Właściwości farmakodynamiczne
Ofloxamed 3 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne leku Ofloxamed 3 mg/ml

Ofloxamed należy do grupy farmakoterapeutycznej leków okulistycznych, przeciwzakaźnych, z podgrupy fluorochinolonów (kod ATC: S01AE01). Produkt leczniczy w postaci kropli do oczu zawiera substancję czynną ofloksacynę w stężeniu 3 mg/ml, gdzie jedna kropla dostarcza 0,1 mg substancji czynnej.¹

Mechanizm działania

Ofloksacyna jest pochodną kwasu chinolonowego wykazującą działanie przeciwbakteryjne. Mechanizm działania opiera się na hamowaniu aktywności enzymu gyrazy DNA, który jest niezbędny dla replikacji materiału genetycznego bakterii. Ofloksacyna należy do podgrupy fluorochinolonów, które charakteryzują się wysoką skutecznością przeciwbakteryjną.²

Mechanizm oporności bakteryjnej

Oporność bakterii na ofloksacynę oraz inne fluorochinolony rozwija się poprzez kilka mechanizmów molekularnych, z których najważniejsze to:³

• Mutacje w genie gyrA – kodującym podjednostkę A gyrazy DNA, co stanowi główny mechanizm nabywania oporności
• Aktywny wyrzut leku z komórek bakteryjnych – odpowiedzialny za niski poziom oporności, często stanowiący pierwszy etap selekcji szczepów opornych
• Wielostopniowe mutacje – prowadzące do progresywnego narastania stopnia oporności
• Oporność związana z plazmidami – opisana u szczepów E. coli i Klebsiella

Istotnym zjawiskiem klinicznym jest oporność krzyżowa, polegająca na tym, że oporność bakterii na jeden lek z grupy fluorochinolonów powoduje oporność na inne leki z tej samej grupy. W przypadku gatunków charakteryzujących się graniczną wrażliwością, pojedyncza mutacja może wystarczyć do uzyskania pełnej oporności.⁴

Wartości graniczne wrażliwości

Przy interpretacji wrażliwości drobnoustrojów na ofloksacynę stosowaną miejscowo do oczu należy zachować ostrożność. Wartości graniczne określone dla podania ogólnoustrojowego mogą nie mieć bezpośredniego przełożenia na skuteczność terapeutyczną w przypadku podania miejscowego, ze względu na wysokie stężenia osiągane lokalnie oraz specyficzne właściwości fizyko-chemiczne leku w miejscu podania.⁵

Zgodnie z zaleceniami Europejskiego Komitetu ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST), izolaty bakteryjne klasyfikuje się jako wrażliwe lub oporne. W przypadkach, gdzie było to możliwe, zastosowano epidemiologiczne wartości graniczne (ECOFF), a w pozostałych sytuacjach kliniczne wartości graniczne EUCAST dla preparatów przeciwbakteryjnych podawanych ogólnoustrojowo.⁶

ND – nie określono ^{1 mg/l ≤ 1 mg/l […] Streptococcus pneumoniae ND ND ≤ 4 mg/l […] Haemophilus influenzae 0,06 mg/l > 0,06 mg/l ≤ 0,125 mg/l […] Moraxella catarrhalis 0,25 mg/l > 0,25 mg/l ≤ 0,25 mg/l […] Enterobacterales 0,25 mg/l > 0,5 mg/l ≤ 0,25 mg/l […] Neisseria gonorrhoeae ≤ 0,125 mg/l > 0,25 mg/l […] Acinetobacter spp. ND ND ≤ 1 mg/l […] Pseudomonas aeruginosa ND ND ≤ 2 mg/l […] Enterococcus faecalis ND ND ≤ 4 mg/l”>7}

Zakres działania przeciwbakteryjnego

Ofloksacyna charakteryzuje się szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, obejmującym bakterie beztlenowe bezwzględne, beztlenowe względne, tlenowce oraz inne drobnoustroje, takie jak chlamydie. Po podaniu miejscowym ofloksacyna ulega wchłanianiu, jednak nie powoduje to żadnych istotnych zmian klinicznych ani patologicznych.⁸

Należy podkreślić, że oporność nabyta może różnić się w zależności od regionu geograficznego oraz może ulegać zmianom w czasie dla poszczególnych gatunków bakterii. Szczególnie w przypadku leczenia ciężkich zakażeń, istotne jest uwzględnienie lokalnych danych dotyczących oporności. W razie wątpliwości odnośnie skuteczności leku w określonych zakażeniach ze względu na lokalną lekooporność, zaleca się konsultację ze specjalistą.⁹

W przypadkach ciężkich zakażeń oka lub nieskuteczności leczenia, zaleca się przeprowadzenie mikrobiologicznej identyfikacji czynnika etiologicznego oraz określenie jego wrażliwości na ofloksacynę, co umożliwi dobór optymalnej terapii.¹⁰

Wrażliwość drobnoustrojów wywołujących zakażenia oka

Przedstawione poniżej dane pochodzą z badania oporności przeprowadzonego na 1231 izolatach pobranych z oka (głównie z wymazów powierzchownych) w 31 niemieckich ośrodkach. Wymienione drobnoustroje stanowią reprezentatywną grupę patogenów, które należy brać pod uwagę w zakażeniach oczu. Choć rozkład częstości występowania bakterii wywołujących zakażenia oczu może różnić się w zależności od kraju, to główne patogeny odpowiedzialne za powierzchowne zakażenia bakteryjne oka pozostają podobne.¹¹

Na podstawie badań wyodrębniono dwie główne grupy drobnoustrojów:¹²

1. Gatunki zazwyczaj wrażliwe na ofloksacynę:

• Tlenowe drobnoustroje Gram-dodatnie:
  • Staphylococcus aureus (MSSA) – metycylinowrażliwy S. aureus
• Tlenowe drobnoustroje Gram-ujemne:
  • Haemophilus influenzae
  • Rodzina Enterobacteriaceae, w tym:
    • Escherichia coli
    • Serratia marcescens
    • Enterobacter cloacae
    • Klebsiella pneumoniae
    • Klebsiella oxytoca
    • Proteus mirabilis
  • Acinetobacter baumannii
  • Acinetobacter lwoffi
  • Moraxella catarrhalis

2. Gatunki, w przypadku których problemem może stać się oporność nabyta:

• Tlenowe drobnoustroje Gram-dodatnie:
  • Staphylococcus aureus (MRSA) – metycylinooporny S. aureus
  • Gronkowce koagulazo-ujemne
  • Streptococcus pneumoniae
  • Enterococcus spp.
• Tlenowe drobnoustroje Gram-ujemne:
  • Pseudomonas aeruginosa

Dla tych gatunków bakterii istnieje zwiększone ryzyko narastania oporności, co może skutkować zmniejszoną skutecznością leczenia ofloksacyną.¹³