Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Olanzapinu Krka

Stosowanie olanzapiny wymaga zachowania odpowiednich środków ostrożności oraz monitorowania stanu pacjenta, szczególnie w początkowym okresie leczenia. Poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić dopiero po upływie kilku dni lub tygodni terapii, dlatego w tym czasie konieczna jest dokładna obserwacja pacjenta.¹

Przeciwwskazania szczególne w określonych grupach pacjentów

Olanzapina wymaga szczególnej uwagi u określonych grup pacjentów, a w niektórych przypadkach nie jest zalecana ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych.

Pacjenci z otępieniem

Olanzapina nie jest zalecana u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem. W badaniach klinicznych wykazano dwukrotnie wyższą śmiertelność u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy otrzymującej placebo (3,5% wobec 1,5%). Ryzyko to występowało niezależnie od dawkowania olanzapiny (średnia dobowa dawka 4,4 mg) oraz czasu trwania leczenia.²

Czynnikami predysponującymi do zwiększonej śmiertelności były:

• wiek powyżej 65 lat
• utrudnione połykanie
• sedacja
• niedożywienie i odwodnienie
• choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez)
• jednoczesne stosowanie benzodiazepin

Dodatkowo, w tych samych badaniach odnotowano trzykrotne zwiększenie częstości występowania niepożądanych zdarzeń ze strony krążenia mózgowego (np. udar, przemijający napad niedokrwienny), włączając przypadki śmiertelne, u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu z grupą placebo (1,3% wobec 0,4%).³

Choroba Parkinsona

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy występujące z większą częstością niż w przypadku stosowania placebo. Skuteczność olanzapiny w leczeniu objawów psychotycznych w tej grupie pacjentów nie była wyższa niż placebo.⁴

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) to potencjalnie zagrażający życiu stan związany z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Podczas stosowania olanzapiny zgłaszano rzadkie przypadki ZZN. Kliniczne objawy ZZN obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

W przebiegu ZZN może również wystąpić zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. Jeżeli u pacjenta pojawią się objawy sugerujące ZZN lub wysoka gorączka o niewyjaśnionej przyczynie, należy natychmiast odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁵

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych olanzapiną niezbyt często zgłaszano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój albo nasilenie objawów cukrzycy, sporadycznie z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków śmiertelnych. W niektórych przypadkach odnotowano uprzednie zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.⁶

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego, zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:

Pacjentów otrzymujących olanzapinę należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie i osłabienie), a pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do cukrzycy należy regularnie badać w celu wykrycia pogorszenia kontroli glikemii.⁷

Zaburzenia lipidowe

W badaniach klinicznych z grupą kontrolną placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany stężeń lipidów. W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów lub czynnikami ryzyka rozwoju takich zaburzeń.⁸

U pacjentów leczonych olanzapiną należy regularnie badać stężenia lipidów zgodnie z następującym harmonogramem:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia
• następnie co 5 lat

⁹

Aktywność przeciwcholinergiczna

Choć badania in vitro wykazały aktywność przeciwcholinergiczną olanzapiny, doświadczenia kliniczne ujawniły małą częstość występowania związanych z nią objawów. Niemniej jednak, ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne, należy zachować ostrożność przepisując olanzapinę pacjentom z:

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• innymi schorzeniami związanymi z układem cholinergicznym

¹⁰

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie leczenia. Należy zachować szczególną ostrożność i przeprowadzać badania kontrolne u pacjentów:

• ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• z objawami niewydolności wątroby
• z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (wątrobokomórkowego, cholestatycznego uszkodzenia wątroby lub postaci mieszanej) należy przerwać leczenie olanzapiną.¹¹

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów z niską liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny, w szczególności u:

• pacjentów przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• pacjentów z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku w wywiadzie
• pacjentów z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią
• pacjentów z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

Szczególnie często zgłaszano neutropenię u pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem.¹²

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥0,01% do <0,1%) w przypadku nagłego przerwania leczenia olanzapiną zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak:

• pocenie się
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności
• wymioty

¹³

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms]) u pacjentów leczonych olanzapiną występowało niezbyt często (0,1% do 1%). W porównaniu z placebo nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych.¹⁴

Należy zachować szczególną ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u:

• pacjentów w podeszłym wieku
• pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• pacjentów z zastoinową niewydolnością serca
• pacjentów z przerostem mięśnia sercowego
• pacjentów ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

¹⁵

Żylne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥0,1% i <1%) zgłaszano występowanie żylnych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Chociaż nie ustalono bezpośredniego związku przyczynowego między stosowaniem olanzapiny a tymi zaburzeniami, to ze względu na częste występowanie czynników ryzyka u pacjentów ze schizofrenią, należy wcześnie identyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka (np. unieruchomienie) i wdrażać odpowiednie działania zapobiegawcze.¹⁶

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na główne działanie olanzapiny na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami działającymi na OUN oraz z alkoholem. Olanzapina może wykazywać działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy, co wykazano w badaniach in vitro.¹⁷

Napady drgawek

Olanzapinę należy stosować z ostrożnością u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub narażonych na czynniki obniżające próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną, przy czym w większości tych przypadków odnotowano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.¹⁸

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej późne dyskinezy wymagające terapii występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością u pacjentów leczonych olanzapiną. Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie jednak wraz z czasem trwania leczenia. Dlatego w przypadku pojawienia się objawów podmiotowych lub przedmiotowych późnych dyskinez u pacjenta przyjmującego olanzapinę należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Po przerwaniu leczenia objawy mogą przejściowo ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić.¹⁹

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów w wieku podeszłym obserwowano w trakcie badań klinicznych niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. Zaleca się okresowe monitorowanie ciśnienia tętniczego u pacjentów powyżej 65 roku życia.²⁰

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym, obserwacyjnym badaniu kohortowym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie wyższe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Ryzyko to było porównywalne do ryzyka związanego ze stosowaniem innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.²¹

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania u dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat obserwowano różnorodne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny.²²

Aspartam

Produkt zawiera aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny:

Należy zachować ostrożność stosując lek u pacjentów z fenyloketonurią, gdyż aspartam może być dla nich szkodliwy.²³²⁴