Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Haloperidol UNIA, 2 mg/ml, krople doustne, roztwór

W celu zapewnienia bezpiecznego stosowania produktu leczniczego Haloperidol UNIA u pacjentów, personel medyczny powinien zwrócić szczególną uwagę na następujące aspekty kliniczne i wdrożyć odpowiednie środki ostrożności.¹

Zwiększona śmiertelność wśród osób w podeszłym wieku z otępieniem

U pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z otępieniem, otrzymujących leki przeciwpsychotyczne, istnieje zwiększone ryzyko zgonu. Analizy siedemnastu badań kontrolowanych placebo (średni czas trwania 10 tygodni) wykazały, że ryzyko zgonu u pacjentów otrzymujących leki przeciwpsychotyczne było 1,6 do 1,7 razy większe niż w grupie placebo. Podczas typowego 10-tygodniowego badania kontrolowanego odsetek zgonów wynosił 4,5% u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, w porównaniu do około 2,6% w grupie placebo.²

Większość zgonów wiązała się z zaburzeniami sercowo-naczyniowymi (np. niewydolność serca, nagły zgon) lub zakażeniami (np. zapalenie płuc). Badania obserwacyjne wskazują, że leczeniu haloperydolem pacjentów w podeszłym wieku towarzyszy zwiększona umieralność. Ten związek może być silniejszy dla haloperydolu niż dla atypowych leków przeciwpsychotycznych, jest bardziej zauważalny w pierwszych 30 dniach leczenia i utrzymuje się przez co najmniej 6 miesięcy.³

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Podczas stosowania haloperydolu odnotowywano przypadki wydłużenia odstępu QTc i/lub komorowych zaburzeń rytmu, towarzyszących rzadkim przypadkom nagłych zgonów. Ryzyko takich zdarzeń zwiększa się po zastosowaniu dużych dawek, przy dużym stężeniu leku w osoczu oraz u predysponowanych pacjentów lub po podaniu pozajelitowym, a w szczególności dożylnym.⁴

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z:

• Rzadkoskurczem
• Chorobą serca
• Wydłużeniem odstępu QTc w wywiadzie rodzinnym
• Nadużywających kiedykolwiek w przeszłości lub aktualnie alkoholu
• U których stężenia haloperydolu w osoczu mogą osiągać wysokie wartości (np. osoby wolno metabolizujące przy udziale CYP2D6)

Przed rozpoczęciem leczenia zaleca się przeprowadzenie badania EKG. W trakcie terapii należy rozważyć potrzebę monitorowania EKG w celu wykrycia wydłużenia odstępu QTc lub komorowych zaburzeń rytmu. Jeżeli odstęp QT się wydłuży, zaleca się zmniejszenie dawki, a gdy odstęp QTc będzie dłuższy niż 500 ms, haloperydol należy odstawić.⁵

Zaburzenia elektrolitowe, takie jak hipokaliemia i hipomagnezemia, zwiększają ryzyko komorowych zaburzeń rytmu i należy je skorygować przed rozpoczęciem leczenia haloperydolem. Zaleca się wykonanie badania stężenia elektrolitów przed rozpoczęciem leczenia i okresowe monitorowanie w trakcie terapii.⁶

Zgłaszano również przypadki częstoskurczu i niedociśnienia (w tym niedociśnienia ortostatycznego). Zaleca się zachowanie ostrożności podczas podawania haloperydolu pacjentom z objawami niedociśnienia tętniczego lub niedociśnienia ortostatycznego.⁷

Zdarzenia naczyniowo-mózgowe

W randomizowanych badaniach klinicznych z kontrolą placebo u pacjentów z otępieniem odnotowano około 3-krotny wzrost ryzyka naczyniowo-mózgowych zdarzeń niepożądanych podczas stosowania niektórych atypowych leków przeciwpsychotycznych. Badania obserwacyjne wykazały podwyższony odsetek udarów wśród pacjentów w podeszłym wieku otrzymujących leki przeciwpsychotyczne. Wzrost ten może być większy w przypadku stosowania pochodnych butyrofenonu, w tym haloperydolu.⁸

Mechanizm prowadzący do wzrostu częstości udarów nie został poznany. Nie można wykluczyć zwiększonego ryzyka w innych grupach pacjentów. Należy zachować ostrożność stosując Haloperidol UNIA u pacjentów z czynnikami ryzyka udaru.⁹

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Stosowanie haloperydolu wiązało się z występowaniem złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN) – rzadko występującej reakcji osobniczej, charakteryzującej się:

• Wysoką gorączką
• Uogólnionym wzmożonym napięciem mięśniowym
• Niestabilnością autonomicznego układu nerwowego
• Zaburzeniami świadomości
• Podwyższoną aktywnością fosfokinazy kreatyninowej w osoczu

Hipertermia jest często wczesnym objawem tego zespołu. W przypadku wystąpienia ZZN należy niezwłocznie przerwać podawanie leku przeciwpsychotycznego, wdrożyć odpowiednie leczenie objawowe oraz uważnie obserwować pacjenta.¹⁰

Dyskinezy późne

U niektórych pacjentów po długotrwałym leczeniu lub po zakończeniu stosowania produktu leczniczego mogą wystąpić dyskinezy późne. Zespół ten charakteryzuje się przede wszystkim rytmicznymi, mimowolnymi ruchami języka, twarzy, ust lub szczęki/żuchwy. U niektórych pacjentów objawy te mogą utrzymywać się stale.¹¹

Objawy dyskinez późnych mogą być zamaskowane podczas wznawiania leczenia, zwiększania dawki lub zamiany na inny lek przeciwpsychotyczny. Jeśli wystąpią objawy przedmiotowe lub podmiotowe dyskinez późnych, należy rozważyć przerwanie stosowania każdego z leków przeciwpsychotycznych, w tym produktu Haloperidol UNIA.¹²

Objawy zespołu pozapiramidowego

Podczas stosowania haloperydolu mogą wystąpić objawy zespołu pozapiramidowego, takie jak:

• Drżenie
• Wzmożone napięcie mięśni
• Nadmierne wydzielanie śliny
• Spowolnienie ruchów
• Akatyzja
• Ostra dystonia

Stosowanie haloperydolu wiązało się z wystąpieniem akatyzji, charakteryzującej się subiektywnym uczuciem nieprzyjemnego niepokoju psychoruchowego oraz potrzebą poruszania się, czemu często towarzyszy niemożność pozostania nieruchomo w pozycji siedzącej lub stojącej. Z większym prawdopodobieństwem objawy te mogą wystąpić w kilku pierwszych tygodniach leczenia. U pacjentów z tego typu objawami zwiększanie dawki może prowadzić do ich nasilenia.¹³

Ostra dystonia może wystąpić w pierwszych dniach leczenia produktem Haloperidol UNIA, lecz stwierdzano ją także później lub po zwiększeniu dawki. Do objawów dystonii należą m.in.: kręcz szyi, grymasy twarzy, szczękościsk, protruzja języka oraz nietypowe ruchy gałek ocznych, w tym napadowe przymusowe patrzenie z rotacją gałek ocznych. Większe ryzyko tego typu reakcji występuje u mężczyzn oraz u osób w młodszym wieku.¹⁴

Leki stosowane w parkinsonizmie o działaniu cholinolitycznym mogą być stosowane, jeżeli wymaga tego opanowanie objawów zespołu pozapiramidowego, lecz nie zaleca się rutynowego ich przepisywania jako środka zapobiegawczego. Jeśli zachodzi konieczność jednoczesnego podawania leków przeciw parkinsonizmowi, można kontynuować ich stosowanie po odstawieniu produktu Haloperidol UNIA, jeżeli ich wydalanie przebiega szybciej niż haloperydolu, aby uniknąć wystąpienia lub nasilenia objawów zespołu pozapiramidowego.¹⁵

Należy pamiętać o możliwości zwiększenia ciśnienia wewnątrzgałkowego w razie jednoczesnego stosowania cholinolitycznych produktów leczniczych, w tym leków stosowanych w parkinsonizmie, z produktem leczniczym Haloperidol UNIA.¹⁶

Napady drgawkowe/Drgawki

Odnotowano, że haloperydol może wywołać napady drgawkowe. Należy zachować ostrożność u pacjentów z padaczką oraz u osób predysponowanych do drgawek (np. pacjenci odstawiający alkohol i z uszkodzeniem mózgu).¹⁷

Objawy ze strony wątroby i dróg żółciowych

Haloperydol metabolizowany jest w wątrobie, dlatego zaleca się dostosowanie dawki i zachowanie ostrożności, stosując lek u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Odnotowano pojedyncze przypadki zaburzenia czynności wątroby lub zapalenia wątroby, najczęściej z zastojem żółci.¹⁸

Objawy ze strony układu dokrewnego

Tyroksyna może nasilać działanie toksyczne haloperydolu. U osób z nadczynnością tarczycy leki przeciwpsychotyczne można stosować tylko z zachowaniem ostrożności, jednocześnie zawsze stosując leczenie w celu utrzymania prawidłowej czynności tarczycy.¹⁹

Wpływ leków przeciwpsychotycznych na gospodarkę hormonalną obejmuje hiperprolaktynemię, która może wywołać:

• Mlekotok
• Ginekomastię
• Skąpe miesiączkowanie
• Brak miesiączki

Badania z zastosowaniem ludzkich hodowli tkankowych wskazują, że prolaktyna może stymulować wzrost komórek nowotworów piersi. Należy zachować ostrożność stosując produkt Haloperidol UNIA u pacjentek z nowotworem piersi w wywiadzie oraz u pacjentów ze stwierdzoną hiperprolaktynemią i nowotworami prolaktyno-zależnymi.²⁰

Odnotowano przypadki hipoglikemii oraz zespołu nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, związane ze stosowaniem haloperydolu.²¹

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Odnotowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE) związane ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych. Z uwagi na to, że u pacjentów otrzymujących leki przeciwpsychotyczne często występują nabyte czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, przed rozpoczęciem oraz podczas leczenia produktem Haloperidol UNIA należy rozpoznać wszystkie możliwe czynniki ryzyka VTE oraz podjąć odpowiednie działania prewencyjne.²²

Odpowiedź na leczenie oraz zakończenie leczenia

W schizofrenii odpowiedź terapeutyczna na stosowanie leków przeciwpsychotycznych może być opóźniona. Po odstawieniu leków przeciwpsychotycznych, nawrót objawów choroby podstawowej może nie być widoczny przez kilka tygodni lub miesięcy.²³

Bardzo rzadko donoszono o przypadkach ostrych objawów odstawienia (w tym nudnościach, wymiotach oraz bezsenności) po nagłym odstawieniu wysokich dawek leków przeciwpsychotycznych. Jako środek ostrożności zaleca się stopniowe odstawianie.²⁴

Pacjenci z depresją

Jeżeli depresja jest objawem dominującym, zaleca się, aby produkt Haloperidol UNIA nie był stosowany w monoterapii. Haloperydol może być stosowany z lekami przeciwdepresyjnymi w stanach, gdy współistnieją depresja i psychozy.²⁵

Zmiana fazy choroby z manii na depresję

W leczeniu epizodów maniakalnych w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej istnieje ryzyko zmiany fazy z manii na depresję. Istotne jest obserwowanie pacjentów pod kątem zmiany fazy na depresyjną z towarzyszącym ryzykiem zachowań samobójczych, by wdrożyć odpowiednie leczenie, gdy taka zmiana nastąpi.²⁶

Osoby z wolnym metabolizmem przy udziale cytochromu CYP2D6

Haloperidol UNIA należy stosować z ostrożnością u pacjentów wolno metabolizujących przy udziale cytochromu P450 (CYP) 2D6 i którzy jednocześnie otrzymują inhibitor CYP3A4.²⁷

Dzieci i młodzież

Dostępne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania u dzieci i młodzieży wskazują na ryzyko rozwoju objawów pozapiramidowych, w tym dyskinezy późnej, oraz sedacji. Dostępne są ograniczone dane odnośnie bezpieczeństwa dotyczące leczenia długoterminowego.²⁸

Substancja pomocnicza o znanym działaniu

Produkt Haloperidol UNIA zawiera 150 mg alkoholu (etanolu) w 1 ml leku. Ilość alkoholu w poszczególnych dawkach wynosi:

Dla porównania, u osoby dorosłej pijącej kieliszek wina lub 500 ml piwa, stężenie alkoholu we krwi wyniesie prawdopodobnie około 50 mg/100 ml.²⁹

Ilość alkoholu w tym leku prawdopodobnie nie będzie miała wpływu na dorosłych i młodzież, a jego działanie u dzieci prawdopodobnie nie będzie zauważalne. Alkohol w tym leku może zmieniać działanie innych leków. Jeśli pacjent przyjmuje inne leki, powinien skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.³⁰

Jednoczesne podawanie z lekami zawierającymi np. glikol propylenowy lub etanol może prowadzić do kumulacji etanolu i wywoływać działania niepożądane.³¹

Szczególne grupy pacjentów stosujące lek zawierający etanol:

• Kobiety w ciąży lub karmiące piersią powinny poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku
• Osoby uzależnione od alkoholu powinny poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku

³²