Właściwości farmakodynamiczne leku Amoxicillin Aurovitas

Amoksycylina należy do grupy farmakoterapeutycznej antybiotyków beta-laktamowych, a dokładniej do penicylin o szerokim spektrum działania (kod ATC: J01CA04). Lek ten charakteryzuje się złożonym mechanizmem działania oraz specyficznym profilem skuteczności przeciwko różnym patogenom bakteryjnym. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakodynamicznych leku Amoxicillin Aurovitas z uwzględnieniem jego mechanizmu działania, zależności farmakokinetyczno-farmakodynamicznych, mechanizmów oporności oraz wrażliwości różnych drobnoustrojów.¹

Mechanizm działania

Amoksycylina jest półsyntetyczną penicyliną należącą do grupy antybiotyków beta-laktamowych. Jej działanie przeciwbakteryjne polega na hamowaniu jednego lub więcej enzymów, zwanych białkami wiążącymi penicylinę (PBP – ang. penicillin-binding proteins), które uczestniczą w szlaku biosyntezy bakteryjnego peptydoglikanu. Peptydoglikan stanowi integralny strukturalny składnik ściany komórki bakteryjnej, a jego prawidłowa synteza jest kluczowa dla utrzymania integralności komórki bakteryjnej. Zahamowanie syntezy peptydoglikanu przez amoksycylinę prowadzi do osłabienia ściany komórkowej bakterii, co w konsekwencji powoduje lizę komórki i śmierć patogenu.²

Należy podkreślić, że amoksycylina jest podatna na rozkład przez enzymy beta-laktamazy wytwarzane przez bakterie oporne. W związku z tym zakres działania samej amoksycyliny nie obejmuje drobnoustrojów, które wytwarzają te enzymy, co stanowi istotne ograniczenie spektrum działania tego antybiotyku.³

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

W przypadku amoksycyliny, podobnie jak innych antybiotyków beta-laktamowych, głównym parametrem determinującym skuteczność terapeutyczną jest czas, w którym stężenie leku w osoczu utrzymuje się powyżej minimalnego stężenia hamującego (T>MIC) dla konkretnego patogenu. Ten parametr farmakodynamiczny jest uznawany za najważniejszy wyznacznik efektywności amoksycyliny w terapii zakażeń bakteryjnych.^{MIC) jest uznawany za główny wyznacznik skuteczności amoksycyliny.”>4}

Mechanizmy oporności

Bakterie mogą wykształcać oporność na amoksycylinę poprzez różne mechanizmy molekularne. Główne mechanizmy oporności na amoksycylinę obejmują:

• Unieczynnienie przez beta-laktamazy bakteryjne – enzymy te hydrolizują pierścień beta-laktamowy antybiotyku, powodując jego inaktywację
• Modyfikacja struktury białek PBP – zmiana strukturalna w miejscu docelowym działania antybiotyku zmniejsza powinowactwo leku przeciwbakteryjnego do miejsca docelowego
• Zmiany w przepuszczalności błony komórkowej bakterii – ograniczenie przenikania antybiotyku do wnętrza komórki bakteryjnej
• Aktywacja mechanizmów pompy wyrzutowej – usuwanie antybiotyku z wnętrza komórki bakteryjnej

Należy zaznaczyć, że nieprzepuszczalność błony komórkowej oraz mechanizmy pompy wyrzutowej mogą wywoływać oporność bakterii lub przyczyniać się do jej wystąpienia szczególnie u bakterii Gram-ujemnych.⁵

Wartości graniczne lekowrażliwości

Wartości graniczne minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla amoksycyliny zostały określone przez Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST – European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing) w wersji 10.0. Określają one kryteria klasyfikacji drobnoustrojów jako wrażliwe lub oporne na amoksycylinę.⁶

* Odnośniki dotyczą specyficznych aspektów interpretacji wyników:

• Staphylococcus spp.: Większość gronkowców wytwarza penicylinazy, a niektóre szczepy są dodatkowo oporne na metycylinę. Zarówno wytwarzanie penicylinaz, jak i oporność na metycylinę czynią bakterie opornymi na amoksycylinę.⁷
• Enterococcus spp.: O wrażliwości na ampicylinę, amoksycylinę i piperacylinę (z lub bez inhibitora beta-laktamazy) można wnioskować na podstawie wrażliwości na ampicylinę. Oporność na ampicylinę jest rzadko spotykana u E. faecalis (należy potwierdzić MIC), natomiast występuje często u E. faecium.⁸
• Streptococcus grup A, B, C i G: O wrażliwości paciorkowców z grup A, B, C i G na penicyliny wnioskuje się na podstawie wrażliwości na benzylopenicylinę.⁹
• Streptococcus pneumoniae: W celu wykluczenia mechanizmów oporności na beta-laktamy stosuje się badanie przesiewowe z oksacyliną (krążek 1 μg) lub test MIC z benzylopenicyliną. Gdy wynik przesiewu jest ujemny (strefa zahamowania oksacyliny ≥ 20 mm lub MIC benzylopenicyliny ≤ 0,06 mg/L), wszystkie leki beta-laktamowe, dla których dostępne są kliniczne wartości graniczne, mogą być raportowane jako wrażliwe bez dalszych badań, z wyjątkiem cefakloru, który powinien być raportowany jako „podatny, zwiększone narażenie”. Interpretacja wyników wymaga specjalistycznej wiedzy mikrobiologicznej.<sup data-drug="Amoxicillin Aurovitas" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Streptococcus pneumoniae: W celu wykluczenia mechanizmów oporności na beta-laktamy stosuje się badanie przesiewowe krążkowe z oksacyliną 1 μg lub test MIC z benzylopenicyliną. Gdy wynik przesiewu jest ujemny (strefa zahamowania oksacyliny ≥ 20 mm lub MIC benzylopenicyliny ≤ 0,06 mg/L), wszystkie leki beta-laktamowe, dla których dostępne są kliniczne wartości graniczne, w tym te z oznaczeniem Uwaga, mogą być zgłaszane jako wrażliwe bez dalszych badań, z wyjątkiem cefakloru, który, jeśli zostanie zgłoszony, należy zgłosić jako podatne, zwiększone narażenie. Gdy wynik jest dodatni (strefa zahamowania 0,06 mg/L).”>10
• Haemophilus influenzae: W przypadku izolatów beta-laktamazo-dodatnich można stwierdzić oporność na amoksycylinę.¹¹
• Moraxella catarrhalis: Większość szczepów M. catarrhalis wytwarza beta-laktamazę, choć produkcja tego enzymu może przebiegać powoli i dawać słabe wyniki w testach in vitro. Należy jednak pamiętać, że szczepy produkujące beta-laktamazę są oporne na penicyliny i aminopenicyliny bez inhibitorów.¹²
• Gram-dodatnie beztlenowce z wyjątkiem Clostridium difficile: O wrażliwości na ampicylinę, amoksycylinę, piperacylinę i tikarcylinę można wnioskować na podstawie wrażliwości na benzylopenicylinę.¹³
• Gram-ujemne beztlenowce: O wrażliwości na ampicylinę, amoksycylinę, piperacylinę i tikarcylinę można wnioskować na podstawie wrażliwości na benzylopenicylinę.¹⁴

Profil wrażliwości drobnoustrojów

Częstość występowania oporności poszczególnych gatunków bakterii podlega zmianom czasowym i geograficznym. Dlatego przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych należy uwzględniać lokalne dane dotyczące oporności bakteryjnej, szczególnie w przypadku leczenia ciężkich zakażeń. W sytuacjach, gdy lokalna częstość występowania oporności stawia pod znakiem zapytania skuteczność amoksycyliny w konkretnym typie zakażenia, wskazane jest zasięgnięcie opinii specjalistycznej.¹⁵

Poniżej przedstawiono klasyfikację drobnoustrojów pod względem ich wrażliwości na amoksycylinę in vitro:

Drobnoustroje zwykle wrażliwe

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Enterococcus faecalis
• Paciorkowce beta-hemolizujące (grupy A, B, C i G)
• Listeria monocytogenes

¹⁶

Drobnoustroje, u których może wystąpić problem oporności nabytej

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Escherichia coli
• Haemophilus influenzae
• Helicobacter pylori
• Proteus mirabilis
• Salmonella Typhi
• Salmonella Paratyphi
• Pasteurella multocida

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Gronkowce koagulazo-ujemne
• Staphylococcus aureus
• Streptococcus pneumoniae
• Streptococcus spp. grupy viridans (paciorkowce zieleniejące)

Beztlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Clostridium spp.

Beztlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Fusobacterium spp.

Inne:

• Borrelia burgdorferi

¹⁷

Drobnoustroje z opornością naturalną

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Enterococcus faecium

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Acinetobacter spp.
• Enterobacter spp.
• Klebsiella spp.
• Pseudomonas spp.

Beztlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Bacteroides spp. (wiele szczepów Bacteroides fragilis wykazuje naturalną oporność)

Inne:

• Chlamydia spp.
• Mycoplasma spp.
• Legionella spp.

¹⁸

Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że prawie wszystkie szczepy Staphylococcus aureus są oporne na amoksycylinę z powodu wytwarzania penicylinaz. Ponadto, wszystkie szczepy gronkowców oporne na metycylinę (MRSA) wykazują również oporność na amoksycylinę.¹⁹