Właściwości farmakodynamiczne
Tarsime 125 mg

Właściwości farmakodynamiczne

Cefuroksym, w postaci aksetylu (Tarsime), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwbakteryjnych przeznaczonych do stosowania ogólnego, sklasyfikowanych jako cefalosporyny drugiej generacji. Substancja ta jest oznaczona kodem ATC: J01DC02.¹

Mechanizm działania

Aksetyl cefuroksymu stanowi formę prolekową, która ulega hydrolizie przez enzymy esterazy do aktywnej postaci – cefuroksymu. Cefuroksym wykazuje działanie przeciwbakteryjne poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii. Mechanizm ten opiera się na połączeniu z białkami wiążącymi penicyliny (PBP – penicillin binding proteins), co prowadzi do przerwania procesu biosyntezy peptydoglikanu, głównego składnika ściany komórkowej bakterii. Konsekwencją tego działania jest liza komórki bakteryjnej, prowadząca ostatecznie do jej obumarcia.²

Mechanizmy oporności

Oporność bakterii na cefuroksym może wynikać z różnych mechanizmów, które mogą występować pojedynczo lub w kombinacji. Do głównych mechanizmów oporności należą:³

• Hydroliza przez beta-laktamazy – w tym beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL) oraz enzymy Amp-C, które mogą podlegać indukcji lub trwałej derepresji u niektórych gatunków tlenowych bakterii Gram-ujemnych.⁴
• Zmniejszone powinowactwo białek wiążących penicyliny (PBP) do cefuroksymu, co ogranicza zdolność antybiotyku do hamowania syntezy ściany komórkowej.⁵
• Nieprzepuszczalność błony zewnętrznej bakterii Gram-ujemnych, która ogranicza dostęp cefuroksymu do miejsca działania – białek wiążących penicyliny.⁶
• Pompy błonowe aktywnie usuwające antybiotyk z komórki bakteryjnej, zmniejszając jego efektywne stężenie wewnątrzkomórkowe.⁷

Należy podkreślić, że bakterie, które wykształciły oporność na inne cefalosporyny podawane we wstrzyknięciach, z dużym prawdopodobieństwem wykażą również oporność na cefuroksym. Ponadto, w zależności od mechanizmu oporności, bakterie oporne na penicyliny mogą wykazywać obniżoną wrażliwość lub całkowitą oporność na cefuroksym.⁸

Stężenia graniczne aksetylu cefuroksymu

Wartości graniczne minimalnych stężeń hamujących (MIC – minimum inhibitory concentration) zostały określone przez Europejską Komisję Testowania Wrażliwości Drobnoustrojów (EUCAST – European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing). Poniższa tabela przedstawia aktualne stężenia graniczne dla oceny wrażliwości bakterii na cefuroksym:⁹

Istotne uwagi dotyczące interpretacji stężeń granicznych:¹⁰

• Stężenia graniczne cefalosporyn dla Enterobacteriaceae uwzględniają wszystkie klinicznie istotne mechanizmy oporności, w tym oporność za pośrednictwem ESBL i plazmidowej AmpC.
• Przy stosowaniu powyższych kryteriów, niektóre szczepy wytwarzające beta-laktamazy mogą być klasyfikowane jako wrażliwe lub średnio wrażliwe na cefalosporyny 3. i 4. generacji, niezależnie od obecności ESBL.
• W wielu regionach wykrycie i określenie ESBL jest zalecane lub obowiązkowe dla zapewnienia skutecznego leczenia zakażeń.

Dodatkowe ważne informacje dotyczące interpretacji wrażliwości:¹¹

• O wrażliwości gronkowców na cefalosporyny wnioskuje się na podstawie ich wrażliwości na metycylinę. Wyjątkami są ceftazydym, cefiksym i ceftibuten, dla których nie ustalono wartości granicznych i które nie powinny być stosowane w zakażeniach wywołanych przez gronkowce.
• Wrażliwość paciorkowców beta-hemolizujących grup A, B, C i G na antybiotyki beta-laktamowe określa się na podstawie ich wrażliwości na penicylinę.
• Aksetyl cefuroksymu znajduje zastosowanie szczególnie w niepowikłanych zakażeniach dróg moczowych, w tym w zapaleniu pęcherza moczowego.

W klasyfikacji wrażliwości bakterii na cefuroksym stosuje się oznaczenia: W – wrażliwe, O – oporne.¹²

Wrażliwość mikrobiologiczna

Częstość występowania nabytej oporności na cefuroksym wśród poszczególnych gatunków bakterii może różnić się w zależności od lokalizacji geograficznej oraz czasu. Zaleca się uzyskiwanie lokalnych danych dotyczących oporności, szczególnie przy leczeniu ciężkich zakażeń. W przypadkach, gdy lokalna częstość występowania oporności może podważać skuteczność aksetylu cefuroksymu przynajmniej w niektórych typach zakażeń, wskazane jest konsultowanie się ze specjalistami.¹³

Cefuroksym wykazuje aktywność in vitro wobec następujących drobnoustrojów:¹⁴

Gatunki zwykle wrażliwe

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:¹⁵

• Staphylococcus aureus (wrażliwy na metycylinę)*
• Streptococcus pyogenes
• Streptococcus agalactiae

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:¹⁶

• Haemophilus influenzae
• Haemophilus parainfluenzae
• Moraxella catarrhalis

Krętki:¹⁷

• Borrelia burgdorferi

Drobnoustroje, wśród których może wystąpić problem oporności nabytej

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:¹⁸

• Streptococcus pneumoniae

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:¹⁹

• Citrobacter freundii
• Enterobacter aerogenes
• Enterobacter cloacae
• Escherichia coli
• Klebsiella pneumoniae
• Proteus mirabilis
• Proteus spp. (inne niż P. vulgaris)
• Providencia spp.

Bakterie beztlenowe Gram-dodatnie:²⁰

• Peptostreptococcus spp.
• Propionibacterium spp.

Bakterie beztlenowe Gram-ujemne:²¹

• Fusobacterium spp.
• Bacteroides spp.

Drobnoustroje o oporności naturalnej

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:²²

• Enterococcus faecalis
• Enterococcus faecium

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:²³

• Acinetobacter spp.
• Campylobacter spp.
• Morganella morgami
• Proteus vulgaris
• Pseudomonas aeruginosa
• Serratia marcescens

Bakterie beztlenowe Gram-ujemne:²⁴

• Bacteroides fragilis

Inne:²⁵

• Chlamydia spp.
• Mycoplasma spp.
• Legionella spp.

* Należy zaznaczyć, że wszystkie szczepy S. aureus, które są oporne na metycylinę, wykazują również oporność na cefuroksym.²⁶