ryfabutyna

Ryfabutyna to półsyntetyczny antybiotyk z grupy ansamycyn, stosowany głównie w leczeniu zakażeń wywołanych przez prątki Mycobacterium, w tym Mycobacterium avium complex (MAC), który często wywołuje infekcje u pacjentów z obniżoną odpornością, szczególnie z AIDS. Działa poprzez hamowanie syntezy RNA bakterii, wiążąc się z podjednostką beta polimerazy RNA zależnej od DNA.

W praktyce klinicznej ryfabutyna jest często stosowana w profilaktyce i leczeniu zakażeń MAC u pacjentów z HIV, gdy liczba limfocytów CD4 spada poniżej 50 komórek/μl. Lek ten wykazuje również aktywność wobec Mycobacterium tuberculosis i może być stosowany jako alternatywa dla ryfampicyny w przypadku interakcji lekowych lub oporności.

Istotną zaletą ryfabutyny jest mniejsza indukcja enzymów cytochromu P450 w porównaniu z ryfampicyną, co przekłada się na mniej nasilone interakcje z lekami antyretrowirusowymi i innymi lekami metabolizowanymi przez ten układ enzymatyczny. Najczęstsze działania niepożądane obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe, wysypkę, bóle stawów oraz pomarańczowe zabarwienie płynów ustrojowych, w tym łez, co może prowadzić do zabarwienia miękkich soczewek kontaktowych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Azimycin 125 mg

Azytromycyna wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Leki zobojętniające kwas solny obniżają maksymalne stężenie azytromycyny w surowicy o około 25%, co wymaga unikania jednoczesnego podawania. Szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu azytromycyny z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. cyzapryd, hydroksychlorochina) ze względu na ryzyko zaburzeń rytmu serca. Jednoczesne stosowanie digoksyny i kolchicyny może prowadzić do wzrostu ich stężenia w surowicy, co wymaga monitorowania. W przypadku cyklosporyny obserwuje się istotne zwiększenie Cmax i AUC0-5, co wymaga kontroli stężenia i ewentualnej modyfikacji dawki. Azytromycyna nie wpływa istotnie na metabolizm przez cytochrom P450, co odróżnia ją od innych makrolidów, jednakże istnieje ryzyko nasilenia działania przeciwzakrzepowego doustnych leków kumarynowych, co wymaga monitorowania czasu protrombinowego.
alkaloidy sporyszu, atorwastatyna, azytromycyna, cetyryzyna, cyklosporyna, cymetydyna, cytochrom P450, czas protrombinowy, digoksyna, dydanozyna, efawirenz, ergotamina, flukonazol, hepatotoksyczność, indynawir, inhibitor reduktazy HMG-CoA, karbamazepina, kolchicyna, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwzakrzepowy, lek zobojętniający, metabolit czynny, metyloprednizolon, midazolam, neutropenia, odstęp QT, rabdomioliza, ryfabutyna, syldenafil, teofilina, terfenadyna, triazolam, trimetoprim-sulfametoksazol, warfaryna, wydalanie nerkowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zakażenie HIV, zatrucie sporyszem, zydowudyna
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Voriconazole Fosun Pharma 200 mg

W terapii worykonazolem kluczowe jest dostosowanie dawkowania do wieku i masy ciała pacjenta oraz monitorowanie parametrów biochemicznych, zwłaszcza elektrolitów (hipokaliemia, hipomagnezemia, hipokalcemia). U dorosłych dawka nasycająca wynosi 6 mg/kg mc. co 12 godzin przez pierwsze 24 godziny, a dawka podtrzymująca 4 mg/kg mc. dwa razy na dobę. U dzieci w wieku 2 do <12 lat oraz młodzieży o masie ciała <50 kg dawka nasycająca to 9 mg/kg mc. co 12 godzin, a podtrzymująca 8 mg/kg mc. dwa razy na dobę. Terapia dożylna powinna trwać od 1 do 3 godzin z maksymalną szybkością 3 mg/kg mc./godzinę. Czas leczenia zależy od odpowiedzi klinicznej i mikologicznej, a w przypadku terapii długotrwałej powyżej 180 dni konieczna jest ocena stosunku korzyści do ryzyka. W przypadku nietolerancji dawki dożylnej 4 mg/kg mc. można ją zmniejszyć do 3 mg/kg mc. dwa razy na dobę.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, analiza farmakokinetyczna, bilirubina całkowita, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, dawka nasycająca, dawka podtrzymująca, efawirenz, fenytoina, fosfataza zasadowa, hemodializa, immunosupresja, infuzja dożylna, interakcje lekowe, inwazyjne zakażenie grzybicze, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, marskość wątroby, metabolizm leku, neutropenia, niedobór odporności, niewydolność nerek, odpowiedź mikologiczna, parametry biochemiczne, profilaktyka przeciwgrzybicza, ryfabutyna, stan stacjonarny, stężenie kreatyniny, stężenie leku w osoczu, uszkodzenie wątroby, worykonazol, zaburzenia elektrolitowe, żółtaczka
Leksykon leków
Interakcje leku – Aderolio 0,25 mg

Ewerolimus jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 w wątrobie i ścianie jelita oraz jest substratem glikoproteiny P (PgP), co powoduje istotne interakcje farmakokinetyczne z lekami wpływającymi na te enzymy i transportery. Silne inhibitory CYP3A4/PgP, takie jak ketokonazol, zwiększają ekspozycję na ewerolimus (AUC wzrasta 15,3-krotnie, Cmax 4,1-krotnie), co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub ścisłej kontroli stężeń i dostosowania dawki. Umiarkowane inhibitory (np. erytromycyna, imatynib, werapamil, cyklosporyna, kannabidiol) również znacząco podnoszą AUC (2,5-4,4-krotnie) i Cmax, co wymaga monitorowania minimalnych stężeń ewerolimusu i obserwacji pacjenta. Silne induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna, obniżają ekspozycję na lek (AUC o 63%, Cmax o 58%), co może prowadzić do utraty skuteczności i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Należy unikać preparatów zawierających ziele dziurawca. Sok grejpfrutowy i inne produkty wpływające na CYP3A4/PgP mogą zwiększać ekspozycję na ewerolimus, dlatego ich spożycie powinno być ograniczone.
amprenawir, atazanawir, cyklosporyna, darunawir, diltiazem, dronedaron, efawirenz, enzym CYP3A4, erytromycyna, ewerolimus, fenobarbital, fenytoina, flukonazol, fosamprenawir, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, imatynib, induktor CYP3A4, indynawir, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor glikoproteiny p, itrakonazol, kannabidiol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lek immunosupresyjny, lek przeciwwirusowy, nefazodon, nelfinawir, newirapina, nikardypina, oktreotyd, pozakonazol, rabdomioliza, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, sakwinawir, sok grejpfrutowy, telitromycyna, werapamil, worykonazol, ziele dziurawca
Leksykon substancji czynnych
Azytromycyna – Interakcje

Azytromycyna, jako antybiotyk makrolidowy, charakteryzuje się stosunkowo niewielką liczbą interakcji farmakokinetycznych, głównie z uwagi na brak istotnego wpływu na układ cytochromu P450. Niemniej jednak, istotne klinicznie interakcje występują z lekami zobojętniającymi kwas żołądkowy, które zmniejszają maksymalne stężenie azytromycyny w surowicy o 24-30%, co wymaga podawania azytromycyny co najmniej 1 godzinę przed lub 2 godziny po lekach zobojętniających. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie azytromycyny z pochodnymi ergotaminy ze względu na ryzyko zatrucia sporyszem. Ponadto, azytromycyna może zwiększać stężenia substratów glikoproteiny P, takich jak digoksyna i kolchicyna, co wymaga monitorowania ich poziomów oraz obserwacji klinicznej pacjenta. W przypadku cyklosporyny obserwuje się istotne zwiększenie Cmax i AUC0-5, co wymaga monitorowania stężenia i dostosowania dawki cyklosporyny. Z kolei doustne leki przeciwzakrzepowe z grupy kumaryny mogą wykazywać nasilone działanie przeciwzakrzepowe, co wymaga częstszej kontroli czasu protrombinowego.
alkaloid sporyszu, antybiotyk makrolidowy, atorwastatyna, biodostępność, cetyryzyna, cyklosporyna, cymetydyna, CYP3A4, cytochrom P450, cyzapryd, czas protrombinowy, dydanozyna, efawirenz, ergotyzm, flukonazol, glikoproteina p, hydroksychlorochina, indynawir, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, lek przeciwzakrzepowy, lek zobojętniający kwas żołądkowy, metyloprednizolon, midazolam, nelfinawir, neutropenia, pochodna ergotaminy, rabdomioliza, ryfabutyna, substrat glikoproteiny P, syldenafil, teofilina, terfenadyna, torsade de pointes, triazolam, trimetoprim i sulfametoksazol, warfaryna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Escapelle tabletka 1500 mikrogramów 1500 mcg

Lewonorgestrel w dawce 1500 mikrogramów (Escapelle) wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne z lekami indukującymi enzymy wątrobowe, zwłaszcza CYP3A4, co prowadzi do znaczącego obniżenia stężenia lewonorgestrelu w osoczu (AUC) nawet o około 50%, jak w przypadku efawirenzu. Podobne ryzyko dotyczy barbituranów, fenytoiny, karbamazepiny, preparatów z dziurawca, ryfampicyny, rytonawiru, ryfabutyny oraz gryzeofulwiny. W konsekwencji dochodzi do obniżenia skuteczności antykoncepcji awaryjnej, co wymaga rozważenia alternatywnych metod, przede wszystkim niehormonalnej wkładki wewnątrzmacicznej z miedzią. W sytuacjach, gdy wkładka jest przeciwwskazana lub odrzucona przez pacjentkę, można rozważyć podanie podwójnej dawki lewonorgestrelu (3000 mikrogramów) w ciągu 72 godzin po stosunku, choć skuteczność takiego postępowania nie została potwierdzona klinicznie.
antykoncepcja awaryjna, barbiturat, cyklosporyna, CYP3A4, cytochrom P450, działanie niepożądane, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym wątrobowy, Escapelle, fenytoina, gryzeofulwina, Hypericum perforatum, induktor enzymatyczny, karbamazepina, metabolizm wątrobowy, objaw toksyczności, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią
Leksykon leków
Interakcje leku – Aidee 0,03 mg + 2 mg

Stosowanie złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych zawierających dienogest 2 mg i etynyloestradiol 0,03 mg, takich jak Aidee, wiąże się z ryzykiem istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych. Szczególnie istotne są leki indukujące enzymy mikrosomalne wątroby (np. barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna, ryfabutyna, leki przeciwretrowirusowe, dziurawiec zwyczajny), które zwiększają klirens hormonów płciowych, prowadząc do zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej i ryzyka krwawień międzymiesiączkowych. Indukcja enzymatyczna pojawia się po kilku dniach terapii, osiąga maksimum w ciągu kilku tygodni i może utrzymywać się do 4 tygodni po zakończeniu leczenia. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji podczas terapii i przez 28 dni po jej zakończeniu, a w przypadku długotrwałego stosowania leków indukujących enzymy – rozważenie alternatywnej, niehormonalnej metody antykoncepcji. Ponadto, u pacjentek leczonych inhibitorami proteazy lub nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy w terapii HIV/HCV, możliwe są zmiany stężeń hormonów w osoczu, co wymaga stosowania dodatkowej antykoncepcji mechanicznej oraz konsultacji charakterystyki produktu leczniczego przeciwwirusowego.
aminotransferaza, antykoncepcja progestagenowa, barbiturany, cyklosporyna, cytochrom P450, dazabuwir, dienogest i etynyloestradiol, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym CYP3A4, enzym mikrosomalny wątroby, etorykoksyb, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, induktor enzymatyczny, inhibitor enzymatyczny, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, itrakonazol, izoenzym CYP1A2, karbamazepina, ketokonazol, klirens hormonów płciowych, krwawienie międzymiesiączkowe, lamotrygina, lek przeciwinfekcyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwretrowirusowy, metabolizm wątrobowy, nelfinawir, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, preparat ziołowy, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, steroidowy środek antykoncepcyjny, teofilina, topiramat, tyzanidyna, welpataswir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir
Leksykon leków
Interakcje leku – Apra-swift 10 mg

Arypiprazol, substancja czynna preparatu Apra-swift, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Jego metabolizm odbywa się głównie przez enzymy CYP2D6 i CYP3A4, co powoduje konieczność modyfikacji dawkowania w przypadku jednoczesnego stosowania silnych inhibitorów tych enzymów. Silne inhibitory CYP2D6 (chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) zwiększają AUC arypiprazolu o 107%, co wymaga zmniejszenia dawki o około 50%. Podobnie silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV) zwiększają AUC o 63% i Cmax o 37%, również wskazując na konieczność redukcji dawki o połowę. Z kolei silne induktory CYP3A4 (karbamazepina, ryfampicyna, fenytoina i inne) obniżają AUC o 73% i Cmax o 68%, co wymaga podwojenia dawki arypiprazolu. Po zakończeniu terapii inhibitorami lub induktorami dawkę należy odpowiednio dostosować do wartości wyjściowej. Warto podkreślić, że palenie tytoniu nie wpływa na metabolizm arypiprazolu, gdyż nie jest on metabolizowany przez CYP1A2.
antagonista receptora H2, arypiprazol, AUC, chinidyna, dehydroarypiprazol, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzymy CYP, famotydyna, fenobarbital, fenytoina, fluoksetyna, hipotensja ortostatyczna, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, itrakonazol, karbamazepina, kardiotoksyczność, ketokonazol, lamotrygina, lek przeciwnadciśnieniowy, lit, metabolizm leku, newirapina, ośrodkowy układ nerwowy, paroksetyna, prymidon, receptor adrenergiczny α1, ryfabutyna, ryfampicyna, sedacja, SNRI, SSRI, walproinian, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia psychomotoryczne, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ritonavir Aurovitas 100 mg

Lek Ritonavir Aurovitas zawiera rytonawir w dawce 100 mg w postaci tabletek powlekanych i posiada liczne przeciwwskazania wynikające z jego silnego działania jako inhibitora izoenzymów CYP3A i CYP2D6. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na rytonawir lub substancje pomocnicze oraz niewyrównana choroba wątroby. Rytonawir znacząco wpływa na metabolizm wielu leków, co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych i zwiększa ryzyko ciężkich działań niepożądanych, takich jak arytmie, hepatotoksyczność, niedociśnienie, czy hamowanie czynności oddechowej. Przeciwwskazane jest łączenie rytonawiru m.in. z lekami przeciwarytmicznymi (amiodaron, beprydyl, dronedaron, enkainid, flekainid, propafenon, chinidyna), lekami przeciwpsychotycznymi (klozapina, pimozyd, kwetiapina, lurazydon), inhibitorami PDE5 (awanafil, syldenafil w leczeniu nadciśnienia płucnego, wardenafil), a także z kolchicyną u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby. Ponadto, rytonawir jest przeciwwskazany w połączeniu z worykonazolem w dawce ≥400 mg dwa razy na dobę oraz z ryfabutyną w dawce 500 mg dwa razy na dobę ze względu na ryzyko zmniejszenia skuteczności lub zwiększenia toksyczności tych leków.
alfuzosyna, amiodaron, arytmia, astemizol, awanafil, biotransformacja metaboliczna, ciężkie niedociśnienie, cyzapryd, dihydroergotamina, dziurawiec zwyczajny, hamowanie czynności oddechowej, hepatotoksyczność, inhibitor fosfodiesterazy typu 5, klozapina, kolchicyna, kwas fusydowy, kwetiapina, lomitapid, lowastatyna, lurazydon, miopatia, nadciśnienie płucne, nadwrażliwość, niewyrównana choroba wątroby, petydyna, rabdomioliza, ranolazyna, ryfabutyna, rytonawir, skurcz naczyń obwodowych, syldenafil, wardenafil, wenetoklaks, worykonazol, zaburzenie czynności nerek, zapalenie błony naczyniowej oka, zatrucie sporyszem, zespół rozpadu guza
Leksykon leków
Interakcje leku – Estrofem 2 mg

Interakcje farmakokinetyczne estradiolu, głównie poprzez indukcję enzymów cytochromu P450, prowadzą do istotnego zmniejszenia jego stężenia w osoczu, co skutkuje obniżeniem efektu terapeutycznego oraz zaburzeniami profilu krwawień menstruacyjnych. Do kluczowych induktorów należą leki przeciwpadaczkowe (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina), leki przeciwzakaźne (ryfampicyna, ryfabutyna, newirapina, efawirenz), preparaty ziołowe zawierające dziurawiec oraz inhibitory proteazy HIV (rytonawir, nelfinawir) wykazujące paradoksalnie właściwości indukujące przy jednoczesnym stosowaniu z hormonami płciowymi. W przypadku terapii skojarzonej z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu WZW typu C (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir ± dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir) obserwuje się potencjalne ryzyko podwyższenia aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) powyżej 5-krotnej górnej granicy normy, co wymaga ostrożności i monitorowania parametrów wątrobowych. Ponadto, estradiol indukuje glukuronidację lamotryginy, co może obniżać jej stężenie i zmniejszać kontrolę napadów padaczkowych.
aminotransferaza, biodostępność, charakterystyka produktu leczniczego, choroba wątroby, cytochrom P450, dazabuwir, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, fenobarbital, fenytoina, glekaprewir, glukuronidacja, induktor enzymatyczny, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, karbamazepina, kontrola glikemii, lamotrygina, lek hipotensyjny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakaźny, metabolizm estradiolu, metabolizm hormonów płciowych, nelfinawir, newirapina, objawy menopauzalne, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, podwyższona aktywność AlAT, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, ryzyko sercowo-naczyniowe, terapia hormonalna zastępcza, wahania ciśnienia tętniczego, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wrażliwość na insulinę
Leksykon leków
Interakcje leku – Posaconazole Sandoz 40 mg/ml

Pozakonazol jest metabolizowany głównie przez glukuronidację z udziałem UDP-glukuronylotransferazy oraz usuwany przez glikoproteinę P (P-gp), co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne. Induktory enzymów metabolizujących, takie jak ryfabutyna (300 mg/dobę), efawirenz (400 mg/dobę) i fenytoina (200 mg/dobę), znacząco obniżają stężenia pozakonazolu w osoczu, zmniejszając Cmax odpowiednio o 57%, 45% i 41%, a AUC o 51%, 50% i 50%. Podobne działanie wykazują ryfampicyna oraz inne induktory enzymatyczne (karbamazepina, fenobarbital, prymidon). W związku z tym jednoczesne stosowanie tych leków z pozakonazolem należy unikać, chyba że korzyści terapeutyczne przewyższają ryzyko zmniejszonej skuteczności terapii przeciwgrzybiczej. Fosamprenawir (700 mg dwa razy na dobę) obniża Cmax i AUC pozakonazolu o 21% i 23%, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta pod kątem zakażeń grzybiczych z przełamania.
alkohol etylowy, antagonista receptora H2, chinidyna, cyklosporyna, cymetydyna, dysfagia, działanie niepożądane, efawirenz, erytromycyna, farmakokinetyka, fenobarbital, fenytoina, fosamprenawir, glikoproteina p, indukcja enzymatyczna, induktor enzymatyczny, inhibitor pompy protonowej, karbamazepina, klarytromycyna, leczenie przeciwgrzybicze, maksymalne stężenie w osoczu, parametr farmakokinetyczny, pole pod krzywą, pozakonazol, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, terapia przeciwgrzybicza, UDP-glukuronylotransferaza, werapamil, zakażenie grzybicze z przełamania
Leksykon leków
Interakcje leku – Nobaxin 500 mg

Azytromycyna (Nobaxin 500 mg) wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z wieloma lekami, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Jednoczesne stosowanie azytromycyny z lekami zobojętniającymi kwas solny zmniejsza maksymalne stężenie azytromycyny w surowicy o około 25%, co wymaga unikania ich równoczesnego podawania. Szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu azytromycyny z lekami wydłużającymi odstęp QT, np. cyzaprydem, ze względu na ryzyko groźnych arytmii. Interakcje z substratami glikoproteiny P, takimi jak digoksyna i kolchicyna, mogą prowadzić do wzrostu ich stężeń w surowicy, co wymaga monitorowania i obserwacji klinicznej. Ponadto, azytromycyna istotnie zwiększa Cmax i AUC0-5 cyklosporyny, co wymaga monitorowania stężenia cyklosporyny i dostosowania dawki. W przypadku doustnych leków przeciwzakrzepowych z grupy kumaryn obserwuje się nasilenie działania przeciwzakrzepowego, co wskazuje na konieczność regularnej kontroli czasu protrombinowego.
antybiotyk makrolidowy, arytmia, atorwastatyna, biodostępność antybiotyku, cyklosporyna, cymetydyna, cytochrom P450, cyzapryd, czas protrombinowy, digoksyna, doustny lek przeciwzakrzepowy, dydanozyna, efawirenz, ergotamina, farmakodynamika, farmakokinetyka, flukonazol, glikoproteina p, hepatotoksyczność, indynawir, jednojądrzaste komórki krwi, karbamazepina, kolchicyna, lek hepatotoksyczny, lek zobojętniający, metyloprednizolon, midazolam, nelfinawir, neutropenia, rabdomioliza, ryfabutyna, statyna, syldenafil, teofilina, terfenadyna, triazolam, trimetoprim i sulfametoksazol, warfaryna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zatrucie sporyszem, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Azithromycin ZIM 500 mg

Azytromycyna, jako makrolidowy antybiotyk, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o różnym znaczeniu klinicznym. Stosowanie azytromycyny z lekami zobojętniającymi kwas solny powoduje zmniejszenie Cmax azytromycyny o około 24%, co wymaga unikania jednoczesnego podawania. Szczególną uwagę należy zwrócić na substraty glikoproteiny P, takie jak digoksyna i kolchicyna, gdzie obserwuje się wzrost stężenia substratu w surowicy, co wymaga monitorowania stężenia digoksyny i ścisłej obserwacji klinicznej. Istotne są także potencjalne interakcje z pochodnymi ergotaminy (ryzyko ergotyzmu), doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi z grupy kumaryny (możliwe nasilenie działania przeciwzakrzepowego), oraz cyklosporyną, gdzie stwierdzono istotne zwiększenie Cmax i AUC0-5, co wymaga monitorowania stężenia i dostosowania dawki. W przypadku statyn, mimo braku wpływu na ich stężenia, zgłaszano przypadki rabdomiolizy, co wskazuje na konieczność ostrożności.
atorwastatyna, cefalosporyna, cetyryzyna, cyklosporyna, cymetydyna, cytochrom P450, czas protrombinowy, digoksyna, dydanozyna, efawirenz, ergotyzm, flukonazol, fosforylowana zydowudyna, hepatotoksyczność, indynawir, karbamazepina, kolchicyna, kumaryna, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, lek zobojętniający kwas solny, makrolidowy antybiotyk, metronidazol, metyloprednizolon, midazolam, neutropenia, odstęp QT, pochodna ergotaminy, rabdomioliza, reakcja disulfiramopodobna, ryfabutyna, substrat glikoproteiny P, sulfametoksazol, syldenafil, teofilina, terfenadyna, triazolam, trimetoprim, warfaryna, zydowudyna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Posaconazole Abdi

Podczas przepisywania Posaconazole Abdi 100 mg tabletek dojelitowych należy zwrócić szczególną uwagę na ryzyko hepatotoksyczności, w tym podwyższenie enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfataza zasadowa) oraz bilirubiny całkowitej, a także możliwość wystąpienia zapalenia wątroby, które w rzadkich przypadkach może prowadzić do zgonu. Zaleca się wykonanie badań funkcji wątroby przed rozpoczęciem terapii oraz regularne monitorowanie podczas leczenia. U pacjentów z niewydolnością wątroby konieczna jest szczególna ostrożność ze względu na potencjalnie wyższe stężenia pozakonazolu w osoczu. Ponadto, lek może wydłużać odstęp QTc, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania z innymi lekami wydłużającymi QTc oraz ostrożności u pacjentów z predyspozycjami do zaburzeń rytmu serca. Monitorowanie elektrolitów (potas, magnez, wapń) jest niezbędne, a wszelkie nieprawidłowości powinny być korygowane.
alkaloidy barwinka, alprazolam, azole przeciwgrzybicze, bilirubina całkowita, bradykardia zatokowa, czynność wątroby, depresja oddechowa, działanie neurotoksyczne, efawirenz, elektrolity, enzymy wątrobowe, fenobarbital, fenytoina, funkcja wątroby, inhibitor CYP3A4, karbamazepina, kardiomiopatia, leki przeciwdrgawkowe, midazolam, nadwrażliwość na leki, napad drgawkowy, neuropatia obwodowa, niedobór laktazy, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, pozakonazol, prymidon, reakcja hepatotoksyczna, ryfabutyna, ryfampicyna, ryfamycyny, sedacja, triazolam, uszkodzenie wątroby, winkrystyna, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia rytmu serca, zapalenie wątroby, zespół nieprawidłowego wydzielania ADH, zespół wydłużonego QTc, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Interakcje leku – Aribit 10 mg

Arypiprazol, substancja czynna leku Aribit, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Jego metabolizm odbywa się głównie przez enzymy CYP2D6 i CYP3A4, co determinuje konieczność dostosowania dawki w przypadku jednoczesnego stosowania silnych inhibitorów tych enzymów, takich jak chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna (zmniejszenie dawki o około 50%) oraz ketokonazol i inne inhibitory CYP3A4 (również zmniejszenie dawki o około 50%). Z kolei induktory CYP3A4, np. karbamazepina, ryfampicyna, powodują znaczące obniżenie stężeń arypiprazolu (zmniejszenie AUC o 73% i Cmax o 68%), co wymaga podwojenia dawki. Famotydyna, słabe inhibitory CYP3A4 (diltiazem) i CYP2D6 (escytalopram) nie powodują istotnych klinicznie zmian i nie wymagają modyfikacji dawkowania. Arypiprazol nie jest metabolizowany przez CYP1A, co eliminuje konieczność dostosowania dawki u palaczy tytoniu.
antagonista receptora H2, chinidyna, dehydroarypiprazol, działanie hipotensyjne, działanie sedatywne, efawirenz, enzym CYP2D6, enzym CYP3A4, famotydyna, fenobarbital, fenytoina, fluoksetyna, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, lamotrygina, lek przeciwnadciśnieniowy, newirapina, ośrodkowy układ nerwowy, paroksetyna, prymidon, receptor adrenergiczny alfa1, ryfabutyna, ryfampicyna, selektywny inhibitor wychwytu serotoniny, selektywny inhibitor wychwytu serotoniny i noradrenaliny, SNRI, SSRI, walproinian, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie koordynacji psychoruchowej, zaburzenie poznawcze, zaburzenie rytmu serca, zespół serotoninowy, ziele dziurawca
Leksykon leków
Interakcje leku – Duphaston 10 mg

Dydrogesteron (Duphaston 10 mg) jest metabolizowany głównie przez aldo-keto reduktazę 1C (AKR 1C) do aktywnego metabolitu 20 α-dihydrodydrogesteronu (DHD) oraz przez izoenzym CYP3A4 do innych metabolitów. Zarówno dydrogesteron, jak i DHD podlegają dalszym przemianom katalizowanym przez CYP3A4. Indukcja enzymów cytochromu P450, zwłaszcza CYP3A4, przez leki przeciwdrgawkowe (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina), leki przeciwzakaźne (ryfampicyna, ryfabutyna, newirapina, efawirenz) oraz preparaty ziołowe (ziele dziurawca, szałwia, miłorząb) może przyspieszać metabolizm dydrogesteronu i DHD, co prowadzi do obniżenia skuteczności terapeutycznej. Paradoksalnie, inhibitory proteazy HIV (rytonawir, nelfinawir) również indukują metabolizm dydrogesteronu pomimo ich właściwości hamujących CYP450. Warto podkreślić, że dydrogesteron i DHD nie wykazują istotnego wpływu na metabolizm innych leków metabolizowanych przez CYP450, co wskazuje na niski potencjał do wywoływania interakcji farmakokinetycznych w tym zakresie.
aldehyd dehydrogenaza, aldo-keto reduktaza, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, dihydrodydrogesteron, dydrogesteron, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, endometrioza, fenobarbital, fenytoina, hormon steroidowy, inhibitor proteazy HIV, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwzakaźny, nelfinawir, newirapina, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, zaburzenie cyklu miesiączkowego, zaburzenie hormonalne
Leksykon leków
Interakcje leku – Abiraterone Sandoz 250 mg

Octan abirateronu wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Podawanie leku na czczo jest zalecane ze względu na znaczne zwiększenie wchłaniania przy jednoczesnym spożyciu pokarmu. Silne induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna (600 mg/dobę przez 6 dni zmniejsza AUC∞ abirateronu o 55%), fenytoina, karbamazepina, fenobarbital oraz ziele dziurawca, znacząco obniżają stężenie abirateronu i są przeciwwskazane w terapii, chyba że brak jest alternatyw. Inhibitory CYP3A4, np. ketokonazol, nie wykazują istotnego wpływu na farmakokinetykę abirateronu. Lek wykazuje również działanie inhibitoryjne na CYP2D6 i CYP2C8, co prowadzi do zwiększenia stężenia leków metabolizowanych przez te enzymy, np. beta-blokerów (metoprolol, propranolol), leków przeciwdepresyjnych (dezypramina, wenlafaksyna), przeciwpsychotycznych (haloperydol, rysperydon), antyarytmicznych (propafenon, flekainid) oraz opioidów (kodeina, oksykodon, tramadol). W badaniu klinicznym octan abirateronu zwiększył AUC dekstrometorfanu (substratu CYP2D6) około 2,9-krotnie, a AUC pioglitazonu (substratu CYP2C8) o 46%, co wymaga monitorowania i ewentualnej korekty dawek leków o wąskim indeksie terapeutycznym.
amiodaron, antagonista aldosteronu, antygen gruczołu krokowego, beta-bloker, chinidyna, dekstrometorfan, dezypramina, dziurawiec zwyczajny, fenobarbital, fenytoina, fluorochinolon, haloperydol, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, karbamazepina, ketokonazol, kodeina, lek antyarytmiczny, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpsychotyczny, metadon, metoprolol, moksyfloksacyna, octan abirateronu, opioid, pioglitazon, propafenon, repaglinid, ryfabutyna, ryfampicyna, siarczan abirateronu, siarczan N-tlenku abirateronu, spironolakton, substrat CYP2C8, substrat CYP2D6, terapia supresji androgenowej, torsades de pointes, transporter OATP1B1, wydłużenie odstępu QT
Leksykon leków
Interakcje leku – Madinette 0,03 mg + 2 mg

Lek Madinette zawiera 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg chlormadynonu octanu, a jego stosowanie wymaga szczególnej uwagi ze względu na liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV, takimi jak ombitaswir/parytaprewir/rytonawir, dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir oraz sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir, które mogą powodować ponad pięciokrotne zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT >5x GGN), co stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania. W takich przypadkach zaleca się zmianę metody antykoncepcji na niehormonalną lub zawierającą wyłącznie progestagen, a powrót do Madinette jest możliwy dopiero po 2 tygodniach od zakończenia terapii przeciwwirusowej. Ponadto, leki indukujące enzymy mikrosomalne (np. barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna) zwiększają klirens hormonów zawartych w Madinette, co może prowadzić do krwawień śródcyklicznych i obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej. W trakcie i przez 28 dni po terapii indukującej enzymy zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji, a w przypadku długotrwałego stosowania induktorów enzymatycznych wskazana jest zmiana metody antykoncepcji na niehormonalną.
aminotransferaza alaninowa, antykoncepcja hormonalna, atorwastatyna, barbituran, benzodiazepimy, bosentan, cyklosporyna, dazabuwir z rybawiryną, diazepam, dziurawiec, efawirenz, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, frakcje lipidów, glekaprewir z pibrentaswirem, globulina wiążąca kortykosteroidy, glukuronizacja wątrobowa, gryzeofulwina, imidazolowy lek przeciwgrzybiczny, indukcja enzymatyczna, induktor enzymów mikrosomalnych, indynawir, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, klirens hormonów płciowych, klofibrat, krwawienie śródcykliczne, kwas askorbinowy, lamotrygina, leczenie HCV, lek przeciwcukrzycowy, lorazepam, metabolizm węglowodanów, metoklopramid, modafinil, morfina, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, oksykarbazepina, ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem, paracetamol, parametry biochemiczne wątroby, parametry czynności nadnerczy, parametry czynności tarczycy, perystaltyka przewodu pokarmowego, prednizolon, progestagen, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir z welpataswirem, steroid antykoncepcyjny, teofilina, tolerancja glukozy, topiramat, troleandomycyna, węgiel aktywny, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wskaźnik krzepnięcia
Leksykon substancji czynnych
Proguanil – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Proguanil, stosowany w preparacie Falcimar w połączeniu z atowakwonem, wymaga szczególnej uwagi klinicznej ze względu na potencjalne ryzyko i ograniczenia terapeutyczne. W przypadku wymiotów w ciągu godziny od podania dawki, konieczne jest powtórne przyjęcie leku, natomiast przy biegunce zaleca się kontynuację standardowego schematu dawkowania. U pacjentów z ostrą malarią i objawami ze strony przewodu pokarmowego wskazane jest rozważenie alternatywnych terapii oraz ścisłe monitorowanie parazytemii i stanu klinicznego. Preparat nie jest zalecany w ciężkich postaciach malarii, takich jak malaria mózgowa, hiperparazytemia, obrzęk płuc czy niewydolność nerek, a także nie działa na hipnozoity Plasmodium vivax, co wymaga dodatkowego leczenia u pacjentów z zakażeniem tymi formami pasożyta. U pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min stosowanie proguanilu z atowakwonem jest niewskazane ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
anafilaksja, efawirenz, etopozyd, hiperparazytemia, hipnozoity, inhibitor proteazy, interakcja lekowa, klirens kreatyniny, lek przeciwwymiotny, lek przeciwzakrzepowy, lek schizontobójczy, malaria mózgowa, metoklopramid, nawrót zakażenia, niewydolność nerek, obrzęk płuc, ostra malaria, parametr krzepnięcia, Plasmodium falciparum, plasmodium ovale, Plasmodium vivax, pochodna kumaryny, powikłana malaria, profilaktyka malarii, reakcja alergiczna, ryfabutyna, ryfampicyna, stężenie leku we krwi, tetracyklina, warfaryna, wchłanianie atowakwonu, zaburzenie czynności nerek
Leksykon leków
Interakcje leku – AzitroLEK 250 250 mg

Azytromycyna, jako antybiotyk makrolidowy, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z różnymi grupami leków, które mają istotne znaczenie kliniczne. Leki zobojętniające zawierające wodorotlenek glinu i magnezu mogą zmniejszać maksymalne stężenie azytromycyny w surowicy o około 24%, dlatego zaleca się zachowanie 2-godzinnego odstępu między podaniem tych leków. Jednoczesne stosowanie azytromycyny z nelfinawirem zwiększa stężenie antybiotyku, jednak bez konieczności modyfikacji dawki. W przypadku cyklosporyny obserwuje się istotne zwiększenie wartości Cmax i AUC0-5, co wymaga monitorowania stężenia i dostosowania dawki. Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi (np. warfaryna) mogą nasilać ich działanie, co uzasadnia regularne monitorowanie czasu protrombinowego. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu azytromycyny z pochodnymi alkaloidów sporyszu (ergotamina) oraz cyzaprydem ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, takich jak zatrucie sporyszem czy zaburzenia rytmu serca (wydłużenie QT, torsade de pointes), co stanowi przeciwwskazanie do kojarzenia tych leków.
alfentanyl, alkaloid sporyszu, antybiotyk makrolidowy, astemizol, atorwastatyna, azytromycyna, cetyryzyna, cyklosporyna, cymetydyna, cytochrom P450, cyzapryd, czas protrombinowy, digoksyna, doustny lek przeciwzakrzepowy, dydanozyna, działanie immunosupresyjne, efawirenz, flukonazol, indynawir, karbamazepina, kolchicyna, komorowe zaburzenia rytmu, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwwirusowy, lek zobojętniający, metyloprednizolon, midazolam, morfologia krwi, nelfinawir, neutropenia, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, ryfabutyna, substrat glikoproteiny P, syldenafil, teofilina, terfenadyna, torsade de pointes, trimetoprym z sulfametoksazolem, warfaryna, wydłużenie odstępu QT, zatrucie sporyszem, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Sumamed 100 mg/5 ml

Azytromycyna wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej. Szczególnie istotne są interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak cyzapryd i hydroksychlorochina, ze względu na wysokie ryzyko zaburzeń rytmu serca. Leki zobojętniające kwas solny mogą obniżać maksymalne stężenia azytromycyny w surowicy o około 25%, co wymaga zachowania odstępu czasowego między podaniem. Azytromycyna zwiększa stężenia substratów glikoproteiny P, w tym digoksyny i kolchicyny, co wymaga monitorowania klinicznego i kontroli stężeń. Istotne jest także monitorowanie stężenia cyklosporyny, której Cmax i AUC0-5 wzrastają podczas jednoczesnego stosowania azytromycyny (500 mg/dobę przez 3 dni) i cyklosporyny (10 mg/kg mc.). Ponadto, azytromycyna nasila działanie przeciwzakrzepowe pochodnych kumaryny (np. warfaryny), co wymaga regularnej kontroli czasu protrombinowego.
alkaloidy sporyszu, atorwastatyna, azytromycyna, biodostępność leku, cetyryzyna, cyklosporyna, cymetydyna, cytochrom P450, cyzapryd, czas protrombinowy, digoksyna, dydanozyna, efawirenz, ergotamina, flukonazol, glikoproteina p, hydroksychlorochina, indynawir, interakcja farmakologiczna, jednojądrzaste komórki krwi obwodowej, karbamazepina, kolchicyna, leki przeciwwirusowe, leki przeciwzakrzepowe, leki zobojętniające, metyloprednizolon, midazolam, nelfinawir, neutropenia, odstęp QT, pochodne kumaryny, rabdomioliza, ryfabutyna, statyny, syldenafil, teofilina, terfenadyna, triazolam, trimetoprim-sulfametoksazol, wpływ addytywny, zatrucie sporyszem, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Abiraterone Glenmark 500 mg

Abirateron, stosowany w terapii supresji androgenowej, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Podawanie abirateronu z pokarmem znacząco zwiększa jego wchłanianie, dlatego lek Abiraterone Glenmark nie powinien być podawany łącznie z jedzeniem. Silne induktory CYP3A4 (fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna i inne) obniżają AUC abirateronu o około 55%, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności terapii i powinno być unikane. Inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, nie wykazują istotnego wpływu na farmakokinetykę abirateronu. Abirateron jest również inhibitorem CYP2D6 i CYP2C8, co skutkuje zwiększeniem ekspozycji na leki metabolizowane przez te enzymy, np. beta-blokery (metoprolol, propranolol), leki przeciwdepresyjne, przeciwpsychotyczne, antyarytmiczne oraz opioidy wymagające aktywacji przez CYP2D6. W przypadku substratów CYP2C8, takich jak pioglitazon, obserwuje się wzrost AUC o 46%, co wymaga monitorowania objawów toksyczności.
abirateron, beta-bloker, dekstrometorfan, dziurawiec zwyczajny, farmakokinetyka abirateronu, fenobarbital, fenytoina, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymu wątrobowego, interakcja farmakologiczna, karbamazepina, ketokonazol, lek antyarytmiczny, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpsychotyczny, metabolit dekstrometorfanu, metabolizm CYP2C8, metabolizm CYP2D6, nośnik OATP1B1, octan abirateronu, pioglitazon, receptor androgenowy, ryfabutyna, ryfampicyna, ryfapentyna, siarczan abirateronu, spironolakton, substancja aktywna, substrat CYP2D6, supresja androgenowa, swoisty antygen gruczołu krokowego, torsades de pointes, wąski indeks terapeutyczny, wchłanianie substancji czynnej, wydłużenie odstępu QT
Leksykon leków
Interakcje leku – Aripsan 10 mg

Arypiprazol, metabolizowany głównie przez CYP2D6 i CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Silne inhibitory CYP2D6 (chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) zwiększają AUC arypiprazolu o 107%, co wymaga zmniejszenia dawki o około 50%. Silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV) podnoszą AUC i Cmax arypiprazolu odpowiednio o 63% i 37%, również wskazując na konieczność redukcji dawki o połowę. Induktory CYP3A4 (karbamazepina, ryfampicyna, fenytoina, fenobarbital, ziele dziurawca) obniżają Cmax i AUC arypiprazolu o około 68-73%, co wymaga podwojenia dawki. Słabe inhibitory CYP3A4 i CYP2D6 (np. diltiazem, escytalopram) powodują niewielkie wzrosty stężenia, zwykle bez konieczności korekty dawki. Arypiprazol nie jest metabolizowany przez CYP1A, więc palenie tytoniu nie wpływa na jego farmakokinetykę. Nie obserwuje się istotnych zmian stężeń przy jednoczesnym stosowaniu walproinianów, litu czy lamotryginy.
aktywność CYP2D6, antagonista receptora H2, arypiprazol, chinidyna, działanie depresyjne, dziurawiec, EKG, enzymy CYP, famotydyna, fenobarbital, fenytoina, fluoksetyna, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, lamotrygina, objawy psychotyczne, odstęp QT, ośrodkowy układ nerwowy, paroksetyna, receptor adrenergiczny α1, ryfabutyna, ryfampicyna, SNRI, SSRI, walproinian, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie poznawcze, zachowanie impulsywne, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Estrofem mite 1 mg

Estrofem mite zawierający estradiol 1 mg wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie poprzez indukcję enzymów cytochromu P450 przez leki przeciwpadaczkowe (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina), przeciwzakaźne (ryfampicyna, ryfabutyna, newirapina, efawirenz), inhibitory proteazy HIV (rytonawir, nelfinawir) oraz preparaty ziołowe, zwłaszcza dziurawiec zwyczajny. Indukcja metabolizmu estradiolu prowadzi do obniżenia jego stężenia i zmniejszenia skuteczności terapeutycznej, co może skutkować zaburzeniami profilu krwawień, szczególnie u kobiet z zachowaną macicą. Ponadto, estradiol może indukować glukuronidację lamotryginy, co obniża jej stężenie w osoczu i potencjalnie zmniejsza kontrolę napadów padaczkowych. W terapii przeciwwirusowej WZW C z użyciem ombitaswiru/parytaprewiru/rytonawiru ± dazabuwiru lub glekaprewiru/pibrentaswiru obserwuje się podwyższone ryzyko wzrostu aktywności AlAT, choć dla estradiolu ryzyko to jest porównywalne do pacjentek nieprzyjmujących estrogenów.
dziurawiec zwyczajny, efawirenz, estradiol, Estrofem mite, estrogen, etynyloestradiol, fenobarbital, fenytoina, glekaprewir/pibrentaswir, glukuronidacja, hormonalna terapia zastępcza, hormonalny środek antykoncepcyjny, induktor enzymu cytochromu P450, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, karbamazepina, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakaźny, napad padaczkowy, nelfinawir, newirapina, ombitaswir parytaprewir rytonawir, podwyższona aktywność AlAT, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, WZW C
Leksykon substancji czynnych
Progesteron – Interakcje

Progesteron jest metabolizowany głównie przez enzym CYP450-3A4, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne z lekami indukującymi (np. fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna, ziele dziurawca) prowadzącymi do zwiększonego metabolizmu i zmniejszenia stężenia progesteronu w osoczu, a tym samym osłabienia jego działania terapeutycznego oraz zaburzeń krwawień. Inhibitory CYP450-3A4 (np. ketokonazol) hamują metabolizm progesteronu, zwiększając jego biodostępność i ryzyko działań niepożądanych takich jak nudności, tkliwość piersi i bóle głowy. Progesteron może także zwiększać stężenie cyklosporyny, co niesie ryzyko toksyczności, oraz zmniejszać tolerancję glukozy, wymagając dostosowania leków przeciwcukrzycowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne interakcje z lamotryginą, które mogą obniżać jej stężenie i pogarszać kontrolę napadów drgawkowych.
aktywność AlAT, ampicylina, antybiotyk, azole, barbiturat, biodostępność, bromokryptyna, cyklosporyna, CYP450-3A4, cytochrom P450, działanie niepożądane, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, estradiol, fenylbutazon, fenytoina, glekaprewir, gryzeofulwina, Hypericum perforatum, indukcja glukuronidacji, induktor CYP450, inhibitor CYP450, insulinooporność, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja progesteronu, karbamazepina, ketokonazol, lamotrygina, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwirusowy, nelfinawir, newirapina, ombitaswir, produkt dopochwowy, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, spironolakton, tetracyklina, tkliwość piersi, tolerancja glukozy
Leksykon leków
Interakcje leku – Azitrox 500 500 mg

Azytromycyna wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Leki zobojętniające sok żołądkowy obniżają maksymalne stężenie azytromycyny w surowicy o około 25%, dlatego zaleca się podawanie azytromycyny co najmniej 1 godzinę przed lub 2 godziny po tych lekach. Istotne jest zachowanie ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu azytromycyny z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak cyzapryd czy hydroksychlorochina, ze względu na ryzyko zaburzeń rytmu serca. Wysokie ryzyko interakcji dotyczy także pochodnych ergotaminy (możliwość zatrucia sporyszem), digoksyny i kolchicyny (zwiększenie stężenia substratów glikoproteiny P), doustnych leków przeciwzakrzepowych z grupy kumaryny (nasilenie działania przeciwzakrzepowego) oraz cyklosporyny (istotne zwiększenie Cmax i AUC0-5). W tych przypadkach zalecane jest monitorowanie stężeń leków i odpowiednia modyfikacja dawki.
alkaloid sporyszu, atorwastatyna, azytromycyna, cetyryzyna, cyklosporyna, cymetydyna, cytochrom P450, cyzapryd, czas protrombinowy, digoksyna, doustny lek przeciwzakrzepowy, dydanozyna, efawirenz, flukonazol, hydroksychlorochina, indynawir, karbamazepina, kolchicyna, lek prokinetyczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwwirusowy, lek zobojętniający sok żołądkowy, metyloprednizolon, midazolam, morfologia krwi, nelfinawir, neutropenia, odstęp QT, pochodna ergotaminy, pochodna kumaryny, rabdomioliza, ryfabutyna, substrat glikoproteiny P, sulfametoksazol, syldenafil, teofilina, terfenadyna, triazolam, zaburzenie rytmu serca, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Dessette Forte 30 mcg + 150 mcg

Produkt leczniczy Dessette forte, zawierający 30 mikrogramów etynyloestradiolu i 150 mikrogramów dezogestrelu, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne, zwłaszcza z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne cytochromu P450 (CYP). Indukcja tych enzymów prowadzi do zwiększonego klirensu hormonów płciowych, co może skutkować krwawieniami międzymiesiączkowymi oraz obniżeniem skuteczności antykoncepcyjnej. Efekt indukcji pojawia się po kilku dniach i utrzymuje do około 4 tygodni po odstawieniu induktora. W przypadku krótkotrwałego stosowania induktorów enzymów (np. fenytoina, fenobarbital, ryfampicyna, ziele dziurawca) zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji mechanicznej przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Przy długotrwałym leczeniu induktorami enzymów wskazane jest zastosowanie alternatywnej, niehormonalnej metody antykoncepcji. Ponadto, inhibitory enzymów CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol) mogą zwiększać stężenia hormonów, co wymaga monitorowania działań niepożądanych.
aminotransferaza alaninowa, boceprewir, bozentan, cyklosporyna, CYP1A2, cytochrom P450, dazabuwir, dezogestrel, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym CYP, erytromycyna, etonogestrel, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, flukonazol, glekaprewir, gryzeofulwina, inhibitor CYP3A4, inhibitor odwrotnej transkryptazy, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, krwawienie międzymiesiączkowe, lamotrygina, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, prymidon, rybawiryna, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, telaprewir, teofilina, topiramat, tyzanidyna, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny
Leksykon substancji czynnych
Octan megestrolu – Właściwości farmakokinetyczne

Octan megestrolu, będący substancją czynną zawiesiny doustnej Megalia (40 mg/ml), charakteryzuje się złożoną farmakokinetyką, na którą wpływają czynniki takie jak perystaltyka jelit, flora bakteryjna, masa ciała pacjenta, dieta oraz czynność wątroby. Metabolizm leku jest ograniczony, z metabolitami stanowiącymi jedynie 5-8% podanej dawki, co wskazuje na niewielką biotransformację. Eliminacja octanu megestrolu odbywa się głównie przez nerki (około 66% dawki) oraz przewód pokarmowy (około 20%), a pozostała część może być wydalana przez układ oddechowy lub magazynowana w tkance tłuszczowej, co wpływa na długotrwałe utrzymywanie się stężenia terapeutycznego.
antybiotykoterapia, biodostępność, biotransformacja, czynność wątroby, eliminacja leku, farmakokinetyka, flora bakteryjna jelit, interakcje farmakokinetyczne, kacheksja nowotworowa, lek przeciwwirusowy, metabolizm leku, metabolizm wątrobowy, objętość dystrybucji, octan megestrolu, parametry farmakokinetyczne, perystaltyka jelit, ryfabutyna, stężenie terapeutyczne, stężenie w surowicy krwi, terapia wielolekowa, tkanka tłuszczowa, układ oddechowy, wydalanie z kałem, zakażenie mykobakteryjne, zawiesina doustna, zespół wyniszczenia, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Sumamed 500 mg

Azytromycyna (SUMAMED 500 mg) wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o różnym stopniu istotności klinicznej. Leki zobojętniające kwas solny mogą obniżyć maksymalne stężenia azytromycyny w surowicy o 25%, mimo braku wpływu na całkowitą biodostępność, co wymaga zachowania odstępu czasowego przy podawaniu. Azytromycyna nie wpływa na układ cytochromu P450, co zmniejsza ryzyko interakcji z lekami metabolizowanymi przez ten enzym. Jednakże jednoczesne stosowanie azytromycyny z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. cyzapryd, hydroksychlorochina) zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca i wymaga ostrożności. Ponadto, azytromycyna może podnosić stężenia substratów glikoproteiny P, takich jak digoksyna i kolchicyna, co wymaga monitorowania ich poziomów, zwłaszcza digoksyny. Wysokie ryzyko interakcji dotyczy także pochodnych ergotaminy (alkaloidy sporyszu), cyklosporyny (istotne zwiększenie Cmax i AUC0-5), warfaryny i pochodnych kumaryny (nasilenie działania przeciwzakrzepowego), a także statyn (np. atorwastatyna) ze względu na ryzyko rabdomiolizy.
alkaloid sporyszu, antybiotyk makrolidowy, atorwastatyna, biodostępność azytromycyny, cyklosporyna, cymetydyna, cytochrom P450, cyzapryd, czas protrombinowy, digoksyna, dydanozyna, efawirenz, farmakodynamika, farmakokinetyka, flukonazol, hydroksychlorochina, indynawir, karbamazepina, kolchicyna, lek hipolipemizujący, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, lek zobojętniający kwas solny, metyloprednizolon, midazolam, nelfinawir, neutropenia, odstęp QT, pochodna ergotaminy, pochodna kumaryny, rabdomioliza, ryfabutyna, substrat glikoproteiny P, sulfametoksazol, syldenafil, teofilina, terfenadyna, triazolam, trimetoprim, układ odpornościowy, warfaryna, zaburzenie rytmu serca, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Divina 2 mg (białe); 2 mg + 10 mg (niebieskie)

Produkt leczniczy Divina, zawierający estradiol walerianian oraz medroksyprogesteronu octan, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii hormonalnej. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy cytochromu P450, takimi jak fenobarbital, fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna, ryfabutyna oraz preparaty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny, które mogą znacząco obniżać stężenia estrogenów i progestagenów, prowadząc do zmniejszenia skuteczności HTZ i wystąpienia krwawień przełomowych. W terapii pacjentek z HIV/HCV, stosowanie inhibitorów proteazy (np. rytonawiru, nelfinawiru) oraz innych leków antyretrowirusowych wymaga szczególnej uwagi ze względu na złożone zmiany stężeń hormonów w osoczu oraz ryzyko hepatotoksyczności, zwłaszcza przy schematach zawierających ombitaswir/parytaprewir/rytonawir ± dazabuwir lub glekaprewir/pibrentaswir, gdzie obserwuje się potencjalne zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT).
aktywność aminotransferaz, alkohol etylowy, cytochrom P450, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, estradiol, estradiol walerianian, estrogeny i progestageny, etanol, etynyloestradiol, fenobarbital, fenytoina, glekaprewir/pibrentaswir, hormon płciowy, hormon steroidowy, hormonalna terapia zastępcza, indukcja enzymatyczna, indukcja glukuronizacji, inhibitor proteazy, karbamazepina, krwawienie maciczne, krwawienie przełomowe, lamotrygina, lek antyretrowirusowy, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwinfekcyjny, medroksyprogesteronu octan, metabolizm wątrobowy, napad padaczkowy, nelfinawir, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, ombitaswir parytaprewir rytonawir, parametr wątrobowy, preparat ziołowy, rak piersi, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir
Leksykon leków
Interakcje leku – Abirateron Zentiva 500 mg

Abirateron Zentiva, stosowany w terapii raka gruczołu krokowego, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają kluczowe znaczenie dla skuteczności i bezpieczeństwa leczenia. Podawanie leku z pokarmem znacząco zwiększa wchłanianie abirateronu octanu, co jest niezalecane ze względu na brak danych potwierdzających bezpieczeństwo takiego postępowania. Silne induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna (600 mg/dobę przez 6 dni), obniżają AUC abirateronu o 55%, co wymaga unikania ich stosowania podczas terapii. Natomiast silne inhibitory CYP3A4, np. ketokonazol, nie wykazują klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę abirateronu. Abirateron jest inhibitorem enzymów CYP2D6 i CYP2C8, co prowadzi do zwiększenia ekspozycji na leki metabolizowane przez te szlaki, np. dekstrometorfan (2,9-krotny wzrost AUC) oraz pioglitazon (wzrost AUC o 46%), co wymaga ostrożności i monitorowania działań niepożądanych, zwłaszcza przy lekach o wąskim indeksie terapeutycznym.
abirateron octan, amiodaron, chinidyna, cytochrom P450, dekstrometorfan, dekstrorfan, dezypramina, dofetylid, dyzopiramid, dziurawiec zwyczajny, enzym CYP2C8, enzym CYP2D6, fenobarbital, fenytoina, flekainid, haloperydol, ibutylid, indeks terapeutyczny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, ketokonazol, kodeina, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, metadon, metoprolol, moksyfloksacyna, oksykodon, pioglitazon, propafenon, propranolol, rak gruczołu krokowego, receptor androgenowy, repaglinid, ryfabutyna, ryfampicyna, ryfapentyna, rysperydon, siarczan abirateronu, siarczan N-tlenku abirateronu, sotalol, spironolakton, supresja androgenowa, swoisty antygen sterczowy, torsade de pointes, tramadol, transporter OATP1B1, wenlafaksyna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie sercowo-naczyniowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Corhydron 25 25 mg

Hydrokortyzon, jako glikokortykosteroid, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z różnymi grupami leków, które mają istotne implikacje kliniczne. Leki indukujące enzymy mikrosomalne wątroby (np. barbiturany, fenytoina, ryfampicyna) zwiększają klirens hydrokortyzonu, co może wymagać zwiększenia dawki, natomiast inhibitory tych enzymów (erytromycyna, ketokonazol) zmniejszają jego metabolizm, zwiększając ryzyko działań niepożądanych i konieczność redukcji dawki. Szczególnie istotne są interakcje z cyklosporyną, gdzie wzajemne hamowanie metabolizmu prowadzi do zwiększenia stężenia obu leków i ryzyka napadów drgawkowych, co wymaga monitorowania stężenia cyklosporyny i dostosowania dawkowania. Ponadto, hydrokortyzon antagonizuje działanie leków hipoglikemicznych, zmniejsza skuteczność leków hipotensyjnych oraz może nasilać toksyczność digoksyny poprzez hipokaliemię, co wymaga monitorowania stężenia potasu i odpowiedniej suplementacji. Interakcje z lekami moczopędnymi, NLPZ, lekami przeciwzakrzepowymi (kumaryny) oraz środkami zwiotczającymi również mają znaczenie kliniczne i wymagają ścisłej kontroli parametrów terapeutycznych i dostosowania dawek.
aminoglutetimid, anatoksyna, barbiturat, cholinomimetyk, cyklosporyna, depresja, digoksyna, enzym mikrosomalny wątroby, erytromycyna, esteraza acetylocholinowa, estrogen, euforia, fenytoina, furosemid, glikokortykosteroid, hipokaliemia, hydrokortyzon, immunosupresja, inhibitor CYP3A, inhibitor enzymów mikrosomalnych, INR, insulina, izoniazyd, karbamazepina, ketokonazol, kobicystat, krwawienie z przewodu pokarmowego, kumaryna, kwas etakrynowy, lek hipoglikemiczny, lek hipotensyjny, lek moczopędny, lek przeciwzakrzepowy, myasthenia gravis, neostygmina, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, osteoporoza, pankuronium, pirydostygmina, ryfabutyna, ryfampicyna, tiazyd, zaburzenie nastroju
Leksykon leków
Interakcje leku – Ovestin 1 mg/g

Ovestin krem dopochwowy 1 mg/g, ze względu na miejscową drogę podania i minimalne wchłanianie ogólnoustrojowe, cechuje się niskim ryzykiem istotnych klinicznie interakcji farmakologicznych. Niemniej jednak, należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu innych preparatów dopochwowych, które mogą wpływać na miejscowe wchłanianie estriolu i tym samym zmieniać jego skuteczność terapeutyczną. Szczególną uwagę należy zwrócić na leki indukujące enzymy cytochromu P-450, takie jak fenobarbital, fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna, ryfabutyna, newirapina, efawirenz, a także inhibitory proteazy (rytonawir, nelfinawir) oraz preparaty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum). Indukcja metabolizmu estriolu przez te substancje może prowadzić do osłabienia działania terapeutycznego oraz zmian w profilu krwawienia, choć poziom istotności tych interakcji jest niski ze względu na ograniczoną absorpcję systemową estriolu.
alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym cytochromu P-450, estriol, fenobarbital, fenytoina, induktor enzymatyczny wątrobowy, inhibitor proteazy, interakcja lekowa, karbamazepina, krem dopochwowy, krwawienie z macicy, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwinfekcyjny, lek przeciwpadaczkowy, nelfinawir, newirapina, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, wchłanianie ogólnoustrojowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Asduter 30 mg

Arypiprazol wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Silne inhibitory CYP2D6 (np. chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) zwiększają AUC arypiprazolu o 107%, co wymaga zmniejszenia dawki o około połowę. Podobnie silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV) podnoszą AUC o 63% i Cmax o 37%, również wskazując na konieczność redukcji dawki o połowę. Z kolei induktory CYP3A4 (karbamazepina, ryfampicyna, fenytoina i inne) obniżają AUC o 73% i Cmax o 68%, co wymaga podwojenia dawki arypiprazolu. Słabe inhibitory CYP3A4 (diltiazem) i CYP2D6 (escytalopram) powodują niewielkie zwiększenie stężenia leku, zwykle bez konieczności modyfikacji dawki. Famotydyna zmniejsza szybkość wchłaniania arypiprazolu, jednak bez znaczenia klinicznego. Nie obserwuje się istotnych zmian stężeń arypiprazolu podczas stosowania walproinianu, litu czy lamotryginy.
antagonista receptora H2, chinidyna, CYP2D6, CYP3A4, dehydroarypiprazol, diltiazem, efawirenz, escytalopram, famotydyna, fenobarbital, fenytoina, fluoksetyna, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, lamotrygina, lek przeciwnadciśnieniowy, lek serotoninergiczny, lek wydłużający odstęp QT, metabolizm arypiprazolu, newirapina, ośrodkowy układ nerwowy, paroksetyna, prymidon, receptor alfa1-adrenergiczny, ryfabutyna, ryfampicyna, schizofrenia, sole litu, SSRI/SNRI, walproinian, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie schizoafektywne, zespół serotoninowy, ziele dziurawca
Leksykon leków
Interakcje leku – Dessette 20 mcg + 150 mcg

Podczas stosowania tabletek powlekanych Dessette zawierających 20 µg etynyloestradiolu i 150 µg dezogestrelu, kluczowe jest monitorowanie interakcji farmakokinetycznych, zwłaszcza z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne cytochromu P450 (CYP). Indukcja enzymów CYP może zwiększać klirens hormonów płciowych, prowadząc do krwawień międzymiesiączkowych i obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej. Induktory enzymów, takie jak leki przeciwpadaczkowe (fenytoina, fenobarbital, karbamazepina), antybiotyki (ryfampicyna), preparaty ziołowe (dziurawiec zwyczajny) oraz niektóre leki przeciwwirusowe (efawirenz, newirapina), wymagają stosowania dodatkowej antykoncepcji mechanicznej podczas terapii i przez 28 dni po jej zakończeniu. W przypadku długotrwałego stosowania induktorów enzymów zaleca się zmianę na niehormonalne metody antykoncepcji. Ponadto, jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna) może zwiększać stężenia hormonów, co wymaga monitorowania działań niepożądanych.
aminotransferaza alaninowa, antykoncepcja niehormonalna, boceprewir, bozentan, cyklosporyna, cytochrom P450, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym CYP1A2, enzym CYP3A4, erytromycyna, etorykoksyb, felbamat, fenobarbital, fenytoina, flukonazol, glekaprewir z pibrentaswirem, gryzeofulwina, hormonalne środki antykoncepcyjne, indukcja enzymatyczna, induktory CYP, inhibitory enzymatyczne, interakcja farmakodynamiczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, krwawienie międzymiesiączkowe, lamotrygina, nelfinawir, newirapina, okskarbazepina, ombitaswir z parytaprewirem, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, telaprewir, teofilina, topiramat, transkortyna, tyzanidyna
Leksykon substancji czynnych
Chlormadinon octan – Interakcje

Chlormadinon octan, stosowany w preparacie Clormetin (0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg chlormadinonu octanu), wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir, dasabuwir, glekaprewir/pibrentaswir), które mogą zwiększać ryzyko podwyższenia aktywności AlAT, co wymaga zmiany metody antykoncepcji na progestagenową lub niehormonalną przed rozpoczęciem terapii i powrotu do chlormadinonu po 2 tygodniach od jej zakończenia. Indukcja enzymów mikrosomalnych przez leki takie jak barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna czy preparaty z dziurawcem zwyczajnym prowadzi do zwiększonego klirensu hormonów i ryzyka krwawień międzymiesiączkowych oraz obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej, co wymaga stosowania dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji podczas i 28 dni po terapii indukującej enzymy. W przypadku długotrwałego stosowania induktorów enzymatycznych zaleca się stosowanie alternatywnych metod antykoncepcji.
alkohol etylowy, aminotransferaza alaninowa, atorwastatyna, badanie laboratoryjne, barbituran, chlormadinon octan, cyklosporyna, diazepam, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym mikrosomalny wątroby, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, funkcja nadnerczy, funkcja tarczycy, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, indukcja glukuronizacji, indynawir, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, karbamazepina, klirens hormonów, klofibrat, krwawienie międzymiesiączkowe, kwas askorbinowy, lamotrygina, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwgrzybiczny imidazolowy, lorazepam, metabolizm węglowodanów, metoklopramid, morfina, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, oksykarbazepina, ombitaswir, paracetamol, parametr czynności wątroby, prednizolon, progestagen, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, teofilina, tolerancja glukozy, topiramat, troleandomycyna, węgiel aktywny, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wskaźnik krzepnięcia
Leksykon substancji czynnych
Atowakwon – Interakcje

Atowakwon, składnik aktywny preparatu Falcimar (250 mg atowakwonu + 100 mg proguanilu chlorowodorku), wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco obniżać jego stężenie w osoczu i tym samym skuteczność terapeutyczną. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania z ryfampicyną (zmniejszenie stężenia o ~50%), ryfabutyną (~34%), metoklopramidem (~50%), efawirenzem i wzmocnionymi inhibitorami proteazy (spadek do 75%), a także tetracykliną. Ponadto, proguanil może nasilać działanie doustnych leków przeciwzakrzepowych pochodnych kumaryny, zwiększając ryzyko krwawień, co wymaga monitorowania INR i dostosowania dawki antykoagulantów. Jednoczesne podawanie atowakwonu z indynawirem obniża Cmin indynawiru o 23%, a u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną stosujących etopozyd w dawce 45 mg/kg/dobę obserwuje się wzrost AUC etopozydu o 8,6% i jego metabolitu o 28,4%, co wymaga ostrożności klinicznej.
artemizyna, atowakwon, AUC, białko osocza, biodostępność, CYP2C19, cytochrom P450, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, działanie niepożądane, etopozyd, Falcimar, fluwoksamina, hepatotoksyczność, indynawir, inhibitory proteazy, INR, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, lek przeciwzakrzepowy, metoklopramid, moklobemid, ostra białaczka limfoblastyczna, pneumocystoza, pochodne kumaryny, proguanil, ryfabutyna, ryfampicyna, terapia przeciwmalaryczna, tetracyklina, trimetoprim, warfaryna, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Marvelon 0,15 mg + 0,03 mg

Produkt leczniczy Marvelon, zawierający 0,15 mg dezogestrelu i 0,03 mg etynyloestradiolu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie związane z indukcją lub inhibicją enzymów mikrosomalnych, zwłaszcza cytochromu P450 (CYP). Leki indukujące enzymy, takie jak przeciwpadaczkowe (fenytoina, karbamazepina), przeciwgruźlicze (ryfampicyna), przeciwwirusowe (rytonawir, efawirenz) oraz ziołowe preparaty z dziurawca zwyczajnego, mogą zwiększać klirens hormonów, co skutkuje zmniejszeniem skuteczności antykoncepcyjnej i ryzykiem krwawień międzymiesiączkowych. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Z kolei inhibitory enzymów CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna) mogą podnosić stężenia hormonów, co wymaga monitorowania działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV, które mogą podwyższać aktywność aminotransferazy alaninowej (AlAT), co wymusza zmianę metody antykoncepcji na progestagenową lub niehormonalną przed rozpoczęciem terapii oraz powrót do Marvelonu dopiero po 2 tygodniach od jej zakończenia.
aminotransferaza alaninowa, antykoncepcja mechaniczna, boceprewir, bozentan, cyklosporyna, cytochrom P450, dazabuwir, dezogestrel, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, enzym mikrosomalny, enzym wątrobowy, erytromycyna, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, glekaprewir, gryzeofulwina, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymu, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lamotrygina, metabolizm węglowodanów, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, substrat CYP1A2, telaprewir, teofilina, terapia przeciwwirusowa, topiramat, tyzanidyna, wirusowe zapalenie wątroby typu C
Leksykon leków
Interakcje leku – Ulipristal Aristo 30 mg

Octan uliprystalu, substancja czynna Ulipristal Aristo, jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, co stanowi podstawę licznych interakcji farmakokinetycznych. Silni induktorzy CYP3A4, tacy jak ryfampicyna, mogą obniżyć stężenie leku w osoczu o ponad 90%, skracając okres półtrwania 2,2-krotnie, co znacząco zmniejsza skuteczność antykoncepcji awaryjnej. W takich przypadkach zaleca się unikanie stosowania uliprystalu i rozważenie niehormonalnej antykoncepcji, np. wkładki miedzianej (Cu-IUD). Z kolei inhibitory CYP3A4, jak ketokonazol czy klarytromycyna, zwiększają Cmax dwukrotnie i AUC 5,9-krotnie, choć kliniczne konsekwencje tego wzrostu są ograniczone. Rytonawir, mimo początkowego hamowania CYP3A4, przy długotrwałym stosowaniu indukuje ten enzym, co może obniżyć stężenie uliprystalu i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Ponadto, inhibitory pompy protonowej (np. esomeprazol 20 mg) obniżają Cmax o 65%, wydłużają Tmax oraz nieznacznie zwiększają AUC (o 13%), jednak znaczenie kliniczne tej interakcji przy pojedynczej dawce pozostaje nieustalone.
antagonista receptora H2, antykoncepcja awaryjna, barbiturany, Cu-IUD, cytochrom P450, dabigatran, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, dziurawiec, efawirenz, enzym CYP, enzym CYP3A4, esomeprazol, feksofenadyna, fenytoina, fosfenytoina, gryzeofulwina, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kolchicyna, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie miesiączkowe, lek zobojętniający, lewonorgestrel, nefazodon, newirapina, octan uliprystalu, okskarbazepina, P-glikoproteina, progestagen, receptor progesteronowy, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, silny induktor CYP3A4, substancja czynna, telitromycyna, wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zawroty głowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Pabi-Dexamethason 8 mg

Przed zastosowaniem deksametazonu (PABI-DEXAMETHASON) w terapii skojarzonej należy uwzględnić liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie NLPZ i aspiryny, które zwiększają ryzyko powikłań wrzodowych oraz wymagają monitorowania ze względu na zwiększony klirens nerkowy salicylanów. Kortykosteroidy osłabiają działanie leków przeciwcukrzycowych (insulina, pochodne sulfonylomocznika, metformina), co zwiększa ryzyko hiperglikemii i ketoacydozy, dlatego konieczne jest częstsze monitorowanie glikemii. Deksametazon nasila hipokaliemiczne działanie diuretyków, acetazolamidu, amfoterycyny B i innych leków, co może prowadzić do zaburzeń rytmu serca i toksyczności glikozydów nasercowych. Wysokie ryzyko interakcji występuje także przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, ritonawir), które zwiększają stężenie deksametazonu i ryzyko działań niepożądanych, oraz induktorów CYP3A4 (np. ryfampicyna, fenytoina), które obniżają jego stężenie i skuteczność terapeutyczną.
acetazolamid, amfoterycyna B, aminoglutetymid, antybiotyk makrolidowy, atropina, azol przeciwgrzybiczny, barbituran, chlorokina, cholestyramina, choroba krwi, ciśnienie śródoczne, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, diuretyk pętlowy, diuretyk tiazydowy, doustny antykoagulant, doustny środek antykoncepcyjny, działanie diabetogenne, erytromycyna, fenytoina, fluorochinolon, glikozyd nasercowy, gospodarka elektrolitowa, hiperglikemia, hipokaliemia, hipoprotrombiemia, hormon wzrostu, hydroksychlorokina, induktor CYP3A4, inhibitor cholinesterazy, inhibitor CYP3A, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, izoniazyd, karbamazepina, karbenoksolon, kardiomiopatia, ketoacydoza cukrzycowa, ketokonazol, lek antycholinergiczny, lek hipotensyjny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwwrzodowy, lek przeciwzakrzepowy, meflokina, miastenia gravis, miopatia, niedepolaryzujący środek zwiotczający, niedoczynność kory nadnerczy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie błony śluzowej żołądka, pochodna kumaryny, pochodna sulfonylomocznika, prazykwantel, protyrelina, ritonawir, ryfabutyna, ryfampicyna, salicylan, somatotropina, tetrakozaktyd, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsade de pointes, węgiel aktywny, wrzód żołądka, zaburzenie rytmu serca, zapalenie ścięgna, zerwanie ścięgna, żywica wiążąca kwasy żółciowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Ovulastan Forte 0,15 mg + 0,03 mg

Ovulastan Forte, zawierający 0,15 mg dezogestrelu i 0,03 mg etynyloestradiolu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz metabolizm innych leków. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne, zwłaszcza cytochromu P450 (CYP), które zwiększają klirens hormonów płciowych, co może prowadzić do krwawień międzymiesiączkowych i zmniejszenia skuteczności antykoncepcji. Do grupy tych leków należą m.in. przeciwpadaczkowe (fenytoina, fenobarbital, karbamazepina), antybiotyki (ryfampicyna), leki przeciwwirusowe (rytonawir, efawirenz) oraz preparaty ziołowe, takie jak dziurawiec zwyczajny. W przypadku krótkotrwałego stosowania leków indukujących enzymy zaleca się dodatkową antykoncepcję mechaniczną przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy długotrwałym leczeniu wskazane jest stosowanie alternatywnych, niehormonalnych metod antykoncepcji.
alkohol etylowy, aminotransferaza alaninowa, bozentan, cyklosporyna, cytochrom P450, dezogestrel z etynyloestradiolem, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzymy mikrosomalne, etonogestrel, etorykoksyb, felbamat, fenobarbital, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, frakcje lipidowe, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, induktor enzymatyczny, inhibitor CYP3A4, inhibitor odwrotnej transkryptazy, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, krwawienie międzymiesiączkowe, krzepnięcie krwi, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, metabolizm węglowodanów, metyloksantyna, newirapina, okskarbazepina, ombitaswir, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, sofosbuwir, substrat CYP1A2, teofilina, topiramat, troleandomycyna, tyzanidyna, wirusowe zapalenie wątroby typu C
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Posaconazole Teva

Pozakonazol w formie zawiesiny doustnej (40 mg/ml) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko reakcji nadwrażliwości, hepatotoksyczności oraz wydłużenia odstępu QTc w EKG. Przed rozpoczęciem terapii i w jej trakcie konieczne jest monitorowanie czynności wątroby (AlAT, AspAT, fosfatazy zasadowej, bilirubiny całkowitej) oraz elektrolitów (potas, magnez, wapń). W przypadku nieprawidłowości w próbach wątrobowych lub objawów klinicznych uszkodzenia wątroby należy rozważyć przerwanie leczenia. Pozakonazol jest silnym inhibitorem CYP3A4, co powoduje liczne interakcje lekowe, zwłaszcza z benzodiazepinami metabolizowanymi przez CYP3A4 (ryzyko przedłużonej sedacji i depresji oddechowej) oraz alkaloidami barwinka (np. winkrystyna), gdzie zwiększa ryzyko neurotoksyczności i innych poważnych działań niepożądanych. Jednoczesne stosowanie z lekami indukującymi CYP3A4 (np. ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina) może znacznie obniżyć stężenie pozakonazolu i osłabić skuteczność terapii.
AlAT, alkaloid barwinka, alprazolam, AspAT, azole przeciwgrzybicze, benzoesan sodu, bilirubina całkowita, bradykardia zatokowa, cymetydyna, depresja oddechowa, efawirenz, fenobarbital, fenytoina, fosfataza zasadowa, hepatotoksyczność, inhibitor CYP3A4, karbamazepina, kardiomiopatia, lek przeciwgrzybiczny, magnez, midazolam, nadwrażliwość, napad drgawkowy, neuropatia obwodowa, neurotoksyczność, niedrożność porażenna jelit, parametry wątrobowe, potas, próby wątrobowe, prymidon, reakcja hepatotoksyczna, ryfabutyna, ryfampicyna, ryfamycyna, SIADH, triazolam, wapń, winkrystyna, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zakażenie grzybicze, zapalenie wątroby, zespół wydłużonego odstępu QTc, żółtaczka
Leksykon substancji czynnych
Noretysteron – Interakcje

Noretysteron, jako progestagen steroidowy, ulega metabolizmowi głównie przez enzymy cytochromu P450, co predysponuje do licznych interakcji farmakokinetycznych. Induktory enzymów wątrobowych, takie jak leki przeciwpadaczkowe (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina), antybiotyki (ryfampicyna, ryfabutyna), leki przeciwwirusowe (rytonawir, newirapina, efawirenz) oraz ziele dziurawca zwyczajnego, mogą znacząco obniżać stężenie noretysteronu w surowicy, prowadząc do zmniejszenia skuteczności terapeutycznej i nieregularnych krwawień. Z kolei inhibitory CYP3A4, w tym ketokonazol, itrakonazol, flukonazol, makrolidy (klarytromycyna, erytromycyna), werapamil, diltiazem oraz sok grejpfrutowy, mogą zwiększać stężenie noretysteronu, potencjalnie nasilając działania niepożądane. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV, które mogą powodować istotny wzrost aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) przekraczający 5-krotnie górną granicę normy, zwłaszcza u kobiet stosujących etynyloestradiol. Ponadto, noretysteron wpływa na metabolizm innych leków, np. zwiększając stężenie cyklosporyny i zmniejszając stężenie lamotryginy, co wymaga monitorowania parametrów biochemicznych i dostosowania dawek.
AlAT, bozentan, cyklosporyna, cytochrom P450, dazabuwir, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, erytromycyna, estradiol, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, frakcja lipidowa, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, glukuronidacja, gryzeofulwina, hepatotoksyczność, hormon steroidowy, induktor enzymu wątrobowego, inhibitor enzymu wątrobowego, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lamotrygina, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, makrolid, metabolizm węglowodanów, napad padaczkowy, nelfinawir, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, noretysteron, okskarbazepina, ombitaswir, parametr czynności nadnerczy, parametr czynności tarczycy, parametr czynności wątroby, parametr krzepliwości, progestagen, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, ryzyko zakrzepowe, telaprewir, topiramat, transaminaza, werapamil, wirusowe zapalenie wątroby typu C, worykonazol
Leksykon leków
Interakcje leku – Aripilek 15 mg

Arypiprazol, metabolizowany głównie przez enzymy CYP2D6 i CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Silne inhibitory CYP2D6 (np. chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) zwiększają AUC arypiprazolu o około 107%, co wymaga zmniejszenia dawki leku o około 50%. Podobnie, silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV) podnoszą AUC arypiprazolu o około 63%, również wskazując na konieczność redukcji dawki o połowę. Z kolei silne induktory CYP3A4 (karbamazepina, ryfampicyna, fenytoina i inne) obniżają AUC arypiprazolu o około 73%, co wymaga podwojenia dawki. Słabe inhibitory CYP3A4 lub CYP2D6 powodują niewielkie zwiększenie stężenia arypiprazolu, zwykle bez konieczności modyfikacji dawkowania. Warto podkreślić, że arypiprazol nie jest metabolizowany przez CYP1A2, co eliminuje potrzebę dostosowania dawki u palaczy tytoniu.
antagonista receptora H2, antagonista receptorowy, Aripilek, arypiprazol, chinidyna, cytochrom P450, dehydroarypiprazol, dekstrometorfan, diltiazem, działanie miorelaksacyjne, dziurawiec, efawirenz, enzym CYP2D6, enzym CYP3A4, escytalopram, etanol, famotydyna, fenobarbital, fenytoina, fluoksetyna, funkcja poznawcza, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, lamotrygina, lek przeciwnadciśnieniowy, lit, newirapina, omeprazol, paroksetyna, prymidon, receptor adrenergiczny α1, ryfabutyna, ryfampicyna, schizofrenia, sedacja, SNRI, SSRI, uzależnienie od alkoholu, walproinian, warfaryna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie schizoafektywne, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Azithromycin Krka 500 mg

Azytromycyna, jako antybiotyk makrolidowy, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Stosowanie azytromycyny z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak hydroksychlorochina, chlorochina czy cyzapryd, jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko torsade de pointes i innych zaburzeń rytmu serca. Jednoczesne podawanie azytromycyny z substratami glikoproteiny P (digoksyna, kolchicyna) wymaga monitorowania stężeń tych leków w surowicy. W przypadku leków zobojętniających kwas żołądkowy obserwuje się zmniejszenie maksymalnego stężenia azytromycyny o około 25%, dlatego zaleca się zachowanie odstępu czasowego (1 godzina przed lub 2 godziny po). Ponadto, azytromycyna może zwiększać stężenie cyklosporyny (istotne zwiększenie Cmax i AUC0-5), co wymaga monitorowania i ewentualnej modyfikacji dawki. Współistniejące stosowanie azytromycyny z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi z grupy pochodnych kumaryny może nasilać ich działanie, co uzasadnia częstsze kontrole czasu protrombinowego.
alkaloid sporyszu, antybiotyk makrolidowy, astemizol, atorwastatyna, biodostępność, cetyryzyna, chlorochina, cyklosporyna, cymetydyna, cytochrom P450, cytochrom wątrobowy, cyzapryd, czas protrombinowy, digoksyna, dydanozyna, efawirenz, ergotyzm, flukonazol, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hydroksychlorochina, indynawir, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, kolchicyna, komorowe zaburzenie rytmu, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, lek zobojętniający sok żołądkowy, metyloprednizolon, midazolam, nelfinawir, neutropenia, odstęp QT, pochodna ergotaminy, pochodna kumaryny, rabdomioliza, ryfabutyna, syldenafil, teofilina, terfenadyna, torsade de pointes, triazolam, triazolobenzodiazepina, trimetoprim, warfaryna, wodorotlenek glinu, zaburzenie rytmu serca, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Posaconazole Stada 40 mg/ml

Pozakonazol jest metabolizowany głównie przez glukuronidację oraz eliminowany przez p-glikoproteinę, a jednocześnie silnie hamuje enzym CYP3A4, co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych. Leki indukujące metabolizm (np. ryfabutyna 300 mg/d, efawirenz 400 mg/d, fenytoina 200 mg/d) obniżają stężenia pozakonazolu w osoczu o około 41-57% (Cmax) i 50-51% (AUC), co może zmniejszać jego skuteczność i wymaga unikania jednoczesnego stosowania. Z kolei leki podnoszące pH żołądka (cymetydyna 400 mg 2x/d, ezomeprazol 40 mg/d) obniżają Cmax i AUC pozakonazolu o 32-46%, co również może osłabiać działanie przeciwgrzybicze. Przyjmowanie pozakonazolu z posiłkiem zwiększa jego wchłanianie, co należy uwzględnić w schemacie dawkowania. W terapii skojarzonej konieczne jest ścisłe monitorowanie stężeń leków i objawów klinicznych, zwłaszcza przy stosowaniu fosamprenawiru, który zmniejsza Cmax i AUC pozakonazolu o 21% i 23%.
alkaloid barwinka, alkaloid sporyszu, antagonista receptora H2, bloker kanału wapniowego, cyklosporyna, digoksyna, działanie hipoglikemizujące, ergotamina, fenytoina, fosamprenawir, glukuronidacja, hepatotoksyczność, hiperkalcemia, induktor enzymu metabolizującego, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kwas all-trans-retynowy, midazolam, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, okres półtrwania, P-glikoproteina, pochodna sulfonylomocznika, rabdomioliza, ryfabutyna, syrolimus, takrolimus, terfenadyna, torsade de pointes, tretynoina, wenetoklaks, winkrystyna, wydłużenie odstępu QT, zakażenie grzybicze, zapalenie błony naczyniowej oka
Leksykon leków
Interakcje leku – Ovestin 2 mg

Ovestin, zawierający estriol, wykazuje potencjalne interakcje farmakokinetyczne głównie poprzez indukcję enzymów cytochromu P-450, co może prowadzić do przyspieszonego metabolizmu estrogenów i osłabienia ich działania terapeutycznego. Leki takie jak fenobarbital, fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna, ryfabutyna, newirapina, efawirenz oraz inhibitory proteazy HIV (rytonawir, nelfinawir) mogą wymagać modyfikacji dawki estriolu lub rozważenia alternatywnych terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcję z lamotryginą, gdzie estriol może indukować glukuronidację lamotryginy, obniżając jej stężenie w osoczu i potencjalnie zmniejszając kontrolę napadów drgawkowych. W przypadku terapii skojarzonej zakażenia HCV z ombitaswirem/parytaprewirem/rytonawirem lub glekaprewirem/pibrentaswirem obserwuje się istotne zwiększenie aktywności AlAT (>5-krotne przekroczenie normy), co wymaga ścisłego monitorowania parametrów wątrobowych.
aktywność AlAT, choroba wątroby, cytochrom P-450, dazabuwir, działanie niepożądane, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym wątrobowy, epilepsja, estriol, etynyloestradiol, fenobarbital, fenytoina, glekaprewir, glukuronidacja, hormon steroidowy, hormonalna terapia zastępcza, hormonalny środek antykoncepcyjny, Hypericum perforatum, inhibitor proteazy, karbamazepina, krwawienie z macicy, lamotrygina, lek przeciwinfekcyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwirusowy, metabolizm estrogenów, metabolizm hormonów, napad drgawkowy, nelfinawir, newirapina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, schorzenie wątroby, stężenie lamotryginy w osoczu, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zakażenie HCV, zatrzymanie płynów, zawroty głowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Arpixor 15 mg

Arypiprazol, substancja czynna leku Arpixor, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie związane z metabolizmem przez enzymy CYP2D6 i CYP3A4. Silne inhibitory CYP2D6 (chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) zwiększają AUC arypiprazolu o 107%, co wymaga zmniejszenia dawki o około 50%. Podobnie, silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV) podnoszą AUC o 63% i Cmax o 37%, również wskazując na konieczność redukcji dawki o połowę. Induktory CYP3A4 (karbamazepina, ryfampicyna, fenytoina, dziurawiec) obniżają stężenia arypiprazolu o 68-73%, co wymaga podwojenia dawki. Słabe inhibitory CYP3A4 i CYP2D6 (diltiazem, escytalopram) powodują niewielkie wzrosty stężenia, zwykle bez potrzeby korekty dawkowania. Famotydyna zmniejsza szybkość wchłaniania arypiprazolu, jednak bez znaczenia klinicznego. Nie stwierdzono konieczności dostosowania dawki u osób palących tytoń, gdyż arypiprazol nie jest metabolizowany przez CYP1A2.
antagonista receptora H2, arypiprazol, arytmia, chinidyna, CYP2D6, CYP3A4, famotydyna, fenobarbital, fenytoina, fluoksetyna, hipertermia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, lamotrygina, lek przeciwnadciśnieniowy, odstęp QT, ośrodkowy układ nerwowy, paroksetyna, proces metaboliczny, receptor adrenergiczny alfa1, ryfabutyna, ryfampicyna, schizofrenia, sedacja, SNRI, SSRI, sztywność mięśniowa, upośledzenie poznawcze, walproinian, zaburzenie autonomiczne, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie koordynacji ruchowej, zaburzenie schizoafektywne, zaburzenie świadomości, zespół serotoninowy
Leksykon substancji czynnych
Dydrogesteron – Interakcje

Dydrogesteron, syntetyczny progestagen stosowany m.in. w preparatach Duphaston (10 mg) oraz Femoston (w różnych formach), jest metabolizowany głównie do aktywnego 20 α-dihydrodydrogesteronu (DHD) przez aldo-keto reduktazę 1C oraz częściowo przez CYP3A4. Indukcja enzymów cytochromu P450 (szczególnie izoenzymów 2B6, 3A4, 3A5, 3A7) przez leki przeciwdrgawkowe (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina), przeciwzakaźne (ryfampicyna, ryfabutyna, newirapina, efawirenz), inhibitory proteazy HIV (rytonawir, nelfinawir) oraz produkty ziołowe (dziurawiec, szałwia, miłorząb) prowadzi do przyspieszonego metabolizmu dydrogesteronu i zmniejszenia jego skuteczności klinicznej. W preparatach złożonych zawierających estradiol (Femoston, Femoston conti, Femoston mini) może to skutkować osłabieniem działania terapeutycznego oraz zmianami w profilu krwawień z dróg rodnych. Dydrogesteron i DHD nie wykazują istotnego wpływu na metabolizm innych leków przez CYP450, jednak estrogeny w preparatach złożonych mogą hamować kompetycyjnie enzymy CYP450, co zwiększa ryzyko toksyczności leków o wąskim indeksie terapeutycznym (takrolimus, cyklosporyna A, fentanyl, teofilina). Ponadto, estrogeny indukują glukuronidację lamotryginy, co obniża jej stężenie i może pogorszyć kontrolę napadów padaczkowych.
aktywność AlAT, aldo-keto reduktaza, cyklosporyna A, cytochrom P450, cytochrom P450 2E1, dehydrogenaza alkoholowa, dydrogesteron, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, estradiol, fenobarbital, fentanyl, fenytoina, glukuronidacja, hormon steroidowy, hormonalna terapia zastępcza, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymu cytochromu, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, lamotrygina, lek przeciwdrgawkowy, nelfinawir, newirapina, ombitaswir parytaprewir rytonawir, progestagen syntetyczny, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, szlak metaboliczny, takrolimus, teofilina, wąski indeks terapeutyczny
Leksykon leków
Interakcje leku – Prograf 0,5 mg

Takrolimus, metabolizowany głównie przez izoenzym CYP3A4 w wątrobie i ścianie jelita, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z lekami, produktami roślinnymi oraz żywnością, co istotnie wpływa na jego stężenie w surowicy i bezpieczeństwo terapii immunosupresyjnej. Inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol czy klarytromycyna, mogą znacząco zwiększać stężenie takrolimusu, natomiast induktory, np. ryfampicyna czy fenytoina, obniżają jego poziom, co wymaga ścisłego monitorowania stężenia leku i dostosowania dawki. Szczególną uwagę należy zwrócić na unikanie grejpfrutów i soku grejpfrutowego oraz jednoczesne stosowanie leków nefrotoksycznych i innych immunosupresyjnych, np. cyklosporyny, ze względu na ryzyko nasilenia nefro- i neurotoksyczności. Takrolimus silnie wiąże się z białkami osocza, co może prowadzić do zwiększenia frakcji wolnej i potencjalnego nasilenia działań niepożądanych.
acyklowir, amfoterycyna B, aminoglikozyd, biodostępność leku, charakterystyka produktu leczniczego, cyklosporyna, cytryniec chiński, dysfagia, działanie immunosupresyjne, dziurawiec zwyczajny, farmaceuta kliniczny, farmakokinetyka takrolimusu, fenytoina, gancyklowir, gospodarka lipidowa, hepatotoksyczność, hiperglikemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor gyrazy, inhibitor P-glikoproteiny, itrakonazol, izoenzym CYP3A4, kannabidiol, karbamazepina, ketokonazol, klirens wątrobowy, metabolizm takrolimusu, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, newirapina, odstęp QT, posakonazol, preparat ziołowy, ryfabutyna, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, sulfametoksazol z trimetoprimem, terapia immunosupresyjna, transplantolog, wankomycyna, wiązanie z białkami osocza, worykonazol
Leksykon substancji czynnych
Etynyloestradiol – Interakcje

Etynyloestradiol, składnik złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, podlega licznym interakcjom farmakokinetycznym i farmakodynamicznym, które mogą wpływać na jego skuteczność i bezpieczeństwo stosowania. Induktory enzymów mikrosomalnych, takie jak barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna czy preparaty ziołowe zawierające dziurawiec, zwiększają metabolizm etynyloestradiolu, co prowadzi do obniżenia jego stężenia w osoczu, skutkując krwawieniami śródcyklicznymi i ryzykiem nieskuteczności antykoncepcji. W przypadku krótkotrwałego leczenia induktorami enzymów zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji mechanicznej przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Długotrwałe stosowanie induktorów wymaga zmiany metody antykoncepcji na niehormonalną. Z kolei inhibitory enzymów mikrosomalnych, w tym silne i umiarkowane inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, makrolidy) oraz niektóre leki przeciwwirusowe, mogą zwiększać stężenie etynyloestradiolu w osoczu nawet do 1,6-krotności, co może nasilać działania niepożądane. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami stosowanymi w terapii WZW typu C, które mogą powodować wzrost aktywności aminotransferaz (AlAT) powyżej 5-krotności górnej granicy normy, co wymaga zmiany metody antykoncepcji na czas leczenia i 2 tygodnie po jego zakończeniu.
aktywność aminotransferaz, ampicylina, azolowy lek przeciwgrzybiczny, barbitурany, bosentan, cyklosporyna, CYP1A1, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C8, CYP2J2, CYP3A4/5, dazabuwir, diltiazem, doksycyklina, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, erytromycyna, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, flukonazol, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, glukuronidacja, gryzeofulwina, indukcja enzymów, induktor enzymów mikrosomalnych, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymów mikrosomalnych, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klirens etynyloestradiolu, kortykosteroidy, krążenie wątrobowo-jelitowe, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, makrolidy, metoklopramid, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, prymidon, rybawiryna, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, stężenie hormonów płciowych, teofilina, topiramat, tyzanidyna, welpataswir, werapamil, woksylaprewir, worykonazol, zakażenie wirusem HIV, zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu C, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny