toksoid tężcowy
Toksoid tężcowy to zmodyfikowana, pozbawiona właściwości chorobotwórczych toksyna tężcowa, która zachowuje swoje właściwości antygenowe. Jest wytwarzany poprzez obróbkę chemiczną (najczęściej z użyciem formaldehydu) naturalnej toksyny produkowanej przez bakterię Clostridium tetani.
Toksoid tężcowy stanowi podstawowy składnik szczepionek przeciw tężcowi, takich jak szczepionka DTP (błonica-tężec-krztusiec), Td (tężec-błonica) czy TT (monowalentna szczepionka przeciwtężcowa). Podanie toksoidu stymuluje układ odpornościowy do produkcji przeciwciał neutralizujących, które chronią przed działaniem toksyny tężcowej w przypadku zakażenia.
Szczepienia toksoidem tężcowym są wysoce skuteczne w zapobieganiu tężcowi. Pełny cykl szczepień podstawowych zapewnia ochronę na około 10 lat, po czym zalecane są dawki przypominające. Toksoid tężcowy jest również stosowany w profilaktyce poekspozycyjnej u osób z ranami narażonymi na zakażenie C. tetani, które nie mają aktualnych szczepień przeciwtężcowych.
Działania niepożądane po podaniu toksoidu tężcowego są zwykle łagodne i obejmują miejscowy ból, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia. Reakcje ogólnoustrojowe, takie jak gorączka czy złe samopoczucie, występują rzadko. Ciężkie reakcje alergiczne należą do wyjątkowych powikłań.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dultavax nie mniej niż 2 j.m. + nie mniej niż 20 j.m. + 40 jednostek antygenu D + 8 jednostek antygenu D + 32 jednostki antygenu D/0,5 ml, 1 dawka (0,5 ml)
DULTAVAX to skojarzona szczepionka adsorbowana o zmniejszonej zawartości antygenu błoniczego (1/6 dawki podstawowej), zawierająca toksoidy błoniczy (≥ 2 j.m.) i tężcowy (≥ 20 j.m.) oraz inaktywowane wirusy poliomyelitis typów 1 (29 j.a.D.), 2 (7 j.a.D.) i 3 (26 j.a.D.). Szczepionka wykorzystuje formaldehyd do detoksykacji toksoidów i inaktywacji wirusów, a wodorotlenek glinu (0,35 mg Al³⁺) pełni rolę adjuwantu. Ochronne poziomy przeciwciał definiuje się jako ≥ 0,1 j.m./ml dla błonicy i tężca (ELISA) oraz miano ≥ 5 dla poliomyelitis (test seroneutralizacji).
adjuwant, błonica, dawka przypominająca, detoksykacja, Dultavax, formaldehyd, immunizacja, komórki Vero, miano przeciwciał, odpowiedź immunologiczna, poliomyelitis, przeciwciało, szczepionka skojarzona, test seroneutralizacji, tężec, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wirus poliomyelitis inaktywowany, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Toksoid tężcowy – Właściwości farmakodynamiczne
Toksoid tężcowy, będący inaktywowaną formaldehydem toksyną Clostridium tetani, stanowi kluczowy składnik szczepionek monowalentnych i skojarzonych, wykazując wysoką immunogenność i bezpieczeństwo. Po podaniu pełnego cyklu szczepienia podstawowego (3 dawki) u 90-100% osób osiąga się ochronny poziom przeciwciał przeciwtężcowych ≥0,1 j.m./ml, utrzymujący się przez 5-10 lat, z koniecznością podawania dawek przypominających dla przedłużenia ochrony. Toksoid adsorbowany na wodorotlenku glinu wzmacnia odpowiedź immunologiczną, indukując produkcję przeciwciał klasy IgG oraz długotrwałą pamięć immunologiczną. Szczepienia kobiet w ciąży w II i III trymestrze skutkują wysokim poziomem przeciwciał przekazywanych przez łożysko, zapewniając bierną ochronę noworodków przez pierwsze 2-3 miesiące życia. Immunogenność toksoidu potwierdzono także u osób z obturacyjnymi chorobami układu oddechowego oraz u osób wcześniej nieszczepionych, gdzie po jednej dawce ≥98,5% osiąga poziom ochronny przeciwciał.
astma, białko nośnikowe, choroba obturacyjna płuc, Clostridium tetani, dawka przypominająca, Haemophilus influenzae typ b, meningokok, Neisseria meningitidis, neurotoksyna, odporność bierna, odpowiedź anamnestyczna, pamięć immunologiczna, POChP, polisacharyd otoczkowy, przeciwciało IgG, przeciwciało IgM, szczepienie podstawowe, szczepionka błoniczo-tężcowa, szczepionka skoniugowana, szczepionka tężcowa, test seroneutralizacji, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 1 – Przeciwwskazania stosowania
Poliowirus typ 1 (szczep Mahoney) w szczepionce Boostrix Polio występuje w ilości 40 jednostek antygenu D i jest stosowany w profilaktyce poliomyelitis. Przeciwwskazania do podania preparatu obejmują nadwrażliwość na składniki czynne (w tym poliowirus typ 1, toksoidy błoniczy i tężcowy, antygeny Bordetella pertussis, poliowirusy typ 2 i 3) oraz na substancje pomocnicze, takie jak neomycyna, polimyksyna, formaldehyd, wodorotlenek glinu i fosforan glinu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z nadwrażliwością na związki glinu oraz u osób z fenyloketonurią ze względu na obecność fenyloalaniny (0,0298 µg/dawkę) i kwasu para-aminobenzoesowego (<0,07 ng/dawkę). Ponadto, szczepionka jest przeciwwskazana u pacjentów z encefalopatią o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po szczepieniu przeciw krztuścowi, a także u osób z powikłaniami neurologicznymi po szczepieniach przeciw błonicy i tężcowi, w tym drgawkami i epizodami hipotoniczno-hiporeaktywnymi.
Boostrix Polio, Bordetella pertussis, encefalopatia, fenyloalanina, fenyloketonuria, hodowla komórkowa VERO, inaktywowany poliowirus, kwas para-aminobenzoesowy, nadwrażliwość na substancje czynne, neomycyna, ostre choroby, polimyksyna, poliowirus typ 1, powikłania neurologiczne, szczepionka przeciwko poliomyelitis, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, trombocytopenia, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Hemaglutynina włókienkowa – Dawkowanie i sposób podawania
Hemaglutynina włókienkowa jest kluczowym antygenem krztuścowym stosowanym w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, często łączonych ze szczepionkami przeciw błonicy, tężcowi oraz poliomyelitis (IPV). Zawartość hemaglutyniny różni się w zależności od preparatu i grupy wiekowej: szczepionki dla dzieci zawierają 25 μg, natomiast dla dorosłych i młodzieży o zmniejszonej zawartości antygenów – 5-8 μg. Schemat dawkowania jest zróżnicowany i obejmuje szczepienia pierwotne, uzupełniające oraz przypominające, dostosowane do wieku pacjenta i wskazań klinicznych. Szczepionki podaje się domięśniowo, u niemowląt w przednio-boczną część uda, a u starszych dzieci i dorosłych w mięsień naramienny, z wykluczeniem podawania w pośladki oraz drogą śródskórną lub podskórną, z wyjątkiem wyjątkowych sytuacji.
antygen błonicy, antygen krztuścowy, bierna ochrona niemowląt, charakterystyka produktu leczniczego, cykl szczepienia podstawowego, hemaglutynina włókienkowa, immunoglobulina przeciwtężcowa, mięsień naramienny, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, poliomyelitis, przednio-boczna część uda, szczepienie pierwotne, szczepienie przypominające, szczepienie uzupełniające, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka przeciw błonicy, szczepionka przeciw krztuścowi, tężec, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, trymestr ciąży - Leksykon substancji czynnych
Formaldehyd – Przeciwwskazania stosowania
Formaldehyd, stosowany w śladowych ilościach w wielu produktach leczniczych, zwłaszcza szczepionkach (np. Fluarix Tetra, VaxigripTetra, Boostrix Polio, Infanrix-IPV), pełni funkcję inaktywatora wirusów, detoksykatora toksyn bakteryjnych oraz środka konserwującego. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do podania preparatów zawierających formaldehyd jest potwierdzona nadwrażliwość na tę substancję, co wymaga szczególnej uwagi w diagnostyce i kwalifikacji pacjentów. W diagnostyce wykorzystuje się testy skórne, w tym testy płatkowe (np. TRUE Test 36 z formaldehydem w stężeniu 180 μg/cm²), a także szczegółowy wywiad kliniczny ukierunkowany na reakcje alergiczne po wcześniejszych szczepieniach. Należy również uwzględnić możliwość reakcji krzyżowych z innymi składnikami szczepionek, takimi jak białka jaja kurzego, antybiotyki (neomycyna, polimyksyna, gentamycyna) czy toksoid tężcowy.
albumina jaja kurzego, alergolog, antygen krztuśca, encefalopatia, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, immunolog kliniczny, nadwrażliwość, niepożądana reakcja poszczepienna, obrzęk naczynioruchowy, ostra choroba gorączkowa, powikłanie neurologiczne, próba prowokacyjna, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, reakcja skórna, skurcz oskrzeli, stan zapalny skóry, szczepionka przeciw grypie, szczepionka przeciw krztuścowi, test alergiczny, test płatkowy, test skórny, toksoid tężcowy, trombocytopenia, zapalenie skóry - Leksykon leków
Przedawkowanie – Pentaxim 32 jednostek antygenu D + 10 mcg + nie mniej niż 40 j.m. + 8 jednostek antygenu D + 40 jednostek antygenu D + nie mniej niż 30 j.m. + 25 mcg + 25 mcg
Szczepionka Pentaxim, zawierająca toksoidy błoniczy (≥20 j.m., 30 Lf), tężcowy (≥40 j.m., 10 Lf), antygeny Bordetella pertussis (toksoid 25 µg, hemaglutynina włókienkowa 25 µg), inaktywowany wirus poliomyelitis (typ 1 – 29 jednostek antygenu D, typ 2 – 7 jednostek, typ 3 – 26 jednostek) oraz polisacharyd Haemophilus influenzae typu b (10 µg skoniugowany z toksoidem tężcowym), nie wykazuje udokumentowanych przypadków przedawkowania. Standardowa dawka wynosi 0,5 ml po rekonstytucji i zawiera adiuwant wodorotlenek glinu (0,3 mg Al³⁺) oraz śladowe ilości potencjalnie alergennych substancji pomocniczych (glutaraldehyd, neomycyna, streptomycyna, polimyksyna B) oraz fenyloalaninę (12,5 µg). Brak danych klinicznych dotyczących objawów przedawkowania, jednak potencjalne ryzyko dotyczy nadwrażliwości na składniki szczepionki i reakcje na adiuwant lub antybiotyki śladowe.
błonica tężec krztusiec, Bordetella pertussis, fenyloalanina, glutaraldehyd, Haemophilus influenzae, haemophilus typ b, hemaglutynina włókienkowa, nadwrażliwość, neomycyna, polimyksyna B, poliomyelitis inaktywowana, reakcja poszczepienna, rekonstytucja, streptomycyna, szczepionka Pentaxim, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wirus poliomyelitis, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Tetana nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Tetana, zawierająca co najmniej 40 j.m. toksoidu tężcowego w dawce 0,5 ml oraz do 0,7 mg Al³⁺ w postaci uwodnionego wodorotlenku glinu jako adiuwantu, może być stosowana u kobiet ciężarnych przy wskazaniach medycznych, takich jak ryzyko zakażenia Clostridium tetani. Dane kliniczne nie wykazują negatywnego wpływu na przebieg ciąży ani rozwój płodu. W okresie laktacji brak jest specyficznych badań dotyczących wpływu szczepionki na karmione piersią dziecko, jednak ze względu na brak żywych patogenów i niskie prawdopodobieństwo przenikania składników do mleka, preparat jest uważany za bezpieczny. Lekarz powinien również poinformować, że nie przeprowadzono badań oceniających wpływ szczepionki na płodność, ale brak jest przesłanek klinicznych sugerujących negatywny wpływ na zdolności rozrodcze.
- Leksykon substancji czynnych
Polimyksyna – Wskazania do stosowania
Szczepionki Boostrix Polio oraz Infanrix-IPV są preparatami przypominającymi przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis, różniącymi się wskazaniami wiekowymi oraz zawartością antygenów. Boostrix Polio jest przeznaczona dla osób od 3 roku życia oraz kobiet w ciąży, zawiera m.in. toksoid błoniczy ≥2 j.m. (2,5 Lf), toksoid tężcowy ≥20 j.m. (5 Lf), antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 8 µg, hemaglutynina włókienkowa 8 µg, pertaktyna 2,5 µg) oraz inaktywowane poliowirusy typów 1, 2 i 3 (40, 8 i 32 jednostek antygenu D). Zawiera również 0,3 mg Al3+ w postaci wodorotlenku glinu i 0,2 mg Al3+ jako fosforan glinu. Infanrix-IPV jest wskazana dla dzieci 16 miesięcy–13 lat, zawiera wyższe dawki antygenów (np. toksoid błoniczy ≥30 j.m., toksoid tężcowy ≥40 j.m., toksoid krztuścowy 25 µg) oraz 0,5 mg Al3+ w formie wodorotlenku glinu. Obie szczepionki zawierają śladowe ilości formaldehydu, neomycyny, polimyksyny oraz substancji pomocniczych, takich jak kwas para-aminobenzoesowy (<0,07 ng/dawka) i fenyloalanina (0,0298 µg w Boostrix Polio, 0,036 µg w Infanrix-IPV).
antybiotyk peptydowy, antygeny Bordetella pertussis, bakterie Gram-ujemne, bierna ochrona przed krztuścem, błonica, booster, fenyloalanina, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, hodowla komórkowa VERO, inaktywowany poliowirus, kontaminacja bakteryjna, kwas para-aminobenzoesowy, neomycyna, pertaktyna, polimyksyna, środek przeciwbakteryjny, szczepienie pierwotne, szczepienie przypominające, szczepienie uzupełniające, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – TyT – Szczepionka durowo-tężcowa szczepionka 20-dawkowa, 1 dawka = 0,5 ml
Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) szczepionki durowo-tężcowej TyT, stosowanej w profilaktyce duru brzusznego i tężca, wskazuje na brak danych dotyczących wpływu preparatu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn (punkt 4.7). Preparat zawiera inaktywowane bakterie Salmonella typhi w ilości 5×10⁸ do 1×10⁹ oraz toksoid tężcowy w dawce nie mniejszej niż 20 j.m. na 0,5 ml. Brak formalnych badań oceniających wpływ szczepionki na funkcje psychomotoryczne wymaga od lekarzy zachowania szczególnej ostrożności i przekazywania pacjentom informacji o możliwych działaniach niepożądanych, takich jak reakcje miejscowe (ból, obrzęk, zaczerwienienie) oraz ogólne (gorączka, złe samopoczucie, bóle głowy i mięśni), które mogą tymczasowo ograniczać zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
ból głowy, ból mięśniowy, charakterystyka produktu leczniczego, ChPL, dur brzuszny, działanie niepożądane, gorączka, inaktywowana bakteria, obrzęk, primum non nocere, reakcja miejscowa, reakcja organizmu, reakcja poszczepienna, Salmonella typhi, szczepionka TyT, tężec, toksoid tężcowy, zaczerwienienie miejsca wstrzyknięcia, zawiesina do wstrzykiwań, złe samopoczucie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Act-HiB
Szczepionka Act-HIB zawiera 10 µg polisacharydu otoczkowego Haemophilus influenzae typu b skoniugowanego z 18-30 µg toksoidu tężcowego w dawce 0,5 ml. Podanie szczepionki powinno odbywać się wyłącznie drogą pozanaczyniową, z zachowaniem ostrożności, aby uniknąć podania donaczyniowego, które może prowadzić do poważnych powikłań. Przed szczepieniem konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu lekarskiego oraz badania fizykalnego w celu wykluczenia przeciwwskazań. Szczepionka może być stosowana u pacjentów z niedoborami odporności, jednak odpowiedź immunologiczna może być osłabiona, a u dzieci poddawanych terapii immunosupresyjnej zaleca się odroczenie szczepienia do zakończenia leczenia. U bardzo niedojrzałych wcześniaków (≤ 28. tydzień ciąży) istnieje ryzyko bezdechu, dlatego wskazane jest monitorowanie czynności oddechowej przez 48-72 godziny po podaniu szczepionki.
badanie lekarskie, bezdech, biologiczny produkt leczniczy, chemioterapia, dieta niskosodowa, guma lateksowa, Haemophilus influenzae typ b, kortykosteroid, leczenie immunosupresyjne, liofilizacja, niedobór odporności, niedojrzałość układu oddechowego, odpowiedź psychogenna, podanie donaczyniowe, polisacharyd otoczkowy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, toksoid tężcowy, wcześniak niedojrzały - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tetana nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka przeciw tężcowi Tetana zawiera toksoid tężcowy w dawce nie mniejszej niż 40 j.m. adsorbowany na uwodnionym wodorotlenku glinu (≤0,7 mg Al³⁺) i występuje w postaci zawiesiny do wstrzykiwań. Ze względu na charakter immunologiczny preparatu, klasyczne badania farmakokinetyczne (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm, wydalanie) nie mają zastosowania. Mechanizm działania opiera się na indukcji odpowiedzi immunologicznej poprzez rozpoznanie toksoidu jako antygenu, co prowadzi do produkcji przeciwciał ochronnych. Wodorotlenek glinu pełni funkcję adjuwantu, przedłużając ekspozycję antygenu i wzmacniając odpowiedź immunologiczną, jednak proces ten nie podlega typowym parametrom farmakokinetycznym.
adjuwant, adsorbcja antygenu, badanie farmakokinetyczne, farmakokinetyka, immunogenność, mechanizm farmakokinetyczny, miano przeciwciał, odpowiedź immunologiczna, pamięć immunologiczna, parametr farmakokinetyczny, przeciwciało ochronne, przeciwciało przeciwtężcowe, reakcja immunologiczna, szczepionka przeciwtężcowa, toksoid tężcowy, układ immunologiczny, wodorotlenek glinu uwodniony - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – TyT – Szczepionka durowo-tężcowa szczepionka 20-dawkowa, 1 dawka = 0,5 ml
Szczepionka durowo-tężcowa TyT, zawierająca w dawce 0,5 ml inaktywowane bakterie Salmonella typhi w ilości od 5×10⁸ do 1×10⁹ oraz toksoid tężcowy w dawce nie mniejszej niż 20 j.m., nie podlega badaniom farmakokinetycznym. Wynika to z mechanizmu działania szczepionek, które stymulują układ immunologiczny do wytworzenia odpowiedzi przeciwciał przeciwko antygenom durowym i tężcowym, a nie wykazują bezpośredniego działania farmakologicznego wymagającego oceny wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu czy wydalania substancji czynnych.
antygen tężcowy, badanie farmakokinetyczne, badanie immunogenności, farmakokinetyka leku, inaktywowane bakterie, indukcja odpowiedzi immunologicznej, parametr immunologiczny, produkt immunologiczny, Salmonella typhi, stymulacja układu immunologicznego, szczepionka durowo-tężcowa, toksoid tężcowy, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd otoczkowy haemophilus influenzae typ b – Właściwości farmakodynamiczne
Polisacharyd otoczkowy Haemophilus influenzae typ b (PRP) jest kluczowym antygenem w szczepionce Act-HIB, gdzie po skoniugowaniu z toksoidem tężcowym (18-30 µg w dawce 0,5 ml) staje się antygenem grasiczozależnym. Taka koniugacja umożliwia indukcję swoistej odpowiedzi immunologicznej u niemowląt i małych dzieci, w tym produkcję przeciwciał IgG oraz wytworzenie pamięci immunologicznej. Szczepionka wywołuje odporność przeciw inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typ b, co potwierdzają badania immunogenności wykazujące, że po trzeciej dawce u niemal wszystkich dzieci poziom przeciwciał przeciw PRP wynosił ≥ 0,15 µg/ml, a u około 90% ≥ 1 µg/ml.
antygen grasiczozależny, dawka uzupełniająca, działanie bakteriobójcze, fosforan polirybozorybitolu, Haemophilus influenzae typ b, immunogenność, klasyfikacja farmakoterapeutyczna, odpowiedź grasiczoniezależna, odpowiedź immunologiczna, opsonizacja, pamięć immunologiczna, polisacharyd otoczkowy, przeciwciała IgG, przeciwciała przeciw PRP, toksoid tężcowy, zakażenie inwazyjne - Leksykon substancji czynnych
Bakterie Salmonella typhi – Właściwości farmakodynamiczne
Bakterie Salmonella typhi, stosowane jako składnik aktywny w szczepionkach przeciw durowi brzusznemu (np. Ty-Szczepionka durowa, TyT-Szczepionka durowo-tężcowa), występują w postaci inaktywowanej formaldehydem w podwyższonej temperaturze, co zapewnia zachowanie właściwości antygenowych przy całkowitej utracie patogenności. Dawka bakteryjna w pojedynczej iniekcji (0,5 ml) mieści się w zakresie od 5×10⁸ do 1×10⁹ komórek. Preparaty te klasyfikowane są jako szczepionki inaktywowane, pełnokomórkowe, z kodem ATC J07AP02, a w przypadku szczepionki łączonej z toksoidem tężcowym – J07AP02 + J07AM01. Podanie szczepionki indukuje ochronną odpowiedź immunologiczną, obejmującą serokonwersję oraz wytworzenie mechanizmów pamięci immunologicznej, co zapewnia długotrwałą ochronę przed zakażeniem Salmonella typhi.
dur brzuszny, inaktywacja formaldehydem, inaktywowane komórki bakteryjne, klasyfikacja ATC, odpowiedź układu odpornościowego, pamięć immunologiczna, Salmonella typhi, serokonwersja, swoiste przeciwciała, szczepionka durowa, szczepionka durowo-tężcowa, szczepionka przeciw durowi brzusznemu, toksoid tężcowy, właściwości antygenowe, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Szczepionka tężcowa adsorbowana (T) nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka tężcowa adsorbowana (T) zawiera co najmniej 40 j.m. toksoidu tężcowego w dawce 0,5 ml, adsorbowanego na maksymalnie 1,25 mg Al³⁺ w postaci zawiesiny do wstrzykiwań. Preparat indukuje produkcję przeciwciał przeciwtężcowych, zapewniając czynne uodpornienie przeciw zakażeniu Clostridium tetani. Szczepionka jest wskazana u osób dorosłych i dzieci nigdy wcześniej nie szczepionych (szczepienie podstawowe), u osób wymagających dawki przypominającej po 10 latach od ostatniego szczepienia, u pacjentów z niepełnym cyklem szczepienia podstawowego oraz u dzieci z przeciwwskazaniami do szczepień skojarzonych, gdzie stanowi bezpieczną alternatywę immunoprofilaktyczną.
Clostridium tetani, cykl szczepień podstawowych, czynne uodpornienie, dawka przypominająca, historia szczepień, immunoglobulina przeciwtężcowa, laseczki tężca, leczenie przeciwbakteryjne, ochrona immunologiczna, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciała przeciwtężcowe, status immunizacji, szczepionka monowalentna, szczepionka tężcowa adsorbowana, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu uwodniony - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Tetana Pro nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Tetana PRO zawiera toksoid tężcowy w dawce nie mniejszej niż 40 j.m. w objętości 0,5 ml, adsorbowany na 0,5 mg wodorotlenku glinu (Al³⁺). Preparat jest przeznaczony do czynnej immunizacji przeciw tężcowi i stosowany jest zarówno w schematach podstawowych, jak i przypominających u pacjentów od 2. miesiąca życia aż do osób dorosłych bez górnej granicy wieku. Szczepionka występuje w postaci jednorodnej, białej lub prawie białej zawiesiny do wstrzykiwań i powinna być stosowana zgodnie z aktualnymi oficjalnymi zaleceniami profilaktyki tężca, które mogą różnić się regionalnie i krajowo.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Boostrix Polio 0,5 ml (1 dawka)
Szczepionka Boostrix Polio to skojarzony preparat adsorbowany, zawierający toksoidy błoniczy (≥2 j.m., 2,5 Lf), tężcowy (≥20 j.m., 5 Lf), antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 8 µg, hemaglutynina włókienkowa 8 µg, pertaktyna 2,5 µg) oraz inaktywowane wirusy poliomyelitis typów 1 (40 jednostek antygenu D), 2 (8 jednostek antygenu D) i 3 (32 jednostki antygenu D). Antygeny adsorbowane są na wodorotlenku glinu (0,3 mg Al3+) i fosforanie glinu (0,2 mg Al3+), co zapewnia odpowiednią immunogenność. Preparat jest wskazany głównie do szczepień przypominających (booster) u osób powyżej 3. roku życia, mających na celu wzmocnienie odporności po szczepieniu podstawowym przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis. Ponadto, szczepionka jest stosowana u kobiet w ciąży w celu biernej ochrony niemowląt przed krztuścem poprzez transfer przeciwciał przez łożysko.
booster, Bordetella pertussis, fenyloalanina, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, hodowla komórkowa VERO, immunogenność szczepionki, inaktywowany poliowirus, krztusiec, kwas para-aminobenzoesowy, łożysko, neomycyna, ochrona bierna, ognisko epidemiczne, pertaktyna, polimyksyna, poliomyelitis, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciała, szczepienie przypominające, szczepionka skojarzona, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wirus poliomyelitis, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Przedawkowanie – Tetraxim 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Tetraxim, zawierająca toksoidy błoniczy (≥20 j.m., 30 Lf), tężcowy (≥40 j.m., 10 Lf), antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 25 μg, hemaglutynina włókienkowa 25 μg) oraz inaktywowane wirusy polio typ 1 (29 jednostek antygenu D), typ 2 (7 jednostek antygenu D) i typ 3 (26 jednostek antygenu D), podawana jest w ściśle określonej dawce 0,5 ml w formie zawiesiny do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Zawiera również 0,3 mg uwodnionego wodorotlenku glinu jako adjuwant oraz śladowe ilości glutaraldehydu, neomycyny, streptomycyny, polimyksyny B i 12,5 μg fenyloalaniny. Ze względu na precyzyjne dawkowanie i formę podania, producent nie podaje informacji o przedawkowaniu w charakterystyce produktu leczniczego.
adjuwant, ampułko-strzykawka, błonica, Bordetella pertussis, działanie niepożądane, fenyloalanina, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, krztusiec, neomycyna, ośrodek toksykologiczny, personel medyczny, polimyksyna B, poliomyelitis, przedawkowanie leku, streptomycyna, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka Tetraxim, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wirus polio, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Interakcje leku – Dimethyl fumarate Teva 120 mg
Fumaran dimetylu, metabolizowany głównie przez esterazy i cykl kwasów trikarboksylowych bez udziału układu CYP450, wykazuje specyficzny profil interakcji farmakologicznych. Nie przeprowadzono badań dotyczących jednoczesnego stosowania z lekami przeciwnowotworowymi i immunosupresyjnymi, co wymaga ostrożności ze względu na potencjalne zwiększenie immunosupresji. Krótkotrwałe dożylne kortykosteroidy stosowane w rzutach stwardnienia rozsianego nie zwiększają istotnie ryzyka zakażeń. Szczepionki inaktywowane można podawać bezpiecznie, natomiast szczepionki żywe atenuowane są przeciwwskazane z powodu ryzyka zakażeń. Jednoczesne stosowanie innych pochodnych kwasu fumarowego jest niewskazane ze względu na ryzyko zwiększenia stężenia i działań niepożądanych. Interferon beta-1a i octan glatirameru nie wpływają na farmakokinetykę fumaranu dimetylu.
aminoglikozyd, białkomocz, cytochrom P450, doustny środek antykoncepcyjny, działanie niepożądane przewodu pokarmowego, fumaran dimetylu, fumaran monometylu, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interferon beta-1a, kortykosteroid dożylny, kwas acetylosalicylowy, lek immunosupresyjny, lek moczopędny, lek nefrotoksyczny, lek przeciwnowotworowy, niepegylowany interferon, niesteroidowy lek przeciwzapalny, norgestymat i etynyloestradiol, octan glatirameru, otoczka dojelitowa, pochodna kwasu fumarowego, progestagen, rzut stwardnienia rozsianego, rzutowo-remisyjna postać stwardnienia rozsianego, szczepionka inaktywowana, szczepionka przeciwko meningokokom, szczepionka przeciwko pneumokokom, szczepionka żywa atenuowana, toksoid tężcowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Infanrix-IPV 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Infanrix-IPV, zawierająca toksoidy błoniczy, tężcowy, antygeny Bordetella pertussis oraz inaktywowane wirusy polio typów 1, 2 i 3, posiada ściśle określone przeciwwskazania. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki szczepionki, w tym substancje czynne, pomocnicze oraz pozostałości produkcyjne takie jak neomycyna, polimyksyna i formaldehyd. Szczepionka może zawierać śladowe ilości kwasu para-aminobenzoesowego (<0,07 ng) oraz fenyloalaniny (0,036 µg), co należy uwzględnić podczas kwalifikacji. Ponadto, przeciwwskazaniem jest wystąpienie encefalopatii o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po podaniu szczepionki z komponentem krztuścowym, objawiającej się zaburzeniami świadomości, drgawkami lub innymi objawami neurologicznymi. W takich przypadkach należy zrezygnować ze szczepienia przeciw krztuścowi, kontynuując immunizację przeciw błonicy, tężcowi i polio preparatami bez komponentu krztuścowego.
antygen Bordetella pertussis, choroba neurologiczna, drgawka, encefalopatia, fenyloalanina, formaldehyd, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus polio, kwas para-aminobenzoesowy, neomycyna, objaw neurologiczny, pertaktyna, polimyksyna, poliomyelitis, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, szczepionka przeciw błonicy, szczepionka przeciw krztuścowi, szczepionka przeciw poliomyelitis, szczepionka przeciw tężcowi, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie odporności, zaburzenie świadomości, zakażenie górnych dróg oddechowych - Leksykon substancji czynnych
Toksoid błoniczy – Dawkowanie i sposób podawania
Toksoid błoniczy stanowi kluczowy składnik szczepionek stosowanych w profilaktyce błonicy, wywoływanej przez Corynebacterium diphtheriae. Schematy dawkowania różnią się w zależności od wieku pacjenta, rodzaju szczepionki oraz wskazań klinicznych. U niemowląt i małych dzieci podstawowe szczepienie obejmuje 2-3 dawki podawane w odstępach 1-2 miesięcy, z dawką uzupełniającą po roku. Szczepionki takie jak DTP, Pentaxim, Tetraxim czy Infanrix-IPV podaje się domięśniowo, najczęściej w przednio-boczną część uda u niemowląt oraz w mięsień naramienny u starszych dzieci. Dawki przypominające podaje się w 6. roku życia, następnie w wieku 14 i 19 lat (szczepionka Clodivac), a u dorosłych co 10 lat (np. Adacel, Boostrix, Tdap) w dawce 0,5 ml domięśniowo. Szczepionki o pełnej zawartości antygenu (D) stosuje się do 7. roku życia, natomiast u starszych dzieci i dorosłych preferowane są preparaty o zmniejszonej zawartości antygenu (d lub Td). W przypadku pacjentów z zaburzeniami krzepliwości rozważa się podskórne podanie szczepionki.
Adacel, Adacel Polio, adiuwant, antygen krztuśca, błonica, Boostrix, Boostrix Polio, Clodivac, Corynebacterium diphtheriae, Dultavax, Haemophilus influenzae, immunoglobulina przeciwtężcowa, Infanrix-IPV, podanie domięśniowe, podanie podskórne, poliomyelitis, postępowanie profilaktyczne, profilaktyka błonicy, ryzyko krwotoku, szczepionka błonicza adsorbowana, szczepionka DT, szczepionka DTaP-IPV, szczepionka DTP, szczepionka skojarzona, szczepionka Tdap, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, zaburzenie krzepliwości, zaburzenie krzepliwości krwi, zmniejszona zawartość antygenu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tetraxim 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka TETRAXIM to preparat skojarzony, zawierający toksoidy błoniczy (≥20 j.m.) i tężcowy (≥40 j.m.), antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 25 µg, hemaglutynina włókienkowa 25 µg) oraz inaktywowane wirusy poliomyelitis trzech typów, adsorbowany na wodorotlenku glinu. Dawka wynosi 0,5 ml. Produkt może zawierać śladowe ilości glutaraldehydu, neomycyny, streptomycyny, polimyksyny B oraz 12,5 µg fenyloalaniny na dawkę. Ze względu na ustaloną historię stosowania i znany profil bezpieczeństwa podobnych szczepionek, nie przeprowadzono specyficznych badań przedklinicznych dla TETRAXIM, a dane dotyczące bezpieczeństwa opierają się głównie na obserwacjach klinicznych i doświadczeniu po wprowadzeniu do obrotu.
badanie przedkliniczne, błonica tężec krztusiec, Bordetella pertussis, charakterystyka produktu leczniczego, fenyloalanina, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, neomycyna, polimyksyna B, poliomyelitis, streptomycyna, szczepionka Tetraxim, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wirus polio, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C – Dawkowanie i sposób podawania
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, będący składnikiem aktywnym szczepionki NeisVac-C, występuje w formie O-deacetylowanej (pochodzącej ze szczepu C11) w dawce 10 µg na 0,5 ml. Substancja jest skoniugowana z toksoidem tężcowym (10-20 µg) i adsorbowana na wodorotlenku glinu (0,5 mg Al³⁺/0,5 ml), co zapewnia wysoką immunogenność. Schemat dawkowania zależy od wieku: niemowlęta 2-4 miesiące otrzymują dwie dawki po 0,5 ml z co najmniej 2-miesięczną przerwą, natomiast dzieci powyżej 4. miesiąca życia, młodzież i dorośli – jedną dawkę 0,5 ml. Dawka przypominająca jest zalecana u niemowląt poniżej 12. miesiąca życia w wieku 12-13 miesięcy, z odstępem minimum 6 miesięcy od ostatniej dawki. Brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u niemowląt poniżej 2 miesięcy.
dawka przypominająca, immunogenność szczepionki, mięsień naramienny, NeisVac-C, podanie dożylne, podanie podskórne, polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, przeciwwskazanie do szczepienia, przednio-boczna część uda, reakcja niepożądana, reakcja poszczepienna, schemat dawkowania, szczepienie podstawowe, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, wstrzyknięcie domięśniowe, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C – Przeciwwskazania stosowania
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, w dawce 10 µg O-deacetylowanego polisacharydu (szczep C11), stanowi aktywny składnik szczepionki NeisVac-C, skoniugowany z 10-20 µg toksoidu tężcowego i adsorbowany na 0,5 mg Al³⁺ w 0,5 ml preparatu. Szczepionka ta jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na polisacharyd meningokokowy grupy C, toksoid tężcowy lub inne substancje pomocnicze, w tym wodorotlenek glinu, który pełni rolę adjuwantu. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko reakcji alergicznych u osób uczulonych na toksoid tężcowy, który zwiększa immunogenność szczepionki, ale może wywoływać nadwrażliwość.
adjuwant, białko nośnikowe, immunogenność, nadwrażliwość, odpowiedź immunologiczna, polisacharyd meningokokowy, polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, polisacharyd O-deacetylowany, przeciwwskazanie bezwzględne, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, substancja pomocnicza, szczep C11, szczepionka meningokokowa skoniugowana, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Infanrix-IPV 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Infanrix-IPV jest podawana w standardowej dawce 0,5 ml, zawierającej odpowiednie stężenia antygenów: toksoid błoniczy ≥ 30 j.m., toksoid tężcowy ≥ 40 j.m., toksoid krztuścowy 25 μg, hemaglutynina włókienkowa 25 μg, pertaktyna 8 μg oraz inaktywowane poliowirusy typ 1 (40 jednostek antygenu D), typ 2 (8 jednostek antygenu D) i typ 3 (32 jednostki antygenu D). Preparat jest przeznaczony do podawania domięśniowego, preferencyjnie w mięsień naramienny, a u niemowląt w przednio-boczną część uda. Szczepionka może być stosowana u dzieci wcześniej szczepionych zarówno preparatami z pełnokomórkową, jak i acelularną składową krztuśca oraz różnymi typami szczepionek przeciw poliomyelitis (doustnymi i inaktywowanymi). Podanie donaczyniowe jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych.
acelularna składowa krztuśca, ampułkostrzykawka, atenuowane wirusy, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, hemaglutynina włókienkowa, mięsień naramienny, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, poliomyelitis, poliowirus, przednio-boczna część uda, szczepionka Infanrix-IPV, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Bordetella pertussis – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Szczepionka DTP (błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana) zawiera inaktywowany szczep Bordetella pertussis w dawce nie mniejszej niż 4 j.m. na 0,5 ml, toksoid błoniczy (≥30 j.m.) oraz toksoid tężcowy (≥40 j.m. w badaniu na świnkach morskich i ≥60 j.m. w badaniu na myszach białych), adsorbowane na wodorotlenku glinu (≤0,7 mg Al³⁺). Preparat występuje w formie zawiesiny do wstrzykiwań o białej lub prawie białej barwie i jest przeznaczony wyłącznie do stosowania u dzieci. Ze względu na populację docelową oraz charakter szczepionki, nie istnieje konieczność oceny wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych czy obsługi maszyn.
- Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C – Właściwości farmakokinetyczne
Polisacharyd (O-deacetylowany) Neisseria meningitidis grupy C, będący głównym składnikiem aktywnym szczepionki NeisVac-C, występuje w dawce 10 µg na 0,5 ml i jest skoniugowany z toksoidem tężcowym (10-20 µg) oraz adsorbowany na uwodnionym wodorotlenku glinu (0,5 mg Al³⁺). Ta konstrukcja szczepionki zwiększa immunogenność oraz przedłuża efekt immunologiczny. Ze względu na charakter szczepionki koniugatowej, nie stosuje się konwencjonalnych badań farmakokinetycznych, gdyż substancja aktywna nie podlega typowym procesom dystrybucji, metabolizmu i eliminacji, a jej działanie opiera się na indukcji swoistej odpowiedzi immunologicznej po podaniu domięśniowym w formie zawiesiny o półprzejrzystym, białym lub prawie białym wyglądzie.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Adacel Polio 0,5 ml
Szczepionka ADACEL POLIO, zawierająca toksoidy błoniczy (≥2 j.m., 2 Lf), tężcowy (≥20 j.m., 5 Lf), antygeny krztuśca (toksoid krztuścowy 2,5 µg, hemaglutynina włókienkowa 5 µg, pertaktyna 3 µg, fimbrie typu 2 i 3 po 5 µg) oraz inaktywowane wirusy polio (typ 1: 29 jednostek antygenu D, typ 2: 7 jednostek, typ 3: 26 jednostek), adsorbowana na 1,5 mg fosforanu glinu (0,33 mg Al), nie powinna być podawana u pacjentów z nadwrażliwością na którykolwiek składnik szczepionki, w tym na substancje pomocnicze i śladowe pozostałości procesu produkcyjnego (formaldehyd, glutaraldehyd, antybiotyki: streptomycyna, neomycyna, polimyksyna B, albumina surowicy bydlęcej). Szczególnym przeciwwskazaniem jest wystąpienie encefalopatii o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po wcześniejszym szczepieniu przeciw krztuścowi. Ponadto, podanie szczepionki należy odroczyć u pacjentów z ostrą, ciężką chorobą przebiegającą z gorączką, natomiast łagodne infekcje górnych dróg oddechowych bez gorączki nie stanowią przeciwwskazania do immunizacji.
adsorbent, albumina surowicy bydlęcej, antygen krztuśca, działanie niepożądane, encefalopatia, fimbrie, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, immunizacja, inaktywowany wirus polio, infekcja górnych dróg oddechowych, nadwrażliwość na składniki szczepionki, odpowiedź immunologiczna, ostra ciężka choroba, pertaktyna, poliomyelitis, przeciwwskazanie do szczepienia, substancje pomocnicze, szczepionka ADACEL POLIO, szczepionka przeciw błonicy, tężec i krztusiec, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, zaburzenie neurologiczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tetana Pro nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Tetana PRO, zawierająca toksoid tężcowy w dawce nie mniejszej niż 40 jednostek międzynarodowych (j.m.) na 0,5 ml oraz 0,5 mg uwodnionego wodorotlenku glinu jako adiuwantu, została poddana kompleksowym badaniom przedklinicznym w celu oceny bezpieczeństwa. Testy toksyczności swoistej przeprowadzone na modelach zwierzęcych nie wykazały żadnych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, potwierdzając korzystny profil bezpieczeństwa preparatu. Szczepionka występuje w postaci białej lub prawie białej, jednorodnej zawiesiny do wstrzykiwań, spełniając obowiązujące normy jakości i bezpieczeństwa dla produktów immunologicznych przeznaczonych do stosowania u ludzi.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Clodivac nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego i nie mniej niż 5 j.m. toksoidu błoniczego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Clodivac, zawierająca toksoidy tężcowy i błoniczy adsorbowane na wodorotlenku glinu, posiada istotne przeciwwskazania, które lekarz musi uwzględnić przed jej podaniem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki szczepionki, ze względu na ryzyko reakcji anafilaktycznej. Ponadto, szczepienie należy odroczyć w przypadku ostrych stanów chorobowych z gorączką oraz zaostrzeń chorób przewlekłych, aż do ustabilizowania stanu klinicznego pacjenta. Szczególną ostrożność wymaga podanie szczepionki u pacjentów z historią powikłań po wcześniejszych szczepieniach zawierających antygeny tężcowe lub błonicze, takich jak trombocytopenia czy zaburzenia neurologiczne. W takich przypadkach rozważa się zastosowanie szczepionki zawierającej wyłącznie toksoid tężcowy.
błonica, błonica i tężec, choroba przewlekła, nadwrażliwość, ocena korzyści i ryzyka, ostra infekcja, ostry stan chorobowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja niepożądana, substancja czynna, szczepionka Clodivac, tężec, toksoid tężcowy, toksoid tężcowy i błoniczy, trombocytopenia, zabezpieczenie przeciwwstrząsowe, zaburzenie neurologiczne, zaostrzenie choroby przewlekłej - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana nie mniej niż 30 j.m. toksoidu błoniczego, nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego i nie mniej niż 4 j.m. zawiesiny inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis/0,5 ml; 1 d; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka DTP (błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana) jest inaktywowanym preparatem pełnokomórkowym, przeznaczonym do indukcji czynnej odporności przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi. Zawiera toksoid błoniczy (≥30 j.m./0,5 ml), toksoid tężcowy (≥40 j.m. w badaniu na świnkach morskich, ≥60 j.m. w badaniu na myszach) oraz zawiesinę inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis (≥4 j.m./0,5 ml). Toksoidy są pozyskiwane z toksyn bakteryjnych pochodzących z hodowli Corynebacterium diphtheriae i Clostridium tetani, które następnie są inaktywowane formaldehydem i oczyszczane. Komponent krztuścowy uzyskuje się przez chemiczną inaktywację i odtoksycznienie pałeczek Bordetella pertussis. Preparat zawiera również wodorotlenek glinu (≤0,7 mg Al³⁺) jako adiuwant, który wzmacnia odpowiedź immunologiczną, a zawiesina krztuścowa dodatkowo pełni funkcję adiuwanta wobec toksoidów.
adiuwant, antygen krztuścowy, błonica tężec krztusiec, Bordetella pertussis, Clostridium tetani, Corynebacterium diphtheriae, cykl szczepienia, czynna odporność, działanie adiuwancyjne, Farmakopea Europejska, formaldehyd, inaktywacja chemiczna, odtoksycznienie, pamięć immunologiczna, Program Szczepień Ochronnych, przeciwciała odpornościowe, swoiste przeciwciała, szczepienie pierwotne, szczepienie uzupełniające, szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, właściwości immunogenne, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tetraxim 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka TETRAXIM, będąca skojarzoną szczepionką adsorbowaną przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi (bezkomórkowa) oraz poliomyelitis (inaktywowana), nie podlega standardowym procesom farmakokinetycznym takim jak wchłanianie, dystrybucja, metabolizm czy wydalanie. Jej działanie opiera się na indukcji odpowiedzi immunologicznej przeciwko zawartym antygenom, a nie na bezpośrednim działaniu farmakologicznym. Jedna dawka 0,5 ml zawiera m.in. toksoid błoniczy ≥ 20 j.m. (30 Lf), toksoid tężcowy ≥ 40 j.m. (10 Lf), 25 µg toksoidu krztuścowego i hemaglutyniny włókienkowej oraz inaktywowane wirusy polio typ 1 (29 jednostek antygenu D), typ 2 (7 jednostek antygenu D) i typ 3 (26 jednostek antygenu D), adsorbowane na 0,3 mg uwodnionego wodorotlenku glinu, co zapewnia przedłużone uwalnianie antygenów i wzmocnienie odpowiedzi immunologicznej.
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk polipeptydowy, antygen, błonica, Bordetella pertussis, fenyloketonuria, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus polio, komórki Vero, krztusiec, neomycyna, odpowiedź immunologiczna, polimyksyna B, poliomyelitis, streptomycyna, szczepionka skojarzona, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon chorób i schorzeń
Tężec – Epidemiologia
Tężec jest ostrą chorobą zakaźną układu nerwowego wywoływaną przez toksynę Clostridium tetani, charakteryzującą się sztywnością mięśni i bolesnymi skurczami, zwłaszcza mięśni szczęki i szyi. Pomimo powszechnego stosowania szczepionek, tężec pozostaje problemem zdrowia publicznego, szczególnie w krajach o niskim poziomie zaszczepienia i niehigienicznych warunkach porodowych. Globalna śmiertelność z powodu tężca spadła z 356 000 zgonów w 1990 roku do około 34 700 w 2019 roku, a częstość występowania zmniejszyła się o 88%. W USA od 2000 roku notuje się mniej niż 50 przypadków rocznie, ze wskaźnikiem śmiertelności 7,2% w latach 2009-2017. Szczególnie narażone są osoby starsze, niezaszczepione lub z nieaktualnymi dawkami przypominającymi, a także pacjenci z cukrzycą i użytkownicy narkotyków dożylnych. Tężec noworodkowy, choć rzadki w krajach rozwiniętych, nadal powoduje znaczną śmiertelność w regionach o ograniczonych zasobach, gdzie stosowane są niehigieniczne praktyki porodowe.
anatoksyna tężcowa, błonica, Clostridium tetani, cukrzyca, dawka przypominająca, immunoglobulina przeciwtężcowa, krztusiec, narkotyki drogą iniekcji, oparzenie, poliomyelitis, profilaktyka poekspozycyjna, rana chirurgiczna, różyczka, szczepionka pentawalentna, sztywność mięśni, tężec matczyny, tężec noworodkowy, toksoid tężcowy, toksyna, upośledzona odporność, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wskaźnik śmiertelności, wskaźnik zachorowalności, zachorowalność, zespół różyczki wrodzonej - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – DT-Szczepionka błoniczo-tężcowa adsorbowana nie mniej niż 30 j.m. toksoidu błoniczego i nie mniej niz 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka DT – błoniczo-tężcowa adsorbowana, kod ATC J07AM51, zawiera toksoid błoniczy (≥30 j.m.) oraz toksoid tężcowy (≥40 j.m.) adsorbowane na wodorotlenku glinu (≤0,7 mg Al³⁺ na dawkę 0,5 ml). Toksoidy uzyskiwane są przez inaktywację formaldehydem toksyn bakteryjnych Corynebacterium diphtheriae i Clostridium tetani, co zapewnia wysoką jakość antygenów. Preparat indukuje specyficzną odpowiedź immunologiczną, prowadząc do produkcji przeciwciał neutralizujących toksyny oraz wytworzenia pamięci immunologicznej, co jest kluczowe dla długotrwałej ochrony przed błonicą i tężcem.
adiuwant, antygen szczepionkowy, Clostridium tetani, Corynebacterium diphtheriae, Farmakopea Europejska, immunogenność szczepionki, inaktywacja toksyn bakteryjnych, kod ATC, laseczka tężca, odpowiedź immunologiczna, pamięć immunologiczna, Program Szczepień Ochronnych, przeciwciało ochronne, przeciwciało odpornościowe, Światowa Organizacja Zdrowia, szczepionka błoniczo-tężcowa, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Skład i postać leku – DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana nie mniej niż 30 j.m. toksoidu błoniczego, nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego i nie mniej niż 4 j.m. zawiesiny inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis/0,5 ml; 1 d; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka DTP (błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana) jest zawiesiną do wstrzykiwań stosowaną w profilaktyce błonicy, tężca i krztuśca. Jedna dawka 0,5 ml zawiera minimum 30 j.m. toksoidu błoniczego, 40 j.m. toksoidu tężcowego (badanie na świnkach morskich) lub 60 j.m. (badanie na myszach białych) oraz co najmniej 4 j.m. inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis. Antygeny są adsorbowane na wodorotlenku glinu (do 0,7 mg Al³⁺ na dawkę), który pełni funkcję adiuwanta immunologicznego. Szczepionka zawiera także tiomersal jako konserwant, chlorek sodu dla izotoniczności oraz wodę do wstrzykiwań. Preparat ma postać białej lub prawie białej zawiesiny, z możliwością wystąpienia białego osadu na dnie ampułki, co jest zjawiskiem fizjologicznym i nie wpływa na skuteczność immunologiczną.
adiuwant, ampułka ze szkła typu I, Bordetella pertussis, niezgodność farmaceutyczna, obce cząstki, odpowiedź immunologiczna, produkt leczniczy, profilaktyka błonicy tężca i krztuśca, środek konserwujący, szczepionka adsorbowana, szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana, tiomersal, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, właściwości immunogenne, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań, związek rtęci - Leksykon leków
Interakcje leku – Fumaran Dimetylu Adamed 240 mg
Fumaran dimetylu, stosowany w terapii stwardnienia rozsianego, wykazuje specyficzny profil interakcji lekowych, który wymaga szczególnej uwagi klinicznej. Nie przeprowadzono badań dotyczących jednoczesnego stosowania z lekami przeciwnowotworowymi i immunosupresyjnymi, co nakazuje wzmożony monitoring pacjentów. Krótkie serie dożylnych kortykosteroidów nie zwiększają istotnie ryzyka zakażeń i mogą być stosowane w leczeniu rzutów SM. Należy unikać łączenia fumaranu dimetylu z innymi pochodnymi kwasu fumarowego ze względu na ryzyko kumulacji działań niepożądanych. Szczepionki inaktywowane można podawać bezpiecznie, natomiast szczepionki z żywymi atenuowanymi drobnoustrojami są przeciwwskazane z powodu zwiększonego ryzyka zakażeń. W przypadku leków nefrotoksycznych (aminoglikozydy, diuretyki, NLPZ, sole litu) zalecane jest monitorowanie funkcji nerek, zwłaszcza pod kątem białkomoczu.
aminoglikozyd, białkomocz, cykl kwasów trikarboksylowych, cytochrom P450, doustny środek antykoncepcyjny, dożylny kortykosteroid, enzym CYP, esteraza, etynyloestradiol, fumaran dimetylu, fumaran monometylu, interakcja farmakokinetyczna, interferon beta-1a, kortykosteroid dożylny, kwas acetylosalicylowy, lek immunosupresyjny, lek moczopędny, lek nefrotoksyczny, lek przeciwnowotworowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, norgestymat, norgestymat i etynyloestradiol, octan glatirameru, odpowiedź immunologiczna, P-glikoproteina, pochodna kwasu fumarowego, profil farmakokinetyczny, progestagen, rzutowo-remisyjna postać stwardnienia rozsianego, stwardnienie rozsiane, szczepionka inaktywowana, szczepionka przeciwko meningokokom, szczepionka przeciwko pneumokokom, szczepionka z żywymi atenuowanymi drobnoustrojami, toksoid tężcowy, układ CYP450 - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tetana Pro nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Tetana PRO, zawierająca ≥ 40 j.m. oczyszczonego toksoidu tężcowego adsorbowanego na 0,5 mg Al³⁺ wodorotlenku glinu, jest preparatem z grupy toksoidów tężcowych (ATC J07AM01). Toksoid ten powstaje poprzez inaktywację formaldehydem toksyny tężcowej Clostridium tetani. Immunizacja wymaga pełnego cyklu szczepienia podstawowego, składającego się z trzech dawek, aby uzyskać długotrwałą odporność trwającą od 5 do 10 lat. Po dwóch dawkach osiąga się około 90% serokonwersji, jednak odporność ta jest krótkotrwała i nie zapewnia pełnej ochrony przed zachorowaniem na tężec.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Dultavax nie mniej niż 2 j.m. + nie mniej niż 20 j.m. + 40 jednostek antygenu D + 8 jednostek antygenu D + 32 jednostki antygenu D/0,5 ml, 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka DULTAVAX, zawierająca toksoidy błoniczy (≥2 j.m.) i tężcowy (≥20 j.m.) adsorbowane na wodorotlenku glinu (0,35 mg Al³⁺) oraz inaktywowane wirusy poliomyelitis typów 1 (40 j. antygenu D), 2 (8 j. antygenu D) i 3 (32 j. antygenu D), jest podawana w dawce 0,5 ml jako zawiesina do wstrzykiwań. Charakterystyka produktu leczniczego nie przewiduje ryzyka przedawkowania, co wynika z kontrolowanego schematu dawkowania oraz formy podania, które minimalizują możliwość podania dawki większej niż zalecana. W literaturze medycznej brak jest opisów objawów czy dawek toksycznych związanych z nadmiernym podaniem tej szczepionki.
adiuwant, antygen D, bezpieczeństwo farmakoterapii, błonica, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, fenyloalanina, inaktywowany wirus polio, leczenie objawowe, poliomyelitis, szczepionka DULTAVAX, szczepionka przeciw błonicy tężcowi i poliomyelitis, tężec, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wirus poliomyelitis, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Toksoid tężcowy – Przedawkowanie
Toksoid tężcowy, stosowany w dawkach od 20 do 40 j.m. w szczepionkach zarówno monowalentnych, jak i skojarzonych, może prowadzić do przedawkowania głównie u pacjentów z nadmierną immunizacją, wynikającą z podania zbyt wielu dawek lub zbyt krótkich odstępów między nimi. Patofizjologia przedawkowania opiera się na tworzeniu kompleksów immunologicznych przez przeciwciała wiążące nadmiar antygenu, co inaktywuje dopełniacz i leukocyty, wywołując reakcje zapalne manifestujące się miejscowym obrzękiem, bólem i złym samopoczuciem. W cięższych przypadkach może dojść do polineuropatii. Dane kliniczne wskazują, że większość szczepionek dostępna jest w opakowaniach jednodawkowych, co znacząco ogranicza ryzyko przedawkowania. Przykłady preparatów, takich jak Clodivac, DT, DTP, Tetana czy Tdap, potwierdzają niskie ryzyko, natomiast w przypadku Boostrix, Boostrix Polio i Infanrix-IPV odnotowano sporadyczne przypadki podania większej dawki, jednak działania niepożądane były zbliżone do tych po dawce prawidłowej.
dysfunkcja nerwów obwodowych, działanie niepożądane, inaktywacja dopełniacza, kompleks immunologiczny, nadmierna immunizacja, objaw neurologiczny, obrzęk miejscowy, polineuropatia, przeciwciała przeciwtężcowe, reakcja nadwrażliwości, reakcja zapalna, schemat szczepień, szczepionka błoniczo-tężcowa, szczepionka durowo-tężcowa, szczepionka skojarzona, toksoid tężcowy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Szczepionka tężcowa adsorbowana (T) nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka tężcowa adsorbowana (T) jest dostępna w postaci zawiesiny do wstrzykiwań, każda dawka o objętości 0,5 ml zawiera co najmniej 40 j.m. toksoidu tężcowego adsorbowanego na wodorotlenku glinu (do 1,25 mg Al³⁺). Preparat zawiera również tiomersal jako konserwant, składniki buforu fosforanowego (sodu diwodorofosforan dwuwodny i disodu wodorofosforan dwunastowodny), chlorek sodu zapewniający izotoniczność oraz wodę do wstrzykiwań. Szczepionka po wymieszaniu ma postać jednorodnej, mlecznej zawiesiny o białawym odcieniu, co jest kluczowe dla prawidłowego wchłaniania z miejsca podania. Ze względu na obecność wodorotlenku glinu, preparat nie powinien być mieszany z innymi lekami z powodu braku badań kompatybilności farmaceutycznej.
ampułka ze szkła, bufor fosforanowy, disodu wodorofosforan dwunastowodny, immunogenność szczepionki, izotoniczność roztworu, jednostka międzynarodowa, jon glinu, sodu chlorek, sodu diwodorofosforan dwuwodny, substancja konserwująca, szczepionka przeciw tężcowi, szczepionka tężcowa adsorbowana, tiomersal, toksoid tężcowy, woda do wstrzykiwań, wodorotlenek glinu uwodniony, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Skład i postać leku – TyT – Szczepionka durowo-tężcowa szczepionka 20-dawkowa, 1 dawka = 0,5 ml
Szczepionka TyT to zawiesina do wstrzykiwań, przeznaczona do immunizacji przeciw durowi brzusznemu i tężcowi, dostępna w fiolce 10 ml zawierającej 20 dawek po 0,5 ml każda. Każda dawka zawiera inaktywowane bakterie Salmonella typhi w ilości 5×10⁸ do 1×10⁹ oraz 20 j.m. toksoidu tężcowego. Preparat zawiera również fenol jako środek konserwujący, chlorek sodu zapewniający izotoniczność, oraz składniki buforu fosforanowego stabilizujące pH. Szczepionka ma barwę białą do białoszarej, a obecność białego osadu na dnie fiolki jest zjawiskiem naturalnym. Produkt wymaga przechowywania w temperaturze 2°C – 8°C, bez zamrażania, w oryginalnym opakowaniu chroniącym przed światłem, a okres ważności wynosi 18 miesięcy od daty produkcji. Po otwarciu fiolki preparat można przechowywać maksymalnie 10 dni w lodówce, pod warunkiem zachowania terminu ważności.
bufor fosforanowy, chlorek sodu, diwodorofosforan sodu dwuwodny, dur brzuszny, fenol, fosforan disodu dwunastowodny, guma bromobutylowa, izotoniczność, jednostka międzynarodowa, niezgodność farmaceutyczna, preparat immunologiczny, preparat parenteralny, Salmonella typhi, środek konserwujący, supernatant, szczepionka durowo-tężcowa, tężec, toksoid tężcowy, woda do wstrzykiwań, zagrożenie biologiczne, zawiesina do wstrzykiwań