa, krwotok żołądkowo-jelitowy, napad padaczkowy, nietrzymanie moczu, objawy pozapiramidowe, pleurothotonus, rabdomioliza, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia psychiczne, zahamowanie zatokowe, zapalenie wątroby, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Haloperidol UNIA
Haloperidol UNIA, stosowany u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z otępieniem, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zgonu (1,6-1,7-krotnie wyższym niż placebo), głównie z powodu zaburzeń sercowo-naczyniowych i zakażeń. Ryzyko to jest szczególnie wysokie w pierwszych 30 dniach terapii i utrzymuje się do 6 miesięcy. Haloperidol może powodować wydłużenie odstępu QTc oraz komorowe zaburzenia rytmu, zwłaszcza przy dużych dawkach, podaniu dożylnym oraz u pacjentów z chorobami serca, rzadkoskurczem, hipokaliemią, hipomagnezemią lub predyspozycjami genetycznymi (np. wolni metabolizujący CYP2D6). Zaleca się wykonanie EKG przed i w trakcie leczenia oraz monitorowanie elektrolitów. Ponadto, stosowanie haloperydolu zwiększa ryzyko udarów mózgu, złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN), dyskinez późnych oraz zespołu pozapiramidowego, w tym akatyzji i ostrej dystonii, które wymagają odpowiedniego postępowania i ewentualnej modyfikacji terapii.
akatyzja, choroba afektywna dwubiegunowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, CYP2D6, cytochrom P450, dyskineza późna, dystonia ostra, ginekomastia, haloperydol, hiperprolaktynemia, hipoglikemia, inhibitor CYP3A4, komorowe zaburzenia rytmu, kręcz szyi, lek przeciwpsychotyczny, mlekotok, nadczynność tarczycy, nagły zgon, napad drgawkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, otępienie, padaczka, rzadkoskurcz, schizofrenia, szczękościsk, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie sercowo-naczyniowe, zapalenie płuc, zapalenie wątroby, zastój żółci, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół pozapiramidowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Symamis 200 mg
Symamis, zawierający amisulpryd, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze to objawy pozapiramidowe występujące bardzo często (≥1/10), takie jak drżenia, wzmożone napięcie mięśniowe, hipokineza, akatyzja i dyskineza. Neurologiczne działania niepożądane obejmują również ostrą dystonię i senność (często, ≥1/100 do <1/10), a także późną dyskinezę (niezbyt często, ≥1/1000 do <1/100). Amisulpryd może powodować poważne, choć rzadkie (≥1/10 000 do <1/1000) powikłania, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, agranulocytoza, komorowe zaburzenia rytmu serca (w tym torsade de pointes) oraz zakrzepicę żylną, w tym zatorowość płucną. Często obserwuje się zaburzenia endokrynologiczne związane z hiperprolaktynemią, manifestujące się mlekotokiem, zatrzymaniem miesiączki, ginekomastią i zaburzeniami erekcji, a rzadko – łagodnym guzem przysadki typu prolactinoma. W zakresie układu sercowo-naczyniowego amisulpryd często powoduje wydłużenie odstępu QT i niedociśnienie, a niezbyt często bradykardię i nadciśnienie.
agranulocytoza, akatyzja, amisulpryd, bezsenność, bradykardia, częstoskurcz komorowy, działanie niepożądane, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hipokineza, hiponatremia, komorowe zaburzenia rytmu, kręcz szyi, lęk, lek neuroleptyczny, leukopenia, migotanie komór, mlekotok, nadciśnienie, nagły zgon, niedociśnienie, niewyraźne widzenie, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, osteopenia, ostra dystonia, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, późna dyskineza, prolactinoma, przekrwienie błony śluzowej nosa, reakcja alergiczna, SIADH, splątanie, suchość w jamie ustnej, torsade de pointes, układ endokrynologiczny, wydłużenie odstępu QT, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenia orgazmu, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zaparcia, zatorowość płucna, zatrzymanie krążenia, zatrzymanie miesiączki, zatrzymanie moczu, zespół nieadekwatnego wydzielania wazopresyny, zespół odstawienia, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzapin Krka
Olanzapina wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania, zwłaszcza w początkowym okresie terapii, gdy poprawa kliniczna może nastąpić dopiero po kilku dniach lub tygodniach. Lek nie jest zalecany u pacjentów z psychozą lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem, ze względu na dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5%) w grupie osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) leczonych dawką średnią 4,4 mg/dobę. Czynniki ryzyka zwiększonej śmiertelności to wiek >65 lat, utrudnione połykanie, sedacja, niedożywienie, choroby płuc oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Ponadto, olanzapina wiąże się z trzykrotnym wzrostem częstości incydentów naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4%), a także nie jest wskazana u pacjentów z chorobą Parkinsona ze względu na nasilenie parkinsonizmu i omamów bez przewagi skuteczności nad placebo. Należy monitorować ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN), objawiającego się wysoką gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością układu autonomicznego, co wymaga natychmiastowego odstawienia leku.
aminotransferazy wątrobowe, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatynowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, krążenie mózgowe, kwasica ketonowa, mioglobinuria, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, ostra niewydolność nerek, otępienie, parkinsonizm, późna dyskineza, przemijający napad niedokrwienny, przerost mięśnia sercowego, rabdomioliza, sedacja, sztywność mięśniowa, udar, uszkodzenie wątrobokomórkowe, walproinian, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia świadomości, zaburzenia zachowania, zapalenie płuc aspiracyjne, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół wydłużonego odstępu QT, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zolaxa
Olanzapina (Zolaxa) wykazuje opóźniony początek działania, z poprawą kliniczną obserwowaną po kilku dniach do tygodni terapii, co wymaga ścisłego monitorowania pacjenta. U osób starszych (>65 lat) z psychozą lub zaburzeniami zachowania w przebiegu otępienia stosowanie olanzapiny wiąże się z dwukrotnie wyższą śmiertelnością (3,5% vs 1,5%) oraz trzykrotnie wyższą częstością zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4%) w porównaniu z placebo. Czynniki ryzyka obejmują m.in. wiek powyżej 75 lat, otępienie naczyniowe, sedację, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Olanzapina nie jest zalecana w psychozie indukowanej agonistami dopaminy u chorych z chorobą Parkinsona ze względu na nasilenie parkinsonizmu i omamów oraz brak przewagi nad placebo. Istotnym zagrożeniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) objawiający się m.in. hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagający natychmiastowego odstawienia leku.
aminotransferazy wątrobowe, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, cukrzyca, dysfagia, działanie antycholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, granulocyty obojętnochłonne, hipereozynofilia, hiperglikemia, kwasica ketonowa, lipidy, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, odstęp QT, olanzapina, omamy, otępienie, parkinsonizm, późna dyskineza, prolaktyna, przemijający napad niedokrwienny, przerost gruczołu krokowego, psychoza, rabdomioliza, zakrzep z zatorem, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Karbamazepina Tillomed 400 mg
Karbamazepina, składnik leku Karbamazepina Tillomed 400 mg (tabletki o przedłużonym uwalnianiu), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od dawki, czasu terapii oraz indywidualnych predyspozycji pacjenta. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu nerwowego (ataktyczne zaburzenia, zawroty głowy, senność, sedacja), hematologiczne (leukopenia bardzo często, małopłytkowość i eozynofilia często), skórne (alergiczne reakcje, pokrzywka bardzo często) oraz przewodu pokarmowego (nudności i wymioty bardzo często). Wśród poważnych, choć rzadkich powikłań wymienia się agranulocytozę, niedokrwistość aplastyczną, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) oraz ostre zapalenie wątroby. Hiponatremia i zatrzymanie płynów występują często, co może prowadzić do zatrucia wodnego. Warto zwrócić uwagę na ryzyko nasilenia napadów padaczkowych oraz możliwe reakcje nadwrażliwości wielonarządowej (DRESS). Monitorowanie parametrów hematologicznych i biochemicznych jest wskazane, zwłaszcza w pierwszych miesiącach terapii.
agranulocytoza, allel HLA-A*3101, aplazja erytrocytów, ataksja, blok przedsionkowo-komorowy, depresja szpiku kostnego, dyskineza, eozynofilia, hiperamonemia, hiponatremia, kanalikowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, leukopenia, małopłytkowość, nadwrażliwość wielonarządowa, napad nieświadomości, niedobór kwasu foliowego, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ośrodkowy układ nerwowy, osteomalacja kości, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, parestezja, podwójne widzenie, polineuropatia, porfiria ostra, reakcja alergiczna skórna, stan splątania, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenie akomodacji, zaburzenie spermatogenezy, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatrucie wodne, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zanikających dróg żółciowych, złośliwy zespół neuroleptyczny, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pinexet 300 mg
Pinexet (kwetiapina) nie jest zalecany dla pacjentów poniżej 18. roku życia z powodu braku danych klinicznych oraz zwiększonego ryzyka działań niepożądanych, takich jak wzrost łaknienia, podwyższone stężenie prolaktyny, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia oraz podwyższenie ciśnienia tętniczego. U młodszych pacjentów obserwowano także zmiany czynności tarczycy oraz częstsze objawy pozapiramidowe (EPS). Leczenie wymaga ścisłego monitorowania, zwłaszcza w początkowej fazie terapii, ze względu na ryzyko nasilenia myśli i zachowań samobójczych, szczególnie u osób poniżej 25. roku życia. W badaniach klinicznych odnotowano 3,0% ryzyko prób samobójczych w grupie młodych dorosłych leczonych kwetiapiną w porównaniu do 0% w grupie placebo. Konieczne jest także regularne monitorowanie parametrów metabolicznych, w tym masy ciała, glikemii i profilu lipidowego, ze względu na ryzyko hiperglikemii, cukrzycy, hiperlipidemii oraz zmian masy ciała. Kwetiapina może powodować senność, niedociśnienie ortostatyczne, objawy pozapiramidowe, akatyzję oraz dyskinezy późne, które wymagają odpowiedniego dostosowania dawki lub przerwania leczenia. Należy zachować ostrożność u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, padaczką, zespołem bezdechu sennego oraz u osób przyjmujących leki serotoninergiczne ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego.
akatyzja, choroba afektywna dwubiegunowa, depresja w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych, dysfagia, dyskinezy późne, fenytoina, funkcja tarczycy, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, karbamazepina, kardiomiopatia, kwas walproinowy, kwetiapina, neutropenia ciężka, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, nietolerancja galaktozy, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, przerost mięśnia sercowego, remisja, schizofrenia, senność, wydłużenie QT, zaburzenia maniakalne, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zaparcie, zespół bezdechu sennego, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Faxolet ER
Wenlafaksyna w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu (Faxolet ER) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym zespołu serotoninowego, który może wystąpić zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych (np. SSRI, SNRI, tryptany, lit, tramadol). Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów takich jak pobudzenie, omamy, tachykardia, hipertermia, hiperrefleksja oraz nudności. Ryzyko samobójstw i zachowań samobójczych jest podwyższone, szczególnie u osób poniżej 25 roku życia oraz u pacjentów z historią zaburzeń psychicznych, dlatego konieczna jest ścisła obserwacja zwłaszcza na początku terapii i przy zmianie dawki. Zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia, gdyż zwiększa on ryzyko przedawkowania i nasilenia działań niepożądanych. Lek nie jest wskazany dla osób poniżej 18 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności oraz zwiększone ryzyko zachowań samobójczych i agresji w tej grupie wiekowej.
akatyzja, choroba wieńcowa serca, ciśnienie wewnątrzgałkowe, drgawki, dziurawiec zwyczajny, hipertermia, hipomania, hiponatremia, inhibitor płytek krwi, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, inhibitor zwrotnego wychwytu noradrenaliny, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, jaskra z wąskim kątem, jaskra z zamkniętym kątem, labilne ciśnienie krwi, lek przeciwdepresyjny, mania, nadciśnienie, parestezje, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, tachykardia, tachykardia komorowa, torsade de pointes, wenlafaksyna, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, zawał mięśnia sercowego, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Olanzapina Aurobindo 7,5 mg
Przedawkowanie olanzapiny, w tym preparatu Olanzapina Aurobindo zawierającego 7,5 mg substancji czynnej na tabletkę, stanowi poważny stan kliniczny z szerokim spektrum objawów obejmujących układ sercowo-naczyniowy, nerwowy i oddechowy. Najczęstsze objawy (>10%) to częstoskurcz, pobudzenie lub agresywność, dyzartria, objawy pozapiramidowe oraz obniżony poziom świadomości od sedacji do śpiączki. Rzadziej (<10%) mogą wystąpić delirium, drgawki, złośliwy zespół neuroleptyczny, depresja oddechowa, zachłyśnięcie, wahania ciśnienia tętniczego oraz zaburzenia rytmu serca (<2%). W najcięższych przypadkach możliwe jest zatrzymanie krążenia i oddychania, co stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Zgony odnotowano już po dawkach około 450 mg, choć zdarzały się pełne powroty do zdrowia po dawkach sięgających 2 g olanzapiny.
agresywność, akatyzja, arytmia, biodostępność, częstoskurcz, delirium, depresja oddechowa, drgawki, drżenie, dyskineza, dyzartria, hipertermia, hipoksja, kwasica oddechowa, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność oddechowa, objawy pozapiramidowe, olanzapina, omam, pobudzenie, receptor beta-adrenergiczny, sedacja, śpiączka, środek sympatykomimetyczny, sztywność mięśniowa, toksykologia kliniczna, urojenie, węgiel aktywny, zaburzenia autonomiczne, zaburzenia rytmu serca, zachłyśnięcie, zachłystowe zapalenie płuc, zatrzymanie krążenia, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzapine APC
Olanzapina wykazuje opóźnioną skuteczność terapeutyczną, wymagającą kilku dni do tygodni monitorowania stanu klinicznego pacjenta. Nie jest zalecana u osób starszych z psychozą lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na dwukrotnie zwiększone ryzyko śmiertelności (3,5% vs 1,5%) oraz trzykrotnie wyższe ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4%), szczególnie u pacjentów powyżej 65-75 lat z czynnikami ryzyka takimi jak dysfagia, sedacja, niedożywienie, choroby płuc czy jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Olanzapina nie jest wskazana w psychozie związanej z agonistami dopaminy u chorych na chorobę Parkinsona, gdyż nie wykazuje przewagi nad placebo, a może nasilać parkinsonizm i omamy. Należy zwracać uwagę na potencjalne powikłania, takie jak zespół neuroleptyczny złośliwy (ZZN) charakteryzujący się wysoką gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagający natychmiastowego odstawienia leku.
agonista dopaminy, aminotransferazy wątrobowe, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dysfagia, działanie przeciwcholinergiczne, fenyloketonuria, hipereozynofilia, hiperglikemia, kwasica ketonowa, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, odstęp QTc, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późne dyskinezy, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, psychoza w otępieniu, rabdomioliza, uszkodzenie wątroby, zaburzenie gospodarki lipidowej, zakrzep z zatorami, zakrzepica żylna, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego QT, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon substancji czynnych
Karbamazepina – Działania niepożądane
Karbamazepina jest szeroko stosowana w leczeniu padaczki, neuralgii nerwu trójdzielnego oraz zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, jednak jej stosowanie wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, które wymagają ścisłego monitorowania, zwłaszcza w początkowym okresie terapii i u osób starszych. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą ośrodkowego układu nerwowego i obejmują zawroty głowy, ataksję, senność i zmęczenie (≥1/10), a także bóle głowy, podwójne widzenie i zaburzenia akomodacji (≥1/100 do <1/10). Działania ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności i wymioty, występują bardzo często, a reakcje skórne, w tym pokrzywka i alergiczne zapalenie skóry, również są powszechne. Szczególną uwagę należy zwrócić na poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczna nekroliza naskórka (TEN), które mogą być związane z obecnością alleli HLA-A*3101 i HLA-B*1502 u pacjentów z określonych grup etnicznych.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie skóry, aplazja czerwonokrwinkowa, aseptyczne zapalenie opon mózgowych, ataksja, blok przedsionkowo-komorowy, choreoatetoza, diplopia, dyskineza, dyzartria, eozynofilia, erytrodermia, ginekomastia, hiperamonemia, hiperprolaktynemia, hipogammaglobulinemia, hiponatremia, hirsutyzm, leukopenia, limfadenopatia, mlekotok, neuralgia nerwu trójdzielnego, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, obrzęk naczynioruchowy, oczopląs, ośrodkowy układ nerwowy, osteomalacja, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, padaczka, pancytopenia, parestezje, pokrzywka, ruchy mimowolne, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, zaburzenia akomodacji, zaburzenia czynności tarczycy, zaburzenia okoruchowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zapalenie jelita grubego, zapalenie nerwów obwodowych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatrucie wodne, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zanikających dróg żółciowych, złośliwy zespół neuroleptyczny, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aripsan 15 mg
Profil bezpieczeństwa arypiprazolu, substancji czynnej leku Aripsan, został szczegółowo oceniony w badaniach klinicznych oraz w obserwacjach po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi (>3%) są akatyzja i nudności. W badaniach kontrolowanych placebo, częstość występowania objawów pozapiramidowych (EPS) u pacjentów ze schizofrenią wynosiła 19% dla arypiprazolu i 13,1% dla placebo, natomiast u pacjentów z epizodami maniakalnymi w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I EPS występowały u 23,5% leczonych arypiprazolem i 53,3% leczonych haloperydolem. Akatyzja u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi występowała u 12,1% osób leczonych arypiprazolem, a u pacjentów ze schizofrenią u 6,2%. W populacji młodzieży (13-17 lat) częstość działań niepożądanych była zbliżona do dorosłych, z wyjątkiem wyższej częstości senności, zaburzeń pozapiramidowych i akatyzji (odpowiednio ≥10% i do 16%). Średnie przyrosty masy ciała u młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym wynosiły 2,4 kg po 12 tygodniach i 5,8 kg po 30 tygodniach leczenia arypiprazolem.
dysfagia, fosfokinaza kreatynowa, fotofobia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, kwasica ketonowa, leukopenia, napad drgawkowy, niedociśnienie ortostatyczne, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, parkinsonizm, późne dyskinezy, priapizm, rabdomioliza, schizofrenia, śpiączka hiperosmolarna, torsades de pointes, zaburzenia krążenia mózgowego, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zespół odstawienny noworodków, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przedawkowanie – Olanzapina Stada 5 mg
Przedawkowanie olanzapiny stanowi poważne zagrożenie dla życia, z dawkami toksycznymi zaczynającymi się już od 450 mg, choć odnotowano przeżycia po dawkach do około 2 g. Klinicznie objawia się szerokim spektrum symptomów obejmujących ośrodkowy układ nerwowy (obniżony poziom świadomości, dyzartria, objawy pozapiramidowe, drgawki), układ krążenia (częstoskurcz, arytmie, zaburzenia ciśnienia tętniczego, zatrzymanie krążenia) oraz układ oddechowy (depresja oddechowa, zachłyśnięcie, zatrzymanie oddychania). Często (>10%) występują objawy takie jak sedacja, sztywność mięśniowa, pobudzenie psychoruchowe i częstoskurcz, natomiast rzadziej obserwuje się złośliwy zespół neuroleptyczny, delirium czy zatrzymanie krążenia. W przypadku przedawkowania nie istnieje swoiste antidotum, a leczenie opiera się na terapii objawowej i podtrzymującej funkcje życiowe.
biodostępność, częstoskurcz, delirium, depresja oddechowa, drgawki, dystonia, dyzartria, halucynacje, hipertermia, hipotonia, lek psychiatryczny, monitoring kliniczny, napad drgawkowy, objawy pozapiramidowe, obniżony poziom świadomości, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, pobudzenie psychoruchowe, sztywność mięśniowa, węgiel aktywowany, zaburzenia mowy, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia świadomości, zachłyśnięcie, zatrzymanie krążenia, zatrzymanie oddychania, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aribit ODT
Stosowanie arypiprazolu w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (Aribit ODT) wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, zaburzeniami rytmu serca (w tym wydłużeniem odstępu QT), a także u osób z ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów późnych dyskinez, zaburzeń pozapiramidowych (akatyzja, parkinsonizm), a także potencjalnie śmiertelnego Złośliwego Zespołu Neuroleptycznego (NMS), charakteryzującego się m.in. wysoką gorączką, sztywnością mięśni i niestabilnością autonomiczną. W trakcie terapii konieczna jest ścisła obserwacja pacjentów z historią napadów drgawkowych oraz osób z grupy wysokiego ryzyka samobójstwa, ze względu na możliwość nasilenia zachowań samobójczych po rozpoczęciu lub zmianie leczenia. U pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera odnotowano zwiększone ryzyko zgonu (3,5% vs 1,7% w grupie placebo), głównie z powodu chorób układu krążenia i zakażeń, dlatego arypiprazol nie jest wskazany w tej populacji.
akatyzja, arypiprazol, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba psychiczna, choroba układu sercowo-naczyniowego, dysfagia, działanie niepożądane krążenia mózgowego, dziedziczna nietolerancja galaktozy, epizod manii, fenyloketonuria, hiperglikemia, kwasica ketonowa, leczenie przeciwpsychotyczne, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, objaw pozapiramidowy, parkinsonizm, patologiczny hazard, polidypsja, poliuria, późna dyskineza, przejściowy napad niedokrwienny, psychoza związana z demencją, reakcja alergiczna, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, spowolnienie motoryki przełyku, udar, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie nastroju, zaburzenie przewodzenia, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zapalenie płuc, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ricordo
Donepezil w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (Ricordo) wymaga ostrożności u pacjentów z ciężką demencją, innymi formami otępienia oraz zaburzeniami poznawczymi związanymi z wiekiem, gdyż nie był w tych grupach badany. Lek, jako inhibitor cholinesterazy, może nasilać zwiotczenie mięśni podczas znieczulenia z użyciem pochodnych sukcynylocholiny, co wymaga poinformowania anestezjologa. Wskazane jest monitorowanie kardiologiczne, zwłaszcza u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego, blokiem zatokowo-przedsionkowym lub przedsionkowo-komorowym, ze względu na ryzyko bradykardii, omdleń, drgawek oraz wydłużenia odstępu QTc i torsade de pointes. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z wcześniejszym wydłużeniem QTc, chorobami serca (niewyrównana niewydolność, niedawny zawał, bradyarytmie) oraz zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipomagnezemia).
astma oskrzelowa, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, choroba wrzodowa, częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, demencja, działanie cholinomimetyczne, działanie wagotoniczne, inhibitor cholinesterazy, lek cholinomimetyczny, mioglobinuria, napad drgawkowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, objaw pozapiramidowy, obturacyjna choroba płuc, omdlenie i drgawki, ostra niewydolność nerek, otępienie, pogorszenie funkcji poznawczych, przerost prostaty, rabdomioliza, upośledzenie czynności wątroby, wrzód trawienny, wydłużenie odstępu QTc, zespół chorego węzła zatokowego, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Zopridoxin 5 mg
Przedawkowanie olanzapiny, substancji czynnej leku Zopridoxin, stanowi stan zagrożenia życia, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej i intensywnego monitorowania. Dawki przekraczające 450 mg mogą prowadzić do ciężkich powikłań, w tym śmiertelnych, choć odnotowano przeżycia po dawkach do około 2 g. Obraz kliniczny obejmuje bardzo częste objawy (>10%) takie jak częstoskurcz, pobudzenie lub agresywność, dyzartria, objawy pozapiramidowe oraz obniżony poziom świadomości od sedacji do śpiączki. Dodatkowo mogą wystąpić delirium, drgawki, złośliwy zespół neuroleptyczny, depresja oddechowa, zachłyśnięcie, zaburzenia ciśnienia tętniczego oraz rzadziej (<2%) zaburzenia rytmu serca, a w najcięższych przypadkach zatrzymanie krążenia i oddychania.
benzodiazepiny, bradyarytmia, częstoskurcz, dekontaminacja przewodu pokarmowego, delirium, depresja oddechowa, drgawki, dystonia, dyzartria, hipertermia, hipoksja, napad padaczkowy, objawy pozapiramidowe, olanzapina, parkinsonizm polekowy, płukanie żołądka, pobudzenie psychoruchowe, receptor alfa-adrenergiczny, resuscytacja, śpiączka, tachyarytmia, węgiel aktywny, zaburzenia ciśnienia tętniczego, zaburzenia przewodzenia, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia świadomości, zachłyśnięcie, zatrzymanie krążenia, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Duodopa 20 mg/ml + 5 mg/ml
Duodopa, zawierająca 20 mg/ml lewodopy i 5 mg/ml karbidopy, jest stosowana w leczeniu zaawansowanej choroby Parkinsona w formie żelu dojelitowego. Profil bezpieczeństwa leku został oceniony w badaniach klinicznych, w tym 12-tygodniowym, randomizowanym badaniu z udziałem 71 pacjentów oraz w 12-miesięcznym badaniu otwartym obejmującym 354 pacjentów. Najczęstsze działania niepożądane związane z lekiem to nudności i dyskinezy, natomiast powikłania związane z wyrobem medycznym i zabiegiem obejmują bóle brzucha, zakażenia rany pooperacyjnej, nadmierne ziarninowanie oraz powikłania po założeniu zgłębnika PEG-J. Działania niepożądane pojawiają się głównie w ciągu pierwszych 28 dni po zabiegu. Wśród innych zgłaszanych objawów znajdują się m.in. niedokrwistość, leukopenia, reakcje anafilaktyczne, zaburzenia psychiczne (depresja, bezsenność, omamy), zaburzenia sercowo-naczyniowe (kołatanie serca, niedociśnienie ortostatyczne), a także zmiany w badaniach laboratoryjnych, takie jak podwyższone stężenia aminotransferaz, bilirubiny, kreatyniny oraz obecność leukocytów i krwi w moczu.
agranulocytoza, arytmia, ból brzucha, choroba Parkinsona, czerniak złośliwy, dysfagia, dyskineza, enzymy wątrobowe, fluktuacja ruchowa, jaskra z zamkniętym kątem, krwotok z przełyku, lewodopa z karbidopą, nadżerkowe zapalenie żołądka, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość hemolityczna, odma otrzewnowa, plamica Schönleina-Henocha, przezskórna endoskopowa gastrostomia, wgłobienie jelita, wrzód dwunastnicy, zaburzenia kontroli impulsów, zachłystowe zapalenie płuc, zakażenie rany, zapalenie otrzewnej, zapalenie skóry kontaktowe, zapalenie trzustki, zespół dysregulacji dopaminowej, zespół Hornera, zgłębnik nosowo-jelitowy, ziarninowanie, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Egoropal 50 mg
Palmitynian paliperydonu (Egoropal) w formie zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Najczęściej obserwowane działania to bezsenność, ból głowy, lęk, infekcje górnych dróg oddechowych, reakcje w miejscu wstrzyknięcia (ból, stwardnienie, świąd, guzki), parkinsonizm, akatyzja, sedacja/senność, nudności, zaparcia, zawroty głowy, drżenie, biegunka, zmęczenie i dystonia. Akatyzja oraz sedacja/senność wykazują zależność od dawki. Reakcje miejscowe, zwłaszcza ból, są łagodne do umiarkowanych i zmniejszają się z czasem terapii; wstrzyknięcia do mięśnia naramiennego są nieco bardziej bolesne niż do mięśnia pośladkowego. Objawy pozapiramidowe (EPS) obejmują parkinsonizm, akatyzję, dyskinezę, dystonię i drżenie, z szerokim spektrum symptomów. Ponadto, palmitynian paliperydonu powoduje podwyższenie stężenia prolaktyny, co klinicznie manifestuje się u <1% pacjentów objawami hiperprolaktynemii (np. brak miesiączki, mlekotok, ginekomastia). W badaniu 13-tygodniowym przyrost masy ciała ≥7% wystąpił u 6-13% pacjentów w zależności od dawki (25 mg, 100 mg, 150 mg), a w dłuższej perspektywie (33 tygodnie) u 12% leczonych, ze średnią zmianą masy ciała +0,7 kg (SD 4,79 kg).
akatyzja, bezdech senny, bradykinezja, brak miesiączki, cukrzyca, drżenie spoczynkowe, dyskineza, dystonia, ginekomastia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, infekcja górnych dróg oddechowych, lek przeciwpsychotyczny, mlekotok, niedociśnienie ortostatyczne, niemiarowość komorowa, niepokój psychoruchowy, noworodkowy zespół odstawienia, objawy pozapiramidowe, palmitynian paliperydonu, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, przyrost masy ciała, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, sedacja, sztywność mięśni szkieletowych, tachykardia komorowa, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, wzmożone napięcie mięśni, zaburzenia miesiączkowania, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół Stevensa-Johnsona, zespół tachykardii ortostatycznej, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Amantadyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Amantadyna wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z rozrostem gruczołu krokowego, jaskrą z wąskim kątem przesączania, niewydolnością nerek, stanami pobudzenia, zespołami majaczeniowymi, organicznym zespołem mózgowym, skłonnością do drgawek oraz u osób leczonych jednocześnie memantyną. Konieczne jest systematyczne monitorowanie EKG, w tym wartości QTc metodą Bazetta, przed rozpoczęciem terapii, po 1 i 3 tygodniach, przed i po każdym zwiększeniu dawki oraz co najmniej raz w roku. Leczenie należy przerwać przy QTc > 420 ms początkowo, wzroście QTc o > 60 ms lub QTc > 480 ms podczas terapii, a także przy obecności fal U. W przypadku objawów takich jak kołatanie serca, zawroty głowy lub omdlenia, wskazane jest natychmiastowe odstawienie leku i 24-godzinna obserwacja. U pacjentów z rozrusznikami decyzję o stosowaniu amantadyny podejmuje się indywidualnie po konsultacji kardiologicznej. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami równowagi elektrolitowej, zwłaszcza przy niedoborach potasu i magnezu, oraz u osób przyjmujących leki moczopędne, z biegunką, wymiotami, insuliną lub chorobami nerek.
choroba Parkinsona, drgawki, dysuria, EKG, galaktozemia, hipotensja, hipotermia, jaskra z wąskim kątem przesączania, kardiotoksyczność, katatonia, majaczenie, memantyna, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, obrzęk rogówki, organiczny zespół mózgowy, patologiczny hazard, psychoza egzogenna, QTc, retencja płynów, rozrusznik serca, splątanie, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia równowagi elektrolitowej, zastoinowa niewydolność serca, zespół majaczeniowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Arketis tabletki 20 mg
Paroksetyna (Arketis Tabletki 20 mg) wymaga ścisłego nadzoru lekarskiego ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym zwiększonego ryzyka myśli i zachowań samobójczych, zwłaszcza u pacjentów poniżej 25. roku życia oraz u dzieci i młodzieży, u których lek jest przeciwwskazany. Konieczne jest zachowanie okresu karencji po terapii inhibitorami MAO (2 tygodnie po nieodwracalnych i 24 godziny po odwracalnych). Dawkowanie powinno być stopniowo zwiększane, a pacjenci monitorowani pod kątem objawów akatyzji, zespołu serotoninowego oraz maniakalnych epizodów. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek, wątroby, cukrzycą, padaczką, jaskrą z zamkniętym kątem oraz chorobami układu sercowo-naczyniowego. Paroksetyna może wpływać na kontrolę glikemii i interakcje z lekami takimi jak tamoksyfen, co wymaga uwagi klinicznej.
akatyzja, choroba afektywna dwubiegunowa, chwiejność emocjonalna, ciężkie zaburzenie depresyjne, drgawki kloniczne, drżenie, elektrowstrząsy, hipertermia, hiponatremia, inhibitor CYP2D6, inhibitor MAO, jaskra zamkniętego kąta, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok poporodowy, lęk, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdepresyjny, myśl samobójcza, nadmierna potliwość, napad drgawkowy, niepokój psychoruchowy, nudność, palpitacje, parestezja, paroksetyna, poziom glukozy, próba samobójcza, SNRI, splątanie, SSRI, stan splątania, zaburzenie czynności seksualnej, zaburzenie układu autonomicznego, zaburzenie widzenia, zachowania samobójcze, zachowanie samobójcze, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Symquel XR
Symquel XR (kwetiapina) wykazuje zróżnicowany profil bezpieczeństwa zależny od wskazań, dawki oraz grupy wiekowej pacjentów. U dzieci i młodzieży poniżej 18 lat nie zaleca się stosowania ze względu na brak danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa oraz zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak wzrost apetytu, podwyższone stężenie prolaktyny, objawy pozapiramidowe, wzrost ciśnienia tętniczego oraz zmiany w funkcji tarczycy. U dorosłych pacjentów z epizodami ciężkiej depresji i zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi obserwuje się ryzyko nasilenia myśli i zachowań samobójczych, szczególnie u osób poniżej 25 roku życia (częstość zachowań samobójczych do 3,0% w porównaniu do 0% placebo). Kwetiapina może powodować objawy pozapiramidowe, akatyzję, senność, niedociśnienie ortostatyczne oraz zaburzenia metaboliczne, w tym wzrost masy ciała, hiperglikemię i niekorzystne zmiany lipidowe. Zaleca się regularne monitorowanie parametrów metabolicznych, masy ciała oraz funkcji hematologicznych, zwłaszcza liczby neutrofilów (przerwanie leczenia przy neutrofilach <1,0 × 10^9/l).
agranulocytoza, badanie kliniczne, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba Parkinsona, czynnik ryzyka, czynność tarczycy, dysfagia, działanie przeciwcholinergiczne, epizod ciężkiej depresji, epizod maniakalny, hiperglikemia, hipertermia, induktor enzymów wątrobowych, jaskra z wąskim kątem, kardiomiopatia, kwas walproinowy, kwasica ketonowa, myśli samobójcze, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, objawy pozapiramidowe, objawy psychotyczne, otępienie, polidypsja, polifagia, poliuria, profil bezpieczeństwa, prolaktyna, remisja, rumień wielopostaciowy, schizofrenia, senność, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, triglicerydy, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie psychiczne, zapalenie błony śluzowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zespół bezdechu sennego, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lafactin
Wenlafaksyna (Lafactin) wymaga szczególnej ostrożności w terapii ze względu na ryzyko interakcji z alkoholem, które może nasilać depresję OUN i prowadzić do przedawkowania, często śmiertelnego. Pacjenci, zwłaszcza poniżej 25 roku życia, z historią zachowań samobójczych lub innych zaburzeń psychicznych, powinni być ściśle monitorowani pod kątem nasilenia objawów depresji i ryzyka samobójstwa. Lek nie jest zalecany dla osób poniżej 18 lat ze względu na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych i agresji. Istotne jest także monitorowanie ciśnienia tętniczego, gdyż wenlafaksyna może powodować jego wzrost, a także przyspieszenie akcji serca, co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami serca. Ryzyko zespołu serotoninowego jest podwyższone przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych, a objawy obejmują m.in. pobudzenie, hipertermię, tachykardię i zaburzenia neuromięśniowe.
akatyzja, ciśnienie wewnątrzgałkowe, hipomania, hiponatremia, inhibitor SSRI, jaskra z wąskim kątem przesączania, jaskra z zamkniętym kątem, lek przeciwzakrzepowy, mania, myśl samobójcza, nadciśnienie tętnicze, ośrodkowy układ nerwowy, płytki krwi, tachykardia, tachykardia komorowa, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zespół serotoninowy, zespół SIADH, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – ApoRopin
Podczas stosowania ropinirolu w postaci chlorowodorku (ApoRopin) w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, istotne jest monitorowanie pacjentów pod kątem występowania senności, nagłych napadów snu oraz zaburzeń kontroli impulsów, takich jak patologiczny hazard, hiperseksualność czy kompulsywne zachowania. Zaleca się informowanie pacjentów o ryzyku tych objawów oraz zachowanie szczególnej ostrożności podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. W przypadku pojawienia się objawów manii lub zespołu odstawienia agonisty dopaminy (DAWS) konieczne jest rozważenie zmniejszenia dawki lub stopniowego odstawienia leku. Produkt uwalnia substancję czynną przez 24 godziny, a przyspieszony pasaż jelitowy może obniżyć skuteczność terapii. U pacjentów z chorobami układu krążenia, zwłaszcza niewydolnością naczyń wieńcowych, wskazana jest kontrola ciśnienia tętniczego ze względu na ryzyko niedociśnienia.
agonista dopaminy, brak laktazy, choroba Parkinsona, hiperseksualność, jedzenie kompulsywne, laktoza jednowodna, lewodopa, mania, nagłe napady snu, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja galaktozy, niewydolność naczyń wieńcowych, olej rycynowy, omamy, patologiczny hazard, przyspieszony pasaż żołądkowo-jelitowy, ropinirol, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, zaburzenia kontroli impulsów, zaburzenia psychotyczne, zespół odstawienia agonisty dopaminy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Amisulpryd Holsten
Amisulpryd, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak złośliwy zespół neuroleptyczny objawiający się hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami autonomicznymi oraz wzrostem aktywności kinazy kreatynowej. U pacjentów z chorobą Parkinsona lek ten stosuje się wyłącznie w sytuacjach bezwzględnej konieczności, ze względu na jego działanie antydopaminergiczne. Należy unikać stosowania amisulprydu u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi lub wydłużeniem odstępu QT, a także monitorować ryzyko udaru mózgu, zwłaszcza u osób starszych, u których obserwuje się 3-krotny wzrost ryzyka epizodów naczyniowo-mózgowych. W populacji geriatrycznej z otępieniem ryzyko zgonu podczas terapii lekami przeciwpsychotycznymi wzrasta 1,6-1,7-krotnie, z przyczyn głównie kardiologicznych i infekcyjnych.
agranulocytoza, akatyzja, amisulpryd, choroba Parkinsona, choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca, dyskineza, dyskrazja krwi, dystonia, działanie antydopaminergiczne, epizod naczyniowo-mózgowy, hiperglikemia, hipertermia, kinaza kreatynowa, lek przeciwpsychotyczny, leukopenia, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, objawy odstawienia, objawy psychotyczne, otępienie, padaczka, próg drgawkowy, sedacja, sztywność mięśniowa, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zapalenie płuc, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rolpryna SR
Stosowanie ropinirolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Rolpryna SR) u pacjentów z chorobą Parkinsona wiąże się z ryzykiem wystąpienia senności, nagłych napadów snu oraz zaburzeń kontroli impulsów, takich jak patologiczne uzależnienie od hazardu, zwiększone libido, kompulsywne zakupy czy niepohamowany apetyt. Zaleca się informowanie pacjentów o tych potencjalnych objawach oraz monitorowanie ich stanu psychicznego, zwłaszcza w kontekście ryzyka rozwoju manii i omamów. W przypadku wystąpienia powyższych działań niepożądanych konieczne jest rozważenie zmniejszenia dawki lub stopniowego odstawienia leku. Nagłe przerwanie terapii jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego oraz zespołu odstawienia agonisty dopaminy (DAWS), objawiającego się apatią, lękiem, depresją, zmęczeniem, poceniem i bólem, które mogą nie ustępować po podaniu lewodopy.
agonista dopaminy, apatia, brak laktazy, choroba Parkinsona, depresja, leczenie dopaminergiczne, lewodopa, nagły napad snu, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja galaktozy, niewydolność naczyń wieńcowych, omamy, ropinirol, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, uzależnienie od hazardu, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie panowania nad popędami, zaburzenie przewodu pokarmowego, zespół odstawienia agonisty dopaminy, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększone libido - Leksykon leków
Działania niepożądane – Symcloza 100 mg
Klozapina, substancja czynna leku Symcloza, charakteryzuje się złożonym profilem działań niepożądanych, z których najistotniejszym jest ryzyko agranulocytozy, szczególnie w pierwszych 18 tygodniach terapii (częstość 32,0 na 100 000 osobo-tygodni). Wymaga to systematycznego monitorowania morfologii krwi i natychmiastowego przerwania leczenia w przypadku leukopenii lub neutropenii. Inne poważne działania niepożądane obejmują napady padaczkowe, powikłania sercowo-naczyniowe (częstoskurcz, zapalenie mięśnia sercowego, arytmie) oraz gorączkę. Najczęstsze objawy to senność, sedacja, zawroty głowy, zaparcia i nadmierne wydzielanie śliny. Od 7,1% do 15,6% pacjentów przerywa terapię z powodu działań niepożądanych, głównie leukopenii, senności i zawrotów głowy. Klozapina jest wskazana wyłącznie w leczeniu schizofrenii opornej na leczenie oraz psychoz w chorobie Parkinsona, gdy inne metody zawiodły.
agranulocytoza, akatyzja, częstoskurcz, częstoskurcz komorowy, depresja oddechowa, dysfagia, eozynofilia, granulocytopenia, kardiomiopatia, klozapina, kwasica ketonowa, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, majaczenie, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nadmierne wydzielanie śliny, napad padaczkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, objaw pozapiramidowy, ostre śródmiąższowe zapalenie nerek, ostre zapalenie trzustki, piorunująca martwica wątroby, powikłanie sercowo-naczyniowe, późna dyskineza, priapizm, psychoza w chorobie Parkinsona, schizofrenia oporna na leczenie, sedacja, śpiączka hiperosmolarna, torsades de pointes, układowy toczeń rumieniowaty, wysięk osierdziowy, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie tolerancji glukozy, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie wątroby, zapaść krążeniowa, zapis EEG, zatrzymanie pracy serca, zespół iglica-fala, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Abilium 15 mg
Arypiprazol, substancja czynna leku Abilium, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, potwierdzony badaniami klinicznymi oraz obserwacjami po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej (>3%) zgłaszane działania to akatyzja oraz nudności. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznana. Do często obserwowanych należą m.in. leukopenia, bezsenność, lęk, niepokój ruchowy, drżenie, bóle głowy, sedacja, senność, zawroty głowy, tachykardia, hipotensja ortostatyczna, zaparcia, nudności, wymioty, nadmierne wydzielanie śliny oraz wysypka. Rzadziej występują zaburzenia pozapiramidowe, dystonia, późne dyskinezy, a także poważne reakcje alergiczne, zaburzenia metaboliczne (np. hiperglikemia, cukrzyca, kwasica ketonowa), zaburzenia wątroby (niewydolność, zapalenie, żółtaczka) oraz poważne powikłania kardiologiczne (torsade de pointes, arytmie, wydłużenie QT, nagły zgon).
akatyzja, anoreksja, arypiprazol, arytmia komorowa, bezsenność, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, drgawki typu grand mal, dysfagia, dystonia, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, kwasica ketonowa, leukopenia, neutropenia, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, olanzapina, parkinsonizm, późne dyskinezy, priapizm, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, schizofrenia, torsade de pointes, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator płucny, zespół DRESS, zespół odstawienia, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pamigen
Chlorowodorek donepezylu (Pamigen) nie był badany u pacjentów z zaawansowanym otępieniem Alzheimera, innymi typami otępienia czy zaburzeniami poznawczymi związanymi z wiekiem, co wymaga ostrożności przy jego stosowaniu w tych grupach. Lek może nasilać zwiotczenie mięśni podczas znieczulenia ogólnego, zwłaszcza w połączeniu z sukcynylocholiną, dlatego anestezjolog powinien być poinformowany o terapii. Donepezyl, jako inhibitor cholinesterazy, może wywoływać bradykardię, szczególnie u pacjentów z zespołem chorej zatoki, blokiem zatokowo-przedsionkowym lub przedsionkowo-komorowym, a także może powodować omdlenia, drgawki, wydłużenie odstępu QTc i torsade de pointes. Zaleca się monitorowanie EKG u pacjentów z wydłużonym QTc, chorobami serca, zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipomagnezemia) oraz przyjmujących leki wpływające na QTc. Donepezyl może również nasilać objawy pozapiramidowe i wywoływać drgawki, a w rzadkich przypadkach prowadzić do złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN), zwłaszcza u pacjentów stosujących leki przeciwpsychotyczne.
astma oskrzelowa, blok sercowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradyarytmia, bradykardia, chlorowodorek donepezylu, choroba Alzheimera, choroba wrzodowa, częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, drgawka, hipokaliemia, hipomagnezemia, inhibitor cholinesterazy, mioglobinuria, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, objaw pozapiramidowy, ostra niewydolność nerek, otępienie naczyniopochodne, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rabdomioliza, skurcz oskrzeli, wpływ wagotoniczny, wydłużenie odstępu QTc, zawał mięśnia sercowego, zespół chorej zatoki, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zolafren-Swift 5 mg
Olanzapina, substancja czynna preparatu Zolafren-Swift, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które występują z różną częstością i nasileniem. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1% pacjentów) obejmują senność, zwiększenie masy ciała (do ≥7% u 22,2% pacjentów po 47 dniach i do 64,4% po 48 tygodniach), eozynofilię, leukopenię, neutropenię, wzrost stężenia prolaktyny, cholesterolu (≥6,2 mmol/L), glukozy (≥7 mmol/L) i triglicerydów (≥2,26 mmol/L), cukromocz, akatyzję, parkinsonizm, niedociśnienie ortostatyczne, objawy antycholinergiczne oraz przejściowe podwyższenie aktywności aminotransferaz wątrobowych. Wśród poważnych działań niepożądanych należy zwrócić uwagę na rozwój lub nasilenie cukrzycy, złośliwy zespół neuroleptyczny, incydenty zakrzepowo-zatorowe, zapalenie wątroby, rabdomiolizę, zaburzenia rytmu serca (częstoskurcz komorowy, migotanie komór) oraz polekową reakcję z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS). Nagłe odstawienie olanzapiny może wywołać objawy odstawienne, takie jak pocenie się, bezsenność, drżenie i lęk.
akatyzja, amenorrhea, aminotransferazy wątrobowe, amnezja, bradykardia, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, cukromocz, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dyslipidemia, dystonia, dyzartria, eozynofilia, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatyninowa, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, leukopenia, małopłytkowość, migotanie komór, nadwrażliwość, napady drgawkowe, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, objawy antycholinergiczne, obniżone libido, olanzapina, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, senność, wątrobowokomórkowe uszkodzenie wątroby, wskaźnik BMI, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia erekcji, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, zaburzenia pozapiramidowe, zakrzep z zatorami, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia, zespół odstawienia u noworodków, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zolaxa Rapid
Olanzapina wykazuje poprawę stanu klinicznego pacjentów po kilku dniach do tygodni stosowania, jednak wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko działań niepożądanych. Nie zaleca się jej stosowania u pacjentów z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem, ze względu na dwukrotnie zwiększoną śmiertelność (3,5% vs. 1,5% placebo) oraz trzykrotnie wyższą częstość zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs. 0,4% placebo) w badaniach kontrolowanych placebo u osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat). Olanzapina nie jest wskazana w leczeniu psychozy indukowanej agonistami dopaminy u chorych z chorobą Parkinsona, gdyż nasila objawy parkinsonizmu i omamy, nie wykazując przewagi nad placebo. Istotnym zagrożeniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) z objawami takimi jak wysoka gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i niestabilność autonomiczna, wymagający natychmiastowego odstawienia leku. Ponadto, olanzapina może indukować hiperglikemię i zaostrzenie cukrzycy, dlatego zaleca się monitorowanie glikemii (przed leczeniem, po 12 tygodniach i następnie corocznie) oraz masy ciała (przed leczeniem, w 4., 8., 12. tygodniu i kwartalnie dalej). Występują także zmiany lipidowe wymagające kontroli zgodnie z wytycznymi (przed leczeniem, po 12 tygodniach i co 5 lat).
aminotransferazy, choroba Parkinsona, dyskineza późna, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatyninowa, hiperglikemia, incydent naczyniowo-mózgowy, kwasica ketonowa, lipidy, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność nerek, niewydolność serca zastoinowa, otępienie, otyłość polekowa, parkinsonizm, przerost mięśnia sercowego, psychoza, psychoza polekowa, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żylna, zapalenie płuc aspiracyjne, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aripiprazole Medical Valley 10 mg
Arypiprazol, substancja czynna leku Aripiprazole Medical Valley, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, z najczęściej zgłaszanymi w badaniach klinicznych akatyzją i nudnościami (>3%). Działania niepożądane dotyczą wielu układów, w tym nerwowego (często: zaburzenia pozapiramidowe, akatyzja, drżenie, zawroty głowy, sedacja, senność, bóle głowy), psychicznego (często: niepokój ruchowy, bezsenność, lęk; niezbyt często: depresja, hiperseksualność; nieznana częstość: próby samobójcze, zaburzenia kontroli impulsów), metabolicznego (często: cukrzyca; niezbyt często: hiperglikemia; nieznana częstość: hiponatremia, anoreksja, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, kwasica ketonowa) oraz sercowo-naczyniowego (niezbyt często: tachykardia, hipotensja ortostatyczna; nieznana częstość: nagły zgon, Torsades de pointes, arytmie, zatrzymanie akcji serca). U młodzieży profil działań jest podobny, z wyższą częstością senności/sedacji i zaburzeń pozapiramidowych (≥10%). Dystonia może wystąpić szczególnie w pierwszych dniach leczenia, z ryzykiem zwiększonym u młodszych pacjentów i mężczyzn.
akatyzja, anoreksja, arytmia komorowa, bezsenność, biegunka, ból głowy, bradykardia, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, depresja, drgawki grand mal, drżenie, dysfagia, dyskineza, dystonia, fotofobia, hiperglikemia, hiperseksualność, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, kwasica ketonowa, lęk, leukopenia, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, nadmierne wydzielanie śliny, neutropenia, niestrawność, niewydolność wątroby, niewyraźne widzenie, nudności, objawy pozapiramidowe, parkinsonizm, podwójne widzenie, późne dyskinezy, próba samobójcza, sedacja, senność, tachykardia, torsades de pointes, trombocytopenia, uzależnienie od hazardu, wymioty, zaburzenia kontroli impulsów, zaburzenia pozapiramidowe, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcia, zatrzymanie akcji serca, zawroty głowy, zespół niespokojnych nóg, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Etiagen
Profil bezpieczeństwa kwetiapiny wymaga indywidualnej oceny w kontekście pacjenta, diagnozy oraz dawki. Lek nie jest zalecany u osób poniżej 18 roku życia ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak wzrost apetytu, hiperprolaktynemia, objawy pozapiramidowe, omdlenia czy wzrost ciśnienia tętniczego. Brak jest danych dotyczących długoterminowego wpływu na rozwój poznawczy i fizyczny młodzieży. U dorosłych obserwuje się ryzyko akatyzji, senności, niedociśnienia ortostatycznego oraz zaburzeń metabolicznych, w tym hiperglikemii i dyslipidemii, które wymagają monitorowania parametrów metabolicznych. Istotne jest także ryzyko neutropenii (granulocyty <1,0 x 10⁹/l) oraz potencjalne interakcje z lekami serotoninergicznymi, które mogą prowadzić do zespołu serotoninowego. W przypadku wystąpienia objawów ciężkich reakcji skórnych (np. SJS, TEN, DRESS) konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku.
akatyzja, bezdech senny, choroba Parkinsona, ciężkie skórne działania niepożądane, ciśnienie tętnicze, duża depresja, dysfagia, glukoza we krwi, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, induktory enzymów wątrobowych, inhibitory MAO, kardiomiopatia, kwetiapina, myśli samobójcze, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, niewydolność serca, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, ostra uogólniona osutka krostkowa, późne dyskinezy, prolaktyna, remisja, rumień wielopostaciowy, sedacja, senność, SNRI, SSRI, toksyczna nekroliza naskórka, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia psychotyczne, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zaparcie, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Donectil ODT 10 mg
Donectil ODT (chlorowodorek donepezylu 10 mg) stosowany w terapii choroby Alzheimera wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, które obejmują głównie zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, nudności, wymioty), układu mięśniowo-szkieletowego (kurcze mięśni), neurologiczne (bezsenność) oraz ogólnoustrojowe (zmęczenie). Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalnie zagrażające życiu powikłania, takie jak bradykardia, blok zatokowo-przedsionkowy i przedsionkowo-komorowy, polimorficzny częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes oraz wydłużenie odstępu QT w EKG. Ponadto, obserwowano napady drgawek, objawy pozapiramidowe, złośliwy zespół neuroleptyczny, kamptokormię oraz rabdomiolizę, która często pojawia się w ścisłym związku czasowym z rozpoczęciem leczenia lub zwiększeniem dawki. Zaburzenia czynności wątroby, w tym zapalenie wątroby, wymagają rozważenia odstawienia leku.
bezsenność, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, chlorowodorek donepezylu, choroba Alzheimera, częstoskurcz torsade de pointes, hiperseksualność, jadłowstręt, kamptokormia, kinaza kreatynowa, koszmary senne, krwawienie z przewodu pokarmowego, kurcz mięśni, napad drgawkowy, nietrzymanie moczu, objaw pozapiramidowy, omam, pobudzenie, polimorficzny częstoskurcz komorowy, rabdomioliza, wrzód żołądka i dwunastnicy, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie neurologiczne, zachowanie agresywne, zahamowanie zatokowe, zapalenie wątroby, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększone libido