chlamydia

Chlamydia to jedna z najczęstszych infekcji przenoszonych drogą płciową, wywoływana przez bakterię Chlamydia trachomatis. Zakażenie to często przebiega bezobjawowo, co przyczynia się do jej łatwego rozprzestrzeniania się. Szacuje się, że nawet 70% zakażonych kobiet i 50% mężczyzn nie doświadcza żadnych symptomów.

W przypadku wystąpienia objawów, u kobiet mogą pojawić się: nieprawidłowe upławy, krwawienie międzymiesiączkowe, ból podczas stosunku, dolegliwości bólowe w podbrzuszu oraz dysuria. U mężczyzn zakażenie może objawiać się wyciekiem z cewki moczowej, pieczeniem podczas oddawania moczu oraz bólem jąder. Nieleczona chlamydia może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zapalenia narządów miednicy mniejszej, niepłodności, ciąży pozamacicznej u kobiet oraz zapalenia najądrzy u mężczyzn.

Diagnostyka opiera się głównie na testach molekularnych PCR z próbek moczu lub wymazów z cewki moczowej, szyjki macicy, gardła lub odbytu. Leczenie zakażenia polega na antybiotykoterapii – najczęściej stosuje się azytromycynę w dawce jednorazowej lub doksycyklinę przez 7 dni. Istotne jest również leczenie wszystkich partnerów seksualnych oraz kontrolne badania po zakończonej terapii. Profilaktyka obejmuje stosowanie prezerwatyw podczas kontaktów seksualnych oraz regularne badania przesiewowe u osób aktywnych seksualnie.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Penicillinum procainicum L TZF 2 400 000 j.m.

Benzylopenicylina prokainowa lecytynowana, klasyfikowana pod kodem ATC J01CE09, jest antybiotykiem β-laktamowym o mechanizmie działania polegającym na hamowaniu biosyntezy ściany komórkowej bakterii poprzez blokadę transpeptydazy. Skutkuje to zahamowaniem tworzenia wiązań między pentapeptydami mukopolisacharydu, co prowadzi do aktywacji hydrolaz i lizy komórki bakteryjnej. Lek wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, obejmujące m.in. paciorkowce grup A, C, G, H, L i M, pneumokoki, Neisseria gonorrhoeae, Corynebacterium diphtheriae, Bacillus anthracis, Clostridium spp., Actinomyces bovis, Streptobacillus moniliformis, Listeria monocytogenes oraz Leptospira. Szczególnie istotna jest wysoka wrażliwość Treponema pallidum, co czyni benzylopenicylinę lekiem pierwszego wyboru w terapii kiły.
Actinomyces bovis, Aerobacter aerogenes, Alcaligenes faecalis, antybiotyk β-laktamowy, Bacillus anthracis, benzylopenicylina prokainowa lecytynowana, biosynteza ściany komórkowej, chlamydia, Clostridium, Corynebacterium diphtheriae, drobnoustrój wewnątrzkomórkowy, dwoinka rzeżączki, działanie bakteriobójcze, Escherichia coli, gronkowiec wytwarzający penicylinazę, hydrolaza komórkowa, kiła, krętek blady, laseczka beztlenowa, laseczka wąglika, Leptospira, Listeria monocytogenes, liza komórki bakteryjnej, maczugowiec błonicy, Neisseria gonorrhoeae, paciorkowiec, pałeczka Gram-ujemna, pałeczka listeriozy, penicylina wrażliwa na β-laktamazy, penicylinaza, pierścień β-laktamowy, pneumokok, Proteus mirabilis, riketsja, Salmonella, shigella, Streptobacillus moniliformis, transpeptydaza, Treponema pallidum, zakażenie gronkowcowe
Leksykon chorób i schorzeń
Bakteryjne zapalenie pochwy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Bakteryjne zapalenie pochwy (BV) to najczęstsza infekcja pochwy u kobiet w wieku rozrodczym, charakteryzująca się zaburzeniem równowagi mikroflory pochwy z dominacją bakterii beztlenowych kosztem Lactobacillus, co prowadzi do podwyższenia pH pochwy powyżej 4,5. Diagnostyka opiera się na kryteriach Amsela (obecność szaro-białej wydzieliny, pH >4,5, pozytywny test z KOH, obecność clue cells) lub skali Nugenta. Objawy BV obejmują szaro-białą, wodnistą wydzielinę o charakterystycznym rybim zapachu, dyskomfort i pieczenie przy mikcji, choć u 84% kobiet przebiega bezobjawowo. Czynniki ryzyka to m.in. aktywność seksualna, palenie tytoniu, stosowanie irygacji pochwy oraz niehormonalna wkładka wewnątrzmaciczna. BV zwiększa ryzyko zakażeń przenoszonych drogą płciową (HIV, chlamydia, rzeżączka), powikłań ciąży (przedwczesny poród, niska masa urodzeniowa) oraz powikłań po zabiegach ginekologicznych.
bakterie beztlenowe, bakteryjne zapalenie pochwy, barwienie metodą Grama, chlamydia, choroby przenoszone drogą płciową, drożdżyca pochwy, klindamycyna, komórki wskaźnikowe, kryteria Amsela, kwas mlekowy, metronidazol, Mycoplasma genitalium, nawracające bakteryjne zapalenie pochwy, niska masa urodzeniowa, pałeczki kwasu mlekowego, pH pochwy, probiotyki dopochwowe, przedwczesny poród, reakcja disulfiramowa, rybi zapach pochwy, rzęsistek pochwowy, rzeżączka, seknidazol, skala Nugenta, tynidazol, wirus opryszczki typu 2, wydzielina pochwowa, wydzielina z pochwy, zapalenie narządów miednicy mniejszej
Leksykon chorób i schorzeń
Niepłodność kobieca – Zapobieganie i profilaktyka

Niepłodność kobieca definiowana przez WHO jako niemożność zajścia w ciążę po 12 miesiącach regularnego współżycia bez zabezpieczenia, dotyka 10-20% par globalnie, z równym udziałem czynników męskich i żeńskich. Główne przyczyny niepłodności u kobiet to zaburzenia owulacji (np. PCOS, przedwczesna niewydolność jajników, zmniejszona rezerwa jajnikowa), patologie anatomiczne (zablokowane jajowody, endometrioza, mięśniaki, polipy), a także czynniki związane ze stylem życia, takie jak nieprawidłowa masa ciała (BMI 18,5-24,9 jest optymalny), palenie tytoniu, nadmierne spożycie alkoholu, stres, infekcje przenoszone drogą płciową (szczególnie chlamydia) oraz ekspozycja na toksyny środowiskowe. Wiek kobiety jest kluczowym determinantem płodności, z zauważalnym spadkiem po 27. roku życia i przyspieszeniem po 35. roku życia, co wpływa na jakość i ilość oocytów oraz ryzyko poronień i wad genetycznych. Profilaktyka obejmuje modyfikacje stylu życia, wczesną diagnostykę, regularne badania ginekologiczne oraz edukację na temat płodności i czynników ryzyka.
aneuploidia chromosomów płciowych, badanie cytologiczne, badanie genetyczne, badanie ginekologiczne, badanie przesiewowe, chlamydia, choroba zapalna miednicy, ciąża, ciąża pozamaciczna, cykl menstruacyjny, endometrioza, hipogonadyzm hipergonadotropowy, hipogonadyzm hipogonadotropowy, infekcja przenoszona drogą płciową, komórka jajowa, menopauza, mięśniak macicy, morfologia krwi, niedrożność jajowodów, niepłodność kobieca, niepłodność pierwotna, niepłodność wtórna, nieprawidłowość strukturalna, niewydolność jajników, owulacja, polip, przedwczesna niewydolność jajników, test funkcji tarczycy, wariant patogenny, wskaźnik masy ciała, zaburzenia owulacji, zaburzenia tarczycy, zapłodnienie, zespół policystycznych jajników, zmniejszona rezerwa jajnikowa
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cetix 400 mg

Cefiksym, jako cefalosporyna III generacji (kod ATC: J01DD08), działa bakteriobójczo poprzez hamowanie białek wiążących penicylinę (PBP), co prowadzi do zaburzenia syntezy ściany komórkowej bakterii i ich lizy. Oporność na cefiksym może wynikać z hydrolizy enzymatycznej przez beta-laktamazy ESBL i/lub AmpC, modyfikacji miejsc docelowych (PBP), redukcji przepuszczalności błony zewnętrznej oraz aktywnego usuwania leku przez pompy efflux. Wartości graniczne MIC według EUCAST (2013) dla cefiksymu wynoszą: Haemophilus influenzae ≤ 0,12 mg/l (oporne > 0,12 mg/l), Moraxella catarrhalis ≤ 0,5 mg/l (oporne > 1,0 mg/l), Neisseria gonorrhoeae ≤ 0,12 mg/l (oporne > 0,12 mg/l), Enterobacteriaceae ≤ 1,0 mg/l (oporne > 1,0 mg/l, tylko dla niepowikłanych zakażeń dróg moczowych). Izolaty z MIC powyżej zakresu wrażliwości wymagają powtórnej identyfikacji i ewentualnego przekazania do laboratorium referencyjnego, a do czasu potwierdzenia skuteczności klinicznej klasyfikowane są jako oporne.
Bacteroides fragilis, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum substratowym, białko wiążące penicylinę, cefalosporyna, cefalosporyna trzeciej generacji, chlamydia, Chlamydophila, choroba legionistów, Citrobacter freundii, Clostridium difficile, dwoinka rzeżączki, dwoinka zapalenia płuc, Enterobacter cloacae, Enterobacteriaceae, Enterococcus, enterokok, enzym AmpC, Escherichia coli, gronkowiec złocisty, Haemophilus influenzae, Klebsiella oxytoca, Klebsiella pneumoniae, Legionella pneumophila, lekowrażliwość, liza komórki bakteryjnej, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, Morganella morganii, Mycoplasma, mykoplazma, Neisseria gonorrhoeae, oporność krzyżowa, paciorkowiec beta-hemolizujący, pałeczka hemofilna, pałeczka odmieńca, pałeczka okrężnicy, pałeczka ropy błękitnej, pałeczka zapalenia płuc, pneumokok, pompa efflux, przepuszczalność błony zewnętrznej, Pseudomonas, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, Serratia marcescens, Staphylococcus, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, test antybiotykowrażliwości
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Biotaksym 2 g

Cefotaksym, aktywny składnik leku Biotaksym, jest półsyntetyczną cefalosporyną III generacji o szerokim spektrum działania bakteriobójczego, podawaną pozajelitowo. Mechanizm jego działania polega na hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii, co prowadzi do ich eliminacji. W organizmie cefotaksym jest metabolizowany przez nieswoiste esterazy do aktywnego metabolitu deacetylocefotaksymu, co wydłuża i wzmacnia jego efekt bakteriobójczy. Oporność na cefotaksym może rozwijać się poprzez hydrolizę β-laktamazami (w tym enzymami AmpC), zmniejszoną przepuszczalność ściany komórkowej oraz mechanizmy efflux. Szczególnie istotna jest pełna oporność krzyżowa bakterii Gram-ujemnych na inne cefalosporyny III generacji, takie jak ceftazydym czy ceftriakson.
Bacteroides fragilis, bakteria Gram-ujemna, borelioza, cefalosporyna III generacji, chlamydia, Clostridium difficile, deacetylocefotaksym, Enterobacteriaceae, Enterococcus, enzym AmpC, esteraza, Haemophilus influenzae, inwazyjna choroba meningokokowa, Legionella pneumophila, legioneloza, listerioza, mechanizm efflux, MRSA, Mycoplasma, Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, oporność krzyżowa, pałeczka ropy błękitnej, pozaszpitalne zapalenie płuc, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, ściana komórkowa bakterii, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Streptococcus pneumoniae, zakażenie biomateriałów, zakażenie szpitalne, zakażenie tkanek miękkich, zakażenie układu moczowego, zakażenie układu oddechowego, zaostrzenie POChP, zapalenie ucha środkowego, zapalenie wsierdzia, β-laktamaza
Leksykon substancji czynnych
Azotan srebra – Wskazania do stosowania

Azotan srebra (Argenti nitras) w stężeniu 10 mg/ml, dostępny w preparacie Mova Nitrat Pipette (5 mg srebra azotanu na pipetkę), jest stosowany jako środek antyseptyczny w profilaktyce zakażeń oczu u noworodków. Jego głównym wskazaniem jest zapobieganie zapaleniu przedniego odcinka oka, szczególnie wywołanemu przez patogeny takie jak Neisseria gonorrhoeae, Chlamydia spp. oraz Staphylococcus spp. Procedura aplikacji azotanu srebra, znana jako zabieg Credego, powinna być wykonana u każdego noworodka bezpośrednio po urodzeniu, co pozwala na skuteczne zapobieganie rzeżączkowemu zapaleniu spojówek i innym bakteryjnym infekcjom oczu.
azotan srebra, bakteryjne zapalenie spojówek, chlamydia, Chlamydia trachomatis, chlamydiowe zapalenie spojówek, działanie antyseptyczne, krople do oczu, Mova Nitrat Pipette, Neisseria gonorrhoeae, opieka okołoporodowa, profilaktyka przeciwbakteryjna, profilaktyka zakażeń oczu, ropna wydzielina, rzeżączkowe zapalenie spojówek, ślepota, Staphylococcus, zabieg Credego, zakażenie przedniego odcinka oka, zapalenie spojówek
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Erythromycinum Intravenosum TZF 300 mg

Erytromycyna, aktywny składnik leku Erythromycinum Intravenosum TZF, jest antybiotykiem makrolidowym o kodzie ATC J01FA01, stosowanym do leczenia zakażeń bakteryjnych. Mechanizm działania erytromycyny polega na bakteriostatycznym hamowaniu biosyntezy białek poprzez wiązanie się z podjednostką 50S rybosomu bakteryjnego, co blokuje elongację łańcucha peptydowego. Lek wykazuje szerokie spektrum działania przeciwko bakteriom Gram-dodatnim (m.in. Listeria monocytogenes, Corynebacterium diphtheriae, Staphylococcus spp., Streptococcus spp.), Gram-ujemnym (m.in. Haemophilus influenzae, Neisseria meningitidis, Legionella pneumophila) oraz specyficznym patogenom atypowym (Mycoplasma pneumoniae, Ureaplasma urealyticum, Treponema pallidum, Chlamydia spp., Clostridium spp.). W przypadku Haemophilus influenzae skuteczność potwierdzono przy stężeniach osiąganych w organizmie podczas standardowego dawkowania.
antybiotyk makrolidowy, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, biosynteza białek, błonica, Bordetella pertussis, Campylobacter, chlamydia, choroba legionistów, Clostridium, Corynebacterium diphtheriae, Corynebacterium minutissimum, Enterococcus, Haemophilus influenzae, kiła, krętek blady, krztusiec, laktobionian, Legionella pneumophila, Listeria monocytogenes, listerioza, meningokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, Moraxella catarrhalis, mycoplasma pneumoniae, Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, rybosom bakteryjny, rzeżączka, Staphylococcus, Streptococcus, tężec, Treponema pallidum, Ureaplasma urealyticum, zakażenie bakteryjne, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie skóry, zakażenie układu moczowo-płciowego, zapalenie gardła, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zatrucie pokarmowe, zgorzel gazowa
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Mova Nitrat Pipette 10 mg/ml

Produkt leczniczy Mova Nitrat Pipette 10 mg/ml to roztwór kropli do oczu zawierający 5 mg srebra azotanu (Argenti nitras) w pojedynczej pipetce z tworzywa, przeznaczony do profilaktyki zakażeń przedniego odcinka oka u noworodków. Wskazaniem do stosowania jest zapobieganie infekcjom wywołanym przez Neisseria gonorrhoeae, Chlamydia spp. oraz Staphylococcus spp., które mogą prowadzić do poważnych powikłań okulistycznych, w tym uszkodzenia wzroku. Procedura profilaktyczna, znana jako zabieg Credego, powinna być wykonana u każdego noworodka bezpośrednio po urodzeniu, co stanowi standard medyczny w celu minimalizacji ryzyka zakażeń oczu. Farmaceutyczna postać leku w formie roztworu kropli do oczu umożliwia łatwe i bezpieczne podanie noworodkom. Stężenie srebra azotanu wynosi 10 mg/ml, a pojedyncza pipetka zawiera 5 mg substancji czynnej, co zapewnia precyzyjne dawkowanie i skuteczność działania przeciwbakteryjnego. Mova Nitrat Pipette jest zatem istotnym elementem profilaktyki okulistycznej w neonatologii, zapobiegającym rozwojowi zakażeń bakteryjnych, które mogą mieć poważne konsekwencje dla zdrowia oczu noworodków.
chlamydia, chlamydiowe zapalenie spojówek, krople do oczu, Mova Nitrat Pipette, Neisseria gonorrhoeae, rzeżączkowe zapalenie spojówek, srebro azotan, Staphylococcus, uszkodzenie wzroku, zabieg Credego, zakażenie przedniego odcinka oka
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie spojówek – Epidemiologia

Zapalenie spojówek (conjunctivitis) jest najczęstszą chorobą oczu na świecie, stanowiąc około 1% wszystkich konsultacji w podstawowej opiece zdrowotnej i na oddziałach ratunkowych. Etiologia jest zróżnicowana: wirusowe zapalenie spojówek odpowiada za około 80% przypadków, z czego 65-90% wywołują adenowirusy, a bakteryjne stanowi około 1 350 przypadków na 100 000 przypadków ostrego zapalenia spojówek, z dominującymi patogenami takimi jak Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus i Moraxella catarrhalis. Występuje bimodalny rozkład wiekowy z dwoma szczytami zachorowań: u dzieci poniżej 7 roku życia oraz u dorosłych (około 22 lat u kobiet i 28 lat u mężczyzn). Sezonowość jest wyraźna: bakteryjne zapalenie spojówek dominuje od grudnia do kwietnia, wirusowe latem, a alergiczne (dotykające 15-40% populacji) wiosną i latem. Noworodkowe zapalenie spojówek, często związane z zakażeniami przenoszonymi drogą płciową (chlamydia, rzeżączka), pozostaje istotnym problemem zdrowotnym, z częstością około 5 przypadków na 1 000 żywych urodzeń w krajach rozwiniętych.
adenowirus, alergiczne zapalenie spojówek, bakteryjne zapalenie spojówek, ból oka, chlamydia, COVID-19, epidemiczne keratoconjunctivitis, Haemophilus influenzae, keratoconjunctivitis sicca, Moraxella catarrhalis, nadzór epidemiologiczny, ognisko epidemiczne, ognisko zapalenia spojówek, ophthalmia neonatorum, pieczenie oczu, rozkład bimodalny, rzeżączka, schorzenie okulistyczne, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, utrata wzroku, wirus opryszczki pospolitej, wirusowe zapalenie spojówek, zakażenie gronkowcowe, zakażenie przenoszone drogą płciową, zapalenie spojówek, zespół suchego oka
Leksykon substancji czynnych
Imipenem – Właściwości farmakodynamiczne

Imipenem, półsyntetyczna pochodna tienamycyny, jest stosowany w połączeniu z cylastatyną w stosunku 1:1, gdzie cylastatyna działa jako inhibitor dehydropeptydazy-I, zapobiegając nerkowej inaktywacji imipenemu. Mechanizm działania imipenemu polega na bakteriobójczym hamowaniu syntezy ściany komórkowej poprzez wiązanie z białkami wiążącymi penicylinę (PBP) u bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych. Skuteczność terapii koreluje z czasem utrzymywania stężenia leku powyżej minimalnego stężenia hamującego (T>MIC). Imipenem wykazuje odporność na większość beta-laktamaz, z wyjątkiem rzadkich enzymów hydrolizujących karbapenemy, a oporność może wynikać ze zmniejszonej przepuszczalności błony, działania pomp efflux lub zmniejszonego powinowactwa PBP do leku.
Acinetobacter, aminoglikozyd, antybiotyk beta-laktamowy, Bacillus, Bacteroides fragilis, bakterie beztlenowe, beta-laktamaza, beta-laktamaza hydrolizująca karbapenemy, białka wiążące penicylinę, Burkholderia pseudomallei, cefalosporynaza, chinolon, chlamydia, Chlamydophila, Citrobacter freundii, Clostridioides difficile, Clostridium perfringens, cylastatyna, dehydropeptydaza-I, działanie bakteriobójcze, efflux, Enterobacter aerogenes, Enterobacter cloacae, Enterobacterales, Enterococcus, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, Escherichia coli, EUCAST, Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości, Fusobacterium, Haemophilus influenzae, imipenem, Klebsiella oxytoca, Klebsiella pneumoniae, legionella, makrolid, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, Morganella morganii, Mycoplasma, oporność krzyżowa, penicylinaza, Peptostreptococcus, pompa błonowa, Prevotella, Proteus, Providencia, przepuszczalność błony zewnętrznej, Pseudomonas, Pseudomonas aeruginosa, Serratia marcescens, Staphylococcus, Staphylococcus aureus, Stenotrophomonas maltophilia, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, Streptomyces cattleya, tetracyklina, tienamycyna, Ureaplasma urealyticum, Veillonella, wrażliwość na metycylinę
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pirolam 10 mg/ml

Cyklopiroks z olaminą, obecny w preparacie Pirolam (10 mg/ml), jest syntetycznym lekiem przeciwgrzybiczym z grupy pochodnych pirydynonu, o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, obejmującym dermatofity, grzyby drożdżopodobne (w tym Candida), pleśnie oraz infekcje mieszane. Substancja wykazuje zarówno działanie grzybobójcze, jak i przetrwalnikobójcze, co jest kluczowe dla skutecznej eradykacji patogenów i zapobiegania nawrotom. Mechanizm działania polega na hamowaniu wychwytu aminokwasów (szczególnie leucyny), zaburzeniu równowagi jonowej komórki grzyba (hamowanie napływu jonów Ca²⁺ i K⁺), oraz tworzeniu chelatów z jonami Fe³⁺ i Al³⁺, co prowadzi do zahamowania enzymów oddychania komórkowego i produkcji energii. Cyklopiroks z olaminą gromadzi się wewnątrz komórki grzyba, oddziałując na siateczkę endoplazmatyczną, rybosomy, mitochondria oraz ścianę komórkową, co utrudnia rozwój oporności na lek.
bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, Candida, chlamydia, cyklooksygenaza, cyklopiroks z olaminą, dermatofit, działanie antybakteryjne, działanie grzybobójcze, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwzapalne, działanie przetrwalnikobójcze, gruczoł łojowy, lek przeciwgrzybiczy, lipooksygenaza, mediator zapalny, metabolizm komórkowy, mieszek włosowy, mitochondrium, penetracja przez naskórek, rzęsistkowica, siateczka endoplazmatyczna, transport jonowy, Trichomonas, wychwyt aminokwasów, zakażenie grzybicze skóry, związek chelatowy
Leksykon chorób i schorzeń
Wesz owłosieniowa (wszy owłosieniowe) – Diagnostyka i diagnoza

Wesz owłosieniowa (Pthirus pubis) to pasożyt zasiedlający głównie owłosione części ciała, zwłaszcza okolice łonowe. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, podczas którego identyfikuje się żywe wszy (1-2 mm, szaro-białe, o charakterystycznym kształcie przypominającym kraba) lub jaja (gnidy) przyczepione do włosów. Obecność żywych pasożytów jest kluczowa do potwierdzenia aktywnego zakażenia, gdyż same gnidy mogą pozostawać po leczeniu. W diagnostyce pomocne są narzędzia takie jak szkło powiększające, dermatoskop, mikroskop oraz lampa Wooda. Należy również wykluczyć inne przyczyny świądu i zmian skórnych w okolicach intymnych, np. świerzb, zapalenie mieszków włosowych czy egzemy. W przypadku wykrycia wszawicy łonowej wskazane jest przeprowadzenie badań w kierunku innych infekcji przenoszonych drogą płciową (Chlamydia, rzeżączka, kiła, HIV) oraz zbadanie i leczenie partnerów seksualnych, aby zapobiec reinfekcji.
badanie fizykalne, chlamydia, dermatoskop, diagnostyka różnicowa, egzema, gnida, HIV, infekcja przenoszona drogą płciową, kiła, lampa Wooda, nimfa, pasożytniczy owad, permetryna, Pthirus pubis, pyretryna, reakcja alergiczna, rzeżączka, STI, świerzb, szkło powiększające, wesz owłosieniowa, wszawica łonowa, wtórne zakażenie bakteryjne, zapalenie mieszków włosowych
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cefuroxime Genoptim 250 mg

Cefuroksym, cefalosporyna II generacji (kod ATC: J01DC02), działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii, wiążąc się z białkami wiążącymi penicyliny (PBP). Jako prolek, cefuroksym aksetyl ulega hydrolizie do aktywnej formy. Oporność na cefuroksym może wynikać z produkcji beta-laktamaz (w tym ESBL i AmpC), modyfikacji PBP, zmniejszonej przepuszczalności błony zewnętrznej bakterii Gram-ujemnych oraz aktywnego efluksu leku. EUCAST definiuje wartości graniczne MIC dla cefuroksymu: Enterobacteriaceae ≤8 mg/l (wrażliwe), >8 mg/l (oporne); Streptococcus pneumoniae ≤0,25 mg/l (wrażliwe), >0,5 mg/l (oporne); Moraxella catarrhalis ≤0,125 mg/l (wrażliwe), >4 mg/l (oporne); Haemophilus influenzae ≤0,125 mg/l (wrażliwe), >1 mg/l (oporne). Wartości te uwzględniają mechanizmy oporności, w tym ESBL i AmpC, co ma kluczowe znaczenie w doborze terapii empirycznej i celowanej.
Acinetobacter, antybiotyki beta-laktamowe, Bacteroides, Bacteroides fragilis, bakterie Gram-ujemne, beta-laktamazy, białka wiążące penicyliny, borelioza z Lyme, Borrelia burgdorferi, Campylobacter, cefalosporyna drugiej generacji, cefuroksym, cefuroksym aksetylu, chlamydia, Citrobacter freundii, Enterobacter aerogenes, Enterobacter cloacae, Enterobacteriaceae, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, enzymy esterazy, ESBL, Escherichia coli, EUCAST, Fusobacterium, Haemophilus influenzae, Haemophilus parainfluenzae, Klebsiella pneumoniae, legionella, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, Morganella morganii, MRSA, Mycoplasma, paciorkowce beta-hemolizujące, Peptostreptococcus, peptydoglikan, Propionibacterium, Proteus mirabilis, proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa, Serratia marcescens, Staphylococcus, Staphylococcus aureus, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, wrażliwość na metycylinę
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cefepime Accord 1 g

Cefepim Accord, dostępny w dawkach 1 g i 2 g jako proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, jest cefalosporyną czwartej generacji o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego. Mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii poprzez blokowanie białek wiążących penicyliny (PBPs), co skutkuje efektem bakteriobójczym. Kluczowym parametrem farmakodynamicznym jest czas utrzymywania stężenia leku powyżej MIC dla danego patogenu. Cefepim wykazuje wysoką odporność na hydrolizę przez większość beta-laktamaz, jednak oporność może wynikać z modyfikacji PBPs, produkcji beta-laktamaz ESBL, zmniejszonej przepuszczalności błony zewnętrznej lub aktywnego wypompowywania leku z komórek bakteryjnych. Występuje częściowa lub całkowita oporność krzyżowa z innymi cefalosporynami i penicylinami. Interpretacja wyników MIC opiera się na wytycznych EUCAST, a częstość oporności jest zmienna geograficznie, co wymaga uwzględnienia lokalnych danych epidemiologicznych przy wyborze terapii.
antybiotyk beta-laktamowy, bakterie beztlenowe, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum substratowym, białko wiążące penicylinę, cefalosporyna czwartej generacji, chlamydia, Clostridium difficile, efekt bakteriobójczy, enterokoki, gronkowiec złocisty, gronkowiec złocisty oporny na metycylinę, hydroliza, minimalne stężenie hamujące, mykoplazma, oporność krzyżowa, oporność na penicylinę, paciorkowiec, paciorkowiec ropotwórczy, paciorkowiec zapalenia płuc, pałeczka Bacteroides, pałeczka hemofilna, pałeczka listeriozy, pałeczka Moraxella, pałeczka ropy błękitnej, pompa wypływowa, powinowactwo, synteza ściany komórkowej bakterii, szczep ESBL, transpeptydaza
Leksykon chorób i schorzeń
Zwężenie cewki moczowej – Etiologia i przyczyny

Zwężenie cewki moczowej to patologiczne zwężenie światła cewki spowodowane bliznowaceniem, prowadzące do zaburzeń odpływu moczu i powikłań układu moczowego. Częstość występowania u mężczyzn w krajach uprzemysłowionych wynosi około 0,9%. Etiologia obejmuje cztery główne grupy: idiopatyczne (30-41%), jatrogenne (32-45%), traumatyczne (około 19%) oraz zapalne (15-20%). Jatrogenne zwężenia najczęściej wynikają z procedur przezcewkowych, takich jak TURP (4,5-13% pacjentów), długotrwałe cewnikowanie (36% jatrogennych przypadków), instrumentacja cewki, operacje korekcyjne spodziectwa oraz radioterapia (zwężenia u 1,5-4,9% pacjentów po EBRT, BT lub terapii skojarzonej). Traumatyczne zwężenia dotyczą głównie części opuszkowej i tylnej cewki, często po złamaniach miednicy lub urazach okracznych. Zapalne zwężenia są związane z zakażeniami przenoszonymi drogą płciową (np. rzeżączka stanowiąca 20% przypadków), liszajem twardzinowym (10% zwężeń, najczęstsza przyczyna panurethral stricture disease) oraz nawracającymi zakażeniami dróg moczowych.
balanitis xerotica obliterans, bliznowacenie cewki moczowej, chlamydia, cystoskop, gruźlica, łagodny przerost prostaty, liszaj twardzinowy, przezcewkowa resekcja prostaty, radioterapia miednicy, rak cewki moczowej, rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej, schistosomatoza, tkanka bliznowata, toczeń rumieniowaty układowy, zakażenie dróg moczowych, zakażenie przenoszone drogą płciową, zapalenie cewki moczowej, zwężenie cewki moczowej, zwłóknienie
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Erythromycinum TZF 200 mg

Erytromycyna, klasyfikowana w kodzie ATC jako J01FA01, jest antybiotykiem makrolidowym o mechanizmie bakteriostatycznym, polegającym na hamowaniu biosyntezy białek poprzez wiązanie z podjednostką 50S rybosomu bakteryjnego. Charakteryzuje się szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, obejmującym bakterie Gram-dodatnie (Listeria monocytogenes, Corynebacterium diphtheriae, Staphylococcus spp., Streptococcus spp., Enterococcus spp.) oraz wybrane bakterie Gram-ujemne (Neisseria meningitidis, Neisseria gonorrhoeae, Legionella pneumophila, Moraxella catarrhalis, Bordetella pertussis, Campylobacter spp.). Ponadto wykazuje skuteczność wobec bakterii atypowych, takich jak Mycoplasma pneumoniae, Ureaplasma urealyticum, Treponema pallidum, Chlamydia spp. oraz Clostridium spp. Warto podkreślić, że skuteczność erytromycyny wobec Haemophilus influenzae jest ograniczona i wymaga stosowania wysokich stężeń leku.
antybiotyk makrolidowy, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, Bordetella pertussis, Campylobacter, Candida, chlamydia, Clostridium, Corynebacterium diphtheriae, efekt bakteriostatyczny, Enterococcus, Haemophilus influenzae, hamowanie biosyntezy białek, infekcja dróg oddechowych, Legionella pneumophila, lek przeciwbakteryjny, Listeria monocytogenes, Moraxella catarrhalis, mycoplasma pneumoniae, Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, podjednostka 50S rybosomu, spektrum przeciwbakteryjne, Staphylococcus, Streptococcus, Treponema pallidum, Ureaplasma urealyticum, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie ucha środkowego
Leksykon chorób i schorzeń
Krwawienie w nasieniu – Epidemiologia

Hematospermia, definiowana jako obecność krwi w ejakulacie, występuje najczęściej u mężczyzn w wieku 30-40 lat, z częstością zgłaszaną na poziomie 56,6-73,6 na 100 000 rocznie, stanowiąc około 1% objawów urologicznych. Najczęstszą przyczyną są procedury medyczne, zwłaszcza biopsja prostaty (występuje u 36,3-84% pacjentów po biopsji TRUS) oraz radioterapia (25% po radioterapii zewnętrznej, 17% po brachyterapii). Infekcje i stany zapalne odpowiadają za około 40% przypadków, szczególnie u młodszych mężczyzn, z częstością zapalenia prostaty w 66% badanych przypadków. Inne przyczyny to zmiany strukturalne (torbiele, niedrożność przewodu wytryskowego), nowotwory (ryzyko złośliwości około 3,5%, wyższe u mężczyzn >40 lat) oraz choroby systemowe, takie jak ciężkie niekontrolowane nadciśnienie (ok. 5% przypadków), zaburzenia krzepnięcia i choroby wątroby. W 70-81% przypadków etiologia pozostaje nieznana, a hematospermia ma charakter samoograniczający się.
antygen swoisty dla prostaty, badanie PSA, białaczka, biopsja, biopsja prostaty, brachyterapia, chlamydia, choroba przenoszona drogą płciową, cystoskopia, hematospermia, hemofilia, HIV, jatrogenny, krwiomocz, łagodny przerost prostaty, nadciśnienie, opryszczka, pęcherzyk nasienny, przewód wytryskowy, radioterapia, rak prostaty, rezonans magnetyczny, rzeżączka, schistosomatoza, wirusowe zapalenie wątroby, zapalenie cewki moczowej, zapalenie najądrza, zapalenie prostaty
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Macmiror complex (100 mg + 40000 j.m.)/g

Macmiror Complex to preparat złożony, zawierający 100 mg/g nifuratelu oraz 40 000 j.m./g nystatyny, stosowany miejscowo w postaci maści dopochwowej. Nifuratel, pochodna nitrofuranu, wykazuje działanie przeciwbakteryjne i przeciwpierwotniakowe, natomiast nystatyna jest antybiotykiem przeciwgrzybiczym o potwierdzonej skuteczności klinicznej. Preparat charakteryzuje się szerokim spektrum aktywności przeciwko patogenom układu moczowo-płciowego, w tym Trichomonas vaginalis, Candida spp., Chlamydia spp., Ureaplasma urealyticum, Gardnerella vaginalis, Bacteroides fragilis, Clostridium perfringens oraz różnym bakteriom tlenowym. Synergistyczne działanie obu substancji czynnych zwiększa skuteczność terapii, zwłaszcza w zakażeniach mieszanych, bez indukcji oporności krzyżowej na inne antybiotyki.
aktywność enzymatyczna, antybiotyk przeciwgrzybiczy, bakteria atypowa, bakteria beztlenowa, bakteria tlenowa, Bakteroides fragilis, błona komórkowa, Candida, chlamydia, Clostridium perfringens, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie przeciwgrzybicze, ekosystem pochwy, flora bakteryjna pochwy, Gardnerella vaginalis, glikol propylenowy, Lactobacillus, lek przeciwzakaźny ginekologiczny, maść dopochwowa, metylu p-hydroksybenzoesan, nifuratel, nystatyna, oporność krzyżowa, pałeczki kwasu mlekowego, pochodna nitrofuranu, propylu p-hydroksybenzoesan, ściana komórkowa, synergizm, Trichomonas vaginalis, Ureaplasma urealyticum, zakażenie mieszane, zakażenie układu moczowo-płciowego
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Hiconcil 250 mg/5 ml

Amoksycylina, będąca półsyntetyczną penicyliną beta-laktamową (kod ATC: J01CA04), działa poprzez hamowanie białek wiążących penicylinę (PBP), co prowadzi do zahamowania syntezy peptydoglikanu ściany komórkowej bakterii i ich lizy. Jej skuteczność terapeutyczna jest ściśle związana z czasem utrzymywania stężenia leku powyżej minimalnego stężenia hamującego (T>MIC). Oporność na amoksycylinę rozwija się głównie poprzez produkcję beta-laktamaz, modyfikacje PBP oraz zmiany przepuszczalności błony komórkowej, zwłaszcza u bakterii Gram-ujemnych. EUCAST definiuje wartości graniczne MIC dla różnych patogenów, np. Enterobacteriaceae: wrażliwe ≤8 mg/l, oporne >8 mg/l; Enterococcus spp.: wrażliwe ≤4 mg/l, oporne ≥8 mg/l; Neisseria meningitidis: wrażliwe ≤0,125 mg/l, oporne ≥1 mg/l. Wartości te należy interpretować z uwzględnieniem lokalnych wzorców oporności oraz specyfiki gatunkowej, np. większość gronkowców wytwarza penicylinazy, co czyni je opornymi na amoksycylinę, a wrażliwość Enterococcus spp. ocenia się na podstawie ampicyliny.
Acinetobacter, amoksycylina, antybiotyk beta-laktamowy, Bacteroides fragilis, beta-laktamaza, białko wiążące penicylinę, borelioza z Lyme, Borrelia burgdorferi, chlamydia, choroba wrzodowa, dur brzuszny, Enterobacteriaceae, Enterococcus faecium, EUCAST, Haemophilus influenzae, Helicobacter pylori, Klebsiella, legionella, legionelloza, Listeria monocytogenes, liza komórki, minimalne stężenie hamujące, MRSA, Mycoplasma, paciorkowiec beta-hemolizujący, paciorkowiec zieleniący, Pasteurella multocida, penicylina o szerokim spektrum, peptydoglikan, Pseudomonas, Staphylococcus aureus, zakażenie dróg moczowych, zakażenie jamy brzusznej, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Amoxicillin Aurovitas 500 mg

Amoksycylina, będąca półsyntetyczną penicyliną beta-laktamową o szerokim spektrum działania (kod ATC: J01CA04), działa poprzez hamowanie białek wiążących penicylinę (PBP), co prowadzi do zahamowania syntezy peptydoglikanu i lizy komórki bakteryjnej. Jej skuteczność terapeutyczna jest ściśle związana z czasem utrzymywania stężenia leku w osoczu powyżej minimalnego stężenia hamującego (T>MIC). Wartości graniczne MIC określone przez EUCAST 10.0 dla różnych drobnoustrojów wynoszą m.in.: Enterobacteriaceae – ≤8 mg/L (wrażliwe), Streptococcus pneumoniae – ≤0,5 mg/L, Haemophilus influenzae – ≤0,001 mg/L, Enterococcus spp. – ≤4 mg/L. Oporność na amoksycylinę wynika głównie z produkcji beta-laktamaz, modyfikacji PBP, zmniejszonej przepuszczalności błony komórkowej oraz aktywacji pomp wyrzutowych, szczególnie u bakterii Gram-ujemnych.
Acinetobacter, antybiotyk beta-laktamowy, Bacteroides fragilis, bakteria beztlenowa Gram-dodatnia, bakteria beztlenowa Gram-ujemna, bakteria tlenowa Gram-dodatnia, bakteria tlenowa Gram-ujemna, beta-laktamaza, beta-laktamaza bakteryjna, białko PBP, białko wiążące penicylinę, Borrelia burgdorferi, chlamydia, Clostridium, Enterobacter, Enterobacteriaceae, Enterococcus, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, Escherichia coli, EUCAST, Fusobacterium, Haemophilus influenzae, Helicobacter pylori, Klebsiella, legionella, Listeria monocytogenes, mechanizm działania leku, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, MRSA, Mycoplasma, Neisseria meningitidis, oporność na metycylinę, paciorkowiec zieleniejący, Pasteurella multocida, penicylina o szerokim spektrum, peptydoglikan bakteryjny, półsyntetyczna penicylina, pompa wyrzutowa, Proteus mirabilis, przepuszczalność błony komórkowej, Pseudomonas, Salmonella Paratyphi, Salmonella typhi, Staphylococcus, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, wartość graniczna MIC
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie narządów miednicy mniejszej – Etiologia i przyczyny

Zapalenie narządów miednicy mniejszej (PID) to infekcja górnych dróg rodnych kobiet, obejmująca macicę, jajowody i jajniki, najczęściej wywołana przez patogeny przenoszone drogą płciową, takie jak Neisseria gonorrhoeae i Chlamydia trachomatis, które odpowiadają za około 85-90% przypadków. PID ma charakter polimikrobialny w 30-40% przypadków, z udziałem także Mycoplasma genitalium oraz bakterii związanych z bakteryjną waginozą (np. Gardnerella vaginalis) i innych mikroorganizmów, w tym enteropatogenów i wirusów (HSV-2, CMV). Drogi zakażenia obejmują wstępujące zakażenie z pochwy, drogę limfatyczną oraz rzadko krwiopochodną. Czynniki ryzyka to wiek <25 lat, wielość partnerów seksualnych, wcześniejsze zakażenia STI, stosowanie wkładki wewnątrzmacicznej (szczególnie w pierwszych 3 tygodniach), irygacje pochwy oraz zabiegi ginekologiczne. PID może rozwinąć się także w okresie połogu, po poronieniu, czy po zabiegach medycznych naruszających barierę szyjki macicy.
Atopobium vaginae, Bacteroides fragilis, bakteryjna waginoza, biopsja endometrium, chlamydia, Chlamydia trachomatis, ciąża pozamaciczna, cytomegalowirus, Escherichia coli, Gardnerella vaginalis, Haemophilus influenzae, histeroskopia, infekcja polimikrobialna, Mycoplasma genitalium, Mycoplasma hominis, Neisseria gonorrhoeae, niepłodność jajowodowa, paciorkowiec grupy B, posocznica, przewlekły ból miednicy, ropień jajowodowo-jajnikowy, rzeżączka, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Trichomonas vaginalis, Ureaplasma urealyticum, wkładka wewnątrzmaciczna, wyłyżeczkowanie jamy macicy, zapalenie endometrium, zapalenie jajników, zapalenie jajowodów, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie otrzewnej, żeński układ rozrodczy
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Amotaks Dis 1 g

Amotaks Dis to preparat zawierający amoksycylinę w postaci trójwodnej, dostępny w tabletkach o dawkach 500 mg, 750 mg oraz 1 g. Amoksycylina, będąca półsyntetyczną penicyliną beta-laktamową, działa bakteriobójczo poprzez hamowanie białek wiążących penicylinę (PBP), co prowadzi do zahamowania syntezy peptydoglikanu i lizy ściany komórkowej bakterii. Skuteczność amoksycyliny zależy od czasu utrzymywania stężenia leku powyżej minimalnego stężenia hamującego (T>MIC). Preparat nie jest skuteczny wobec bakterii produkujących beta-laktamazy, które rozkładają strukturę beta-laktamową antybiotyku. Oporność na amoksycylinę może wynikać z produkcji beta-laktamaz, modyfikacji PBP lub mechanizmów ograniczających penetrację leku, zwłaszcza u bakterii Gram-ujemnych.
Acinetobacter, aminopenicylina, amoksycylina, antybiotyk beta-laktamowy, Bacteroides fragilis, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, beta-laktamaza, beta-laktamaza bakteryjna, białko wiążące penicylinę, Borrelia burgdorferi, chlamydia, Clostridioides difficile, Enterobacter, Enterobacteriaceae, Enterococcus, Enterococcus faecium, Escherichia coli, EUCAST, gronkowiec koagulazo-ujemny, Haemophilus influenzae, Helicobacter pylori, Klebsiella, legionella, Listeria monocytogenes, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, Mycoplasma, Neisseria meningitidis, oporność na metycylinę, paciorkowiec zieleniący, Pasteurella multocida, penicylina o rozszerzonym spektrum, penicylinaza, pompa wyrzutowa, Pseudomonas, ściana komórkowa bakterii, Staphylococcus, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, synteza peptydoglikanu
Leksykon chorób i schorzeń
Cerwicyt – Objawy

Cerwicyt to zapalenie szyjki macicy, które może mieć charakter ostry (zwykle infekcyjny) lub przewlekły (często nieinfekcyjny). Występuje u ponad 50% kobiet w ciągu życia, często bezobjawowo (do 80% przypadków). Objawy, gdy występują, obejmują nieprawidłową wydzielinę o zmienionej barwie (żółta, biała, szara, zielonkawa), krwawienia między miesiączkami lub po stosunku, dyspareunię, dyskomfort w miednicy oraz objawy zapalenia dróg moczowych. W badaniu ginekologicznym obserwuje się zaczerwienienie, obrzęk, śluzowo-ropną wydzielinę, kruchość szyjki i bolesność przy ruchach szyjki (cervical motion tenderness). Leczenie infekcyjnego cerwicytu bakteryjnego (np. chlamydia, rzeżączka) antybiotykami zwykle prowadzi do ustąpienia objawów w ciągu kilku dni i całkowitego wyleczenia w 1-2 tygodnie. W przypadku wirusowego zapalenia (HSV, HPV, CMV) infekcja może być kontrolowana, ale nie zawsze całkowicie eliminowana.
badanie ginekologiczne, bliznowacenie jajowodów, cervical motion tenderness, cerwicyt, cerwicyt bakteryjny, chlamydia, choroby przenoszone drogą płciową, ciąża pozamaciczna, dyspareunia, dyzuria, endometritis, endometrium, HIV, kiła, kruchość szyjki macicy, krwawienie międzymiesiączkowe, ostre zapalenie, owrzodzenie szyjki macicy, poród przedwczesny, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, przewlekłe zapalenie, przewlekły ból miednicy, rzęsistkowica, rzeżączka, STI, torbiel nabothiańska, wydzielina ropna, wydzielina z pochwy, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie okołowątrobowe, zapalenie torebki wątroby, zespół Fitza-Hugha-Curtisa
Leksykon chorób i schorzeń
Rak szyjki macicy – Etiologia i przyczyny

Rak szyjki macicy jest nowotworem złośliwym, którego etiologia w niemal 100% przypadków wiąże się z przewlekłym zakażeniem wysokoonkogennymi typami wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), zwłaszcza typami 16 i 18, odpowiedzialnymi za około 70% zachorowań. Proces onkogenezy obejmuje integrację genomu HPV z DNA komórek gospodarza, prowadząc do ekspresji białek E6 i E7, które inaktywują supresory nowotworowe p53 i Rb, co skutkuje niekontrolowanym podziałem komórkowym i transformacją nowotworową. Przebieg choroby jest zwykle powolny, z okresem latencji od 10 do 20 lat, podczas którego rozwijają się zmiany przednowotworowe (CIN). Czynniki ryzyka nasilające progresję zakażenia HPV do raka obejmują palenie tytoniu (dwukrotnie zwiększone ryzyko), immunosupresję (np. zakażenie HIV zwiększające ryzyko 6-krotnie), wieloletnie stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych (>5 lat), wielokrotne ciąże (≥3 porody), wczesny wiek inicjacji seksualnej oraz współistniejące infekcje przenoszone drogą płciową, takie jak chlamydia czy opryszczka.
badanie przesiewowe raka szyjki macicy, białka E6 i E7, białko supresorowe p53, chlamydia, cytologia szyjki macicy, dietylostilbestrol, doustny środek antykoncepcyjny, dysplazja, gruczolakorak jasnokomórkowy, HPV 16 i 18, HPV wysokiego ryzyka, kiła, lek immunosupresyjny, napromienianie miednicy, nowotwór złośliwy, onkogeneza, opryszczka, rak szyjki macicy, rzeżączka, śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy, szczepionka przeciwko HPV, test HPV, transformacja nowotworowa, wirus brodawczaka ludzkiego, zakażenie HIV, zmiany śródnabłonkowe
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cefazolin Phagecon 2 g

Cefazolina, będąca cefalosporyną pierwszej generacji z grupy beta-laktamów (kod ATC: J01DB04), wykazuje działanie bakteriobójcze poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii w fazie wzrostu, blokując białka wiążące penicylinę (PBP). Jej skuteczność zależy od czasu utrzymywania stężenia powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC). Oporność na cefazolinę może wynikać z inaktywacji enzymatycznej przez β-laktamazy (w tym ESBL i AmpC), modyfikacji PBP (np. MRSA), zaburzeń przepuszczalności ściany komórkowej oraz działania pomp efflux. Wartości graniczne MIC według EUCAST (wersja 12.0, od 01.01.2022) dla Enterobacterales w zakażeniach dróg moczowych wynoszą ≤0,001 mg/l dla szczepów wrażliwych i >4 mg/l dla opornych, natomiast dla PK-PD ≤1 mg/l i >2 mg/l. Wrażliwość gronkowców ocenia się na podstawie cefoksytyny, a paciorkowców na podstawie benzylopenicyliny.
Acinetobacter, antybiotyk beta-laktamowy, Bacteroides fragilis, beta-laktamaza, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum, beta-laktamaza typu AmpC, białko wiążące penicylinę, cefalosporyna pierwszej generacji, chlamydia, Citrobacter freundii, dysfagia, działanie bakteriobójcze, Enterobacter, Enterococcus, Escherichia coli, EUCAST, gronkowiec oporny na metycylinę, Haemophilus influenzae, Klebsiella oxytoca, Klebsiella pneumoniae, minimalne stężenie hamujące, modyfikacja białek PBP, MRSA, Mycoplasma, oporność drobnoustrojów, oporność krzyżowa, penicylinaza, pompa efflux, Proteus mirabilis, przepuszczalność ściany komórkowej, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Staphylococcus haemolyticus, Staphylococcus saprophyticus, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, synteza ściany komórkowej bakterii, szczep wrażliwy na metycylinę
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie spojówek – Zapobieganie i profilaktyka

Zapalenie spojówek, szczególnie o etiologii wirusowej i bakteryjnej, cechuje się wysoką zakaźnością, co wymaga rygorystycznego przestrzegania zasad higieny w profilaktyce. Kluczowe działania obejmują mycie rąk przez minimum 20 sekund, stosowanie środków dezynfekujących zawierających co najmniej 60% alkoholu, unikanie dotykania oczu nieumytymi rękami oraz dokładne czyszczenie wydzieliny z oczu. Należy unikać dzielenia się przedmiotami osobistymi, takimi jak ręczniki, kosmetyki do oczu, soczewki kontaktowe i okulary, a także regularnie prać pościel i ręczniki w gorącej wodzie. Osoby noszące soczewki kontaktowe powinny zaprzestać ich używania podczas infekcji, stosować się do zaleceń dotyczących czyszczenia i dezynfekcji soczewek oraz unikać ich noszenia podczas kąpieli czy pływania. W przypadku hospitalizacji wskazana jest izolacja pacjentów oraz dezynfekcja sprzętu medycznego.
alergen, alergiczne zapalenie spojówek, bakteryjne zapalenie spojówek, ceftriakson, chlamydia, erytromycyna, etiologia wirusowa i bakteryjna, jodopowidyna, kontrola zakażeń, kortykosteroidy, krople do oczu, niesteroidowe leki przeciwzapalne, oczyszczacz powietrza, ognisko zapalenia spojówek, oporność bakterii, przenoszenie kropelkowe, rzeżączkowe zapalenie spojówek, środek dezynfekujący, sztuczne łzy, wirusowe zapalenie spojówek, wydzielina z oczu, zapalenie spojówek, zapalenie spojówek u noworodków
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ofloxamed 3 mg/ml

Ofloxamed to okulistyczny lek przeciwbakteryjny z grupy fluorochinolonów, zawierający ofloksacynę w stężeniu 3 mg/ml (0,1 mg na kroplę). Mechanizm działania polega na hamowaniu gyrazy DNA, kluczowego enzymu dla replikacji bakterii. Oporność na ofloksacynę rozwija się głównie przez mutacje w genie gyrA, aktywny wyrzut leku, mutacje wielostopniowe oraz oporność plazmidową, co może prowadzić do oporności krzyżowej w obrębie fluorochinolonów. Interpretacja wrażliwości bakterii na ofloksacynę stosowaną miejscowo wymaga ostrożności, gdyż wartości graniczne EUCAST dla podania ogólnoustrojowego mogą nie odzwierciedlać skuteczności terapii miejscowej, gdzie lokalne stężenia leku są znacznie wyższe. Przykładowe wartości graniczne MIC dla wrażliwości to: Staphylococcus spp. ≤1 mg/l, Haemophilus influenzae ≤0,06 mg/l, Enterobacterales ≤0,25 mg/l.
bakterie beztlenowe bezwzględne, bakterie beztlenowe względne, bakterie tlenowe, chlamydia, dwoinka zapalenia płuc, Enterobakterie, EUCAST, fluorochinolon, gen gyrA, gronkowiec koagulazo-ujemny, gronkowiec metycylinooporny, gronkowiec metycylinowrażliwy, gyraza DNA, kwas chinolonowy, MRSA, MSSA, ofloksacyna, oporność bakteryjna, oporność krzyżowa, pałeczka hemofilna, pałeczka okrężnicy, pałeczka ropy błękitnej, plazmid, pneumokok, wartość ECOFF
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Amotaks 500 mg/5 ml

Amoksycylina, półsyntetyczna penicylina beta-laktamowa o szerokim spektrum działania (kod ATC: J01CA04), działa poprzez hamowanie białek wiążących penicylinę (PBP), co prowadzi do zahamowania syntezy peptydoglikanu i lizy komórkowej bakterii. Jej skuteczność zależy od czasu utrzymywania stężenia leku powyżej minimalnego stężenia hamującego (T>MIC). Oporność na amoksycylinę może wynikać z produkcji beta-laktamaz, modyfikacji PBP, zmniejszonej przepuszczalności błony komórkowej lub mechanizmów pompy wyrzutowej, szczególnie istotnych u bakterii Gram-ujemnych. EUCAST określił wartości graniczne MIC dla różnych patogenów, np. Enterobacteriaceae: wrażliwe ≤8 mg/l, oporne >8 mg/l; Enterococcus spp.: wrażliwe ≤4 mg/l, oporne ≥8 mg/l; Streptococcus pneumoniae i Haemophilus influenzae mają odpowiednio wartości graniczne 2 mg/l, przy czym szczepy wytwarzające beta-laktamazy są oporne.
Acinetobacter, antybiotyk beta-laktamowy, Bacteroides, Bacteroides fragilis, bakteria beztlenowa Gram-dodatnia, bakteria beztlenowa Gram-ujemna, bakteria Gram-ujemna, beta-laktamaza, beta-laktamaza bakteryjna, białko PBP, białko wiążące penicylinę, biosynteza, błona komórkowa bakterii, Borrelia burgdorferi, chlamydia, Clostridium, działanie przeciwbakteryjne, Enterobacter, Enterobacteriaceae, Enterococcus, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, Escherichia coli, Fusobacterium, Haemophilus influenzae, Helicobacter pylori, Klebsiella, legionella, lek przeciwbakteryjny, lekowrażliwość, Listeria monocytogenes, liza komórki, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, Mycoplasma, Neisseria meningitidis, oporność na metycylinę, paciorkowiec beta-hemolizujący, paciorkowiec zieleniejący, Pasteurella multocida, penicylina, peptydoglikan, pierścień beta-laktamowy, pompa wyrzutowa, Proteus mirabilis, Pseudomonas, Salmonella Paratyphi, Salmonella typhi, ściana komórkowa bakterii, Staphylococcus, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, wartość graniczna, zakażenie szczepem
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Azycyna 250 mg

Azytromycyna, należąca do grupy makrolidów (kod ATC: J01FA10), jest antybiotykiem o szerokim spektrum działania, hamującym syntezę białek bakteryjnych poprzez wiązanie się z podjednostką 50S rybosomu i blokowanie translokacji peptydów. Oporność na azytromycynę może być wrodzona lub nabyta, obejmując mechanizmy takie jak zmiana miejsca docelowego, modyfikacja transportu antybiotyku oraz enzymatyczna modyfikacja cząsteczki. Istotne jest zjawisko oporności krzyżowej między azytromycyną, erytromycyną, innymi makrolidami oraz linkozamidami, szczególnie w przypadku patogenów takich jak Streptococcus pneumoniae, paciorkowce beta-hemolizujące grupy A, Enterococcus faecalis oraz Staphylococcus aureus, w tym szczepy MRSA. Wrażliwość drobnoustrojów określa się na podstawie wartości MIC, np. dla S. pneumoniae i S. pyogenes według NCCLS wrażliwość to ≤0,5 mg/l, oporność ≥2 mg/l, a według EUCAST odpowiednio ≤0,25 mg/l i >0,5 mg/l.
azalid, azytromycyna, bakteroid kruchy, chlamydia, dysfagia, enterokoki, gronkowiec złocisty, hamowanie syntezy białek bakteryjnych, krętki boreliozy, laseczka zgorzeli gazowej, legionella, mechanizm działania przeciwbakteryjny, MIC, moraksella, MRSA, mykoplazma, oporność krzyżowa, paciorkowiec beta-hemolizujący, paciorkowiec ropotwórczy, pałeczka hemofilna, pałeczka okrężnicy, pałeczka ropy błękitnej, pałeczka zapalenia płuc, pneumokok
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie cewki moczowej – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Zapalenie cewki moczowej (ZCM) charakteryzuje się dobrym rokowaniem przy prawidłowej diagnostyce i leczeniu, z kluczowym znaczeniem terapii partnerów seksualnych w celu zapobiegania reinfekcji. Nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej (NGU) jest zwykle samoograniczające się, jednak nieleczone infekcje przenoszone drogą płciową (STI) mogą prowadzić do powikłań, takich jak zwężenie cewki moczowej, zapalenie najądrzy, gruczołu krokowego, a także niepłodność. U kobiet 10%-40% przypadków ZCM może rozwinąć się w zapalenie narządów miednicy mniejszej (PID), co zwiększa ryzyko niepłodności i ciąży pozamacicznej. Wartości CRP (średnio 11,54±3,64 u pacjentów z niepowodzeniem leczenia vs. 9,59±2,77 u leczonych skutecznie, p≤0,025) oraz obecność cech liszaja twardzinowego w histologii cewki moczowej są istotnymi prognostykami niepowodzenia leczenia zwężenia cewki. Etapowa uretroplastyka wykazuje wyższy wskaźnik sukcesu (84,2%) w porównaniu do jednostopniowej (61,1%) u pacjentów z liszajem twardzinowym.
białko C-reaktywne, biomarker zapalny, chlamydia, Chlamydia trachomatis, ciąża pozamaciczna, etapowa uretroplastyka, hiperkeratoza, liszaj twardzinowy, Mycoplasma genitalium, negatywna wartość predykcyjna, nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej, przerzut, przeżycie swoiste dla raka, rak cewki moczowej, reaktywne zapalenie stawów, ropień, rozsiane zakażenie rzeżączkowe, rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej, stenoza, Ureaplasma urealyticum, zajęcie węzłów chłonnych, zakażenie chlamydialne, zapalenie cewki moczowej, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie najądrzy, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie wsierdzia, zwężenie cewki moczowej
Leksykon chorób i schorzeń
Ciężkie krwawienia miesiączkowe – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Ciężkie krwawienia miesiączkowe (menorrhagia) definiuje się jako utratę ponad 80 ml krwi na cykl, co znacząco obniża jakość życia pacjentki. Objawy obejmują przesiąkanie przez środki higieniczne co 1-2 godziny, konieczność stosowania podwójnej ochrony, krwawienie trwające ponad 7 dni oraz wydalanie skrzepów większych niż 50-groszowa moneta. Przyczyny są zróżnicowane i obejmują zaburzenia hormonalne (nierównowaga estrogenów i progesteronu, brak owulacji), patologie macicy (mięśniaki, polipy, adenomioza, endometrioza), choroby krzepnięcia (np. choroba von Willebranda), a także czynniki takie jak otyłość, choroby tarczycy, stosowanie leków przeciwzakrzepowych, infekcje dróg rodnych, wkładki wewnątrzmaciczne bez hormonu oraz powikłania ciąży. Nieleczone mogą prowadzić do niedokrwistości z niedoboru żelaza, objawiającej się zmęczeniem, dusznością i kołataniem serca, oraz do znacznego pogorszenia funkcjonowania psychospołecznego.
ablacja endometrium, adenomioza, badanie ginekologiczne, badanie krzepnięcia, biopsja endometrium, chlamydia, choroba tarczycy, choroba von Willebranda, ciężkie krwawienie miesiączkowe, embolizacja tętnic macicznych, endometrioza, endometrium, ferrytyna, histerektomia, histeroskopia, kubeczek menstruacyjny, kwas traneksamowy, lek antyfibrynolityczny, łyżeczkowanie macicy, małopłytkowość, menorrhagia, mięśniak macicy, morfologia krwi, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obfite krwawienie miesiączkowe, polip endometrialny, rzeżączka, skrzepy krwi, skurcz menstruacyjny, sonohisterografia, USG miednicy, wkładka wewnątrzmaciczna, zaburzenie krzepnięcia krwi
Leksykon chorób i schorzeń
Krwawienie w nasieniu – Etiologia i przyczyny

Hematospermia, definiowana jako obecność krwi w ejakulacie, najczęściej ma etiologię infekcyjną lub zapalną, stanowiącą około 40% przypadków, zwłaszcza u mężczyzn poniżej 40. roku życia. Do najczęstszych patogenów należą bakterie (np. Escherichia coli), wirusy (CMV, HIV) oraz patogeny przenoszone drogą płciową (rzeżączka, chlamydia). Jatrogenne przyczyny, takie jak biopsja prostaty (występująca u 80% pacjentów po zabiegu) czy TURP, również często prowadzą do hematospermii, która może utrzymywać się do 4 tygodni. U mężczyzn powyżej 40. roku życia dominują przyczyny związane z gruczołem krokowym, takie jak BPH, zapalenie prostaty, kamienie czy torbiele, a także rzadziej nowotwory (około 3,5% przypadków), w tym rak prostaty, jądra i pęcherza moczowego. Diagnostyka powinna uwzględniać także czynniki ogólnoustrojowe, takie jak nadciśnienie tętnicze, zaburzenia krzepnięcia oraz stosowanie leków przeciwkrzepliwych.
amyloidoza, białaczka, chlamydia, chłoniak, choroba przenoszona drogą płciową, choroba von Willebranda, cystoskopia, cytomegalowirus, Escherichia coli, gruźlica, hematospermia, hemofilia, hiperurykemia, HIV, infekcja bakteryjna, infekcja wirusowa, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek przeciwkrzepliwy, malformacja naczyniowa, naczyniak, nadciśnienie tętnicze, opryszczka, przewlekła choroba wątroby, przezcewkowa resekcja gruczołu krokowego, radioterapia miednicy, rak gruczołu krokowego, rak jądra, rak pęcherza moczowego, rak pęcherzyka nasiennego, rzeżączka, schistosomatoza, warfaryna, wazektomia, zaburzenie krzepnięcia krwi, zapalenie cewki moczowej, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie najądrza, zewnętrzna radioterapia wiązką, zwężenie cewki moczowej, żylaki powrózka nasiennego
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Oxycort A (10 mg + 10 mg)/g

Preparat Oxycort A to maść okulistyczna zawierająca oksytetracyklinę (10 mg/g) oraz octan hydrokortyzonu (10 mg/g), łącząca działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Oksytetracyklina, będąca antybiotykiem z grupy tetracyklin, hamuje biosyntezę białek bakteryjnych poprzez wiązanie się z podjednostką 30S rybosomów, wykazując szerokie spektrum aktywności przeciwko bakteriom Gram-dodatnim, Gram-ujemnym oraz bakteriom atypowym (Chlamydia spp., Mycoplasma spp.). Należy jednak pamiętać o naturalnej oporności niektórych patogenów, takich jak Proteus spp. i Pseudomonas spp., co ma istotne znaczenie przy doborze terapii.
bakterie atypowe, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, biosynteza białek bakteryjnych, chlamydia, czynnik etiologiczny zakażenia, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwwysiękowe, działanie przeciwzapalne, glikokortykosteroid, Mycoplasma, octan hydrokortyzonu, oksytetracyklina, Oxycort A, Proteus, Pseudomonas, reakcja alergiczna, rybosomy bakteryjne, schorzenia okulistyczne, tetracykliny, zakażenie bakteryjne oka, zakażenie oka, zapalenie spojówki i rogówki
Leksykon chorób i schorzeń
Rzeżączka – Epidemiologia

Rzeżączka, wywoływana przez Neisseria gonorrhoeae, pozostaje drugą najczęściej zgłaszaną chorobą przenoszoną drogą płciową na świecie, z około 82,4 mln nowych zakażeń w 2020 roku w populacji 15-49 lat. Wskaźniki zachorowań wykazują wzrost w wielu regionach, m.in. w Anglii (82 592 przypadki w 2022, wzrost o 50,3% względem 2021), USA (677 769 przypadków w 2020, wzrost o 45% od 2016) oraz UE/EOG (70 881 przypadków w 2022, wskaźnik 17,9/100 000, wzrost o 48% względem 2021). Choroba dotyka głównie młodych dorosłych, z wyższą zachorowalnością u mężczyzn, zwłaszcza MSM, oraz wśród mniejszości rasowych i etnicznych. Wskaźniki częstości występowania w ciąży w Afryce Subsaharyjskiej wynoszą od 1,5% do 4,9%. Niedodiagnozowanie i bezobjawowy przebieg (do 86% u kobiet) utrudniają kontrolę epidemiologiczną. Nadzór epidemiologiczny i laboratoryjny, realizowany m.in. przez WHO GASP, EGASP, GISP i regionalne sieci, jest kluczowy dla monitorowania oporności na antybiotyki i dostosowywania wytycznych terapeutycznych.
cefalosporyny, chlamydia, choroba przenoszona drogą płciową, doxy-PEP, kiła, MSM, Neisseria gonorrhoeae, niepowodzenie terapeutyczne, oporność na antybiotyki, oporność wielolekowa, profilaktyka poekspozycyjna doksycykliną, rzeżączka, wydzielina z cewki moczowej, zakażenie gonokokowe, zakażenie rzeżączkowe
Leksykon chorób i schorzeń
Rak prostaty – Etiologia i przyczyny

Rak prostaty jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów złośliwych u mężczyzn, szczególnie po 50. roku życia, z istotnym wzrostem ryzyka u mężczyzn powyżej 65 lat (13,7%). Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca mutacje genetyczne (dziedziczne w 5-10% przypadków, m.in. BRCA1/2, HPC1, HOXB13), czynniki niemodyfikowalne takie jak wiek, rasa (większe ryzyko u mężczyzn rasy czarnej, HR 1,67) oraz historia rodzinna (2-5-krotnie wyższe ryzyko przy krewnych pierwszego stopnia). Mutacje nabyte powstają w trakcie życia, a czynniki przyspieszające proliferację komórek prostaty, w tym przewlekły stan zapalny, mogą sprzyjać akumulacji mutacji i transformacji nowotworowej. Wpływ czynników hormonalnych (testosteron, IGF-1) oraz ekspozycji na substancje chemiczne (pestycydy, kadm, Agent Orange) pozostaje niejednoznaczny.
chlamydia, czynnik ryzyka, dziedziczny rak jelita grubego, historia rodzinna raka prostaty, infekcja przenoszona drogą płciową, kiła, komórka nowotworowa, mutacja genetyczna, mutacja genu BRCA1, mutacja nabyta, nowotwór złośliwy, otyłość, pestycyd, poziom testosteronu, prostatitis, przerzutowy rak prostaty, rak gruczołu krokowego, rak prostaty, rzeżączka, uszkodzenie DNA komórek, wazektomia, wskaźnik masy ciała, zespół Lyncha
Leksykon chorób i schorzeń
Choroby przenoszone drogą płciową – Objawy

Choroby przenoszone drogą płciową (STDs/STIs) obejmują infekcje bakteryjne, wirusowe i pasożytnicze, które rozprzestrzeniają się głównie przez kontakt seksualny (waginalny, oralny, analny) oraz kontakt skóra do skóry (np. opryszczka, HPV). Okresy inkubacji różnią się w zależności od patogenu: chlamydia 1-3 tygodnie, rzeżączka 1-14 dni, opryszczka 2-12 dni, HIV 2-6 tygodni, kiła około 3 tygodnie, rzęsistek pochwowy 5-28 dni, HPV od 1 miesiąca do 10 lat, a zapalenie wątroby typu B 8-22 tygodnie. Wiele infekcji przebiega bezobjawowo (np. chlamydia u 70% kobiet i 50% mężczyzn, rzeżączka u 50% kobiet i 10% mężczyzn), co utrudnia wczesne rozpoznanie i sprzyja transmisji. Objawy mogą obejmować owrzodzenia, wydzielinę, ból podczas mikcji i stosunku, powiększenie węzłów chłonnych, gorączkę i wysypkę. Nieleczone STDs mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie narządów miednicy mniejszej (PID), niepłodność, powikłania ciąży, zwiększone ryzyko zakażenia HIV, uszkodzenia narządów wewnętrznych oraz nowotwory (zwłaszcza HPV).
bezpłodność, brodawka narządów płciowych, chlamydia, choroba przenoszona drogą płciową, ciąża pozamaciczna, dysuria, HIV, HPV, kiła, krwawienie z pochwy, lek przeciwwirusowy, martwe urodzenie, niepłodność, opryszczka narządów płciowych, owrzodzenie, poród przedwczesny, poronienie, rak szyjki macicy, rzęsistek pochwowy, rzeżączka, wada wrodzona, węzeł chłonny, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus opryszczki pospolitej, wydzielina z pochwy, WZW B, zakażenie przenoszone drogą płciową, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie płuc noworodków, zapalenie stawów
Leksykon chorób i schorzeń
Wirus hiv i aids – Zapobieganie i profilaktyka

Profilaktyka HIV/AIDS opiera się na kilku kluczowych strategiach, wśród których najważniejsze są preekspozycyjna profilaktyka (PrEP) oraz poekspozycyjna profilaktyka (PEP). PrEP, stosowany u osób HIV-negatywnych z grup podwyższonego ryzyka, obejmuje doustne leki antyretrowirusowe (np. emtrycytabina z dizoproksylem tenofowiru lub alafenamidem tenofowiru) oraz iniekcyjny kabotegrawir podawany co 2 miesiące. Skuteczność PrEP wynosi około 99% w zapobieganiu zakażeniu HIV podczas kontaktów seksualnych i co najmniej 74% przy używaniu narkotyków drogą iniekcji. Pełna ochrona osiągana jest po 7 dniach stosowania w przypadku seksu analnego, 20 dniach przy seksie waginalnym oraz 21 dniach przy iniekcjach. PEP, stosowany w sytuacjach awaryjnych, musi być rozpoczęty w ciągu 72 godzin od ekspozycji i trwa 28 dni, wykorzystując kombinacje leków takich jak tenofowir z emtrycytabiną oraz raltegrawir lub dolutegrawir. Regularne stosowanie prezerwatyw oraz osiągnięcie i utrzymanie niewykrywalnej wiremii u osób HIV-dodatnich (strategia U=U) stanowią dodatkowe filary skutecznej profilaktyki.
chlamydia, dolutegrawir, infekcja przenoszona drogą płciową, kabotegrawir, kiła, lek antyretrowirusowy, napaść seksualna, niewykrywalna wiremia, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka preekspozycyjna, raltegrawir, rzeżączka, stosunek analny, stosunek pochwowy, terapia antyretrowirusowa, test HIV, transmisja HIV, wirus HIV, zakażenie HIV
Leksykon chorób i schorzeń
Świąd odbytu – Epidemiologia

Świąd odbytu (pruritus ani) dotyka 1-5% populacji ogólnej, z przewagą mężczyzn (stosunek 4:1) w wieku 40-60 lat. Około 75% przypadków ma charakter wtórny, związany z chorobami zapalnymi, infekcyjnymi, systemowymi, nowotworowymi lub anorektalnymi. Infekcje przenoszone drogą płciową, takie jak rzeżączka (8,5% u MSM), chlamydia (7,9% u MSM), wirus opryszczki i HPV, stanowią istotną przyczynę świądu. U dzieci często występuje paciorkowcowe zapalenie skóry okolicy odbytu (1/218 do 1/2000 wizyt pediatrycznych) oraz zakażenia owsikami, które mogą rozprzestrzeniać się w rodzinie. Sezonowość objawów wykazuje wzrost latem, co może być związane z potliwością i zmianami higienicznymi. Świąd odbytu, choć nie zagraża życiu, znacząco obniża jakość życia i może prowadzić do problemów psychologicznych oraz opóźnień w diagnostyce z powodu stygmatyzacji.
antybiotyk, badanie mikrobiologiczne, chlamydia, cykl świąd-drapanie, diagnostyka różnicowa, etiologia infekcyjna, hemoroid, HPV, idiopatyczny świąd odbytu, infekcja przenoszona drogą płciową, infestacja pasożytnicza, kandydoza, kwas żołądkowy, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwpasożytniczy, lek przeciwwirusowy, notalgia paresthetica, owsiki, paciorkowcowe zapalenie gardła, paciorkowcowe zapalenie skóry, paciorkowiec beta-hemolizujący, pasożyt jelitowy, przetoka odbytu, rzeżączka, STI, świąd neuropatyczny, świąd odbytu, świąd sromu, szczelina odbytu, wirus opryszczki, zapalenie odbytnicy, zapalenie pochwy i sromu, zapalenie skóry okolicy odbytu
Leksykon chorób i schorzeń
Infekcje przenoszone drogą płciową – Diagnostyka i diagnoza

Infekcje przenoszone drogą płciową (STI) stanowią poważne wyzwanie zdrowia publicznego, z ponad milionem nowych przypadków dziennie w populacji 15-49 lat, z czego większość jest bezobjawowa. Diagnostyka STI opiera się na szczegółowym wywiadzie seksualnym, badaniu fizykalnym oraz szerokim spektrum testów laboratoryjnych, w tym testach serologicznych, mikroskopowych, wymazach i badaniach moczu. Złotym standardem diagnostycznym są testy amplifikacji kwasów nukleinowych (NAAT), które cechują się wysoką czułością i swoistością, wykorzystywane m.in. do wykrywania Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae, HSV, Mycoplasma genitalium oraz Trichomonas vaginalis. Badania przesiewowe są rekomendowane szczególnie u kobiet aktywnych seksualnie poniżej 25 roku życia, kobiet w ciąży, osób z grup wysokiego ryzyka oraz mężczyzn uprawiających seks z mężczyznami (MSM). Testy point-of-care (POC), spełniające kryteria ASSURED (Affordable, Sensitive, Specific, User-friendly, Rapid and robust, Equipment-free, Deliverable), umożliwiają szybką diagnostykę w warunkach ograniczonych zasobów i mogą znacząco zmniejszyć liczbę niewykrytych zakażeń oraz nadmiernego leczenia.
badanie ginekologiczne, badanie kontrolne, badanie krwi, badanie mikroskopowe, badanie moczu, badanie przesiewowe, badanie serologiczne, białaczka OUN, chlamydia, choroba zapalna miednicy, ciąża pozamaciczna, diagnostyka laboratoryjna, diagnostyka molekularna, infekcja przenoszona drogą płciową, kiła, mężczyźni uprawiający seks z mężczyznami, Mycoplasma genitalium, nadmierne leczenie, owrzodzenie narządów płciowych, podejście syndromiczne, rzeżączka, test amplifikacji kwasów nukleinowych, test nietreponemowy, test Pap, test point-of-care, test treponemowy, Trichomonas vaginalis, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus opryszczki, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wymaz diagnostyczny
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie narządów miednicy mniejszej – Epidemiologia

Zapalenie narządów miednicy mniejszej (PID) jest ostrym, polimikrobinowym zakażeniem górnego odcinka żeńskiego układu rozrodczego, obejmującym macicę, jajowody i jajniki. W USA rocznie diagnozuje się ponad 1 milion przypadków PID, co generuje około 2,5 miliona wizyt lekarskich i 125-150 tysięcy hospitalizacji. Częstość występowania PID w populacji kobiet w wieku reprodukcyjnym wynosi około 4-5%, z najwyższą zapadalnością u kobiet w wieku 15-25 lat. Główne czynniki ryzyka to młody wiek, wczesne rozpoczęcie współżycia, wielość partnerów seksualnych, stosowanie wkładki wewnątrzmacicznej oraz wcześniejsze zakażenia przenoszone drogą płciową. Etiologia PID jest najczęściej związana z Chlamydia trachomatis (do 60% przypadków) i Neisseria gonorrhoeae, a także coraz częściej z Mycoplasma genitalium. Diagnostyka opiera się głównie na obrazie klinicznym, gdyż brak jest jednoznacznego testu diagnostycznego. Wskaźnik standaryzowany częstości występowania PID wynosi 53,19 na 100 000 populacji, z tendencją spadkową od 1990 roku, co przypisuje się skutecznym programom przesiewowym i leczeniu STI.
abstynencja seksualna, Bacteroides fragilis, bakteryjna waginoza, chlamydia, Chlamydia trachomatis, ciąża pozamaciczna, Escherichia coli, Gardnerella vaginalis, Haemophilus influenzae, irygacja pochwy, marker zapalenia, Mycoplasma genitalium, Neisseria gonorrhoeae, niedrożność jajowodów, niepłodność jajowodowa, oporność na fluorochinolony, paciorkowiec grupy B, patogen jelitowy, patogen układu oddechowego, przewlekły ból miednicy, rzeżączka, środek plemnikobójczy, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, wkładka wewnątrzmaciczna, zakażenie przenoszone drogą płciową, zakażenie rzeżączkowe, zapalenie narządów miednicy mniejszej
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Cipronex 0,3%

Lek Cipronex 0,3% jest przeznaczony wyłącznie do stosowania miejscowego w okulistyce. Należy zwrócić uwagę na ryzyko rozwoju nadkażeń bakteryjnych lub grzybiczych przy długotrwałym stosowaniu cyprofloksacyny, co wymaga monitorowania skuteczności terapii i ewentualnej modyfikacji leczenia. Istotne jest natychmiastowe przerwanie terapii w przypadku wystąpienia objawów nadwrażliwości, takich jak wysypka, obrzęk twarzy, duszność czy wstrząs anafilaktyczny. U pacjentów stosujących fluorochinolony, w tym Cipronex, istnieje ryzyko zapalenia i przerwania ścięgien, szczególnie u osób starszych oraz leczonych jednocześnie kortykosteroidami. W trakcie terapii należy obserwować objawy bólu, obrzęku lub ograniczenia ruchomości ścięgien. Obecność białego osadu w oku u pacjentów z owrzodzeniem rogówki nie stanowi przeciwwskazania do kontynuacji leczenia.
absorpcja systemowa leku, antybiotykooporność, chlamydia, chlorek benzalkoniowy, cyprofloksacyna, film łzowy, fluorochinolony, fototoksyczność, krople do oczu, obrzęk gardła, owrzodzenie rogówki, powierzchnia rogówki, przenikanie leku, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, stosowanie do oczu, szczepy oporne, worek łzowy, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie ścięgna, zapalenie spojówek, zapaść sercowo-naczyniowa, zespół suchego oka
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Penicryl 5000 000 j.m.

Benzylopenicylina potasowa, należąca do penicylin wrażliwych na beta-laktamazy (ATC: J01CE01), działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii. Zgodnie z wytycznymi EUCAST (wersja 12.0, od 01.01.2022), kliniczne wartości graniczne MIC dla benzylopenicyliny różnią się w zależności od gatunku drobnoustroju, np. Staphylococcus aureus i Staphylococcus lugdunensis wykazują wrażliwość przy MIC ≤0,125 mg/L, Streptococcus pneumoniae przy MIC ≤0,06 mg/L, a Neisseria gonorrhoeae przy MIC ≤0,06 mg/L. Wartości graniczne PK-PD ustalono na ≤0,25 mg/L dla wrażliwości i >2 mg/L dla oporności. Większość gronkowców produkuje penicylinazy, co skutkuje opornością na benzylopenicylinę, a obecne metody diagnostyczne nie pozwalają na wiarygodne wykrycie penicylinazy u wszystkich gatunków gronkowców.
antybiotyk beta-laktamowy, Bacteroides fragilis, bakteria beztlenowa, benzylopenicylina potasowa, beta-laktamaza, białko wiążące penicylinę, błonica, borelioza, Borrelia, chlamydia, Clostridioides difficile, Clostridium perfringens, Clostridium tetani, Corynebacterium diphteriae, efekt bakteriobójczy, enterokok, Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości, gonokok, Haemophilus influenzae, kiła, lekowrażliwość, Leptospira interrogans, leptospiroza, Listeria monocytogenes, mechanizm działania, meningokok, Moraxella catarrhalis, mykoplazma, Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, oporność na metycylinę, paciorkowiec zieleniejący, Pasteurella multocida, patogen atypowy, penicylinaza, pneumokok oporny na penicylinę, promienica, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, rzeżączka, spektrum przeciwbakteryjne, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, synteza ściany komórkowej bakterii, tężec, Treponema pallidum, wartość graniczna MIC, wrzecionowiec, zgorzel gazowa
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Macmiror complex 500 500 mg + 200 000 j.m.

Macmiror Complex 500 to lek złożony, zawierający 500 mg nifuratelu (pochodna nitrofuranu) oraz 200 000 j.m. nystatyny, stosowany w leczeniu zakażeń układu moczowo-płciowego. Preparat wykazuje szerokie spektrum działania przeciwko pierwotniakom (Trichomonas vaginalis), grzybom (Candida spp.), bakteriom atypowym (Chlamydia spp., Ureaplasma urealyticum), bakteriom typowym (Gardnerella vaginalis) oraz bakteriom tlenowym i beztlenowym, w tym Bacteroides fragilis i Clostridium perfringens. Mechanizm działania nifuratelu polega na hamowaniu enzymów kluczowych dla metabolizmu drobnoustrojów, natomiast nystatyna uszkadza błony komórkowe grzybów, prowadząc do ich śmierci. Preparat nie wpływa na Lactobacillus spp., co sprzyja zachowaniu fizjologicznej flory pochwy i zmniejsza ryzyko nawrotów infekcji.
antybiotyk przeciwgrzybiczny, bakterie tlenowe i beztlenowe, Bakteroides fragilis, błona komórkowa, Candida, chlamydia, Clostridium perfringens, działanie przeciwgrzybicze, flora bakteryjna pochwy, Gardnerella vaginalis, infekcja bakteryjna, infekcja grzybicza, infekcja pierwotniakowa, interakcja farmakodynamiczna, Lactobacillus, nawrót zakażenia, nifuratel, nystatyna, oporność krzyżowa, pochodna nitrofuranu, równowaga mikrobiologiczna, synergizm działania, Trichomonas vaginalis, Ureaplasma urealyticum, zakażenie mieszane, zakażenie pochwy, zakażenie układu moczowo-płciowego
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Floxal 3 mg/g

Ofloksacyna, będąca składnikiem czynnym maści do oczu Floxal w stężeniu 3 mg/g, jest pochodną kwasu chinolinowego o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego. Preparat wykazuje aktywność wobec bakterii tlenowych, beztlenowych (zarówno bezwzględnych, jak i względnych) oraz wewnątrzkomórkowych patogenów, takich jak chlamydie, co czyni go skutecznym w leczeniu różnorodnych zakażeń okulistycznych. Miejscowa aplikacja do oka prowadzi do pewnego stopnia wchłaniania do krążenia ogólnego, jednak bez wywoływania objawów klinicznych czy zmian patologicznych u pacjentów.
Mimo szerokiego spektrum działania, ofloksacyna wykazuje ograniczoną skuteczność wobec niektórych patogenów, w tym Proteus rettgeri, Providencia oraz Pseudomonas cepacia (Burkholderia cepacia). Naturalna oporność dotyczy większości beztlenowców z rodzajów Clostridium (np. Clostridium difficile), Bacteroides oraz Peptococcus. Ponadto, obserwuje się nabywaną oporność na poziomie 15-20% u Pseudomonas aeruginosa oraz 5-10% u Staphylococcus aureus, co może wpływać na efektywność terapii i powinno być uwzględniane przy doborze leczenia.
aplikacja miejscowa do oka, Bacteroides, bakteria tlenowa, Burkholderia cepacia, chemioterapeutyk, chlamydia, Clostridium difficile, Floxal maść do oczu, ofloksacyna, oporność nabyta, Peptococcus, Providencia, Pseudomonas aeruginosa, spektrum działania przeciwbakteryjnego, Staphylococcus aureus, zakażenie oka, zakażenie okulistyczne
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pirolam 10 mg/g

Cyklopiroks z olaminą, będący składnikiem aktywnym leku Pirolam w stężeniu 10 mg/g, to syntetyczny przeciwgrzybiczy preparat z grupy innych leków przeciwgrzybiczych do stosowania miejscowego (kod ATC: D01AE14). Charakteryzuje się szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, skutecznie zwalczając dermatofity, grzyby drożdżopodobne (w tym Candida), pleśnie oraz mieszane infekcje grzybicze. Mechanizm działania obejmuje hamowanie transportu aminokwasów (w tym leucyny), zaburzanie równowagi jonowej (wapń, potas), chelatację jonów metali (Fe³⁺, Al³⁺) oraz wewnątrzkomórkową akumulację substancji, która wiąże się z siateczką endoplazmatyczną, rybosomami, mitochondriami i ścianą komórkową grzybów. Cyklopiroks z olaminą wykazuje dobrą penetrację do naskórka, mieszków włosowych i gruczołów łojowych.
akumulacja wewnątrzkomórkowa, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, chlamydia, cyklooksygenaza, cyklopiroks z olaminą, dermatofity, działanie grzybobójcze, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, działanie przetrwalnikobójcze, gruczoły łojowe, grzyby drożdżopodobne, grzyby strzępkowe, hamowanie aktywności enzymów, kandydoza, lek przeciwgrzybiczny, leukotrieny, lipooksygenaza, mieszki włosowe, mitochondria, Mycoplasma, naskórek, oddychanie komórkowe, penetracja skóry, pleśnie, pochodna pirydynonu, prostaglandyny, rybosomy, rzęsistkowica, ściana komórkowa, siateczka endoplazmatyczna, spektrum przeciwgrzybicze, Trichomonas, zaburzenie równowagi jonowej, zakażenie skóry, związek chelatowy
Leksykon chorób i schorzeń
Cerwicyt – Zapobieganie i profilaktyka

Cerwicyt, będący zapaleniem szyjki macicy, najczęściej wywołany jest przez infekcje przenoszone drogą płciową (STI), takie jak Chlamydia trachomatis i Neisseria gonorrhoeae. Profilaktyka obejmuje konsekwentne stosowanie prezerwatyw podczas każdego stosunku (waginalnego, analnego i oralnego), ograniczenie liczby partnerów seksualnych oraz unikanie kontaktów z osobami wykazującymi objawy infekcji. Regularne badania przesiewowe, zwłaszcza u kobiet poniżej 25. roku życia oraz u osób z grup podwyższonego ryzyka, są kluczowe dla wczesnego wykrycia i leczenia cerwicytu. Zalecane jest coroczne badanie w kierunku chlamydii i rzeżączki, a także szczepienia przeciwko HPV oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, które zmniejszają ryzyko infekcji prowadzących do cerwicytu. W przypadku rozpoznania cerwicytu, istotne jest powiadomienie i leczenie partnerów seksualnych, nawet jeśli są bezobjawowi, aby zapobiec nawrotom i dalszemu rozprzestrzenianiu zakażenia.
abstynencja seksualna, alergeny, badanie ginekologiczne, cefalosporyny, cerwicyt, cerwicyt bakteryjny, chlamydia, Chlamydia trachomatis, choroba zapalna miednicy mniejszej, cytologia, doksycyklina, infekcje przenoszone drogą płciową, irygacja pochwowa, monogamia, Neisseria gonorrhoeae, rzeżączka, środki plemnikobójcze, wirus brodawczaka ludzkiego, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zakażenia przenoszone drogą płciową, zapalenie szyjki macicy
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tarivid 200 200 mg

Ofloksacyna, należąca do grupy fluorochinolonów (ATC: J01MA01), jest antybiotykiem bakteriobójczym działającym poprzez hamowanie gyrazy DNA, co prowadzi do destabilizacji DNA bakterii i śmierci komórki. Charakteryzuje się zależną od stężenia aktywnością bakteriobójczą z umiarkowanym efektem poantybiotykowym, gdzie kluczowe parametry farmakodynamiczne to stosunek AUC/MIC oraz Cmax/MIC. Ofloksacyna wykazuje szerokie spektrum działania przeciwko bakteriom Gram-ujemnym i Gram-dodatnim, w tym Bacillus anthracis, Bordetella pertussis, Campylobacter spp., Chlamydia spp., Legionella pneumophila, Mycoplasma pneumoniae, Salmonella spp., Streptococci oraz innym. Wrażliwość drobnoustrojów może różnić się w zależności od regionu geograficznego i lokalnej oporności, co wymaga uwzględnienia danych epidemiologicznych przy wyborze terapii.
Acinetobacter, aktywność bakteriobójcza, antybiotyk bakteriobójczy, atypowe zapalenie płuc, Bacteroides, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, Campylobacter, chlamydia, choroba legionistów, Citrobacter, czerwonka bakteryjna, efflux, Enterobacter, enterokok, fluorochinolon, gronkowiec złocisty, gyraza DNA, krztusiec, listerioza, maczugowiec, minimalne stężenie hamujące, moraksella, MRSA, mykoplazma, ofloksacyna, paciorkowiec, pałeczka hemofilna, pałeczka okrężnicy, pałeczka ropy błękitnej, pałeczka zapalenia płuc, pneumokok, pole pod krzywą stężenia leku, Proteus, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, rzeżączka, Salmonella, topoizomeraza IV, ureaplazma, wąglik
Leksykon substancji czynnych
Fenoksymetylopenicylina – Właściwości farmakodynamiczne

Fenoksymetylopenicylina, będąca beta-laktamowym antybiotykiem z grupy penicylin wrażliwych na β-laktamazę (kod ATC: J01CE02), stosowana jest doustnie i wykazuje silne działanie bakteriobójcze poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii. Jej efektywność zależy od czasu utrzymywania stężenia leku powyżej MIC (T>MIC). Spektrum działania obejmuje głównie bakterie Gram-dodatnie, takie jak paciorkowce grup A, C, G, H, L i M, Streptococcus pneumoniae, gronkowce niewytwarzające penicylinazy, a także niektóre bakterie Gram-ujemne i beztlenowe. Fenoksymetylopenicylina jest skuteczna wobec Haemophilus influenzae niewytwarzającego beta-laktamaz, przy czym leczenie wymaga stosowania wysokich dawek. Oporność na lek występuje u gronkowców produkujących penicylinazę, większości enterokoków, Moraxella catarrhalis, bakterii jelitowych Gram-ujemnych, Pseudomonas spp., Legionella spp., Bacteroides fragilis, Clostridium difficile, Mykoplazma spp. oraz Chlamydia spp.
antybiotyk beta-laktamowy, Bacillus anthracis, Bacteroides fragilis, bakteria beztlenowa, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, benzylopenicylina, beta-laktamaza, białko wiążące penicylinę, Borrelia burgdorferi, cefalosporyna, chlamydia, Clostridium, Clostridium difficile, Corynebacterium diphteriae, działanie przeciwbakteryjne, efekt bakteriobójczy, enterokok, fenoksymetylopenicylina, fenoksymetylopenicylina benzatynowa, gronkowiec, Haemophilus influenzae, kwas klawulanowy, legionella, Leptospira, Listeria, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, mykoplazma, oporność krzyżowa, paciorkowiec, Pasteurella multocida, penicylina G, penicylina wrażliwa na β-laktamazę, penicylinaza, pneumokok, Pseudomonas, Streptococcus pneumoniae, synteza ściany komórkowej, Treponema
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Teicoplanin AptaPharma 200 mg

Teikoplanina, antybiotyk glikopeptydowy (ATC: J01XA02), działa poprzez hamowanie biosyntezy ściany komórkowej bakterii Gram-dodatnich, wiążąc się specyficznie z resztami D-alanylo-D-alaninowymi prekursorów peptydoglikanu. Mechanizm ten różni się od działania beta-laktamów. Oporność na teikoplaninę może wynikać z modyfikacji miejsca docelowego (np. wymiana D-Ala-D-Ala na D-Ala-D-mleczan w Enterococcus faecium) lub nadprodukcji prekursorów murein (w gronkowcach). Istnieje ryzyko oporności krzyżowej z wankomycyną, choć fenotyp Van-B enterokoków może pozostawać wrażliwy na teikoplaninę. Zgodnie z wytycznymi EUCAST (wersja 11.0, 01.01.2021), wartości graniczne MIC dla teikoplaniny wynoszą: Staphylococcus aureus ≤ 2 mg/L (oporność > 2 mg/L), gronkowce koagulazo-ujemne ≤ 4 mg/L (oporność > 4 mg/L), Enterococcus spp. ≤ 2 mg/L (oporność > 2 mg/L), a dla paciorkowców grup A, B, C, G, S. pneumoniae i grupy viridans ≤ 2 mg/L (oporność > 2 mg/L). Wartości progowe PK/PD nie są określone (IE – insufficient evidence).
antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyk glikopeptydowy, bakteria Gram-ujemna, bakteriemia, beztlenowa bakteria Gram-dodatnia, biosynteza ściany komórkowej, chlamydia, Chlamydophila, Clostridium difficile, Corynebacterium jeikeium, D-Ala-D-mleczan, D-dehydrogenaza mleczanowa, Enterococcus, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, enterokok oporny na wankomycynę, fenotyp Van-B, gronkowiec, gronkowiec koagulazo-ujemny, infekcyjne zapalenie wsierdzia, Legionella pneumophila, minimalne stężenie hamujące, MRSA, Mycoplasma, oporność krzyżowa, paciorkowiec grupy viridans, Peptostreptococcus, prekursor mureiny, reszta D-alanylo-D-alaninowa, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Staphylococcus haemolyticus, Staphylococcus hominis, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, synteza peptydoglikanu, szczep metycylinooporny, teikoplanina, wankomycyna, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie zatok
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tarsime 125 mg

Cefuroksym w formie proleku aksetylu (Tarsime) jest cefalosporyną II generacji o działaniu bakteriobójczym, polegającym na hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii poprzez wiązanie z białkami PBP. Oporność na cefuroksym może wynikać z produkcji beta-laktamaz (w tym ESBL i AmpC), zmniejszonego powinowactwa PBP, nieprzepuszczalności błony zewnętrznej bakterii Gram-ujemnych oraz aktywnego usuwania antybiotyku przez pompy błonowe. Wartości graniczne MIC ustalone przez EUCAST dla Enterobacteriaceae wynoszą ≤8 mg/l dla szczepów wrażliwych i >8 mg/l dla opornych, natomiast dla Streptococcus pneumoniae odpowiednio ≤0,25 mg/l i >0,5 mg/l. Interpretacja wrażliwości uwzględnia także wrażliwość na metycylinę u gronkowców oraz na penicylinę u paciorkowców beta-hemolizujących.
Acinetobacter, aksetyl cefuroksymu, Bacteroides, Bacteroides fragilis, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, beta-laktamaza, białko wiążące penicyliny, biosynteza peptydoglikanu, Borrelia burgdorferi, Campylobacter, cefalosporyna drugiej generacji, chlamydia, Citrobacter freundii, Enterobacter aerogenes, Enterobacter cloacae, Enterobacteriaceae, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, enzym Amp-C, ESBL, Escherichia coli, Fusobacterium, Haemophilus influenzae, Haemophilus parainfluenzae, Klebsiella pneumoniae, legionella, liza komórki bakteryjnej, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, Morganella morganii, Mycoplasma, niepowikłane zakażenie dróg moczowych, nieprzepuszczalność błony zewnętrznej, paciorkowiec beta-hemolizujący, Peptostreptococcus, pompa błonowa, Propionibacterium, Proteus mirabilis, proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa, Serratia marcescens, Staphylococcus, Staphylococcus aureus, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, synteza ściany komórkowej, wrażliwość na metycylinę, zapalenie pęcherza moczowego