Wpływ olanzapiny na płodność, ciążę i laktację

Olanzapina (Olanzapin Krka) dostępna w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej w dawkach 5 mg, 7,5 mg, 10 mg, 15 mg oraz 20 mg wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które powinny zostać przekazane pacjentkom przez lekarza kwalifikującego do leczenia tym preparatem.¹

Stosowanie olanzapiny podczas ciąży

W przypadku olanzapiny nie przeprowadzono odpowiednich kontrolowanych badań klinicznych wśród kobiet ciężarnych, co ogranicza naszą wiedzę na temat bezpieczeństwa stosowania tego leku w okresie ciąży. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności zgłoszenia faktu zajścia w ciążę lub planowania ciąży w trakcie terapii olanzapiną.²

Zastosowanie olanzapiny u kobiet ciężarnych powinno być rozważane wyłącznie w sytuacjach, gdy potencjalne korzyści terapeutyczne przewyższają możliwe ryzyko dla rozwijającego się płodu. Decyzja o kontynuacji leczenia lub jego modyfikacji powinna być podejmowana indywidualnie dla każdej pacjentki, z uwzględnieniem nasilenia objawów choroby podstawowej i potencjalnych konsekwencji jej zaostrzenia.³

Ryzyko dla noworodków po ekspozycji na olanzapinę

Szczególnej uwagi wymagają noworodki, których matki przyjmowały olanzapinę w trzecim trymestrze ciąży. U tych dzieci istnieje podwyższone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych po urodzeniu, związanych z ekspozycją na lek przeciwpsychotyczny. Obserwowane objawy można podzielić na dwie główne kategorie:⁴

• Objawy pozapiramidowe – związane z wpływem leku na układ nerwowy
• Objawy odstawienne – wynikające z przerwania ekspozycji na lek po porodzie

U noworodków matek przyjmujących olanzapinę w czasie ciąży mogą wystąpić następujące objawy:⁵

• Pobudzenie psychoruchowe – nadmierna aktywność, niepokój
• Zaburzenia napięcia mięśniowego – zarówno wzmożone (hipertonia), jak i obniżone napięcie mięśni (hipotonia)
• Drżenie – mimowolne rytmiczne ruchy kończyn lub całego ciała
• Senność – nadmierna, patologiczna senność utrudniająca prawidłowe funkcjonowanie
• Zespół zaburzeń oddechowych – problemy z prawidłowym oddychaniem, które mogą wymagać interwencji medycznej
• Zaburzenia karmienia – trudności z przyjmowaniem pokarmu, które mogą wpływać na prawidłowy rozwój dziecka

Ze względu na powyższe ryzyko, stan noworodków matek stosujących olanzapinę w czasie ciąży powinien być starannie kontrolowany przez personel medyczny w okresie poporodowym. Niezbędna może być konsultacja neonatologiczna i monitorowanie parametrów życiowych noworodka.⁶

Olanzapina a karmienie piersią

Przeprowadzone badania kliniczne z udziałem zdrowych kobiet karmiących piersią jednoznacznie wykazały, że olanzapina przenika do mleka matki. Ocena ekspozycji niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące olanzapinę wykazała, że średnia ekspozycja niemowlęcia (przeliczona na mg/kg masy ciała) w stanie stacjonarnym stanowi 1,8% dawki leku przyjmowanej przez matkę (również w przeliczeniu na mg/kg masy ciała).⁷

Z uwagi na przenikanie olanzapiny do mleka matki i potencjalny wpływ na organizm niemowlęcia, lekarz powinien stanowczo odradzić karmienie piersią pacjentkom przyjmującym olanzapinę. Decyzja o rozpoczęciu farmakoterapii olanzapiną u kobiet karmiących powinna być poprzedzona omówieniem konieczności przerwania karmienia piersią na czas leczenia.⁸

Wpływ olanzapiny na płodność

Na podstawie dostępnej dokumentacji klinicznej wpływ olanzapiny na płodność u ludzi nie został dotychczas w pełni poznany i określony. Dane przedkliniczne dotyczące tego zagadnienia dostępne są w części charakterystyki produktu leczniczego dotyczącej właściwości farmakologicznych, jednak nie stanowią one wystarczającej podstawy do formułowania jednoznacznych wniosków klinicznych.⁹

Zalecenia dla lekarzy prowadzących pacjentki w wieku rozrodczym

Podsumowując, lekarz przepisujący olanzapinę (Olanzapin Krka) pacjentce w wieku rozrodczym powinien:

1. Omówić potencjalne ryzyko związane ze stosowaniem leku w czasie ciąży i karmienia piersią
2. Poinformować pacjentkę o konieczności natychmiastowego zgłoszenia faktu zajścia w ciążę
3. Rozważyć indywidualnie stosunek korzyści do ryzyka w przypadku kontynuacji leczenia u kobiety ciężarnej
4. Uprzedzić o możliwych powikłaniach u noworodka, jeśli leczenie jest kontynuowane w trzecim trymestrze ciąży
5. Kategorycznie odradzić karmienie piersią podczas terapii olanzapiną
6. Przedyskutować metody antykoncepcji u pacjentek w wieku rozrodczym

Należy pamiętać, że decyzje terapeutyczne muszą być podejmowane indywidualnie, a dobór leku i jego dawki powinien uwzględniać aktualny stan kliniczny pacjentki oraz potencjalne ryzyko dla płodu lub karmionego piersią dziecka.¹⁰