Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Wenlafaksyna, substancja czynna produktu leczniczego Lafactin, wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis tych interakcji z uwzględnieniem mechanizmów działania i zaleceń dotyczących postępowania klinicznego.¹

Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO)

Nieodwracalne, nieselektywne IMAO nie powinny być stosowane jednocześnie z wenlafaksyną. Rozpoczęcie leczenia wenlafaksyną możliwe jest dopiero po upływie co najmniej 14 dni od zakończenia podawania nieodwracalnych IMAO. Z kolei leczenie IMAO można rozpocząć po upływie minimum 7 dni od zakończenia terapii wenlafaksyną. Jednoczesne stosowanie tych leków jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia niebezpiecznych interakcji.²

Odwracalne, selektywne inhibitory MAO-A (np. moklobemid) również nie mogą być stosowane jednocześnie z wenlafaksyną z powodu ryzyka wystąpienia zespołu serotoninowego. Odstęp czasowy między zakończeniem leczenia odwracalnym IMAO a rozpoczęciem terapii wenlafaksyną może być krótszy niż 14 dni, jednak należy zachować co najmniej 7-dniową przerwę przed wprowadzeniem odwracalnego IMAO po zakończeniu leczenia wenlafaksyną.³

Odwracalne, nieselektywne inhibitory MAO, takie jak antybiotyk linezolid, który jest słabym odwracalnym nieselektywnym IMAO, nie powinny być podawane pacjentom leczonym wenlafaksyną.⁴

Opisywano przypadki ciężkich działań niepożądanych u pacjentów, którzy rozpoczęli leczenie wenlafaksyną wkrótce po zakończeniu terapii IMAO lub gdy leczenie IMAO rozpoczęto bezpośrednio po zakończeniu terapii wenlafaksyną. Objawy takie obejmowały: drżenia mięśni, skurcze miokloniczne, obfite pocenie się, nudności, wymioty, nagłe zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy, hipertermię z objawami przypominającymi złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki, a nawet zgon.⁵

Zespół serotoninowy

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić zespół serotoninowy, stan potencjalnie zagrażający życiu, szczególnie gdy jednocześnie podawane są inne leki wpływające na układ serotoninergiczny, takie jak:⁶

• Tryptany
• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI)
• Amfetaminy
• Lit
• Sybutramina
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Fentanyl i jego odpowiedniki
• Tramadol, buprenorfina
• Dekstrometorfan, tapentadol
• Petydyna, metadon i pentazocyna
• Leki osłabiające metabolizm serotoniny (np. IMAO, błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• Leki przeciwpsychotyczne lub inne antagonisty dopaminy

Jeśli leczenie wenlafaksyną w skojarzeniu z SSRI, SNRI lub agonistą receptora serotoninowego (tryptanem) jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważne obserwowanie pacjenta, szczególnie na początku leczenia i przy zwiększaniu dawki. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z prekursorami serotoniny.⁷

Interakcje z substancjami oddziałującymi na OUN

Ryzyko stosowania wenlafaksyny w skojarzeniu z innymi substancjami wpływającymi na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) nie zostało systematycznie ocenione. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego stosowania tych substancji.⁸

Interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QT

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z produktami leczniczymi wydłużającymi odstęp QTc zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i/lub wystąpienia arytmii komorowych (np. typu torsade de pointes). Dlatego należy unikać łącznego stosowania takich leków, do których należą:⁹

• Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. tiorydazyna)
• Niektóre antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Niektóre antybiotyki chinolonowe (np. moksyfloksacyna)

Powyższa lista nie jest pełna, dlatego należy unikać stosowania innych produktów leczniczych o znanych właściwościach znacznego wydłużania odstępu QTc.¹⁰

Wpływ innych leków na wenlafaksynę

Ketokonazol i inne inhibitory CYP3A4: Badania farmakokinetyczne wykazały, że ketokonazol zwiększa AUC wenlafaksyny o 70% u osób intensywnie metabolizujących (EM) i o 21% u osób słabo metabolizujących (PM) przez CYP2D6. Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 (np. atazanawir, klarytromycyna, indynawir, itrakonazol, worykonazol, posakonazol, ketokonazol, nelfinawir, rytonawir, sakwinawir, telitromycyna) może zwiększać stężenie wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny w organizmie. Zaleca się ostrożność podczas łącznego stosowania tych leków.¹¹

Wpływ wenlafaksyny na inne leki

Leki metabolizowane przez izoenzymy cytochromu P450: Badania in vivo wskazują, że wenlafaksyna jest względnie słabym inhibitorem CYP2D6. Wenlafaksyna nie hamuje CYP3A4 (alprazolam i karbamazepina), CYP1A2 (kofeina), CYP2C9 (tolbutamid) ani CYP2C19 (diazepam) in vivo.¹²

Lit: Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i litu może wywołać zespół serotoninowy.¹³

Diazepam: Wenlafaksyna nie ma wpływu na farmakokinetykę i farmakodynamikę diazepamu ani jego aktywnego metabolitu demetylodiazepamu. Z drugiej strony, diazepam nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Nie wiadomo, czy występują interakcje farmakokinetyczne lub farmakodynamiczne z innymi benzodiazepinami.¹⁴

Imipramina: Wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę imipraminy ani 2-hydroksyimipraminy, jednak powoduje zależne od dawki zwiększenie o 2,5 do 4,5 razy wartości AUC 2-hydroksydezypraminy przy podawaniu wenlafaksyny w dawce od 75 do 150 mg na dobę. Imipramina nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane, jednak zaleca się szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych leków.¹⁵

Haloperydol: Badania farmakokinetyczne z haloperydolem wykazały zmniejszenie o 42% całkowitego doustnego klirensu, zwiększenie wartości AUC o 70%, zwiększenie wartości Cmax o 88%, ale brak zmiany okresu półtrwania dla haloperydolu. Należy to uwzględnić podczas jednoczesnego stosowania haloperydolu i wenlafaksyny, choć kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest w pełni poznane.¹⁶

Rysperydon: Wenlafaksyna powoduje zwiększenie wartości AUC rysperydonu o 50%, ale tylko nieznacznie oddziałuje na profil farmakokinetyczny całkowitej aktywnej frakcji (rysperydon i 9-hydroksyrysperydon). Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane.¹⁷

Metoprolol: Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i metoprololu powoduje zwiększenie stężenia metoprololu w osoczu o około 30-40%, podczas gdy stężenie aktywnego metabolitu α-hydroksymetoprololu pozostaje niezmienione. Kliniczne znaczenie tej obserwacji dla pacjentów z nadciśnieniem tętniczym nie jest znane. Metoprolol nie wpływa na profil farmakokinetyczny wenlafaksyny ani jej aktywnego metabolitu O-demetylowenlafaksyny. Zaleca się szczególną ostrożność w przypadku jednoczesnego stosowania tych leków.¹⁸

Indynawir: Badania farmakokinetyki indynawiru wykazały zmniejszenie wartości AUC o 28% oraz zmniejszenie wartości Cmax o 36% dla indynawiru. Indynawir nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane.¹⁹

Doustne środki antykoncepcyjne: Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki niezamierzonych ciąż u kobiet przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne podczas terapii wenlafaksyną. Nie ma jednoznacznych dowodów na to, że te ciąże były wynikiem interakcji lekowej z wenlafaksyną. Nie przeprowadzono badań interakcji z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi.²⁰

Interakcje z alkoholem

Pacjentom przyjmującym wenlafaksynę należy zalecić unikanie spożywania alkoholu. Jest to związane z następującymi czynnikami:²¹

• Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) – alkohol może nasilać działanie wenlafaksyny na OUN, powodując zwiększoną sedację, zaburzenia koordynacji, spowolnienie psychomotoryczne i pogorszenie funkcji poznawczych
• Nasilenie zaburzeń psychicznych – alkohol może pogorszyć objawy depresji lub lęku, na które stosowana jest wenlafaksyna
• Ryzyko niepożądanych interakcji – alkohol może wchodzić w interakcje z wenlafaksyną, powodując nasilenie depresyjnego wpływu na OUN

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii wenlafaksyną może prowadzić do pogorszenia funkcji poznawczych i psychomotorycznych w większym stopniu niż wynikałoby to z działania samego alkoholu lub samego leku. Dodatkowo, może zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, w tym nasilenia sedacji i zaburzeń równowagi.

Pacjenci powinni być świadomi, że zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi urządzeń mechanicznych w ruchu może być znacząco upośledzona przy jednoczesnym stosowaniu wenlafaksyny i alkoholu.

Tabela interakcji lekowych wenlafaksyny

Powyższa tabela przedstawia najważniejsze interakcje wenlafaksyny z innymi lekami oraz substancjami, ich efekty kliniczne, poziom ważności (istotności) interakcji oraz zalecenia dotyczące postępowania klinicznego. Należy pamiętać, że lista ta nie jest wyczerpująca i w praktyce klinicznej mogą wystąpić również inne interakcje, które nie zostały jeszcze dobrze udokumentowane.²²