metabolizm arypiprazolu
Metabolizm arypiprazolu zachodzi głównie w wątrobie, gdzie lek podlega procesom dehydrogenacji, hydroksylacji oraz N-dealkilacji. Za te przemiany odpowiadają głównie izoenzymy cytochromu P450: CYP3A4 i CYP2D6. Produktem tych przemian jest dehydroarypiprazol (główny aktywny metabolit), który wykazuje podobną aktywność do związku macierzystego.
Aktywność CYP2D6 cechuje się dużą zmiennością genetyczną, co prowadzi do zróżnicowanej farmakokinetyki leku w populacji. U osób będących wolnymi metabolizerami CYP2D6 stężenie arypiprazolu może być zwiększone, co wymaga redukcji dawki, aby uniknąć nadmiernych działań niepożądanych. Z kolei u szybkich metabolizerów może być konieczne zwiększenie dawki dla osiągnięcia efektu terapeutycznego.
Interakcje lekowe są istotnym aspektem metabolizmu arypiprazolu. Inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol) oraz CYP2D6 (np. chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) mogą zwiększać stężenie arypiprazolu w osoczu. Natomiast induktory CYP3A4 (np. karbamazepina, rifampicyna) mogą znacząco obniżać jego stężenie. W przypadku jednoczesnego stosowania tych leków konieczna jest modyfikacja dawkowania arypiprazolu.
Okres półtrwania arypiprazolu wynosi około 75 godzin u osób z prawidłowym metabolizmem, natomiast u wolnych metabolizerów CYP2D6 może być wydłużony do około 146 godzin. Eliminacja leku i jego metabolitów zachodzi głównie przez nerki i układ pokarmowy, przy czym około 55% dawki jest wydalane z kałem, a 25% z moczem.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aripilek 15 mg
Aripilek (arypiprazol) jest dostępny w tabletkach o dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg oraz 30 mg i stosowany w leczeniu schizofrenii oraz epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I. Dawkowanie u dorosłych rozpoczyna się zwykle od 10-15 mg na dobę, z dawką podtrzymującą 15 mg, maksymalnie do 30 mg/dobę. U młodzieży (≥15 lat dla schizofrenii, ≥13 lat dla epizodów maniakalnych) dawkę początkową wprowadza się stopniowo (2 mg przez 2 dni, następnie 5 mg przez kolejne 2 dni), osiągając zalecaną dawkę 10 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg w wyjątkowych przypadkach. Leczenie epizodów maniakalnych u młodzieży nie powinno przekraczać 12 tygodni ze względu na ryzyko działań niepożądanych, takich jak objawy pozapiramidowe, senność, zmęczenie i przyrost masy ciała. Aripilek nie jest zalecany u dzieci poniżej 15 lat w schizofrenii, poniżej 13 lat w ChAD oraz u dzieci i młodzieży z drażliwością w zaburzeniach autystycznych i tikami w zespole Tourette’a.
arypiprazol, choroba afektywna dwubiegunowa typu I, dawka podtrzymująca, drażliwość w zaburzeniu autystycznym, działanie niepożądane, epizod maniakalny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, leczenie skojarzone, metabolizm arypiprazolu, monoterapia, nawrót epizodu maniakalnego, niewydolność wątroby, objawy pozapiramidowe, podanie doustne, roztwór doustny, schizofrenia, tiki w zespole Tourette’a, wywiad medyczny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie autystyczne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół Tourette’a - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Asduter 10 mg
Produkt leczniczy Asduter zawiera arypiprazol w dawce 10 mg i może wywierać niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Mechanizm działania obejmuje oddziaływanie na ośrodkowy układ nerwowy, prowadzące do zaburzeń świadomości i czujności, oraz na układ wzrokowy, powodując zaburzenia percepcji wzrokowej. Do najistotniejszych działań niepożądanych wpływających na bezpieczeństwo prowadzenia pojazdów należą sedacja, senność, omdlenia, niewyraźne widzenie oraz diplopia. Lekarz powinien szczegółowo poinformować pacjenta o tych ryzykach, dostosowując przekaz do indywidualnych cech pacjenta, takich jak wiek, współistniejące choroby, stosowane leki oraz dawka leku (10 mg), a także określić czasowe ograniczenia w prowadzeniu pojazdów, szczególnie na początku terapii.
arypiprazol, charakterystyka produktu leczniczego, diplopia, działanie niepożądane, farmakoterapia, interakcja lekowa, metabolizm arypiprazolu, niewyraźne widzenie, obniżony poziom czuwania, omdlenie, ośrodkowy układ nerwowy, sedacja, utrata przytomności, wydłużony czas reakcji, zaburzenie ostrości wzroku, zaburzenie percepcji wzrokowej, zaburzenie świadomości, zawroty głowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Explemed 30 mg
Lek Explemed, zawierający arypiprazol, jest dostępny w dawkach 10 mg, 15 mg i 30 mg w formie tabletek doustnych. Dawkowanie powinno być dostosowane do wskazań klinicznych, wieku pacjenta oraz współistniejących czynników wpływających na metabolizm leku. W leczeniu schizofrenii u dorosłych zalecana dawka początkowa wynosi 10-15 mg/dobę, z dawką podtrzymującą 15 mg/dobę i maksymalną 30 mg/dobę. W przypadku epizodów maniakalnych w ChAD typu I dawka początkowa i podtrzymująca to 15 mg/dobę, z maksymalną dawką 30 mg/dobę. U młodzieży z schizofrenią (≥15 lat) i epizodami maniakalnymi (≥13 lat) leczenie rozpoczyna się od 2 mg/dobę przez 2 dni, następnie 5 mg/dobę przez kolejne 2 dni, aż do dawki docelowej 10 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg/dobę w wyjątkowych przypadkach. Stopniowe zwiększanie dawki wymaga zastosowania innego produktu zawierającego arypiprazol, gdyż tabletki Explemed nie umożliwiają titracji. Arypiprazol nie jest zalecany u dzieci poniżej 15 lat (schizofrenia) i 13 lat (ChAD) z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
arypiprazol, choroba afektywna dwubiegunowa typu I, dawka podtrzymująca, działanie niepożądane, epizod maniakalny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, interakcja lekowa, leczenie skojarzone, metabolizm arypiprazolu, monoterapia, nadzór kliniczny, nawrót epizodu maniakalnego, objawy pozapiramidowe, populacja pediatryczna, schizofrenia, senność, stan kliniczny, terapia skojarzona, wywiad medyczny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Apra-swift 10 mg
Apra-swift, zawierający arypiprazol w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (10 mg, 15 mg, 30 mg), jest stosowany w leczeniu schizofrenii oraz epizodów maniakalnych w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I u dorosłych i młodzieży. Dawkowanie rozpoczyna się zwykle od 10-15 mg/dobę u dorosłych i 2 mg (stopniowo zwiększane do 10 mg/dobę) u młodzieży, z dawką podtrzymującą 15 mg/dobę dla dorosłych i 10 mg/dobę dla młodzieży. Maksymalna dawka dobowa wynosi 30 mg, choć u młodzieży z epizodami maniakalnymi dawka powyżej 10 mg/dobę wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko działań niepożądanych, takich jak objawy pozapiramidowe, senność i przyrost masy ciała. Lek można stosować niezależnie od posiłków, a tabletki ulegające rozpadowi stanowią alternatywę dla pacjentów z trudnościami w połykaniu.
arypiprazol, choroba afektywna dwubiegunowa, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, cytochrom CYP2D6, cytochrom CYP3A4, dysfagia, działanie niepożądane, epizod maniakalny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, leczenie skojarzone, metabolizm arypiprazolu, monoterapia, objawy pozapiramidowe, profilaktyka nawrotów, przyrost masy ciała, schizofrenia, senność, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I - Leksykon leków
Interakcje leku – Asduter 30 mg
Arypiprazol wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Silne inhibitory CYP2D6 (np. chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) zwiększają AUC arypiprazolu o 107%, co wymaga zmniejszenia dawki o około połowę. Podobnie silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV) podnoszą AUC o 63% i Cmax o 37%, również wskazując na konieczność redukcji dawki o połowę. Z kolei induktory CYP3A4 (karbamazepina, ryfampicyna, fenytoina i inne) obniżają AUC o 73% i Cmax o 68%, co wymaga podwojenia dawki arypiprazolu. Słabe inhibitory CYP3A4 (diltiazem) i CYP2D6 (escytalopram) powodują niewielkie zwiększenie stężenia leku, zwykle bez konieczności modyfikacji dawki. Famotydyna zmniejsza szybkość wchłaniania arypiprazolu, jednak bez znaczenia klinicznego. Nie obserwuje się istotnych zmian stężeń arypiprazolu podczas stosowania walproinianu, litu czy lamotryginy.
antagonista receptora H2, chinidyna, CYP2D6, CYP3A4, dehydroarypiprazol, diltiazem, efawirenz, escytalopram, famotydyna, fenobarbital, fenytoina, fluoksetyna, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, lamotrygina, lek przeciwnadciśnieniowy, lek serotoninergiczny, lek wydłużający odstęp QT, metabolizm arypiprazolu, newirapina, ośrodkowy układ nerwowy, paroksetyna, prymidon, receptor alfa1-adrenergiczny, ryfabutyna, ryfampicyna, schizofrenia, sole litu, SSRI/SNRI, walproinian, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie schizoafektywne, zespół serotoninowy, ziele dziurawca - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aryfrenix 15 mg
Lek Aryfrenix zawiera arypiprazol i jest dostępny w dawkach 15 mg oraz 30 mg w formie tabletek. Dawkowanie u dorosłych zależy od wskazania: w schizofrenii dawka początkowa wynosi 10-15 mg/dobę, dawka podtrzymująca 15 mg/dobę, a maksymalna dawka to 30 mg/dobę, podawane raz dziennie niezależnie od posiłków. W epizodach maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I zalecana dawka początkowa i podtrzymująca to 15 mg/dobę, z możliwością stosowania w monoterapii lub terapii skojarzonej. U młodzieży (≥15 lat w schizofrenii, ≥13 lat w epizodach maniakalnych) leczenie rozpoczyna się od 2 mg/dobę (roztwór doustny) stopniowo zwiększanej do 10 mg/dobę, z maksymalną dawką 30 mg/dobę. W leczeniu epizodów maniakalnych u młodzieży czas terapii nie powinien przekraczać 12 tygodni, a dawki powyżej 10 mg stosuje się tylko wyjątkowo ze względu na ryzyko działań niepożądanych, takich jak objawy pozapiramidowe, senność, zmęczenie i przyrost masy ciała. Aryfrenix nie jest zalecany u dzieci poniżej 15 lat w schizofrenii i poniżej 13 lat w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
arypiprazol, cytochrom CYP2D6, cytochrom CYP3A4, dawka początkowa, dawka podtrzymująca, dysfagia, epizod maniakalny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, metabolizm arypiprazolu, monoterapia, nawrót epizodu maniakalnego, objawy pozapiramidowe, roztwór doustny, schizofrenia, senność, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, terapia skojarzona, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Aripiprazole Medical Valley 30 mg
Arypiprazol, metabolizowany głównie przez enzymy CYP2D6 i CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne wymagające dostosowania dawkowania. Silne inhibitory CYP2D6 (np. chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) zwiększają AUC arypiprazolu o 107%, jednocześnie obniżając AUC i Cmax aktywnego metabolitu dehydroarypiprazolu o 32% i 47%, co wymaga zmniejszenia dawki arypiprazolu o około połowę. Silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV) podnoszą AUC i Cmax arypiprazolu odpowiednio o 63% i 37%, a dehydroarypiprazolu o 77% i 43%, również wskazując na konieczność redukcji dawki o połowę. Z kolei silne induktory CYP3A4 (karbamazepina, ryfampicyna, fenytoina) obniżają Cmax i AUC arypiprazolu o 68% i 73%, co wymaga podwojenia dawki. U pacjentów z obniżoną aktywnością CYP2D6 jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 może prowadzić do znacznego wzrostu stężenia arypiprazolu, co wymaga szczególnej ostrożności i modyfikacji dawkowania. Po zakończeniu terapii inhibitorami lub induktorami CYP dawkę arypiprazolu należy odpowiednio dostosować do poziomu sprzed terapii skojarzonej.
aktywny metabolit, antagonista receptora H2, arypiprazol, badanie in vitro, chinidyna, CYP2C19, CYP2C9, CYP3A4, cytochrom P450, dehydroarypiprazol, diltiazem, działanie niepożądane, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym CYP1A, enzym CYP2D6, escytalopram, famotydyna, farmakokinetyka arypiprazolu, fenobarbital, fenytoina, fluoksetyna, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, kwas żołądkowy, lamotrygina, lek przeciwnadciśnieniowy, lek serotoninergiczny, metabolizm arypiprazolu, monoterapia, newirapina, OUN, paroksetyna, prymidon, receptor adrenergiczny alfa1, ryfabutyna, ryfampicyna, schizofrenia, sedacja, SNRI, sole litu, SSRI, substancja czynna, substrat CYP2D6, walproinian, zaburzenie schizoafektywne, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aribit ODT 30 mg
Aribit ODT, zawierający arypiprazol w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, stosowany jest w leczeniu schizofrenii oraz epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I. U dorosłych pacjentów dawka początkowa w schizofrenii wynosi 10-15 mg/dobę, z dawką podtrzymującą 15 mg/dobę i maksymalną do 30 mg/dobę. W epizodach maniakalnych zalecana dawka początkowa i podtrzymująca to 15 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg/dobę. U młodzieży (≥15 lat dla schizofrenii, ≥13 lat dla epizodów maniakalnych) dawka początkowa jest stopniowo zwiększana od 2 mg do 10 mg/dobę, z maksymalną dawką 30 mg/dobę, jednak dawki powyżej 10 mg są stosowane tylko wyjątkowo ze względu na ryzyko działań niepożądanych, takich jak objawy pozapiramidowe, senność i przyrost masy ciała. Leczenie epizodów maniakalnych u młodzieży nie powinno przekraczać 12 tygodni. Nie zaleca się stosowania Aribit ODT u dzieci poniżej 13 lat (epizody maniakalne) i poniżej 15 lat (schizofrenia) z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
Aribit ODT, arypiprazol, dawka podtrzymująca, dysfagia, działanie niepożądane, epizod maniakalny, epizod manii, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, leczenie schizofrenii, metabolizm arypiprazolu, monoterapia, objaw pozapiramidowy, podeszły wiek, schizofrenia, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, terapia skojarzona, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Arpixor 15 mg
Arpixor, zawierający arypiprazol, jest dostępny w tabletkach o dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg oraz 30 mg, z możliwością podziału tabletek 10 mg, 20 mg i 30 mg na równe części, co ułatwia dostosowanie dawkowania. W leczeniu schizofrenii zaleca się dawkę początkową 10-15 mg/dobę, dawkę podtrzymującą 15 mg/dobę oraz maksymalną dawkę dobową 30 mg. Skuteczność obserwuje się w zakresie 10-30 mg/dobę, choć dawki powyżej 15 mg nie wykazują istotnego wzrostu efektywności u większości pacjentów. W terapii epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I dawka początkowa i podtrzymująca wynosi 15 mg/dobę, z maksymalną dawką 30 mg/dobę, stosowaną zarówno w monoterapii, jak i terapii skojarzonej. Dawkowanie należy dostosować indywidualnie, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku (≥65 lat), u których zaleca się niższą dawkę początkową ze względu na zwiększoną wrażliwość. Nie jest wskazane stosowanie Arpixoru u dzieci i młodzieży.
arypiprazol, choroba afektywna dwubiegunowa, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, cytochrom CYP3A4, dawka początkowa, dawka podtrzymująca, epizod maniakalny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, laktoza jednowodna, metabolizm arypiprazolu, monoterapia, nawrót epizodu maniakalnego, nietolerancja laktozy, pacjent w podeszłym wieku, schizofrenia, stężenie terapeutyczne, terapia złożona, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Arpixor 30 mg
Arpixor, zawierający arypiprazol, jest dostępny w tabletkach o dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg oraz 30 mg i stosowany doustnie raz na dobę, niezależnie od posiłków. W leczeniu schizofrenii dawka początkowa wynosi 10-15 mg/dobę, dawka podtrzymująca 15 mg/dobę, a maksymalna 30 mg/dobę. W terapii epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I dawka początkowa to 15 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg/dobę. W profilaktyce nawrotów maniakalnych stosuje się kontynuację ustalonej dawki, maksymalnie do 30 mg/dobę. Tabletki 10 mg, 20 mg i 30 mg można dzielić na równe dawki, co ułatwia indywidualizację terapii, natomiast tabletki 15 mg nie są przeznaczone do łamania mimo obecności linii podziału.
arypiprazol, dawka początkowa, dawka podtrzymująca, epizod maniakalny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, metabolizm arypiprazolu, monoterapia, podanie doustne, schizofrenia, substancja czynna, terapia złożona, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zapobieganie nawrotom - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Apra-swift 30 mg
Apra-swift, zawierający arypiprazol w dawkach 10 mg, 15 mg oraz 30 mg w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, jest stosowany w leczeniu schizofrenii oraz epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I. U dorosłych z schizofrenią zalecana dawka początkowa wynosi 10-15 mg/dobę, z dawką podtrzymującą 15 mg/dobę i maksymalną do 30 mg/dobę. W leczeniu epizodów maniakalnych dawka początkowa to 15 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg/dobę. U młodzieży (≥15 lat) ze schizofrenią dawka początkowa to stopniowo zwiększane 2 mg przez 2 dni, następnie 5 mg przez 2 dni, aż do 10 mg/dobę, z maksymalną dawką 30 mg/dobę. W terapii epizodów maniakalnych u młodzieży (≥13 lat) dawka początkowa wynosi 2 mg przez 2 dni, następnie 5 mg przez 2 dni, docelowo 10 mg/dobę, z maksymalnym czasem leczenia do 12 tygodni i dawką maksymalną 10 mg/dobę (wyjątkowo 30 mg/dobę pod ścisłym nadzorem klinicznym). Dawki powyżej 10 mg/dobę u młodzieży wiążą się ze zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych, takich jak objawy pozapiramidowe, senność, zmęczenie i przyrost masy ciała.
arypiprazol, dysfagia, działanie niepożądane, epizod maniakalny, epizod manii, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor cytochromu CYP3A4, leczenie skojarzone, metabolizm arypiprazolu, monoterapia, nadzór kliniczny, objawy pozapiramidowe, profilaktyka nawrotów epizodów maniakalnych, schizofrenia, senność, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zwiększenie masy ciała