wyprysk atopowy

Wyprysk atopowy, inaczej atopowe zapalenie skóry (AZS), to przewlekła, nawrotowa choroba zapalna skóry, charakteryzująca się silnym świądem i typowym umiejscowieniem zmian. Choroba ma podłoże genetyczne i wynika z zaburzeń w barierze naskórkowej oraz nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej.

Charakterystyczne objawy AZS to przede wszystkim nasilony świąd, suchość skóry oraz zmiany wypryskowe, które mogą mieć charakter ostry (z obrzękiem, zaczerwienieniem i wysiękiem) lub przewlekły (z pogrubieniem i lichenifikacją skóry). U niemowląt zmiany występują głównie na twarzy i wyprostnych częściach kończyn, u dzieci starszych i dorosłych dominują w zgięciach stawowych.

Leczenie wyprysku atopowego jest kompleksowe i obejmuje: odbudowę bariery naskórkowej poprzez regularne stosowanie emolientów, leczenie przeciwzapalne (miejscowe glikokortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny), kontrolę świądu, identyfikację i eliminację czynników zaostrzających oraz edukację pacjenta. W ciężkich przypadkach stosuje się fototerapię lub leczenie systemowe, w tym nowoczesne terapie biologiczne.

Istotną rolę w terapii odgrywa profilaktyka zaostrzeń, polegająca na unikaniu alergenów i czynników drażniących, stosowaniu odpowiedniej pielęgnacji skóry oraz eliminacji czynników środowiskowych nasilających objawy choroby. Postępowanie terapeutyczne powinno być dostosowane do wieku pacjenta, nasilenia zmian i fazy choroby.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dermovate 0,5 mg/ml

Dermovate w postaci roztworu na skórę o stężeniu 0,5 mg/ml klobetazolu propionianu jest wskazany do miejscowego leczenia zapalnych dermatoz owłosionej skóry głowy, zwłaszcza łuszczycy oraz trudnych w leczeniu postaci wyprysku (przewlekły wyprysk kontaktowy, atopowy w fazie zaostrzenia, liszaj prosty przewlekły). Preparat jest szczególnie użyteczny w sytuacjach oporności na słabsze kortykosteroidy i powinien być stosowany jako lek drugiego rzutu. Roztwór ułatwia aplikację i penetrację substancji czynnej w obrębie owłosionej skóry, co jest istotne ze względu na specyfikę lokalizacji zmian chorobowych.
dermatoza zapalna, działanie przeciwzapalne, klobetazolu propionian, kortykosteroid miejscowy, lek drugiego rzutu, liszaj prosty przewlekły, łuszczyca owłosionej skóry głowy, miejscowy kortykosteroid, neurodermitis, wyprysk atopowy, zmiany łuszczycowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Salofalk 500 500 mg

Mesalazyna, substancja czynna preparatu Salofalk 500 mg w formie czopków doodbytniczych, może wywoływać zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe działania niepożądane. Do najpoważniejszych należą zaburzenia hematologiczne (np. niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, pancytopenia), reakcje narządowe obejmujące serce (zapalenie osierdzia, mięśnia sercowego), płuca (alergiczne i zwłókniające zapalenia), nerki (ostre i przewlekłe śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek) oraz wątrobę (zapalenie, cholestaza). Często obserwuje się dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha, biegunka, nudności i wymioty, a także rzadkie, ale ciężkie powikłania jak ostre zapalenie trzustki. Występują także liczne reakcje skórne, w tym ciężkie SCAR (DRESS, SJS, TEN), które wymagają natychmiastowego odstawienia leku i interwencji medycznej. Pacjenci z atopowymi schorzeniami skóry są szczególnie narażeni na nasilenie reakcji nadwrażliwości na światło.
agranulocytoza, atopowe zapalenie skóry, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, cholestatyczne zapalenie wątroby, duszność, eozynofilia płucna, kamica układu moczowego, kwas 5-aminosalicylowy, leukopenia, łysienie, mesalazyna, nadwrażliwość na światło, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, nudności, oligospermia, ostre zapalenie trzustki, pancytopenia, reakcja polekowa z eozynofilią, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wymioty, wyprysk atopowy, wzdęcia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie hematologiczne, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, zwłóknienie płuc
Leksykon substancji czynnych
Kliochinol – Dawkowanie i sposób podawania

Kliochinol, stosowany w dermatologii głównie w stężeniu 30 mg/g w preparatach takich jak Betnovate C (betametazonu walerianian 1,22 mg/g + kliochinol 30 mg/g) oraz Lorinden C (flumetazonu piwalan 0,2 mg/g + kliochinol 30 mg/g), wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Betnovate C aplikuje się 1-2 razy na dobę na zmienione chorobowo miejsca, z maksymalnym czasem stosowania do 7 dni (5 dni na twarz), z możliwością stosowania opatrunku okluzyjnego w stanach opornych, natomiast Lorinden C stosuje się 1-2 razy na dobę, nie dłużej niż 2 tygodnie (7 dni na twarz), z ograniczeniem do 15 g tygodniowo i bez stosowania na twarz u dzieci powyżej 2 lat. U dzieci i osób starszych zaleca się szczególną ostrożność ze względu na ryzyko zwiększonego wchłaniania ogólnoustrojowego i potencjalnych działań niepożądanych, zwłaszcza przy niewydolności nerek lub wątroby.
alergia kontaktowa, atopowe zapalenie skóry, betametazon, betametazonu walerianian, chlorchinaldol, dermatoza, działanie niepożądane, efekt z odbicia, emolient, flumetazonu piwalan, kliochinol, kortykosteroid, liszajowacenie, mieszanina chinolinowa, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, opatrunek okluzyjny, preparat dermatologiczny, rogowacenie, terapia przerywana, test płatkowy, toksyczność ogólnoustrojowa, wchłanianie ogólnoustrojowe, wyprysk atopowy, zestaw diagnostyczny, zmiany łuszczycowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Asamax 250 250 mg

Lek Asamax zawierający mesalazynę w dawkach 250 mg i 500 mg, stosowany w terapii chorób zapalnych jelit, wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, które należy monitorować. Do najpoważniejszych należą ciężkie skórne reakcje nadwrażliwości (SCAR), takie jak DRESS, zespół Stevensa i Johnsona (SJS) oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), wymagające natychmiastowego odstawienia leku. Częste działania niepożądane obejmują zaburzenia hematologiczne, takie jak niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, pancytopenia, neutropenia, leukopenia i trombocytopenia, a także eozynofilię. Niezbyt często obserwuje się reakcje nadwrażliwości immunologicznej, w tym wyprysk alergiczny, gorączkę polekową, toczeń rumieniowaty i pancolitis. Rzadko występują zaburzenia neurologiczne (ból głowy, zawroty głowy, neuropatia obwodowa), a bardzo rzadko zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia.
agranulocytoza, Asamax, atopowe zapalenie skóry, ból brzucha, cholestatyczne zapalenie wątroby, ciężkie skórne działania niepożądane, eozynofilia, eozynofilia płucna, fotosensytywność, gorączka polekowa, kamica moczowa, leukopenia, mesalazyna, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pancytopenia, pęcherzowe zapalenie skóry, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, wyprysk alergiczny, wyprysk atopowy, zapalenie całej okrężnicy, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Gebetil (0,64 mg + 1 mg)/g

Produkt leczniczy Gebetil w postaci kremu zawiera 0,64 mg betametazonu dipropionianu (0,5 mg betametazonu) oraz 1 mg gentamycyny (1,67 mg gentamycyny siarczanu) na gram preparatu. Betametazon dipropionian, jako glikokortykosteroid stosowany miejscowo, wykazuje farmakokinetykę podobną do podawanych ogólnoustrojowo kortykosteroidów, z wchłanianiem przez skórę zależnym od podłoża, stanu skóry oraz stosowania opatrunków okluzyjnych. W badaniach klinicznych u pacjentów z łuszczycą i atopowym zapaleniem skóry odnotowano przemijające obniżenie stężenia kortyzolu w osoczu przy stosowaniu >60 g kremu na dobę przez 4 tygodnie. Gentamycyna, aminoglikozyd o charakterystycznej dwufazowej kinetyce eliminacji (okres półtrwania 2 godziny w fazie wczesnej i 100-150 godzin w fazie późnej), jest wchłaniana przez skórę w różnym stopniu: około 2% z kremu i 0,5% z maści na nieuszkodzonej skórze, a znacznie więcej w przypadku ran i oparzeń, co może prowadzić do stężeń w surowicy do 1 μg/mL przy standardowym stosowaniu i do 4,3 μg/mL przy oparzeniach.
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyki miejscowe, betametazonu dipropionian, choroby skóry, gentamycyny siarczan, glikokortykosteroid, glikokortykosteroidy ogólnoustrojowe, kortykosteroidy miejscowe, łuszczyca, okres półtrwania, opatrunek okluzyjny, podłoże leku, przesączanie kłębuszkowe, stężenie gentamycyny, stężenie kortyzolu, wchłanianie przezskórne, wiązanie z białkami osocza, wyprysk atopowy, zapalenie skóry
Leksykon leków
Działania niepożądane – Pentasa 2 g

Lek Pentasa zawiera mesalazynę w dawce 2 g granulatu o przedłużonym uwalnianiu i może powodować szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwuje się zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, ból brzucha, nudności, wymioty) oraz bóle głowy i wysypki skórne. Należy zwrócić szczególną uwagę na rzadkie, ale poważne reakcje, takie jak ciężkie skórne reakcje nadwrażliwości (SCAR), w tym zespół Stevensa i Johnsona (SJS) oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN). Ponadto, mogą wystąpić zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, ostre zapalenie trzustki, a także zaburzenia czynności nerek i wątroby, które prawdopodobnie mają podłoże alergiczne. Wiele z tych objawów może być trudnych do odróżnienia od manifestacji samej choroby zapalnej jelita, co komplikuje ocenę związku przyczynowo-skutkowego.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, alergiczne zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, ból brzucha, choroba zapalna jelita, ciężkie skórne działania niepożądane, eozynofilia, eozynofilia płucna, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotransferaza, gorączka polekowa, granulat o przedłużonym uwalnianiu, granulocytopenia, kamica układu moczowego, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, mesalazyna, naciek płucny, nadwrażliwość na światło, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, oligospermia, ostre zapalenie trzustki, pancolitis, pancytopenia, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wyprysk atopowy, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie nerek, zapalenie osierdzia, zapalenie wątroby, zastoinowe zapalenie wątroby, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczeniopodobny, zwiększona aktywność aminotransferaz
Leksykon substancji czynnych
Rajgras wyniosły – Działania niepożądane

Rajgras wyniosły (Arrhenatherum elatius) jest istotnym alergenem pyłkowym stosowanym w immunoterapii swoistej, jednak jego obecność w preparatach może wywoływać szerokie spektrum działań niepożądanych. Reakcje te obejmują od łagodnych objawów miejscowych, takich jak świąd, rumień i obrzęk o średnicy 5-10 cm w miejscu iniekcji, po ciężkie reakcje ogólnoustrojowe, w tym wstrząs anafilaktyczny, pokrzywkę, obrzęk Quincke’go oraz zaostrzenie astmy. Charakterystyczne są także podskórne ziarniniaki, pojawiające się 2-3 tygodnie po podaniu, związane z obecnością wodorotlenku glinu, które mogą utrzymywać się do 6 tygodni. Preparaty podjęzykowe mogą wywoływać świąd gardła, pieczenie jamy ustnej, obrzęk warg oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak bóle brzucha i biegunka. Reakcje te wymagają monitorowania i odpowiedniego postępowania, zwłaszcza u pacjentów z astmą lub wcześniejszymi alergiami.
choroba posurowicza, duszność, immunoterapia alergenowa, immunoterapia swoista, kichanie, mieszanka alergenowa, nieżyt spojówek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, pieczenie oczu, pieczenie w jamie ustnej, pokrzywka uogólniona, preparat podjęzykowy, rajgras wyniosły, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej, wodorotlenek glinu, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk atopowy, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zaostrzenie astmy, ziarniniak
Leksykon chorób i schorzeń
Wysypki u niemowląt i dzieci – Zapobieganie i profilaktyka

Wysypki skórne u niemowląt i dzieci są powszechne ze względu na wrażliwość ich skóry. Profilaktyka opiera się na utrzymaniu skóry w czystości i suchości, stosowaniu łagodnych, bezzapachowych środków myjących oraz regularnym używaniu emolientów, szczególnie po kąpieli w wodzie o temperaturze 36-38°C przez 5-10 minut. Kluczowe jest także odpowiednie ubieranie dzieci w przewiewne, naturalne materiały, unikanie przegrzania oraz częste zmiany pieluch, stosowanie kremów barierowych (np. z tlenkiem cynku) i zapewnienie „powietrznych kąpieli” w profilaktyce odparzeń pieluszkowych. Wysypka cieplna wymaga utrzymania chłodnego i suchego środowiska oraz unikania nadmiernego ubierania, natomiast atopowe zapalenie skóry (AZS) wymaga codziennej pielęgnacji emolientami, unikania alergenów i drażniących substancji oraz stosowania bezzapachowych kosmetyków dedykowanych skórze atopowej.
alergia kontaktowa, alergia pokarmowa, alergia wziewna, anafilaksja, atopowe zapalenie skóry, bariera ochronna skóry, bariera skórna, egzema, emolient, gruczoł potowy, infekcja bakteryjna, infekcja grzybicza, infekcja wirusowa, krem barierowy, liszajec zakaźny, odparzenie pieluszkowe, pieluszkowe zapalenie skóry, płonica, pokrowiec przeciwalergiczny, pokrzywka, potówka, reakcja alergiczna, szczepionka MMR, szkarlatyna, tlenek cynku, wrażliwość skóry, wyprysk atopowy, wysypka cieplna, wysypka meningokokowa, wysypka polekowa, wysypka skórna, zapalenie opon mózgowych
Leksykon chorób i schorzeń
Wyprysk krążkowy – Patofizjologia i mechanizm

Wyprysk krążkowy (eczema nummulare) to przewlekła choroba zapalna skóry, charakteryzująca się dobrze odgraniczonymi, okrągłymi zmianami. Patogeneza obejmuje dysfunkcję bariery lipidowej naskórka, co prowadzi do zwiększonej penetracji alergenów i bakterii, wywołując odpowiedź immunologiczną. Kluczową rolę odgrywają cytokiny, takie jak IFN-γ i IL-17, które indukują rekrutację limfocytów T i komórek dendrytycznych, skutkując hiperplazją naskórka. Kolonizacja Staphylococcus aureus oraz czynniki środowiskowe (niska wilgotność, zimny klimat) i alergeny kontaktowe (np. nikiel, kobalt, chromian) nasilają objawy. Częstość alergii kontaktowej w wyprysku krążkowym wynosi od 30,1% do 77,9%. Ponadto, leki takie jak interferon, rybawiryna, inhibitory TNF-alfa i statyny mogą indukować lub nasilać zmiany skórne.
alergen kontaktowy, alergiczne zapalenie skóry, chymaza, czynnik martwicy nowotworów alfa, diuretyk, dysfunkcja bariery naskórkowej, guselkumab, Helicobacter pylori, hiperplazja naskórka, interferon gamma, interleukina-17, kolonizacja bakteryjna, komórka dendrytyczna, komórka Langerhansa, komórka tuczna, kontaktowe zapalenie skóry, limfocyt T, nadwrażliwość typu opóźnionego, neuropeptyd, retinoid, rybawiryna, siarczan niklu, Staphylococcus aureus, statyna, TNF-alfa, wyprysk atopowy, wyprysk krążkowy, xerosis, zastój żylny
Leksykon substancji czynnych
Nitrofural – Wskazania do stosowania

Nitrofural (Nitrofuralum) to związek nitrofuranowy o działaniu przeciwbakteryjnym, dostępny w Polsce w postaci maści o stężeniu 2 mg/g (Nifux, Nitrofurazon). Preparat jest wskazany do leczenia bakteryjnych zakażeń skóry wywołanych przez Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, Escherichia coli, Proteus spp. oraz Enterobacter aerogenes. Stosuje się go także w terapii wtórnych zakażeń bakteryjnych na podłożu alergicznym, wspomagająco w leczeniu oparzeń i owrzodzeń skórnych oraz profilaktycznie w zapobieganiu zakażeniom ran pooperacyjnych i przeszczepów skórnych. Nitrofural wykazuje skuteczność w eliminacji patogenów, co sprzyja gojeniu i minimalizuje ryzyko powikłań infekcyjnych, zwłaszcza w środowisku szpitalnym. Preparat aplikuje się bezpośrednio na oczyszczoną ranę lub na sterylny opatrunek, zgodnie z protokołami postępowania chirurgicznego i mikrobiologicznym rozpoznaniem zakażenia.
bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, czyrak, działanie przeciwbakteryjne, Enterobacter aerogenes, Escherichia coli, flora bakteryjna, kolonizacja bakteryjna, kontaktowe zapalenie skóry, leczenie empiryczne, liszajec zakaźny, nitrofural, odleżyna, oparzenie, oporność na antybiotyki, owrzodzenie skórne, owrzodzenie żylne podudzi, Proteus, przeszczep skórny, ropień, róża, spektrum przeciwbakteryjne, Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, wtórne zakażenie bakteryjne, wyprysk atopowy, zakażenie bakteryjne skóry, zakażenie rany pooperacyjnej, zapalenie mieszków włosowych
Leksykon substancji czynnych
Komosa biała – Działania niepożądane

Preparaty alergenowe zawierające komosę białą (Chenopodium album), takie jak Catalet C (zawiesina do wstrzykiwań) oraz Perosall C (roztwór podjęzykowy), stosowane w immunoterapii swoistej, mogą wywoływać różnorodne działania niepożądane o częstości nieznanej na podstawie dostępnych danych. W przypadku Catalet C obserwowano reakcje alergiczne od łagodnych (wyprysk atopowy) przez umiarkowane (pokrzywka) do ciężkich (obrzęk Quincke’go, wstrząs anafilaktyczny). Działania niepożądane obejmowały także objawy ze strony układu oddechowego (kichanie, kaszel, świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej), narządu wzroku (pieczenie oczu) oraz miejscowe reakcje w miejscu podania, takie jak swędzenie, rumień i obrzęk o średnicy 5-10 cm, pojawiające się do 20 minut po iniekcji lub później, a także podskórne, swędzące guzki (ziarniniaki) związane z wodorotlenkiem glinu, które mogą utrzymywać się do 6 tygodni. Wystąpienie mnogich guzków stanowi wskazanie do przerwania immunoterapii. Wśród działań ogólnych odnotowano również gorączkę. Do tej pory nie zgłoszono ciężkich działań niepożądanych w ramach monitorowania spontanicznego po zastosowaniu Catalet C.
alergeny pyłku chwastów, alergoidy, astma, ból brzucha, Catalet C, immunoterapia podjęzykowa, immunoterapia swoista, komosa biała, nieżyt nosa, nieżyt spojówek, obrzęk Quinckego, obrzęk warg, Perosall C, pieczenie oczu, pokrzywka, preparat alergenowy, świąd skóry, świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej, wodorotlenek glinu, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk atopowy, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, ziarniniak
Leksykon substancji czynnych
żyto zwyczajne – Działania niepożądane

Immunoterapia swoista z wykorzystaniem żyta zwyczajnego (Secale cereale) jest skuteczną metodą leczenia alergii na pyłki traw, jednak wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych o różnym nasileniu. Reakcje miejscowe po iniekcjach (np. Catalet T, Pollinex+Rye) obejmują świąd, rumień o średnicy 5-10 cm, obrzęk oraz podskórne, swędzące guzki (ziarniniaki), które pojawiają się zwykle 2-3 tygodnie po podaniu i mogą utrzymywać się do 6 tygodni, związane z obecnością wodorotlenku glinu. W przypadku immunoterapii podjęzykowej (np. Perosall T13) dominują objawy miejscowe takie jak świąd gardła, pieczenie jamy ustnej i obrzęk warg. Wystąpienie mnogich guzków podskórnych stanowi wskazanie do przerwania terapii, decyzję podejmuje lekarz prowadzący.
alergia na pyłki traw, anafilaksja, choroba posurowicza, egzema atopowa, immunoterapia alergenowa, immunoterapia podjęzykowa, immunoterapia swoista, napad astmatyczny, niewydolność oddechowa, nieżyt nosa, nieżyt spojówek, obrzęk miejscowy, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, obrzęk węzłów chłonnych, obturacja dróg oddechowych, pokrzywka, rumień, skurcz oskrzeli, stwardnienie podskórne, świszczący oddech, uogólniona pokrzywka, wodorotlenek glinu, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk atopowy, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaostrzenie astmy, ziarniniak, żyto zwyczajne
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Cutivate 0,5 mg/g

Cutivate 0,5 mg/g krem zawierający flutykazon propionian jest wskazany do miejscowego stosowania na wilgotne i sączące się zmiany skórne. Zalecana dawka to aplikacja cienkiej warstwy kremu 1-2 razy na dobę, dostosowana do wieku pacjenta i charakteru zmian, z maksymalnym czasem terapii do 4 tygodni. U dzieci powyżej 1. roku życia stosuje się najmniejszą skuteczną dawkę, a brak poprawy po 7 dniach wymaga ponownej oceny rozpoznania. U dorosłych weryfikacja diagnozy powinna nastąpić po 2-4 tygodniach. Preparat jest przeciwwskazany u dzieci w 1. roku życia. W terapii atopowego zapalenia skóry leczenie flutykazonem powinno być stopniowo wycofywane po uzyskaniu poprawy, z przejściem na emolienty w celu podtrzymania efektu i uniknięcia efektu z odbicia.
atopowe zapalenie skóry, bariera naskórkowa, chorobowo zmieniona skóra, Cutivate, działania niepożądane kortykosteroidów, działanie ogólnoustrojowe, efekt z odbicia, emolient, flutykazon propionian, kortykosteroid, metabolizm leku, poprawa kliniczna, terapia podtrzymująca, wyprysk atopowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Kwas 5-aminosalicylowy – Działania niepożądane

Kwas 5-aminosalicylowy (mesalazyna) jest skutecznym lekiem w terapii chorób zapalnych jelit, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych obejmujących różne układy i narządy. Do najpoważniejszych należą ciężkie reakcje skórne typu SCAR (DRESS, SJS, TEN), które mogą prowadzić do rozległych uszkodzeń skóry i błon śluzowych oraz wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Rzadkie, ale groźne są także zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, pancytopenia) zwiększające ryzyko infekcji i krwawień, a także poważne powikłania sercowo-naczyniowe (zapalenie osierdzia, mięśnia sercowego) i oddechowe (alergiczne i zwłókniające reakcje płucne). Często obserwuje się działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha, biegunka, nudności, a także rzadkie, ale zagrażające życiu ostre zapalenie trzustki. Mesalazyna może również indukować nefrotoksyczność (ostre i przewlekłe śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek) oraz hepatotoksyczność (cholestatyczne i komórkowe zapalenie wątroby), co wymaga regularnego monitorowania parametrów nerkowych i wątrobowych.
agranulocytoza, atopowe zapalenie skóry, ból stawów, cholestatyczne zapalenie wątroby, choroba zapalna jelit, ciężka reakcja skórna, ciężkie skórne działanie niepożądane, eozynofilia, kamica układu moczowego, kwas 5-aminosalicylowy, leczenie nerkozastępcze, leukopenia, mesalazyna, mialgia, nadwrażliwość na światło, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, oligospermia, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pancolitis, pancytopenia, przewlekła choroba nerek, reakcja nadwrażliwości, reakcja polekowa z eozynofilią, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wyprysk atopowy, zaburzenie morfologii krwi, zaburzenie rytmu serca, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zwiększona aktywność aminotransferaz, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Działania niepożądane – Pentasa 500 mg

Mesalazyna w dawce 500 mg, zawarta w leku Pentasa, może wywoływać liczne działania niepożądane, z których najczęstsze dotyczą przewodu pokarmowego (biegunka, ból brzucha, nudności, wymioty, wzdęcie) oraz skóry (wysypka, pokrzywka, wysypka rumieniowa). Rzadziej obserwuje się poważne reakcje alergiczne, takie jak DRESS, rumień wielopostaciowy, a także ciężkie skórne reakcje SCAR, w tym zespół Stevensa i Johnsona (SJS) oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), które wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Bardzo rzadkie, ale istotne działania niepożądane obejmują zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, neutropenia, pancytopenia), zapalenia narządów (mięśnia sercowego, osierdzia, trzustki, wątroby, nerek) o prawdopodobnym podłożu alergicznym, a także neuropatię obwodową i reakcje alergiczne w płucach (alergiczne zapalenie pęcherzyków, śródmiąższowa choroba płuc). Warto podkreślić, że mechanizmy niektórych powikłań pozostają nie do końca poznane, a objawy mogą nakładać się z manifestacją podstawowej choroby zapalnej jelit.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, eozynofilia, fotodermatoza, gorączka polekowa, kamica moczowa, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, mesalazyna, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, oligospermia, pancolitis, pancytopenia, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wyprysk atopowy, wysypka skórna, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny
Leksykon substancji czynnych
Glicerol – Właściwości farmakodynamiczne

Glicerol wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, wykorzystywane w dermatologii, żywieniu pozajelitowym oraz kardiologii. W preparatach dermatologicznych, takich jak emoliumLEK (20% glicerolu, tj. 200 mg/g), glicerol pełni funkcję silnego środka nawilżającego i ochronnego, wzmacniając barierę skórną, zmniejszając przeznaskórkową utratę wody (TEWL) oraz łagodząc świąd. Badania kliniczne potwierdzają jego skuteczność w poprawie funkcji bariery skórnej u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry, wykazując istotne zmniejszenie zaczerwienienia i podrażnienia skóry. Glicerol jest bezpieczny do stosowania u dzieci we wszystkich grupach wiekowych, co potwierdza decyzja Europejskiej Agencji Leków.
atopowe zapalenie skóry, bariera skórna, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, cyklaza guanylowa, cykliczny guanylomonofosforan, działanie keratolityczne, działanie naczyniorozszerzające, emulsja do infuzji, glicerolu triazotan, glikoliza, krążenie oboczne, pojemnościowy układ żylny, przewlekła dermatoza, przeznaskórkowa utrata wody, śródbłonek naczyniowy, substrat energetyczny, świąd skóry, tlenek azotu, trigliceryd, wolne kwasy tłuszczowe, wyprysk atopowy, zespół podkradania wieńcowego, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Alergoid olchy – Działania niepożądane

Alergoid olchy, będący składnikiem mieszanki alergoidów pyłku drzew w preparacie Catalet D (dostępny w stężeniach od 25 JS do 5000 JS), może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu i charakterze. Częstość ich występowania jest określana jako nieznana ze względu na monitorowanie spontaniczne po wprowadzeniu produktu do obrotu. Do najważniejszych działań niepożądanych należą zaburzenia układu immunologicznego (wyprysk atopowy, pokrzywka, obrzęk Quincke’go, reakcje alergiczne, wstrząs anafilaktyczny), objawy ze strony układu oddechowego (kichanie, kaszel, świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej), reakcje miejscowe w miejscu podania (swędzenie, rumień, obrzęk 5-10 cm, podskórne ziarniniaki utrzymujące się do 6 tygodni) oraz objawy ogólne, takie jak gorączka. Ziarniniaki są związane z obecnością wodorotlenku glinu i w przypadku mnogich zmian zaleca się przerwanie immunoterapii. Wystąpienie ciężkich działań niepożądanych wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i przerwania leczenia.
alergoid olchy, alergoid pyłku drzew, gorączka, immunoterapia, kaszel, kichanie, objaw ogólnoustrojowy, obrzęk krtani, obrzęk miejscowy, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, pieczenie oczu, pokrzywka, pyłek brzozy, pyłek leszczyny pospolitej, pyłek olchy, reakcja alergiczna, reakcja miejscowa, rumień, swędzenie, świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej, wodorotlenek glinu, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk atopowy, zaburzenie oka, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie układu oddechowego, ziarniniak podskórny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Salofalk 500 500 mg

Salofalk 500, zawierający 500 mg mesalazyny w postaci tabletek dojelitowych, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, które wymagają ścisłego monitorowania klinicznego. Najczęściej obserwuje się objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha, biegunka, niestrawność, wzdęcia, nudności i wymioty (≥1/100 do <1/10). Rzadziej mogą wystąpić poważne powikłania, w tym ostre zapalenie trzustki, cholestatyczne zapalenie wątroby, zapalenie wątroby, a także zaburzenia hematologiczne, takie jak niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, pancytopenia, neutropenia, leukopenia i trombocytopenia (częstość bardzo rzadka <1/10 000). Szczególną uwagę należy zwrócić na ciężkie reakcje skórne (SCAR), w tym DRESS, zespół Stevensa-Johnsona (SJS) oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), które mogą zagrażać życiu. Mesalazyna może również indukować nadwrażliwość na światło, zwłaszcza u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry lub wypryskiem atopowym.
agranulocytoza, artralgia, atopowe zapalenie skóry, cholestatyczne zapalenie wątroby, eozynofilia płucna, fotowrażliwość, kamica układu moczowego, leukopenia, mesalazyna, mialgia, morfologia krwi, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, oligospermia, ostre zapalenie trzustki, pancolitis, pancytopenia, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty, trombocytopenia, wyprysk atopowy, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie pęcherzyków płucnych, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Medoxa 50 mg

Medoxa, zawierająca prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest wskazana do leczenia szerokiego spektrum chorób wymagających ogólnoustrojowej terapii glikokortykosteroidami. Wskazania obejmują niewydolność kory nadnerczy, stany stresowe po długotrwałej terapii kortykosteroidami oraz liczne schorzenia reumatologiczne, takie jak guzkowe zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń (EGPA), toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów oraz choroby układowe tkanki łącznej. W pulmonologii lek stosuje się m.in. w astmie oskrzelowej, zaostrzeniach POChP, śródmiąższowych chorobach płuc oraz w profilaktyce zespołu niewydolności oddechowej u wcześniaków. Medoxa jest również stosowana w ciężkich postaciach chorób skóry i błon śluzowych, hematologii, onkologii, neurologii, okulistyce, gastroenterologii, hepatologii oraz nefrologii, zgodnie z odpowiednimi schematami dawkowania (SD: a-e) dostosowanymi do rodzaju i ciężkości schorzenia.
artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, glikokortykosteroid, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, kłębuszkowe zapalenie nerek, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polimialgia reumatyczna, prednizon, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe zanikowe zapalenie wielochrzęstne, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, wielopostaciowy rumień wysiękowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie nadtwardówki, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera, zwłóknienie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na orzeszki ziemne – Zapobieganie i profilaktyka

Alergia na orzeszki ziemne stanowi istotne wyzwanie kliniczne, będąc jedną z głównych przyczyn anafilaksji pokarmowej i zgonów w krajach rozwiniętych. Przełomowe badania, w tym badanie LEAP, wykazały, że wczesne wprowadzenie produktów zawierających orzeszki ziemne między 4 a 11 miesiącem życia, szczególnie u niemowląt z wysokim ryzykiem (ciężki wyprysk atopowy i/lub alergia na jajka), redukuje ryzyko rozwoju alergii o 71-86%. Zalecenia NIAID z 2017 roku precyzują wprowadzanie orzeszków ziemnych w zależności od poziomu ryzyka: u niemowląt wysokiego ryzyka w wieku 4-6 miesięcy po ocenie alergologicznej, u umiarkowanego ryzyka około 6 miesiąca życia bez konieczności testów, a u niskiego ryzyka dowolnie po rozpoczęciu pokarmów stałych, najlepiej przed 12 miesiącem życia. Regularne spożycie około 6-7 g białka orzeszków ziemnych tygodniowo (np. 2 g białka 3 razy w tygodniu) jest kluczowe dla utrzymania tolerancji, a pierwsze podanie powinno odbywać się w stanie zdrowia dziecka, w formach bezpiecznych dla niemowląt (np. gładkie masło orzechowe rozcieńczone).
alergen pokarmowy, alergia na jajka, alergia na orzeszki ziemne, alergia pokarmowa, alergolog, Amerykańska Akademia Pediatrii, badanie LEAP, bariera skórna, egzema, obrzęk, pokrzywka, próba prowokacji pokarmowej, przeciwciało alergiczne, reakcja alergiczna, świszczący oddech, swoiste przeciwciało IgE, test skórny, tolerancja immunologiczna, układ immunologiczny, wyprysk atopowy
Leksykon chorób i schorzeń
Alergiczny nieżyt nosa – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Alergiczny nieżyt nosa (ANN) jest przewlekłą chorobą o silnym podłożu genetycznym, rozpoczynającą się zwykle przed 20. rokiem życia. Najważniejsze niemodyfikowalne czynniki predykcyjne rozwoju ANN to wczesna alergia IgE-zależna (aHR 4,53; 95% CI: 3,25-6,32), wywiad rodzinny w kierunku ANN (aHR 2,49; 95% CI: 1,93-3,21), wyprysk atopowy w pierwszych 3 latach życia (aHR 1,83; 95% CI: 1,38-2,42), a także czynniki takie jak płeć męska (aHR 1,28; 95% CI: 1,02-1,61) i urodzenie w okresie lata lub jesieni (aHR 1,26; 95% CI: 1,00-1,58). Wczesne stosowanie antybiotyków wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju ANN (ES = 5,00; 95% CI: 4,88-5,13), co wskazuje na potencjalnie modyfikowalny czynnik ryzyka, wymagający rozważnego podejścia do antybiotykoterapii u niemowląt i małych dzieci z predyspozycjami alergicznymi.
alergia IgE-zależna, alergiczny nieżyt nosa, antybiotykooporność, antybiotykoterapia, astma, badanie kohortowe, choroba alergiczna, choroba przewlekła, czynnik predykcyjny, egzema, ekspozycja na alergeny, metaanaliza, obciążenie chorobą, optymalizacja leczenia, pokrzywka, profilaktyka pierwotna, stewardship antybiotykowy, wczesna antybiotykoterapia, współczynnik ryzyka, wyprysk atopowy, wywiad rodzinny
Leksykon substancji czynnych
Pimekrolimus – Dawkowanie i sposób podawania

Pimekrolimus w postaci kremu 10 mg/g (Elidel) jest wskazany do leczenia atopowego zapalenia skóry (AZS) u pacjentów od 3 miesiąca życia, w tym niemowląt, dzieci, młodzieży oraz dorosłych. Preparat należy stosować miejscowo, nakładając cienką warstwę na zmienione chorobowo obszary skóry dwa razy na dobę, aż do ustąpienia objawów. Terapia powinna mieć charakter przerywany i krótkotrwały, z wyłączeniem stosowania na błony śluzowe oraz pod opatrunkiem okluzyjnym. Wskazane jest monitorowanie skuteczności leczenia, a w przypadku braku poprawy po 6 tygodniach lub zaostrzenia choroby, terapię należy przerwać i rozważyć alternatywne metody leczenia. Pimekrolimus może być stosowany na skórę głowy, twarzy, szyi oraz inne obszary objęte wypryskiem atopowym, z możliwością jednoczesnego stosowania środków zmiękczających po aplikacji kremu.
atopowe zapalenie skóry, badanie kliniczne, błona śluzowa, Elidel, leczenie długotrwałe, leczenie krótkotrwałe, nawrót choroby, niemowlę, objawy podmiotowe i przedmiotowe, opatrunek okluzyjny, pimekrolimus, populacja pediatryczna, skóra twarzy, terapia długotrwała, terapia przerywana, wyprysk atopowy, wyprzenie skóry, zaostrzenie choroby
Leksykon leków
Działania niepożądane – Catalet T stężenie 1-25 JS/ml, stężenie 2-250 JS/ml, stężenie 3-2500 JS/ml (leczenie podstawowe); stężenie 4-10000 JS/ml (leczenie podtrzymujące)

Produkt leczniczy Catalet T, stosowany w immunoterapii alergenowej alergoidami pyłku traw, może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu, których częstość występowania jest nieznana ze względu na charakter monitorowania spontanicznego. Do najczęstszych reakcji należą miejscowe objawy w miejscu podania, takie jak swędzenie, rumień i obrzęk o średnicy 5-10 cm, pojawiające się do 20 minut (reakcje wczesne) lub w dniu podania bądź dniach następnych (reakcje późne). Szczególną uwagę zwracają podskórne, swędzące guzki (ziarniniaki) związane z obecnością wodorotlenku glinu, które pojawiają się 2-3 tygodnie po podaniu i mogą utrzymywać się do 6 tygodni lub dłużej; w przypadku mnogich guzków zaleca się przerwanie immunoterapii. Reakcje ogólnoustrojowe obejmują łagodne wypryski atopowe, umiarkowane i ciężkie pokrzywki oraz obrzęk Quincke’go, a także ciężkie reakcje alergiczne i wstrząs anafilaktyczny, które stanowią stan zagrożenia życia i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
alergoidy pyłku traw, działanie niepożądane, immunoterapia alergenowa, kaszel, monitorowanie działań niepożądanych, obrzęk Quinckego, pieczenie oczu, produkt leczniczy, reakcja miejscowa, reakcja uogólniona, rumień, świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej, wodorotlenek glinu, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk atopowy, zaburzenia układu immunologicznego, zaburzenia układu oddechowego, ziarniniaki
Leksykon leków
Działania niepożądane – Mezavant 1200 mg

Lek Mezavant 1200 mg (mesalazyna) w formie tabletek dojelitowych o przedłużonym uwalnianiu, stosowany w leczeniu zapalenia jelita grubego, może wywoływać działania niepożądane, które wystąpiły u części z 3611 pacjentów objętych badaniami klinicznymi. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zapalenie jelita grubego (5,8%), ból brzucha (4,9%), ból głowy (4,5%), nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych (2,1%), biegunka (2,0%) oraz nudności (1,9%). Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest zgodny z obserwowanym u dorosłych. Działania niepożądane obejmują szeroki zakres układów i narządów, w tym hematologiczne (np. trombocytopenia, agranulocytoza), immunologiczne (wstrząs anafilaktyczny), neurologiczne (ból głowy, zawroty głowy), skórne (wysypka, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna martwica naskórka), a także zaburzenia wątroby i nerek. Szczególną uwagę należy zwrócić na rzadkie, ale poważne powikłania, takie jak podwyższone ciśnienie śródczaszkowe z obrzękiem tarczy nerwu wzrokowego, które może prowadzić do trwałej utraty wzroku, oraz ciężkie reakcje skórne SCARs wymagające natychmiastowego odstawienia leku.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie płuc, atopowe zapalenie skóry, badanie czynności wątroby, biegunka, ból brzucha, ból głowy, eozynofilowe zapalenie płuc, guz rzekomy mózgu, hepatotoksyczność, kamica moczowa, kamica żółciowa, łagodne nadciśnienie śródczaszkowe, leukopenia, mesalazyna, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, neuropatia, neutropenia, niedociśnienie, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, obrzęk twarzy, oligospermia, pancytopenia, podwyższone ciśnienie śródczaszkowe, polip odbytnicy, reakcja polekowa z eozynofilią, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, tabletka dojelitowa o przedłużonym uwalnianiu, tachykardia, toksyczna rozpływna martwica naskórka, trombocytopenia, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk atopowy, wzdęcia brzucha, zapalenie jelita grubego, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Catalet C stężenie 1-25 JS/ml, stężenie 2-250 JS/ml, stężenie 3-2500 JS/ml (leczenie podstawowe); stężenie 4-5000 JS/ml (leczenie podtrzymujące)

Catalet C to zawiesina do wstrzykiwań zawierająca alergoidy pyłku chwastów (Artemisia sp., Chenopodium album, Plantago lanceolata, Rumex acetosa) dostępna w czterech stężeniach: 25 JS/ml, 250 JS/ml, 2500 JS/ml (leczenie podstawowe) oraz 5000 JS/ml (leczenie podtrzymujące). W trakcie terapii mogą wystąpić reakcje miejscowe, takie jak swędzenie, rumień i obrzęk o średnicy 5-10 cm, pojawiające się do 20 minut po iniekcji (reakcje wczesne) lub w dniu wstrzyknięcia bądź kolejnych dniach (reakcje późne). Charakterystycznym działaniem niepożądanym są ziarniniaki – podskórne, swędzące guzki pojawiające się 2-3 tygodnie po podaniu, utrzymujące się do 6 tygodni lub dłużej, związane z obecnością wodorotlenku glinu. W przypadku mnogich ziarniniaków zaleca się przerwanie immunoterapii, decyzję podejmuje lekarz prowadzący.
alergoid pyłku chwastów, babka lancetowata, bylica, gorączka, immunoterapia, kaszel, kichanie, komosa biała, objaw skórny, obrzęk, obrzęk Quinckego, pieczenie oczu, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja miejscowa, rumień, swędzenie, świszczący oddech, szczaw zwyczajny, ucisk w klatce piersiowej, wodorotlenek glinu, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk atopowy, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie układu oddechowego, ziarniniak
Leksykon leków
Działania niepożądane – Pentasa 1 g

Mesalazyna, substancja czynna leku Pentasa, wykazuje dobrze scharakteryzowany profil bezpieczeństwa, jednak wymaga uważnej obserwacji ze względu na potencjalne działania niepożądane. Najczęściej zgłaszane objawy dotyczą przewodu pokarmowego (biegunka, ból brzucha, nudności, wymioty) oraz układu nerwowego (ból głowy) i skóry (wysypki). Rzadkie, ale poważne reakcje obejmują ciężkie skórne zespoły nadwrażliwości (SCAR), takie jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia. Ponadto obserwowano reakcje alergiczne i zapalne w narządach wewnętrznych, w tym zapalenie mięśnia sercowego, osierdzia, trzustki, nerek i wątroby, o nie do końca poznanym, prawdopodobnie alergicznym podłożu.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, atopowe zapalenie skóry, ból głowy, choroba zapalna jelit, ciężkie skórne działania niepożądane, eozynofilia, fotosensytyzacja, gorączka polekowa, hepatotoksyczność, kamica moczowa, leukopenia, małopłytkowość, mesalazyna, nadwrażliwość, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, objawy żołądkowo-jelitowe, oligospermia, ostre zapalenie trzustki, pancytopenia, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, wyprysk atopowy, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie nerek, zapalenie osierdzia, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczeniopodobny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Salofalk 1 g 1000 mg

Mesalazyna, stosowana w postaci czopków Salofalk 1 g, wykazuje dobrą tolerancję u większości pacjentów, jednak u około 3% obserwuje się działania niepożądane. Najczęstsze objawy to ból głowy (0,8%), zaparcia (0,8%), nudności, wymioty i ból brzucha (każde po 0,4%). Pomimo miejscowego podania, lek może wywoływać poważne działania ogólnoustrojowe, w tym zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, pancytopenia, neutropenia, leukopenia, małopłytkowość), neuropatię obwodową, zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia, a także reakcje alergiczne i zwłóknieniowe płuc. Nefrotoksyczność manifestuje się ostrym i przewlekłym zapaleniem śródmiąższowym nerek oraz niewydolnością nerek, co wymaga monitorowania funkcji nerkowych, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka.
agranulocytoza, aminotransferaza, atopowe zapalenie skóry, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśniowy, ból stawowy, cholestatyczne zapalenie wątroby, cholestaza, duszność, fotosensytyzacja, gorączka polekowa, kamica układu moczowego, kaszel, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, mesalazyna, naciek płucny, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, nudność, oligospermia, ostre zapalenie trzustki, pancytopenia, płucna eozynofilia, skurcz oskrzeli, świąd, toczeń rumieniowaty, toksyczna nekroliza naskórka, wykwit alergiczny, wymioty, wyprysk atopowy, wysypka, wzdęcia, zaburzenie czynności nerek, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie okrężnicy, zapalenie osierdzia, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie płuc, zapalenie śródmiąższowe nerek, zapalenie wątroby, zaparcie, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Asamax 500 500 mg

Mesalazyna, substancja czynna preparatu Asamax 500, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych obejmujących różne układy i narządy. Szczególną uwagę należy zwrócić na ciężkie reakcje skórne, takie jak SCAR, DRESS, zespół Stevensa i Johnsona (SJS) oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), które mogą zagrażać życiu pacjenta. W zakresie hematologicznym obserwuje się często niedokrwistość aplastyczną, agranulocytozę, pancytopenię, neutropenię, leukopenię oraz trombocytopenię, a także eozynofilię związaną z reakcjami nadwrażliwości. Rzadziej występują reakcje nadwrażliwości immunologicznej (wyprysk alergiczny, gorączka polekowa, toczeń rumieniowaty, pancolitis), objawy neurologiczne (ból głowy, zawroty głowy, neuropatia obwodowa), a bardzo rzadko poważne powikłania kardiologiczne, takie jak zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia. Należy monitorować funkcję nerek i wątroby, gdyż mesalazyna może indukować ostre i przewlekłe śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek oraz hepatotoksyczność manifestującą się podwyższeniem aminotransferaz i cholestazą.
agranulocytoza, atopowe zapalenie skóry, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, cholestatyczne zapalenie wątroby, duszność, eozynofilia, eozynofilia płucna, gorączka polekowa, kamica układu moczowego, leukopenia, łysienie, mesalazyna, morfologia krwi, nacieki płucne, nadwrażliwość na światło, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, nudności, ostre zapalenie trzustki, pancolitis, pancytopenia, pęcherzowe zapalenie skóry, rumień wielopostaciowy, SCAR, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty, trombocytopenia, wymioty, wyprysk alergiczny, wyprysk atopowy, wzdęcia, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie płuc, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, zwłóknienie płuc
Leksykon substancji czynnych
Merkaptobenzotiazol – Przeciwwskazania stosowania

Merkaptobenzotiazol, obecny w plastrze do prób prowokacyjnych TRUE Test 36 (płatek nr 32) w stężeniu 75 μg/cm² (61 μg/płatek), jest istotnym alergenem kontaktowym stosowanym w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Przeciwwskazaniem do jego stosowania jest obecność ciężkiego lub uogólnionego aktywnego zapalenia skóry, aktywne zmiany wypryskowe, łuszczyca w fazie aktywnej oraz inne ostre dermatozy zapalne w miejscu aplikacji testu. Ponadto, należy wykluczyć nadwrażliwość na substancje pomocnicze plastra TRUE Test 36. Stosowanie leków immunosupresyjnych (np. prednizon >15 mg/dobę), miejscowych kortykosteroidów o średniej i dużej sile działania w miejscu aplikacji w ciągu 7-14 dni przed badaniem, a także intensywna ekspozycja na promieniowanie UV mogą wpływać na wiarygodność wyników testu.
alergen kontaktowy, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, choroba układowa, dermatoza zapalna, disiarczek dibenzotiazylu, kortykosteroid miejscowy, kortykosteroid ogólnoustrojowy, lek immunosupresyjny, łuszczyca, merkaptobenzotiazol, mieszanina pochodnych merkaptanowych, morfolinylomerkaptobenzotiazol, N-cykloheksylobenzotiazylosufonamid, nadwrażliwość na substancję pomocniczą, odczyn alergiczny, pochodna merkaptanowa, promieniowanie UV, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, test płatkowy, TRUE Test, wyprysk atopowy, zapalenie skóry, zmiana wypryskowa
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Esotkaleno 20 mg

Esotkaleno, zawierający prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest wskazany do leczenia szerokiego spektrum schorzeń wymagających ogólnoustrojowego podawania glikokortykosteroidów u dorosłych oraz dzieci i młodzieży. Wskazania obejmują niewydolność kory nadnerczy (po zakończeniu wzrostu), stany zapalne reumatologiczne (np. guzowate zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera, toczeń rumieniowaty układowy), choroby układu oddechowego (astma, POChP, śródmiąższowe choroby płuc), schorzenia skóry i błon śluzowych (m.in. ciężkie egzemy, dermatozy pęcherzowe, zapalenia naczyń), a także choroby hematologiczne, onkologiczne, neurologiczne, zakaźne, okulistyczne, pokarmowe i nerek. Prednizon stosowany jest także w terapii paliatywnej nowotworów oraz w profilaktyce zespołu niewydolności oddechowej u wcześniaków. W reumatologii i okulistyce leczenie często łączone jest z innymi lekami immunosupresyjnymi lub cytostatykami, a w niektórych przypadkach zalecane są pulsacyjne dawki dożylne.
alergiczny nieżyt nosa, alergiczny wyprysk kontaktowy, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, katar sienny, kłębuszkowe zapalenie nerek, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, obturacyjne zapalenie krtani, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra przerywana trombocytopenia, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, sarkoidoza, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, wielopostaciowy rumień wysiękowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie rogówki, zapalenie serca, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Betnovate N (1,22 mg + 5 mg)/g

Betnovate N w postaci maści zawiera betametazonu walerianian zmikronizowany (1,22 mg/g) oraz neomycyny siarczan (5 mg/g), łącząc działanie przeciwzapalne kortykosteroidu z przeciwbakteryjnym antybiotykiem aminoglikozydowym. Preparat jest wskazany do leczenia przewlekłych i nawracających dermatoz zapalnych skóry, takich jak atopowe zapalenie skóry, wyprysk pieniążkowaty, świerzbiączka guzkowa, łuszczyca (z wyłączeniem uogólnionych postaci), liszaj płaski, łojotokowe zapalenie skóry, wyprysk kontaktowy, reakcje po ukąszeniach owadów oraz wyprzenia okolicy odbytu i narządów płciowych, zwłaszcza gdy współistnieje lub istnieje ryzyko nadkażenia bakteryjnego. Maść, jako postać farmaceutyczna, jest preferowana w leczeniu suchych, lichenifikowanych zmian, zapewniając efekt okluzyjny i nawilżający.
antybiotyk aminoglikozydowy, atopowe zapalenie skóry, betametazonu walerianian, choroby skóry, dermatoza zapalna, efekt okluzyjny, kortykosteroid, lichenifikacja, liszaj płaski, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, monoterapia, nadkażenie bakteryjne, neomycyna, postać farmaceutyczna, przewlekła dermatoza zapalna, stan zapalny, świerzbiączka guzkowa, ukąszenie owada, wyprysk atopowy, wyprysk kontaktowy, wyprysk pieniążkowaty, wyprzenie
Leksykon leków
Działania niepożądane – Salofalk 4 g/60 ml

Produkt leczniczy Salofalk w postaci zawiesiny doodbytniczej, zawierający mesalazynę (kwas 5-aminosalicylowy), może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości. Do często występujących należą bóle głowy, bóle brzucha, biegunka, wzdęcia, nudności i wymioty. Bardzo rzadko obserwuje się poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, pancytopenia, neutropenia, leukopenia i trombocytopenia, które mogą prowadzić do niewydolności szpiku i zwiększonej podatności na infekcje. Rzadko występują również zapalenie osierdzia i mięśnia sercowego, alergiczne i zwłókniające reakcje płucne, ostre zapalenie trzustki, zaburzenia czynności nerek, wysypka, świąd, nadwrażliwość na światło, łysienie oraz reakcje nadwrażliwości immunologicznej, w tym zespół tocznia rumieniowatego i uogólnione zapalenie jelita grubego.
agranulocytoza, atopowe zapalenie skóry, cholestatyczne zapalenie wątroby, eozynofilia płucna, fotowrażliwość, gorączka polekowa, kamica moczowa, mesalazyna, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, oligospermia, ostre zapalenie trzustki, pancytopenia, reakcja fotoalergiczna, SCAR, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty polekowy, toksyczna nekroliza naskórka, wyprysk atopowy, zaburzenia morfologii krwi, zapalenie jelita grubego, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie pęcherzyków płucnych, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon substancji czynnych
Formaldehyd – Działania niepożądane

Formaldehyd jest stosowany w produkcji szczepionek jako środek inaktywujący wirusy lub detoksykujący toksyny bakteryjne, występując w gotowych preparatach w śladowych ilościach, np. w szczepionkach Act-HIB, Boostrix Polio, Fluarix Tetra, Infanrix-IPV oraz VaxigripTetra. Pomimo minimalnej zawartości formaldehydu, może on wywoływać działania niepożądane, głównie reakcje nadwrażliwości i alergiczne, takie jak kontaktowe zapalenie skóry, pokrzywka, wysypka, świąd, a w bardzo rzadkich przypadkach reakcje anafilaktyczne. Działania te dotyczą przede wszystkim układu immunologicznego, skóry oraz, sporadycznie, układu oddechowego, manifestując się m.in. dusznością czy skurczem oskrzeli. Częstość występowania tych reakcji jest niska, a ryzyko poważnych powikłań minimalne ze względu na śladowe stężenia formaldehydu w szczepionkach.
adrenalina, alergiczne zapalenie skóry, anafilaksja, atopia, detoksykacja toksyn bakteryjnych, formaldehyd, inaktywacja wirusów, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, nadwrażliwość krzyżowa, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, podrażnienie dróg oddechowych, pokrzywka, protokół desensytyzacji, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, świąd, swoiste IgE, test płatkowy, test punktowy, wyprysk atopowy
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Cutivate 0,05 mg/g

Maść Cutivate zawierająca 0,05 mg/g flutykazonu propionianu jest wskazana do miejscowego leczenia suchych, liszajowatych i łuszczących się zmian skórnych. Zalecane dawkowanie to aplikacja niewielkiej ilości preparatu 1-2 razy na dobę na zmienione chorobowo miejsca, maksymalny czas terapii wynosi 4 tygodnie. Po uzyskaniu poprawy należy stopniowo zmniejszać częstość stosowania lub przejść na preparat o mniejszej sile działania. U dzieci powyżej 1. roku życia terapia powinna być krótsza, a dawka mniejsza, z koniecznością weryfikacji skuteczności po 7 dniach. Flutykazon jest przeciwwskazany u dzieci w 1. roku życia. U pacjentów geriatrycznych oraz z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy czas ze względu na ryzyko zwiększonego wchłaniania systemowego i działań niepożądanych.
aplikacja miejscowa, atopowe zapalenie skóry, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, efekt z odbicia, eliminacja leku, emolient, flutykazonu propionian, kortykosteroid, maść Cutivate, metabolizm leku, odpowiedź na leczenie, opatrunek okluzyjny, pacjent geriatryczny, pacjent pediatryczny, terapia podtrzymująca, toksyczność ogólnoustrojowa, wchłanianie systemowe, wyprysk atopowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zmiana skórna
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Argol Essenza Balsamica –

Preparat Argol Essenza Balsamica dostępny jest w dwóch postaciach: w butelce ze szkła brunatnego z kroplomierzem oraz w butelce ze szkła bezbarwnego z pompką rozpylającą (8 ml i 18 ml). Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na składniki (mentol, olejki eteryczne), oparzenia skóry, otwarte rany oraz ostre stany zapalne skóry. Dla formy z pompką dodatkowo przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów ze stanami zanikowymi błony śluzowej jamy ustnej ze względu na ryzyko nasilenia atrofii i podrażnienia. Preparat zawiera 57-63% etanolu, co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobą alkoholową, w trakcie terapii lekami interakcyjnymi z alkoholem (np. metronidazol, disulfiram) oraz u osób z niewydolnością wątroby.
astma oskrzelowa, choroba alkoholowa, choroba wątroby, dermatoza autoimmunologiczna, disulfiram, grzybica jamy ustnej, mentol, metronidazol, nadwrażliwość na olejki eteryczne, niewydolność wątroby, olejek eteryczny, oparzenie skóry, owrzodzenia jamy ustnej, POChP, rana otwarta, skurcz oskrzeli, wyprysk atopowy, wyprysk kontaktowy, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie skóry, zapalenie zatok przynosowych
Leksykon substancji czynnych
Bylica – Działania niepożądane

Immunoterapia alergenowa z wykorzystaniem preparatów zawierających alergeny bylicy, takich jak Catalet C (zawiesina do wstrzykiwań) oraz Perosall C (roztwór podjęzykowy), wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych o różnym nasileniu. Wśród reakcji immunologicznych obserwuje się wyprysk atopowy (łagodne), pokrzywkę i obrzęk Quincke’go (umiarkowane i ciężkie) oraz wstrząs anafilaktyczny (zagrażający życiu). Zaburzenia układu oddechowego obejmują kichanie, kaszel, świszczący oddech i ucisk w klatce piersiowej (Catalet C), a także nasilenie nieżytu nosa i zaostrzenie astmy (Perosall C). Działania niepożądane dotyczące narządu wzroku to pieczenie oczu (Catalet C) oraz nasilenie nieżytu spojówek (Perosall C). Preparat podjęzykowy Perosall C może wywoływać także zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle brzucha, biegunkę oraz reakcje skórne, takie jak uogólniona pokrzywka i świąd skóry.
alergen bylicy, biegunka, ból brzucha, bylica, działanie niepożądane, immunoterapia alergenowa, immunoterapia podjęzykowa, nieżyt nosa, nieżyt spojówek, obrzęk Quinckego, obrzęk wargi, pieczenie jamy ustnej, pieczenie oka, pokrzywka, pokrzywka uogólniona, preparat biologiczny, pyłek chwastu, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, rumień, świąd gardła, świąd skóry, świszczący oddech, wodorotlenek glinu, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk atopowy, zaburzenie układu oddechowego, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zaostrzenie astmy, ziarniniak
Leksykon leków
Działania niepożądane – Asamax 250 250 mg

Mesalazyna w postaci czopków Asamax (250 mg i 500 mg) może wywoływać szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, w tym ciężkie reakcje skórne (SCAR) takie jak DRESS, zespół Stevensa i Johnsona (SJS) oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN). Do często obserwowanych objawów należą ból głowy, zawroty głowy, ból brzucha, biegunka, nudności i wymioty. Bardzo rzadko występują poważne zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, pancytopenia, neutropenia, leukopenia, trombocytopenia), reakcje nadwrażliwości immunologicznej (wyprysk alergiczny, gorączka polekowa, toczeń rumieniowaty, pancolitis), zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia, alergiczne i zwłóknieniowe reakcje płucne, ostre zapalenie trzustki, zmiany parametrów czynności wątroby oraz ciężkie reakcje skórne o nieznanej częstości.
agranulocytoza, atopowe zapalenie skóry, cholestatyczne zapalenie wątroby, ciężkie skórne działania niepożądane, eozynofilia, eozynofilia płucna, gorączka polekowa, kamica układu moczowego, leukopenia, mesalazyna, nadwrażliwość na światło, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, ostre zapalenie trzustki, pancolitis, pancytopenia, pęcherzowe zapalenie skóry, reakcja polekowa z eozynofilią, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, toksyczne wykwity skórne, trombocytopenia, wyprysk alergiczny, wyprysk atopowy, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie płuc, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Borasol 30 mg/g

Borasol w postaci roztworu na skórę zawiera kwas borowy w stężeniu 30 mg/g i wykazuje działanie przeciwbakteryjne oraz przeciwzapalne. Preparat jest wskazany do stosowania w leczeniu stanów zapalnych skóry, takich jak różne postaci wyprysku (kontaktowy, alergiczny, atopowy), oparzenia pierwszego i drugiego stopnia, stłuczenia, obrzęki zapalne tkanek miękkich oraz powierzchowne uszkodzenia naskórka (otarcia, zadrapania, drobne rany). Dzięki właściwościom antyseptycznym Borasol ogranicza namnażanie patogenów, zapobiega wtórnym infekcjom bakteryjnym i wspomaga procesy regeneracyjne tkanek, co przyspiesza gojenie i łagodzi objawy takie jak zaczerwienienie, świąd czy pieczenie.
dermatoza zapalna, drogi moczowe, działanie antyseptyczne, działanie odkażające, działanie przeciwbakteryjne, infekcja bakteryjna, kwas borowy, obrzęk zapalny, oparzenie drugiego stopnia, oparzenie pierwszego stopnia, proces gojenia, regeneracja tkanki, roztwór na skórę, schorzenie dermatologiczne, stan zapalny, stłuczenie, tkanka miękka, uszkodzenie naskórka, właściwości antyseptyczne, właściwości przeciwzapalne, wyprysk alergiczny, wyprysk atopowy, wyprysk kontaktowy
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Medoxa 20 mg

Medoxa, zawierająca prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest wskazana do leczenia szerokiego spektrum chorób wymagających ogólnoustrojowej terapii glikokortykosteroidami u dorosłych oraz dzieci. W terapii zastępczej stosuje się ją m.in. w niewydolności kory nadnerczy, a w chorobach reumatycznych, takich jak guzowate zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera czy toczeń rumieniowaty układowy, stosuje się schematy dawkowania a-d, często w skojarzeniu z lekami immunosupresyjnymi. W pulmonologii Medoxa jest stosowana w astmie oskrzelowej, zaostrzeniach POChP (do 10 dni leczenia), śródmiąższowych chorobach płuc oraz w profilaktyce zespołu niewydolności oddechowej u wcześniaków (schemat b, podanie dwukrotne). W dermatologii lek jest stosowany w ciężkich postaciach chorób skóry i błon śluzowych, takich jak dermatozy pęcherzowe, choroby ziarniniakowe, alergiczne i autoimmunologiczne dermatozy, z zastosowaniem schematów dawkowania od a do d.
alergiczne zapalenie naczyń, alergiczne zapalenie spojówek, alergiczny nieżyt nosa, alergiczny wyprysk kontaktowy, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Stilla, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie powięzi, erytrodermia, gammapatia monoklonalna, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guz rzekomy oczodołu, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, katar sienny, leczenie substytucyjne, liniowa dermatoza IgA, łupież rubra mieszkowy, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, mieszana choroba tkanki łącznej, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, obturacyjne zapalenie krtani podgłośniowej, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra przerywana trombocytopenia, ostre zapalenie pęcherzyków płucnych, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, prednizon, przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe eozynofilowe zapalenie płuc, przewlekłe zanikowe zapalenie wielochrzęstne, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rozplemowe zewnątrzwłośniczkowe kłębuszkowe zapalenie nerek, rumień guzowaty, sarkoidoza, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie rogówki, stwardnienie rozsiane, submikroskopowe kłębuszkowe zapalenie nerek, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, uogólniona ostra osutka krostkowa, wielopostaciowy rumień wysiękowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie nadtwardówki, zapalenie rogówki, zapalenie serca w gorączce reumatycznej, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie stawów w sarkoidozie, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół Melkerssona-Rosenthala, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera, ziarniniakowe zapalenie warg, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Esotkaleno 5 mg

Esotkaleno, zawierający prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest wszechstronnym glikokortykosteroidem stosowanym w leczeniu wielu schorzeń wymagających terapii ogólnoustrojowej. Preparat znajduje zastosowanie w terapii substytucyjnej niewydolności kory nadnerczy, w chorobach reumatologicznych (np. guzkowe zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera), chorobach układu oddechowego (astma, POChP, śródmiąższowe choroby płuc), schorzeniach skóry i błon śluzowych (m.in. egzema, dermatozy pęcherzowe, zapalenia naczyń), a także w hematologii, onkologii, neurologii, okulistyce, gastroenterologii, hepatologii i nefrologii. Dawkowanie dostosowuje się do ciężkości i rodzaju choroby, stosując schematy od a (dawki wysokie) do e (zgodnie z protokołami onkologicznymi).
adrenalektomia, alergiczny nieżyt nosa, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Harady, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Stilla, choroba Waldenströma, dermatoza IgA, dermatoza neutrofilowa, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, eozynofilowe zapalenie powięzi, erytrodermia, gammapatia monoklonalna, gorączka reumatyczna, gruźlica płuc, guz rzekomy oczodołu, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, katar sienny, kłębuszkowe zapalenie nerek, liszajec herpetiformis, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, myasthenia gravis, neuropatia nerwu wzrokowego, neuropatia niedokrwienna, niedobór ACTH, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, opryszczka ciężarnych, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, osutka krostkowa, parałuszczyca, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, plamica małopłytkowa, pokrzywka, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktoidalna, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, rumień wysiękowy, rzekomy krup, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna martwica naskórka, trombocytopenia, twardzina układowa, włóknienie zaotrzewnowe, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, wyprysk kontaktowy, zanikowe zapalenie wielochrzęstne, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie nadtwardówki, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie rogówki, zapalenie rzęs, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół Melkerssona-Rosenthala, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniakowatość Wegenera, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Betnovate C (1,22 mg + 30 mg)/g

Betnovate C w kremie zawiera 1,22 mg betametazonu walerianianu oraz 30 mg kliochinolu na 1 g produktu, łącząc działanie kortykosteroidowe z przeciwbakteryjnym i przeciwgrzybiczym. Jest wskazany w leczeniu stanów zapalnych skóry powikłanych lub zagrożonych wtórnym zakażeniem bakteryjnym i/lub grzybiczym, takich jak atopowe zapalenie skóry, wyprysk pieniążkowaty, świerzbiączka guzkowa, łuszczyca ograniczona, liszaj płaski i prosty, łojotokowe zapalenie skóry, alergiczny i niealergiczny wyprysk kontaktowy, a także wyprzenia okolicy odbytu i narządów płciowych oraz duże odczyny po ukąszeniach owadów. Krem jest szczególnie zalecany na wilgotne, sączące zmiany skórne, gdzie monoterapia kortykosteroidami może być niewystarczająca ze względu na współistniejące lub przewidywane zakażenia.
alkohol cetostearylowy, atopowe zapalenie skóry, betametazon walerianian, chlorokrezol, dermatoza zapalna, działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, kliochinol, kortykosteroid, liszaj płaski, liszaj prosty, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, maceracja skóry, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny skóry, świerzbiączka guzkowa, ukąszenie owada, wyprysk atopowy, wyprysk kontaktowy, wyprysk pieniążkowaty, zakażenie bakteryjne, zakażenie bakteryjne i grzybicze, zmiana sącząca
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Esotkaleno 2,5 mg

Esotkaleno, zawierający prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest glikokortykosteroidem stosowanym w terapii ogólnoustrojowej szerokiego spektrum schorzeń, w tym niewydolności kory nadnerczy, układowych zapaleń naczyń (np. guzkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń), chorób reumatycznych (toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów), oraz schorzeń układu oddechowego (astma oskrzelowa, zaostrzenia POChP, śródmiąższowe choroby płuc). Lek jest stosowany także w dermatologii w ciężkich postaciach chorób skóry i błon śluzowych, które nie reagują na miejscowe leczenie kortykosteroidami, oraz w chorobach autoimmunologicznych krwi i nowotworowych układu krwiotwórczego. Prednizon jest podawany zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, z możliwością precyzyjnego dostosowania dawki do indywidualnych potrzeb terapeutycznych. W niektórych stanach, np. niewydolności kory nadnerczy, preferowane są hydrokortyzon i kortyzon jako leki pierwszego wyboru.
alergiczny nieżyt nosa, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Stilla, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, eozynofilowe zapalenie powięzi, erytrodermia, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, katar sienny, kłębuszkowe zapalenie nerek, liniowa dermatoza IgA, liszajec herpetiformis, łupież rubra mieszkowy, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, opryszczka ciężarnych, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra pokrzywka, ostre zapalenie pęcherzyków płucnych, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe zanikowe zapalenie wielochrzęstne, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, rzekomy krup, sarkoidoza, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie rogówki, stwardnienie rozsiane, submikroskopowe kłębuszkowe zapalenie nerek, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, układowe zapalenie naczyń, wielopostaciowy rumień wysiękowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, wyprysk bakteryjny, wyprysk kontaktowy, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie nadtwardówki, zapalenie rogówki, zapalenie rzęs, zapalenie serca w gorączce reumatycznej, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie tęczówki, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół Melkerssona-Rosenthala, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera, ziarniniakowe zapalenie warg, zwłóknienie płuc
Leksykon substancji czynnych
Benzoilu nadtlenek – Przeciwwskazania stosowania

Benzoilu nadtlenek, stosowany w preparatach takich jak Epiduo (0,1% + 2,5%) i Epiduo Forte (0,3% + 2,5%), jest skutecznym środkiem w leczeniu trądziku pospolitego, jednak jego zastosowanie wiąże się z istotnymi przeciwwskazaniami. Bezwzględnie nie powinien być stosowany u kobiet w ciąży oraz u pacjentek planujących ciążę, ze względu na potencjalne ryzyko teratogenne. Ponadto, preparaty te są przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na benzoilu nadtlenek, adapalen lub substancje pomocnicze, takie jak glikol propylenowy (4,0% w preparatach Epiduo). Przed wdrożeniem terapii konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu ginekologiczno-położniczego oraz ewentualne wykonanie testów płatkowych w przypadku podejrzenia alergii.
adapalen, antykoncepcja, benzoilu nadtlenek, ciąża, dermatoza, glikol propylenowy, nadwrażliwość na benzoilu nadtlenek, podrażnienie skóry, preparat złuszczający, promieniowanie UV, rana oparzeniowa, reakcja fotouczulająca, retinoid, retinol, test płatkowy, trądzik pospolity, uszkodzenie ciągłości skóry, wyprysk atopowy, wywiad ginekologiczno-położniczy, zapalenie skóry
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Betnovate 1,22 mg/g

Betnovate krem zawiera 1,22 mg betametazonu walerianianu zmikronizowanego na gram i jest wskazany do miejscowego leczenia wilgotnych, sączących się zmian skórnych. Zalecane dawkowanie u dorosłych to aplikacja 1-2 razy na dobę, maksymalnie do 4 tygodni, z koniecznością oceny klinicznej po 2-4 tygodniach w przypadku braku poprawy. U dzieci powyżej 1. roku życia stosowanie ogranicza się do 5 dni, bez użycia opatrunku okluzyjnego, ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych. U osób starszych oraz pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas, aby zminimalizować ryzyko ogólnoustrojowej toksyczności wynikającej z wolniejszej eliminacji leku. Po aplikacji kremu należy odczekać do wchłonięcia przed zastosowaniem emolientów.
atopowe zapalenie skóry, betametazon walerianian zmikronizowany, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, efekt z odbicia, emolient, kortykosteroid miejscowy, łuszczyca, nawrót choroby, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, opatrunek okluzyjny, oporna dermatoza, pacjent geriatryczny, pacjent pediatryczny, poprawa kliniczna, sącząca się zmiana skórna, terapia przerywana, toksyczność ogólnoustrojowa, wchłanianie ogólnoustrojowe, wyprysk atopowy, zaburzenie czynności wątroby, zmiana łuszczycowa
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Esotkaleno 10 mg

Esotkaleno, zawierający prednizon w formie tabletek, jest wskazany do leczenia szerokiego spektrum chorób wymagających ogólnoustrojowej terapii glikokortykosteroidami. Dostępny w dawkach od 1 mg do 50 mg, umożliwia precyzyjne dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta, w tym dzieci i młodzieży. Lek stosuje się m.in. w substytucji niewydolności kory nadnerczy (choroba Addisona, zespół nadnerczowo-płciowy), aktywnych fazach układowych zapaleń naczyń (guzkowe zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera, EGPA), chorobach reumatycznych (toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów), pulmonologicznych (astma oskrzelowa, POChP, śródmiąższowe choroby płuc), dermatologicznych (egzema, pęcherzyce, zapalenia naczyń), hematologicznych (autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, plamica małopłytkowa, nowotwory hematologiczne) oraz w neurologii (miastenia, stwardnienie rozsiane). W okulistyce stosowany jest w chorobach immunologicznych oczu i po nieskutecznym leczeniu miejscowym. Dawkowanie jest dostosowane do ciężkości i rodzaju choroby, z pięcioma schematami od wysokich dawek (schemat a) do niskich i onkologicznych (schemat e).
artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, kłębuszkowe zapalenie nerek, liniowa dermatoza IgA, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, obturacyjne zapalenie krtani podgłośniowej, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polimialgia reumatyczna, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, zanikowe zapalenie wielochrzęstne, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie stawów w sarkoidozie, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Melkerssona-Rosenthala, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera
Leksykon substancji czynnych
Prednizon – Wskazania do stosowania

Prednizon jest syntetycznym glikokortykosteroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym, stosowanym w szerokim spektrum schorzeń. Dostępny jest w formie tabletek o dawkach od 1 mg do 50 mg oraz czopków 100 mg, co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii. W endokrynologii prednizon stosuje się m.in. w niewydolności kory nadnerczy (choroba Addisona, zespół nadnerczowo-płciowy), często jako alternatywę dla hydrokortyzonu i kortyzonu. W reumatologii jest wskazany w aktywnych fazach układowych zapaleń naczyń (np. guzowate zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic) oraz chorób tkanki łącznej (toczeń rumieniowaty, zapalenie skórno-mięśniowe). W chorobach układu oddechowego prednizon stosuje się m.in. w astmie oskrzelowej, zaostrzeniach POChP (do 10 dni) oraz śródmiąższowych chorobach płuc, często w skojarzeniu z lekami immunosupresyjnymi. W dermatologii jest wykorzystywany w ciężkich dermatozach pęcherzowych, łuszczycy krostkowej i innych ciężkich stanach zapalnych skóry. W hematologii prednizon znajduje zastosowanie w leczeniu niedokrwistości hemolitycznej, małopłytkowości i jako element terapii paliatywnej w nowotworach krwi.
alergiczne zapalenie naczyń, alergiczny nieżyt nosa, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, beryloza, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba Waldenströma, dnawe zapalenie stawów, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, erytrodermia, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guz rzekomy oczodołu, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia nowotworowa, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, kłębuszkowe zapalenie nerek, kontaktowe zapalenie skóry, liniowa dermatoza IgA, liszajec herpetiformis, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość, miastenia, mieszana choroba tkanki łącznej, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, nieropne zapalenie tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, obturacyjne zapalenie krtani, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, oparzenie przełyku, opryszczka ciężarnych, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostre zapalenie pęcherzyków płucnych, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polineuropatia, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe zanikowe zapalenie wielochrzęstne, pseudokrup, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, reumatyczne zapalenie mięśnia sercowego, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, układowe zapalenie naczyń, włośnica, wrodzona hiperplazja nadnerczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, współczulne zapalenie naczyniówki, wyprysk atopowy, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie ciała rzęskowego, zapalenie kaletki, zapalenie kości i stawów, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nadtwardówki, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie siatkówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie stawów w sarkoidozie, zapalenie tęczówki, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Löfflera, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół nerczycowy, zespół Sézary’ego, zespół Stevens-Johnsona, zespół Tolosa-Hunta, zespół Westa, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniakowatość Wegenera, ziarniniakowe zapalenie warg, złuszczające zapalenie skóry, zwłóknienie płuc
Leksykon substancji czynnych
Wiechlina – Działania niepożądane

Immunoterapia alergenowa z wykorzystaniem preparatów zawierających alergeny wiechliny (Poa sp.) jest istotnym elementem leczenia alergii na pyłki traw, jednak wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, których częstość jest określana jako nieznana ze względu na monitorowanie spontaniczne po wprowadzeniu do obrotu. Najpoważniejszym potencjalnym powikłaniem jest reakcja anafilaktyczna lub wstrząs anafilaktyczny, wymagające natychmiastowej interwencji, choć do tej pory nie odnotowano ich w praktyce klinicznej. Miejscowe działania niepożądane różnią się w zależności od drogi podania: iniekcyjna (Catalet T) może powodować świąd, rumień i obrzęk o średnicy 5-10 cm oraz podskórne ziarniniaki utrzymujące się do 6 tygodni, natomiast podjęzykowa (Perosall T13) wywołuje świąd w gardle, pieczenie jamy ustnej i obrzęk warg, które zwykle ustępują samoistnie.
alergia na pyłki traw, ciężkie działanie niepożądane, dysfagia, guzek podskórny, immunoterapia alergenowa, mieszanka alergenowa, nieżyt nosa, nieżyt spojówek, obrzęk miejsca podania, obrzęk Quinckego, obrzęk wargi, pieczenie jamy ustnej, pokrzywka, pokrzywka uogólniona, reakcja anafilaktyczna, świąd gardła, świąd skóry uogólniony, świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej, wodorotlenek glinu, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk atopowy, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zaostrzenie astmy, ziarniniak
Leksykon substancji czynnych
Tymotka łąkowa – Działania niepożądane

Tymotka łąkowa (Phleum pratense) jest kluczowym alergenem stosowanym w immunoterapii alergenowej pyłku traw, obecnym w preparatach takich jak Catalet T, Perosall T13 oraz Pollinex+Rye. Działania niepożądane mogą wystąpić zarówno podczas terapii iniekcyjnej, jak i podjęzykowej, obejmując reakcje miejscowe (rumień o średnicy 5-10 cm, obrzęk, świąd, podskórne ziarniniaki utrzymujące się do 6 tygodni) oraz ogólnoustrojowe, w tym reakcje alergiczne od łagodnych (wyprysk atopowy) po ciężkie (wstrząs anafilaktyczny, pokrzywka, obrzęk Quincke’go). Objawy ze strony układu oddechowego (kichanie, kaszel, świszczący oddech, duszność), oczu (pieczenie, świąd, nasilenie nieżytu spojówek) oraz przewodu pokarmowego (bóle brzucha, biegunka) również zostały opisane. Częstość występowania działań niepożądanych jest trudna do precyzyjnego określenia ze względu na dominujące monitorowanie spontaniczne, jednak klasyfikacja częstości obejmuje kategorie od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10000).
biegunka, ból brzucha, choroba posurowicza, egzema atopowa, immunoterapia alergenowa, nieżyt nosa, nieżyt spojówek, obrzęk, obrzęk Quinckego, obrzęk warg, obrzęk węzłów chłonnych, pokrzywka, preparat biologiczny, pyłek traw, rumień, świąd, świszczący oddech, terapia iniekcyjna, terapia podjęzykowa, tymotka łąkowa, wodorotlenek glinu, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk atopowy, zaostrzenie astmy, ziarniniak podskórny
Leksykon substancji czynnych
Betametazon – Dawkowanie i sposób podawania

Betametazon, glikokortykosteroid stosowany miejscowo w dermatologii, dostępny jest w różnych postaciach (kremy, maści, roztwory, pianki, żele) z dawkowaniem dostosowanym do preparatu, wieku pacjenta i obszaru aplikacji. Standardowo nakłada się cienką warstwę 1-2 razy na dobę, nie przekraczając 50 g tygodniowo i stosując leczenie przez 2-4 tygodnie. Preparaty złożone (np. Belosalic, Diprosalic, Lotriderm, Daivobet) mają specyficzne schematy dawkowania i ograniczenia czasowe (7-28 dni), a u dzieci stosowanie jest ograniczone wiekowo i czasowo (np. nie stosować u dzieci <12 lat lub <18 lat w przypadku kalcypotriolu). Wskazane jest unikanie opatrunków okluzyjnych, chyba że lekarz zaleci inaczej. Metoda jednostki opuszki palca (FTU) pomaga precyzyjnie określić ilość aplikowanego preparatu, co jest szczególnie istotne u dzieci, gdzie powierzchnia leczona nie powinna przekraczać 10% ciała. W przypadku skóry owłosionej głowy stosuje się 1-4 g żelu na dobę, a preparaty z kalcypotriolem nie powinny być aplikowane na >30% powierzchni ciała.
atopowe zapalenie skóry, betametazon z gentamycyną, betametazon z kalcypotriolem, betametazon z kliochinolem, choroba dermatologiczna, działanie niepożądane, efekt z odbicia, glikokortykosteroid, jednostka opuszki palca, kortykosteroid, kwas salicylowy, lek przeciwgrzybiczy, obrzęk mózgu, opatrunek okluzyjny, podanie dokaletkowe, podanie dostawowe, podanie parenteralne, toksyczność ogólnoustrojowa, wstrzyknięcie domięśniowe, wyprysk atopowy, zespół zaburzeń oddychania
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Betnovate C (1,22 mg + 30 mg)/g

Betnovate C, zawierający 1,22 mg betametazonu walerianianu zmikronizowanego oraz 30 mg kliochinolu na gram maści, jest wskazany do miejscowego leczenia suchych, liszajowatych i łuszczących się zmian skórnych. Zalecana dawka to aplikacja cienkiej warstwy 1-2 razy na dobę, maksymalnie przez 7 dni, z możliwością zmniejszenia częstotliwości w fazie podtrzymującej. W przypadku zmian opornych, zwłaszcza na łokciach i kolanach, można stosować okluzję nocną, co zwiększa skuteczność terapii. Na skórę twarzy czas leczenia skraca się do 5 dni, a stosowanie okluzji jest przeciwwskazane. W atopowym zapaleniu skóry konieczne jest stopniowe odstawianie betametazonu, aby uniknąć efektu z odbicia, a terapia podtrzymująca powinna obejmować emolienty. U pacjentów z nawrotami choroby możliwa jest terapia przerywana (1 raz dziennie, 2 razy w tygodniu) bez okluzji, łączona z codziennym stosowaniem emolientów i regularną oceną stanu skóry.
atopowe zapalenie skóry, betametazon walerianian, działania niepożądane kortykosteroidów, efekt z odbicia, emolient, kliochinol, kortykosteroid, liszaj, łuszczyca, maść, nawrót choroby, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, opatrunek okluzyjny, oporna dermatoza, oporność na leczenie, terapia przerywana, toksyczność ogólnoustrojowa, wchłanianie ogólnoustrojowe, wyprysk atopowy