Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Olanzapine APC

Skuteczność terapeutyczna olanzapiny może wymagać kilku dni lub tygodni od rozpoczęcia leczenia. W tym czasie niezbędne jest wnikliwe monitorowanie stanu klinicznego pacjenta w celu oceny odpowiedzi na leczenie i występowania potencjalnych działań niepożądanych.¹

Przeciwwskazania dotyczące leczenia otępienia

Olanzapina nie jest zalecana do stosowania u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na następujące zagrożenia:²

• Zwiększone ryzyko zgonu – w kontrolowanych badaniach klinicznych z udziałem osób starszych (średni wiek 78 lat) z psychozą lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem, stwierdzono dwukrotny wzrost śmiertelności u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy placebo (3,5% vs 1,5%)³
• Czynniki ryzyka zwiększonej śmiertelności obejmują: wiek powyżej 65 lat, dysfagia, sedacja, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc (w tym zapalenie płuc z aspiracją lub bez aspiracji) oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin⁴
• Zwiększone ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych – w tych samych badaniach odnotowano trzykrotny wzrost częstości występowania niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych (np. udar, TIA) w grupie olanzapiny w porównaniu z placebo (1,3% vs 0,4%)⁵
• Czynniki ryzyka zdarzeń naczyniowo-mózgowych: wiek powyżej 75 lat, otępienie naczyniowe lub mieszane⁶

Choroba Parkinsona

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy związanej z przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych stwierdzono, że olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych, a jednocześnie bardzo często obserwowano nasilenie objawów parkinsonizmu i częstsze występowanie omamów. Badania prowadzono u stabilnych pacjentów przyjmujących minimalne skuteczne dawki leków przeciwparkinsonowych (agonistów dopaminy) w stałych dawkach przez cały okres badania.⁷

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

ZZN to potencjalnie zagrażające życiu powikłanie związane ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Klinicznie charakteryzuje się:⁸

• Bardzo wysoką gorączką
• Sztywnością mięśni
• Zaburzeniami świadomości
• Objawami niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia krwi, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Dodatkowo mogą wystąpić: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. W przypadku pojawienia się objawów ZZN lub niewyjaśnionej wysokiej gorączki bez innych objawów ZZN, należy natychmiast odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁹

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas stosowania olanzapiny niezbyt często odnotowywano przypadki hiperglikemii oraz rozwoju lub nasilenia cukrzycy, niekiedy z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym przypadki zakończone zgonem. U niektórych pacjentów czynnikiem ryzyka mogło być wcześniejsze zwiększenie masy ciała.¹⁰

Konieczne jest odpowiednie monitorowanie pacjentów zgodnie z wytycznymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• Pomiar stężenia glukozy we krwi:
  • przed rozpoczęciem leczenia
  • 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia
  • następnie raz w roku
• Monitorowanie objawów hiperglikemii (wzmożone pragnienie, wielomocz, zwiększony apetyt, osłabienie) u wszystkich pacjentów leczonych przeciwpsychotycznie
• Regularna kontrola glikemii u pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka rozwoju cukrzycy
• Kontrola masy ciała:
  • przed rozpoczęciem leczenia
  • po 4, 8 i 12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia
  • następnie raz na kwartał

¹¹

Zaburzenia lipidowe

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w profilu lipidowym. Konieczne jest monitorowanie stężenia lipidów, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami gospodarki lipidowej oraz u osób z czynnikami ryzyka ich rozwoju.¹²

Badania lipidowe należy wykonywać:

• przed rozpoczęciem leczenia
• po 12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia
• następnie co 5 lat

¹³

Działanie przeciwcholinergiczne

Chociaż olanzapina wykazuje działanie przeciwcholinergiczne in vitro, doświadczenia kliniczne wskazują na niską częstość związanych z tym objawów. Niemniej jednak, ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne z olanzapiną u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować ostrożność przepisując produkt pacjentom z:¹⁴

• Przerostem gruczołu krokowego
• Niedrożnością porażenną jelit
• Podobnymi schorzeniami związanymi z układem cholinergicznym

Czynność wątroby

U pacjentów leczonych olanzapiną często obserwowano przemijające i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), szczególnie w początkowej fazie leczenia. Należy zachować szczególną ostrożność i wdrożyć monitorowanie u pacjentów:¹⁵

• Ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• Z objawami niewydolności wątroby
• Z uprzednio stwierdzoną ograniczoną rezerwą wątrobową
• Stosujących leki potencjalnie hepatotoksyczne

W przypadku rozpoznania zapalenia wątroby (w tym wątrobowokomórkowego i cholestatycznego uszkodzenia wątroby oraz mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) należy przerwać leczenie olanzapiną.¹⁶

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów z:¹⁷

• Małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych (z jakiejkolwiek przyczyny)
• Przyjmującymi leki mogące wywoływać neutropenię
• Polekowym uszkodzeniem szpiku kostnego w wywiadzie
• Zahamowaniem czynności szpiku kostnego spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią
• Hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

Szczególnej uwagi wymaga fakt, że u pacjentów otrzymujących jednocześnie olanzapinę i walproinian często zgłaszano występowanie neutropenii.¹⁸

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) po nagłym przerwaniu leczenia olanzapiną zgłaszano występowanie ostrych objawów odstawienia, takich jak:¹⁹

• Pocenie się
• Bezsenność
• Drżenie
• Lęk
• Nudności lub wymioty

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc u pacjentów leczonych olanzapiną (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] przy wartości początkowej <500 ms) występowało niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100). Nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych w porównaniu z placebo.²⁰

Należy zachować ostrożność, zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, szczególnie u pacjentów:²¹

• W podeszłym wieku
• Z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• Z zastoinową niewydolnością serca
• Z przerostem mięśnia sercowego
• Ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

Zakrzep z zatorami

Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) podczas leczenia olanzapiną zgłaszano przemijające występowanie zakrzepu z zatorami w układzie żylnym. Związek przyczynowy między tymi zdarzeniami a leczeniem olanzapiną nie został jednoznacznie ustalony.²²

Ze względu na częste występowanie czynników ryzyka zakrzepicy żylnej u pacjentów ze schizofrenią, należy zidentyfikować wszystkie potencjalne czynniki ryzyka (np. unieruchomienie) i wdrożyć odpowiednie działania profilaktyczne.²³

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na działanie olanzapiny przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność podczas jej jednoczesnego stosowania z innymi lekami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem. Ponieważ in vitro wykazano antagonizm olanzapiny z dopaminą, może ona wykazywać działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.²⁴

Napady drgawek

Olanzapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych działaniu czynników obniżających próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną, przy czym w większości tych przypadków zgłaszano wcześniejsze napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.²⁵

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej, późne dyskinezy występowały z istotnie mniejszą statystycznie częstością w grupie leczonej olanzapiną. Jednak ryzyko późnych dyskinez wzrasta wraz z czasem trwania leczenia, dlatego w przypadku wystąpienia objawów późnych dyskinez u pacjenta przyjmującego olanzapinę należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Po odstawieniu olanzapiny objawy te mogą ulec zaostrzeniu lub dopiero się ujawnić.²⁶

Niedociśnienie ortostatyczne

W badaniach klinicznych niezbyt często obserwowano niedociśnienie ortostatyczne u osób w podeszłym wieku leczonych olanzapiną. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów powyżej 65. roku życia.²⁷

Nagły zgon sercowy

W raportach post-marketingowych zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących olanzapinę. W retrospektywnym badaniu obserwacyjnym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie wyższe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Wykazano, że ryzyko to jest porównywalne do ryzyka związanego ze stosowaniem innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.²⁸

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania u dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat obserwowano różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny. Długoterminowe konsekwencje tych zdarzeń nie zostały zbadane i pozostają nieznane.²⁹

Uwagi dotyczące substancji pomocniczych

Aspartam: Produkt leczniczy Olanzapine APC zawiera aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny. Może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią.³⁰

W zależności od dawki produktu, każda tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej zawiera następujące ilości aspartamu:

Sód: Produkt leczniczy Olanzapine APC zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę ulegającą rozpadowi w jamie ustnej, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.³¹