Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Zolaxa

Podczas leczenia produktem Zolaxa (olanzapina) należy pamiętać, że poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić po kilku dniach lub tygodniach terapii. W tym czasie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu pacjenta.¹

Ostrzeżenia dotyczące specyficznych grup pacjentów

Pacjenci z otępieniem

Stosowanie olanzapiny u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem nie jest zalecane ze względu na zwiększone ryzyko śmiertelności i zdarzeń naczyniowo-mózgowych. W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem stwierdzono:²

• Dwukrotnie wyższą śmiertelność u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy placebo (3,5% vs 1,5%)³
• Trzykrotnie wyższą częstość występowania niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych (np. udar, przemijający napad niedokrwienny) w porównaniu z grupą placebo (1,3% vs 0,4%)⁴

Do czynników ryzyka zwiększonej śmiertelności należą: wiek powyżej 65 lat, utrudnione połykanie, sedacja, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez aspiracji) oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Zwiększoną śmiertelność obserwowano jednak również u pacjentów bez tych czynników ryzyka.^{Choroba Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przez agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych obserwowano:⁷

• Bardzo częste nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy (występujące częściej niż w przypadku placebo)⁸
• Olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych⁹

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny to stan potencjalnego zagrożenia życia związany ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Rzadko zgłaszano przypadki ZZN podczas leczenia olanzapiną.¹⁰

Kliniczne objawy ZZN obejmują:

• Bardzo wysoką gorączkę
• Sztywność mięśni
• Zaburzenia świadomości
• Objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia krwi, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)
• Zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej
• Mioglobinurię (rabdomioliza)
• Ostrą niewydolność nerek¹¹

W przypadku wystąpienia objawów ZZN lub wysokiej gorączki o nieznanej przyczynie, bez innych objawów klinicznych ZZN, należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.¹²

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często zgłaszano przypadki hiperglikemii i/lub rozwoju lub nasilenia objawów cukrzycy z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków zakończonych zgonem. U niektórych pacjentów obserwowano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.¹³

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego zgodnie z przyjętymi wytycznymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• Pomiar stężenia glukozy we krwi przed rozpoczęciem leczenia, 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną, a następnie raz na rok
• Obserwacja pacjentów pod kątem objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie, osłabienie)
• Regularne badanie pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do cukrzycy
• Regularna kontrola masy ciała: przed rozpoczęciem leczenia, po 4, 8 i 12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia, a następnie raz na kwartał¹⁴

Zmiany stężenia lipidów

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w stężeniu lipidów.¹⁵ W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów oraz u pacjentów z czynnikami ryzyka rozwoju takich zaburzeń.¹⁶

U wszystkich pacjentów leczonych produktem Zolaxa należy regularnie kontrolować stężenie lipidów zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• Przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• Następnie co 5 lat¹⁷

Aktywność antycholinergiczna

Pomimo wykazanej aktywności antycholinergicznej olanzapiny in vitro, doświadczenia z badań klinicznych wskazują na małą częstość występowania związanych z tym objawów. Jednak ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować ostrożność przepisując produkt Zolaxa pacjentom z:¹⁸

• Przerostem gruczołu krokowego
• Niedrożnością porażenną jelit
• Podobnymi schorzeniami

Czynność wątroby

Często obserwowano przemijające i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie leczenia.¹⁹ Należy zachować szczególną ostrożność i wykonywać badania kontrolne u pacjentów:

• Ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• Z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• Z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• Stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym²⁰

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (wątrobowokomórkowego, cholestatycznego uszkodzenia wątroby lub mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) leczenie olanzapiną należy przerwać.²¹

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów z:²²

• Małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych (z jakiejkolwiek przyczyny)
• Przyjmujących leki mogące wywołać neutropenię
• Z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku indukowanym przez leki w wywiadzie
• Z zahamowaniem czynności szpiku kostnego spowodowanym przez współistniejącą chorobę, radioterapię lub chemioterapię
• Z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

Często zgłaszano występowanie neutropenii u pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem.²³

Przerwanie leczenia

W przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) zgłaszano występowanie ostrych objawów, takich jak:²⁴

• Pocenie się
• Bezsenność
• Drżenie
• Lęk
• Nudności lub wymioty

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc u pacjentów leczonych olanzapiną (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund w dowolnym momencie po rozpoczęciu badania, przy wartości wyjściowej QTcF <500 ms) występowało niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100). Nie stwierdzono istotnych różnic w częstości zdarzeń kardiologicznych w porównaniu z placebo.²⁵

Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u pacjentów:²⁶

• W podeszłym wieku
• Z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• Z zastoinową niewydolnością serca
• Z przerostem mięśnia sercowego
• Ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

Zakrzepy z zatorami

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) zgłaszano przypadki zakrzepów z zatorami w układzie żylnym. Chociaż związek przyczynowy między leczeniem olanzapiną a występowaniem zakrzepów nie został ustalony, należy pamiętać, że u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.²⁷

Wszystkie możliwe czynniki ryzyka zakrzepów z zatorami (np. unieruchomienie) należy rozpoznać wcześniej i podjąć odpowiednie działania prewencyjne.²⁸

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym badaniu kohortowym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie wyższe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Ryzyko to było porównywalne z ryzykiem obserwowanym przy stosowaniu innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.²⁹

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na działanie olanzapiny przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność podczas jej stosowania z innymi lekami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem. Ponieważ wykazano in vitro antagonizm olanzapiny wobec dopaminy, lek może działać antagonistycznie w stosunku do bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.³⁰

Napady drgawek

Olanzapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub narażonych na czynniki, które mogą obniżać próg drgawkowy. Napady drgawek niezbyt często zgłaszano u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków w wywiadzie odnotowano napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.³¹

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej, późne dyskinezy występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością podczas leczenia olanzapiną. Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie jednak wraz z czasem trwania leczenia.³²

Jeżeli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Po odstawieniu olanzapiny objawy te mogą przemijająco ulec zaostrzeniu lub dopiero wtedy wystąpić.³³

Niedociśnienie ortostatyczne

W badaniach klinicznych u pacjentów w podeszłym wieku obserwowano niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. U pacjentów powyżej 65. roku życia zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego.³⁴

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat obserwowano różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny.³⁵

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych