Działania niepożądane leku Kventiax

Lek Kventiax zawierający substancję czynną kwetiapinę (w postaci hemifumaranu) może wywoływać szereg działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi lekarza prowadzącego terapię. Właściwa znajomość profilu bezpieczeństwa tego leku jest kluczowa dla zapewnienia optymalnej opieki nad pacjentem i wczesnego wykrywania potencjalnych powikłań.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Według danych klinicznych, działania niepożądane występujące z częstością ≥10% u pacjentów przyjmujących kwetiapinę obejmują: senność, zawroty głowy, ból głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, objawy odstawienia, zwiększenie stężenia triglicerydów i cholesterolu całkowitego (szczególnie frakcji LDL), zmniejszenie stężenia frakcji HDL cholesterolu, zwiększenie masy ciała, zmniejszenie zawartości hemoglobiny oraz objawy pozapiramidowe.²

Ciężkie skórne działania niepożądane

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia ciężkich skórnych działań niepożądanych (SCAR, severe cutaneous adverse reactions), do których zaliczamy:

• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS) – ciężkie, zagrażające życiu schorzenie objawiające się pęcherzami i złuszczaniem naskórka
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) – najcięższa postać SCAR z rozległym złuszczaniem naskórka
• Wysypka z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS) – reakcja nadwrażliwości z objawami systemowymi i eozynofilią

³

Objawy odstawienia

Przy przerwaniu leczenia kwetiapiną mogą wystąpić objawy odstawienia. Najczęściej obserwowane to: bezsenność, nudności, bóle głowy, biegunka, wymioty, zawroty głowy i drażliwość. Częstość ich występowania zmniejsza się znacząco po tygodniu od zaprzestania leczenia.⁴

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne, kwetiapina może powodować zaburzenia kardiologiczne, w tym:

• Niedociśnienie ortostatyczne – często występujące, związane z zawrotami głowy, tachykardią, a u niektórych pacjentów z omdleniami, szczególnie w początkowym okresie zwiększania dawki
• Wydłużenie odstępu QT
• Przedsionkowe zaburzenia rytmu
• Zatrzymanie akcji serca
• Torsades de pointes

Wymienione zaburzenia są uznane za charakterystyczne dla całej grupy leków neuroleptycznych.⁵

Zaburzenia metaboliczne

Stosowanie kwetiapiny wiąże się z ryzykiem zespołu metabolicznego, objawiającego się zaburzeniami gospodarki lipidowej i węglowodanowej oraz zwiększeniem masy ciała:

• Zwiększenie stężenia triglicerydów >200 mg/ml (≥2,258 mmol/l) u dorosłych lub ≥150 mg/dl (≥1,694 mmol/l) u pacjentów <18 lat
• Zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego ≥240 mg/ml (≥6,2064 mmol/l) u dorosłych lub ≥200 mg/dl (≥5,172 mmol/l) u pacjentów <18 lat
• Obniżenie frakcji HDL <40 mg/ml (1,025 mmol/l) u mężczyzn; <50 mg/ml (1,282 mmol/l) u kobiet
• Zwiększenie masy ciała >7% w porównaniu z wartością wyjściową

U niektórych pacjentów może występować pogorszenie więcej niż jednego czynnika metabolicznego jednocześnie.^{200 mg/ml (≥2,258 mmol/l) (pacjenci ≥18 lat) lub ≥150 mg/dl (≥1,694 mmol/l) (pacjenci <18 lat) przynajmniej w jednym badaniu. […] Stężenie cholesterolu ≥240 mg/ml (≥6,2064 mmol/l) (pacjenci ≥18 lat) lub ≥200 mg/dl (≥5,172 mmol/l) (pacjenci <18 lat) przynajmniej w jednym badaniu. […] Cholesterol frakcji HDL: <40 mg/ml (1,025 mmol/l) u mężczyzn; 7% zwiększenie masy ciała w porównaniu z wyjściową. Występuje zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia u dorosłych. […] U niektórych pacjentów w toku badań klinicznych obserwowano pogorszenie więcej niż jednego czynnika metabolicznego, którymi są masa ciała, stężenie glukozy we krwi oraz stężenie lipidów we krwi”>6}

Zaburzenia hematologiczne

Lek może powodować istotne zaburzenia hematologiczne, w tym:

• Zmniejszenie stężenia hemoglobiny do ≤13 g/dl (8,07 mmol/l) u mężczyzn; do ≤12 g/dl (7,45 mmol/l) u kobiet
• Leukopenia – zmniejszenie liczby krwinek białych ≤3 x 10⁹/l
• Neutropenia – od ≥1,5 x 10⁹/l w warunkach wyjściowych do <0,5 x 10⁹/l
• Małopłytkowość – liczba płytek ≤100 x 10⁹/l
• Agranulocytoza

<sup data-drug="Kventiax 300 mg tabletki powlekane" data-section="Działania niepożądane" title="Zmniejszenie zawartości hemoglobin do ≤13 g/dl (8,07 mmol/l) u mężczyzn; do ≤12 g/dl (7,45 mmol/l) u kobiet co najmniej w jednym pomiarze występowało u 11% pacjentów przyjmujących kwetiapinę we wszystkich badaniach obejmujących otwarte leczenie przedłużone. […] Zmiany liczby krwinek białych (WBC) są definiowane jako ≤3 x 10⁹/l w dowolnym momencie. […] Na podstawie zmiany liczby neutrofilów od ≥1,5 x 10⁹/l w warunkach wyjściowych do 7

Zaburzenia endokrynologiczne

Kwetiapina może wywoływać następujące zaburzenia endokrynologiczne:

• Hiperprolaktynemia – stężenie prolaktyny >20 μg/l (>869,56 mmol/l) u mężczyzn; >30 μg/l (>1304,34 mmol/l) u kobiet
• Zaburzenia funkcji tarczycy:
  • Zmniejszenie całkowitej T₄
  • Zmniejszenie wolnej T₄
  • Zmniejszenie całkowitej T₃
  • Podwyższenie TSH
  • Niedoczynność tarczycy
• Niewłaściwe wydzielanie hormonu antydiuretycznego

^{18 lat): >20 μg/l (>869,56 mmol/l) mężczyźni; >30 μg/l (>1304,34 mmol/l) kobiety w każdym wieku. […] hiperprolaktynemia¹⁵, zmniejszenie całkowitej T ²⁴, zmniejszenie wolnej T ²⁴, zmniejszenie całkowitej T ²⁴, podwyższenie TSH²⁴, zmniejszenie wolnej T ²⁴, niedoczynność tarczycy²¹ […] Niezbyt często: niewłaściwe wydzielanie hormonu antydiuretycznego”>8}

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia pełne zestawienie działań niepożądanych związanych z leczeniem kwetiapiną, z uwzględnieniem częstości ich występowania zgodnie z zaleceniami Rady Międzynarodowych Organizacji Nauk Medycznych (CIOMS III Working Group 1995).⁹

<sup data-drug="Kventiax 300 mg tabletki powlekane" data-section="Działania niepożądane" title="Tabela 1. Działania niepożądane związane z leczeniem kwetiapin? […] Częstość występowania działań niepożądanych określona jest jako: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100, <1/10), niezbyt często (≥1/1000, <1/100), rzadko (≥1/10 000, <1/1000), bardzo rzadko (10

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Profil działań niepożądanych u dzieci i młodzieży (w wieku 10-17 lat) różni się częściowo od profilu obserwowanego u dorosłych. Poniżej przedstawiono zestawienie działań niepożądanych, które występują częściej w populacji pediatrycznej niż u dorosłych lub nie były obserwowane u dorosłych.¹¹

* Stężenia prolaktyny (pacjenci 20 μg/l (>869,56 mmol/l) u mężczyzn; >26 μg/l (>1130,428 mmol/l) u kobiet. Zwiększenie stężenia prolaktyny do >100 μg/l wystąpiło u mniej niż 1% pacjentów.<sup data-drug="Kventiax 300 mg tabletki powlekane" data-section="Działania niepożądane" title="Stężenia prolaktyny (pacjenci 20 μg/l (>869,56 mmol/l) u mężczyzn; >26 μg/l (>1130,428 mmol/l) u kobiet w każdym wieku. Zwiększenie stężenia prolaktyny do >100 μg/l wystąpiło u mniej niż 1% pacjentów.”>12

** Częstość występowania objawów pozapiramidowych u dzieci i młodzieży jest zbliżona do obserwowanej u dorosłych.¹³

*** Na podstawie zmian powyżej klinicznie istotnych progów (przyjętych za kryteriami National Institutes of Health) lub zwiększenia >20 mmHg w odniesieniu do ciśnienia skurczowego lub o >10 mmHg w odniesieniu do ciśnienia rozkurczowego podczas dowolnego pomiaru w dwóch ostrych (3-6 tygodni) badaniach kontrolowanych placebo u dzieci i młodzieży w porównaniu z pacjentami dorosłymi.^{20 mmHg w odniesieniu do ciśnienia skurczowego lub o >10 mmHg w odniesieniu do ciśnienia rozkurczowego podczas dowolnego pomiaru w dwóch ostrych (3-6 tygodni) badaniach kontrolowanych placebo u dzieci i młodzieży w porównaniu z pacjentami dorosłymi.”>14}

**** Drażliwość u dzieci i młodzieży może wynikać z innych uwarunkowań klinicznych niż u dorosłych.¹⁵

Praktyczne zalecenia dla lekarzy

Monitorowanie pacjentów

Ze względu na szeroki zakres potencjalnych działań niepożądanych, pacjenci leczeni kwetiapiną wymagają regularnego monitorowania, szczególnie w zakresie:

• Parametrów hematologicznych – szczególnie w przypadku występowania neutropenii i objawów infekcji
• Parametrów metabolicznych – stężenie lipidów, glukozy, masa ciała
• Funkcji wątroby – aktywność enzymów wątrobowych
• Funkcji tarczycy – poziomy hormonów tarczycy i TSH
• Parametrów krążeniowych – ciśnienie tętnicze, EKG (długość odstępu QT)
• Objawów neurologicznych – objawy pozapiramidowe, dyskineza późna

<sup data-drug="Kventiax 300 mg tabletki powlekane" data-section="Działania niepożądane" title="Na podstawie zmiany liczby neutrofilów od ≥1,5 x 10⁹/l w warunkach wyjściowych do <0,5 x 10⁹/l w dowolnym momencie podczas leczenia oraz na podstawie pacjentów z ciężką neutropenią (3-krotności górnej granicy normy w dowolnym momencie) aktywności aminotransferaz (ALT, AST) lub GGTP u niektórych pacjentów przyjmujących kwetiapinę. […] Zmiany całkowitej T4, wolnej T4, całkowitej T3 oraz wolnej T3 są definiowane jako 5 mIU/l w dowolnym momencie.”>16

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁷