Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Stosowanie azytromycyny wymaga szczególnej uwagi klinicznej w przypadku jednoczesnego przyjmowania innych leków ze względu na potencjalne interakcje farmakologiczne. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę interakcji azytromycyny z różnymi grupami leków, z uwzględnieniem ich mechanizmów oraz znaczenia klinicznego.¹

Leki wpływające na odstęp QT

Szczególną ostrożność należy zachować podczas równoczesnego stosowania azytromycyny z lekami wydłużającymi odstęp QT, ze względu na zwiększone ryzyko zaburzeń rytmu serca. Dotyczy to zwłaszcza takich substancji jak:²

• Cyzapryd – jednoczesne stosowanie z azytromycyną zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca z powodu addytywnego wpływu na wydłużanie odstępu QT³
• Hydroksychlorochina – wymaga ostrożnego stosowania z azytromycyną ze względu na potencjalne ryzyko zaburzeń rytmu serca wynikające z sumowania się efektów wydłużających odstęp QT⁴

Leki zobojętniające kwas solny

Badania farmakokinetyczne wykazały, że leki zobojętniające mogą zmniejszać maksymalne stężenia azytromycyny w surowicy o około 25%, nie wpływając jednak na całkowitą biodostępność antybiotyku. Z tego powodu zaleca się, aby pacjenci nie przyjmowali jednocześnie azytromycyny i leków zobojętniających kwas solny, lecz zachowali odstęp czasowy między ich podaniem.⁵

Substraty glikoproteiny P

Jednoczesne stosowanie azytromycyny z substratami glikoproteiny P może prowadzić do zwiększenia stężenia tych substratów w surowicy. Szczególnej uwagi wymagają:

• Digoksyna – azytromycyna może zwiększać stężenie digoksyny w surowicy, co wymaga monitorowania klinicznego oraz w uzasadnionych przypadkach kontroli stężenia leku⁶
• Kolchicyna – może dochodzić do zwiększenia stężenia kolchicyny w surowicy podczas jednoczesnego stosowania z azytromycyną, co może nasilać jej działania niepożądane⁷

Leki immunosupresyjne

Cyklosporyna – jednoczesne stosowanie azytromycyny (500 mg/dobę przez 3 dni) z cyklosporyną (pojedyncza dawka 10 mg/kg mc.) prowadzi do istotnego zwiększenia maksymalnego stężenia (Cmax) i pola pod krzywą stężenia w czasie (AUC0-5) cyklosporyny. Podczas jednoczesnego stosowania tych leków konieczne jest monitorowanie stężenia cyklosporyny we krwi i odpowiednia modyfikacja jej dawki.⁸

Leki przeciwzakrzepowe

Podczas stosowania azytromycyny z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi z grupy pochodnych kumaryny (np. warfaryna) obserwowano nasilenie działania przeciwzakrzepowego, mimo że w badaniach farmakokinetycznych azytromycyna nie zwiększała działania przeciwzakrzepowego warfaryny podanej w pojedynczej dawce 15 mg. Zaleca się regularną kontrolę czasu protrombinowego podczas jednoczesnego stosowania tych leków.⁹

Leki przeciwwirusowe

Azytromycyna wchodzi w interakcje z lekami przeciwwirusowymi, które charakteryzują się następującym profilem:

• Zydowudyna – azytromycyna w dawce 1000 mg jednorazowo lub w dawkach wielokrotnych 1200 mg lub 600 mg ma niewielki wpływ na farmakokinetykę zydowudyny w osoczu, ale zwiększa stężenia fosforylowanej zydowudyny (aktywnego metabolitu) w jednojądrzastych komórkach krwi obwodowej, co może mieć znaczenie kliniczne¹⁰
• Dydanozyna (dideoksyinozyna) – podawanie azytromycyny w dawce 1200 mg/dobę nie wpływa na farmakokinetykę dydanozyny (400 mg/dobę) u pacjentów zakażonych HIV¹¹
• Efawirenz – jednoczesne podawanie azytromycyny (600 mg jednorazowo) z efawirenzem (400 mg/dobę przez 7 dni) nie powoduje istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych¹²
• Indynawir – azytromycyna w dawce 1200 mg jednorazowo nie wpływa istotnie na parametry farmakokinetyczne indynawiru (800 mg trzy razy na dobę przez 5 dni)¹³
• Nelfinawir – jednoczesne stosowanie azytromycyny (1200 mg) i nelfinawiru w stanie stacjonarnym (750 mg 3 razy na dobę) powoduje zwiększenie stężenia azytromycyny, jednakże nie obserwowano istotnych klinicznie działań niepożądanych i nie jest konieczna modyfikacja dawki¹⁴

Statyny i inne leki metabolizowane przez cytochrom P450

Azytromycyna nie wchodzi w istotne interakcje z układem wątrobowego cytochromu P450, w przeciwieństwie do innych antybiotyków makrolidowych. Nie indukuje ani nie inaktywuje wątrobowego cytochromu P450 poprzez kompleks metabolit-cytochrom.¹⁵

Atorwastatyna – jednoczesne podawanie atorwastatyny (10 mg na dobę) i azytromycyny (500 mg na dobę) nie zmienia stężenia atorwastatyny w osoczu. Jednak odnotowano przypadki rabdomiolizy u pacjentów przyjmujących jednocześnie azytromycynę i statyny, co wskazuje na konieczność ostrożnego stosowania tych leków.¹⁶

Interakcje z innymi lekami

• Alkaloidy sporyszu – ze względu na teoretyczną możliwość zatrucia sporyszem, nie zaleca się jednoczesnego stosowania azytromycyny i pochodnych ergotaminy¹⁷
• Ryfabutyna – jednoczesne stosowanie ryfabutyny i azytromycyny nie wpływa na stężenie tych substancji w surowicy, jednak obserwowano neutropenię u pacjentów otrzymujących jednocześnie te leki. Mimo że neutropenia wiązała się ze stosowaniem ryfabutyny, nie ustalono związku przyczynowego z jednoczesnym leczeniem azytromycyną¹⁸
• Karbamazepina – azytromycyna nie wykazuje istotnego wpływu na stężenia karbamazepiny lub jej aktywnego metabolitu w osoczu¹⁹
• Cetyryzyna – jednoczesne podawanie azytromycyny z cetyryzyną (20 mg) przez 5 dni nie prowadzi do interakcji farmakokinetycznej ani do istotnych zmian odstępu QT²⁰
• Cymetydyna – pojedyncza dawka cymetydyny podana 2 godziny przed azytromycyną nie wpływa na farmakokinetykę azytromycyny²¹
• Flukonazol – podanie jednorazowej dawki 1200 mg azytromycyny nie wpływa na parametry farmakokinetyczne flukonazolu (800 mg), choć obserwowano niemające znaczenia klinicznego zmniejszenie wartości Cmax (18%) azytromycyny²²
• Metyloprednizolon – azytromycyna nie wykazuje istotnego wpływu na parametry farmakokinetyczne metyloprednizolonu²³
• Midazolam – azytromycyna (500 mg/dobę przez 3 dni) nie wywiera istotnego wpływu na parametry farmakokinetyczne i farmakodynamiczne midazolamu (15 mg w pojedynczej dawce)²⁴
• Syldenafil – azytromycyna (500 mg na dobę przez 3 dni) nie wpływa na AUC i Cmax syldenafilu ani jego głównego krążącego metabolitu²⁵
• Terfenadyna – nie ma jednoznacznych dowodów na występowanie interakcji, choć rzadko opisywano przypadki, w których nie można było całkowicie wykluczyć możliwości interakcji²⁶
• Teofilina – nie stwierdzono klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych podczas jednoczesnego podawania azytromycyny i teofiliny²⁷
• Triazolam – jednoczesne podawanie azytromycyny (500 mg w 1. dniu i 250 mg w 2. dniu) i triazolamu (0,125 mg w 2. dniu) nie ma istotnego wpływu na parametry farmakokinetyczne triazolamu²⁸
• Trimetoprim i sulfametoksazol – jednoczesne stosowanie trimetoprimu i sulfametoksazolu (w dawce 160 mg i 800 mg) przez 7 dni wraz z azytromycyną (1200 mg w 7. dniu) nie wpływa na stężenia, metabolizm i wydalanie tych leków²⁹

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu i stosowanie azytromycyny wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne ryzyko wzajemnych interakcji. Jakkolwiek w dostępnych danych nie ma bezpośrednich dowodów na istotne interakcje farmakologiczne między azytromycyną a alkoholem, należy uwzględnić następujące aspekty:

• Alkohol może potencjalnie nasilać działania niepożądane azytromycyny ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty czy biegunka
• Spożywanie alkoholu podczas terapii antybiotykowej może zmniejszać skuteczność leczenia poprzez wpływ na układ odpornościowy
• Jednoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie azytromycyny może zwiększać obciążenie wątroby, co jest szczególnie istotne u pacjentów z współistniejącymi chorobami wątroby
• Alkohol może wpływać na metabolizm innych leków przyjmowanych jednocześnie z azytromycyną, co może prowadzić do nieoczekiwanych interakcji

Zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia azytromycyną, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby, przyjmujących inne leki metabolizowane w wątrobie lub leki wpływające na odstęp QT.

Tabela interakcji