schizofrenia
Schizofrenia to poważne, przewlekłe zaburzenie psychiczne charakteryzujące się zakłóceniami w postrzeganiu rzeczywistości, myśleniu i zachowaniu. Choroba dotyka około 1% populacji na całym świecie, a jej pierwsze objawy najczęściej pojawiają się między 16 a 30 rokiem życia.
Główne objawy schizofrenii dzieli się na pozytywne (wytwórcze) – halucynacje, urojenia, dezorganizacja mowy i zachowania; oraz negatywne – spłycenie afektu, abulia, anhedonia, alogia, asocjalność. Wyróżnia się również objawy poznawcze, obejmujące zaburzenia pamięci roboczej, uwagi i funkcji wykonawczych, które znacząco wpływają na funkcjonowanie społeczne i zawodowe pacjentów.
Etiologia schizofrenii ma charakter wieloczynnikowy i obejmuje predyspozycje genetyczne, zaburzenia neurorozwojowe, zmiany neurochemiczne (głównie w układzie dopaminergicznym i glutaminergicznym), a także wpływ czynników środowiskowych, takich jak stres, urazy okołoporodowe czy używanie substancji psychoaktywnych.
Leczenie schizofrenii opiera się na farmakoterapii z wykorzystaniem leków przeciwpsychotycznych (klasycznych i atypowych), interwencjach psychospołecznych oraz terapii poznawczo-behawioralnej. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie kompleksowego leczenia znacząco poprawia rokowanie i jakość życia pacjentów, zmniejszając ryzyko nawrotów i hospitalizacji.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zoloft
Podczas terapii sertraliną należy zwrócić szczególną uwagę na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego (SS) oraz złośliwego zespołu neuroleptycznego (NMS), zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych, inhibitorów MAO, opioidów czy leków przeciwpsychotycznych. Zaleca się ostrożność przy zmianie terapii z innych SSRI, szczególnie z fluoksetyny, ze względu na brak danych dotyczących optymalnego odstępu czasowego. Sertralina może wydłużać odstęp QTc, co potwierdzono badaniami u zdrowych ochotników, dlatego u pacjentów z chorobami serca, hipokaliemią, hipomagnezemią, rzadkoskurczem lub stosujących inne leki wydłużające QTc należy zachować szczególną ostrożność. Ponadto, u pacjentów z historią manii lub hipomanii, schizofrenią, niestabilną padaczką lub podwyższonym ryzykiem samobójstw (zwłaszcza poniżej 25. roku życia) konieczna jest ścisła obserwacja kliniczna, a w przypadku wystąpienia objawów maniakalnych lub napadów padaczkowych sertralina powinna być odstawiona.
akatyzja, cukrzyca, częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, depresja, dziurawiec zwyczajny, fałszywie dodatni wynik testu immunologicznego, hiponatremia, jaskra zamkniętego kąta, krwotok poporodowy, mania i hipomania, marskość wątroby, myśli samobójcze, napad padaczkowy, nieprawidłowe krwawienie, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, schizofrenia, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia seksualne, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aripiprazole Aurovitas 15 mg
Aripiprazole Aurovitas jest dostępny w tabletkach o mocy 15 mg i 30 mg, stosowany w leczeniu schizofrenii, epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I oraz zapobieganiu nawrotom tych epizodów. Dawkowanie u dorosłych rozpoczyna się zwykle od 10-15 mg/dobę, z dawką podtrzymującą 15 mg/dobę i maksymalną dawką 30 mg/dobę. U młodzieży powyżej 15 lat ze schizofrenią dawka początkowa wynosi 2 mg/dobę (roztwór doustny) stopniowo zwiększana do 10 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg/dobę w wyjątkowych przypadkach. W leczeniu epizodów maniakalnych u młodzieży ≥13 lat dawka początkowa to 2 mg/dobę, zwiększana do 10 mg/dobę, z maksymalnym czasem terapii do 12 tygodni; dawki powyżej 10 mg wiążą się z większym ryzykiem działań niepożądanych, takich jak objawy pozapiramidowe, senność i przyrost masy ciała. Lek nie jest zalecany u dzieci poniżej 13 lat (epizody maniakalne) i poniżej 15 lat (schizofrenia) ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
aripiprazole aurovitas, arypiprazol, drażliwość, dysfagia, działanie niepożądane, epizod maniakalny, induktor cytochromu CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor cytochromu CYP3A4, leczenie skojarzone, monoterapia, niewydolność wątroby, objawy pozapiramidowe, schizofrenia, senność, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, terapia skojarzona, tik, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie autystyczne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół Tourette’a, zmęczenie, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Asduter
Arypiprazol wykazuje opóźniony początek działania, z poprawą stanu klinicznego obserwowaną po kilku dniach do tygodniach terapii, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia lub przy zmianie dawki. Konieczne jest monitorowanie ryzyka zachowań samobójczych, szczególnie u pacjentów z chorobami psychicznymi. Lek należy stosować ostrożnie u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi (np. zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia), nadciśnieniem tętniczym, stanami predysponującymi do niedociśnienia oraz u pacjentów z ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). W badaniach klinicznych częstość wydłużenia odstępu QT była porównywalna z placebo, jednak zaleca się ostrożność u pacjentów z rodzinnym wywiadem wydłużenia QT. Należy również monitorować objawy dyskinez późnych oraz pozapiramidowe, takie jak akatyzja i parkinsonizm, zwłaszcza u pacjentów pediatrycznych, z możliwością konieczności redukcji dawki lub odstawienia leku.
akatyzja, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba sercowo-naczyniowa, dysfagia, dyskineza późna, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, krążenie mózgowe, kwasica ketonowa, mioglobinuria, nadciśnienie tętnicze, nadzór kliniczny, napad drgawkowy, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność autonomicznego układu nerwowego, niewydolność serca, objaw pozapiramidowy, obserwacja kliniczna, ostra niewydolność nerek, parkinsonizm, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, reakcja nadwrażliwości, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, sztywność mięśniowa, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie świadomości, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenie osobowości schizotypowe – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Schizotypowe zaburzenie osobowości (STPD) charakteryzuje się stabilnym, przewlekłym przebiegiem z objawami utrzymującymi się przez całe życie, choć ich nasilenie może się zmieniać. Występuje rzadko, z częstością około 0,044% populacji, a ryzyko konwersji do schizofrenii wynosi od 20% do 40%, zależnie od czasu obserwacji. Najtrwalsze symptomy to paranoja i nietypowe doświadczenia percepcyjne. Czynniki zwiększające ryzyko progresji do schizofrenii obejmują wysoki genetyczny wskaźnik ryzyka (FGRSSZ), płeć męską, młody wiek diagnozy oraz hospitalizację w momencie rozpoznania. Z kolei współistniejące zaburzenia, takie jak duża depresja, ASD i ADHD, mogą obniżać to ryzyko. STPD wiąże się z istotnymi deficytami funkcjonalnymi, w tym ograniczeniami edukacyjnymi, bezrobociem, samotnością oraz zwiększonym ryzykiem używania substancji psychoaktywnych, zachowań autoagresywnych i samobójstw.
ADHD, autoagresja, duża depresja, funkcje poznawcze, hospitalizacja psychiatryczna, myśli samobójcze, objawy depresyjne, olanzapina, paranoja, podwójna diagnoza, remisja, risperidon, schizofrenia, schizotypowe zaburzenie osobowości, spektrum schizofrenii, substancje psychoaktywne, trening umiejętności społecznych, zaburzenia percepcji, zaburzenia spektrum autyzmu, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie psychotyczne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Torendo Q-Tab 1 mg 1 mg
Torendo Q-Tab to preparat zawierający rysperydon w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, dostępny w dawkach 1 mg i 2 mg, co ułatwia podawanie pacjentom z dysfagią. Lek jest wskazany przede wszystkim w leczeniu schizofrenii, zarówno w fazie ostrej, jak i w terapii podtrzymującej, skutecznie kontrolując objawy pozytywne (omamy, urojenia, dezorganizacja myślenia) oraz negatywne (spłycenie afektu, wycofanie społeczne). Ponadto, Torendo Q-Tab znajduje zastosowanie w leczeniu epizodów maniakalnych o umiarkowanym do ciężkiego nasileniu w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, redukując objawy takie jak podwyższony nastrój, wzmożony napęd psychoruchowy, przyspieszenie toku myślenia oraz zmniejszona potrzeba snu.
DSM-IV, dysfagia, działania psychospołeczne, epizod maniakalny, farmakoterapia, metoda niefarmakologiczna, napęd psychoruchowy, neurologia dziecięca, objawy negatywne schizofrenii, objawy pozytywne schizofrenii, obniżona sprawność intelektualna, otępienie alzheimerowskie, program terapeutyczny, psychiatria dziecięca i młodzieżowa, rysperydon, schizofrenia, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, terapia behawioralna, trening umiejętności społecznych, uporczywa agresja, upośledzenie umysłowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie zachowania - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Abilium 10 mg
Arypiprazol, klasyfikowany jako lek psycholeptyczny z grupy innych leków przeciwpsychotycznych (kod ATC: N05AX12), wykazuje złożony mechanizm działania jako częściowy agonista receptorów dopaminowych D2 i serotoninowych 5HT1a oraz antagonista receptorów 5HT2a. Jego skuteczność w leczeniu schizofrenii i zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych, obejmujących zarówno dorosłych, jak i młodzież. W badaniach tych arypiprazol wykazał istotną poprawę objawów psychotycznych oraz maniakalnych, a także skutecznie zapobiegał nawrotom choroby. W 52-tygodniowym badaniu porównawczym z haloperydolem odsetek pacjentów utrzymujących odpowiedź na leczenie wynosił 77% dla arypiprazolu i 73% dla haloperydolu, przy jednoczesnej przewadze arypiprazolu w skalach PANSS i MADRS. W leczeniu młodzieży (13-17 lat) wykazano istotne zmniejszenie nawrotów schizofrenii (19,39% vs 37,5% placebo, HR=0,461). Arypiprazol charakteryzuje się korzystnym profilem metabolicznym, z niskim ryzykiem przyrostu masy ciała (13% pacjentów z przyrostem ≥7% masy ciała vs 33% dla olanzapiny) oraz brakiem istotnych zmian lipidogramu i niskim ryzykiem hiperprolaktynemii (0,3% vs 0,2% placebo).
antagonista receptora, częściowy agonista, epizod maniakalny, epizod mieszany, hiperaktywność dopaminergiczna, hiperprolaktynemia, nawrót choroby, objawy negatywne schizofrenii, objawy pozapiramidowe, objawy pozytywne schizofrenii, objawy psychotyczne, populacja pediatryczna, powinowactwo receptorowe, profil farmakodynamiczny, receptor adrenergiczny alfa 1, receptor dopaminowy D2, receptor histaminowy H1, receptor serotoninowy 5HT1a, receptor serotoninowy 5HT2a, schizofrenia, skala MADRS, stabilizator nastroju, terapia skojarzona, układ dopaminergiczny, układ serotoninergiczny, wychwyt zwrotny serotoniny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie autystyczne, zaburzenie nastroju, zaburzenie psychiczne, zespół Tourette’a - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Recigar
Produkt leczniczy Recigar zawierający 1,5 mg cytyzyny jest wskazany wyłącznie dla pacjentów zdecydowanych na całkowite zaprzestanie palenia tytoniu. Należy unikać jednoczesnego stosowania Recigar i kontynuacji palenia lub innych źródeł nikotyny ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych nikotynowych. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze), zaburzeniami endokrynologicznymi (np. guz chromochłonny nadnerczy, nadczynność tarczycy, cukrzyca), chorobami układu pokarmowego (np. choroba wrzodowa, refluks) oraz zaburzeniami psychicznymi, w tym schizofrenią. Ponadto, zaprzestanie palenia może wpływać na metabolizm leków metabolizowanych przez cytochrom CYP1A2, prowadząc do wzrostu ich stężenia w osoczu, co jest istotne klinicznie zwłaszcza dla leków o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak teofilina, takryna, klozapina i ropinirol.
choroba Alzheimera, choroba niedokrwienna serca, choroba Parkinsona, choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa żołądka, cukrzyca, cytochrom CYP1A2, depresja, fenyloalanina, fenyloketonuria, flekainid, fluwoksamina, guz chromochłonny nadnerczy, imipramina, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, klomipramina, klozapina, lek antyarytmiczny, lek przeciwpsychotyczny, lek trójpierścieniowy przeciwdepresyjny, miażdżyca tętnic, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niewydolność serca, obniżenie nastroju, olanzapina, opioid, pentazocyna, POChP, ropinirol, schizofrenia, teofilina, zaburzenie psychiczne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bonogren
Bonogren 100 mg, zawierający kwetiapinę (fumaranu kwetiapiny), wymaga indywidualnej oceny profilu bezpieczeństwa u pacjentów, ze względu na szerokie spektrum wskazań i ryzyko działań niepożądanych. Kwetiapina nie jest zalecana u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z powodu braku danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa oraz zwiększonego ryzyka działań niepożądanych, takich jak wzrost apetytu, hiperprolaktynemia, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia, objawy pozapiramidowe, drażliwość oraz wzrost ciśnienia tętniczego. U młodych dorosłych (<25 lat) obserwuje się zwiększone ryzyko zachowań samobójczych (3,0% vs 0% placebo). Kwetiapina może powodować pogorszenie profilu metabolicznego (przyrost masy ciała, hiperglikemia, zmiany lipidowe), objawy pozapiramidowe, akatyzję, sedację, niedociśnienie ortostatyczne, zespół bezdechu sennego oraz ciężką neutropenię (granulocyty <0,5 x 10⁹/l). Monitorowanie parametrów metabolicznych, liczby neutrofilów (przerwanie leczenia przy ANC <1,0 x 10⁹/l) oraz stanu klinicznego jest niezbędne. Należy zachować ostrożność u pacjentów z chorobami układu krążenia, padaczką, ryzykiem zespołu serotoninowego, a także przy jednoczesnym stosowaniu induktorów enzymów wątrobowych (np. karbamazepina, fenytoina).
agranulocytoza, akatyzja, bezdech senny, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Parkinsona, ciężka depresja, ciśnienie tętnicze krwi, dysfagia, dyskineza późna, eozynofilia, fumaran kwetiapiny, hiperglikemia, jaskra, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, kwetiapina, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, nietolerancja galaktozy, objawy pozapiramidowe, przerost gruczołu krokowego, reakcja polekowa z eozynofilią, receptor muskarynowy, remisja, ryzyko samobójstwa, schizofrenia, stężenie glukozy we krwi, stężenie prolaktyny, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, triglicerydy, walproinian sodu, wydłużenie odstępu QT, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zatrzymanie moczu, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Olanzapin Krka 10 mg
Olanzapin Krka to lek przeciwpsychotyczny w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, dostępny w dawkach 5 mg, 7,5 mg, 10 mg, 15 mg oraz 20 mg, co pozwala na precyzyjne dostosowanie terapii. Wskazany jest w leczeniu schizofrenii u dorosłych, zarówno w fazie początkowej, jak i w leczeniu podtrzymującym u pacjentów z pozytywną odpowiedzią na terapię. Ponadto, lek znajduje zastosowanie w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym, gdzie stosowany jest w leczeniu epizodów manii o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego oraz w profilaktyce nawrotów u pacjentów, którzy dobrze reagowali na olanzapinę w fazie manii. Tabletki charakteryzują się żółtym, marmurkowym wyglądem, różną średnicą (od 5,5 mm do 10 mm) oraz zawartością aspartamu proporcjonalną do dawki (od 0,50 mg do 2,00 mg), co jest istotne u pacjentów z fenyloketonurią.
aspartam, choroba współistniejąca, dysfagia, epizod manii, fenyloketonuria, lek przeciwpsychotyczny, nasilenie objawów, odpowiedź na leczenie, olanzapina, schizofrenia, stan maniakalny, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, terapia podtrzymująca, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zapobieganie nawrotom - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Arpixor 20 mg
Arypiprazol, substancja czynna leku Arpixor, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy psycholeptyków (kod ATC: N05AX12), wykazującym unikatowy mechanizm działania jako częściowy agonista receptorów dopaminowych D2 i serotoninowych 5HT1a oraz antagonista receptorów 5HT2a. Jego złożone powinowactwo do receptorów dopaminowych (D2, D3, D4), serotoninowych (5HT1a, 5HT2a, 5HT2c, 5HT7), adrenergicznych alfa-1 oraz histaminowych H1, a także umiarkowane działanie na wychwyt zwrotny serotoniny, tłumaczy skuteczność w leczeniu schizofrenii i epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I. Dawkowanie w zakresie 0,5-30 mg/dobę wykazuje zależne od dawki zmniejszenie wiązania ligandu receptora D2/D3 w jądrze ogoniastym i skorupie, potwierdzone badaniami PET. W badaniach klinicznych arypiprazol wykazał istotną skuteczność w redukcji objawów schizofrenii (n=1228) oraz w zapobieganiu nawrotom choroby (34% vs 57% placebo), a także w leczeniu epizodów maniakalnych i jako terapia uzupełniająca w zaburzeniu dwubiegunowym, obniżając ryzyko nawrotu manii o 65% (współczynnik ryzyka 0,35).
antagonizm, arypiprazol, częściowy agonizm, epizod maniakalny, epizod maniakalny mieszany, hiperaktywność dopaminergiczna, hiperprolaktynemia, hipoaktywność dopaminergiczna, hipoprolaktynemia, leczenie uzupełniające, lek przeciwpsychotyczny, objawy psychotyczne, pozytonowa tomografia emisyjna, receptor adrenergiczny alfa 1, receptor dopaminowy D2, receptor dopaminowy D4, receptor histaminowy H1, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy 5HT1a, receptor serotoninowy 5HT2a, receptor serotoninowy 5HT2c, receptor serotoninowy 5HT7, schizofrenia, skala CGI-BP, skala manii Younga, skala Montgomery-Åsberg, skala PANSS, stabilizator nastroju, wychwyt zwrotny serotoniny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Mirtor
Mirtor (mirtazapina) w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej wymaga szczególnej ostrożności klinicznej, zwłaszcza u pacjentów poniżej 18. roku życia, ze względu na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych i agresji. U dorosłych poniżej 25 lat również obserwuje się podwyższone ryzyko samobójstw, szczególnie na początku terapii i przy zmianie dawkowania, co wymaga ścisłego monitorowania. W trakcie leczenia należy zwracać uwagę na objawy zahamowania czynności szpiku kostnego, takie jak gorączka czy ból gardła, które mogą wskazywać na agranulocytozę, zwłaszcza u pacjentów powyżej 65 lat. W przypadku żółtaczki leczenie należy natychmiast przerwać. U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności wątroby dawka 15 mg mirtazapiny powoduje zmniejszenie klirensu o około 35% i wzrost stężenia w osoczu o 55%. W przypadku umiarkowanych i ciężkich zaburzeń nerek (klirens kreatyniny <40 ml/min i ≤10 ml/min) klirens mirtazapiny zmniejsza się odpowiednio o 30% i 50%, a stężenie w osoczu wzrasta o 55% i 115%.
agranulocytoza, akatyzja, ciśnienie wewnątrzgałkowe, częstoskurcz komorowy, dławica piersiowa, działanie przeciwcholinergiczne, faza maniakalna, fenyloketonuria, hipomania, jaskra ostra, klirens kreatyniny, kontrola glikemii, lek hipoglikemizujący, lek przeciwdepresyjny, morfologia krwi, myśl samobójcza, napad padaczkowy, niedociśnienie tętnicze, niepokój psychoruchowy, organiczne uszkodzenie mózgu, pęcherzowe zapalenie skóry, przerost prostaty, remisja objawów, rumień wielopostaciowy, schizofrenia, tachykardia komorowa, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie psychotyczne, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół odstawienny, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – ABILIUM 5 mg
Preparat Abilium (arypiprazol) w formie kapsułek twardych stosowany jest raz na dobę, niezależnie od posiłków, z dawkowaniem dostosowanym do wskazań klinicznych, wieku pacjenta oraz odpowiedzi na leczenie. W leczeniu schizofrenii u dorosłych zalecana dawka początkowa wynosi 10-15 mg/dobę, z dawką podtrzymującą 15 mg/dobę, a maksymalna dawka nie powinna przekraczać 30 mg/dobę. W terapii epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I u dorosłych rekomenduje się dawkę 15 mg/dobę, z możliwością stosowania monoterapii lub leczenia skojarzonego. U młodzieży (≥15 lat) ze schizofrenią dawkę początkową stopniowo zwiększa się od 2 mg do 10 mg/dobę, a u młodzieży (≥13 lat) z epizodami maniakalnymi dawkę zwiększa się analogicznie do 10 mg/dobę, z maksymalnym czasem leczenia 12 tygodni. Dawki powyżej 10 mg/dobę u młodzieży wiążą się ze zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych, takich jak objawy pozapiramidowe, senność, zmęczenie i przyrost masy ciała, dlatego ich stosowanie wymaga ścisłej kontroli klinicznej.
arypiprazol, ChAD typu I, dawka podtrzymująca, działanie niepożądane, epizod maniakalny, kapsułka twarda, leczenie skojarzone, monoterapia, nawrót epizodu maniakalnego, objawy pozapiramidowe, roztwór doustny, schizofrenia, senność, zaburzenia autystyczne, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zespół Tourette’a, zmęczenie, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ryspolit 1 mg/ml
Ryspolit (rysperydon) w postaci roztworu doustnego 1 mg/ml wymaga indywidualnego dostosowania dawki w zależności od wskazania klinicznego, wieku pacjenta oraz współistniejących schorzeń. U dorosłych z schizofrenią leczenie rozpoczyna się od 2 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 4 mg drugiego dnia, a optymalna dawka wynosi 4-6 mg/dobę, przy czym dawki powyżej 10 mg/dobę zwiększają ryzyko objawów pozapiramidowych i nie są zalecane. U pacjentów w podeszłym wieku dawka początkowa to 0,5 mg dwa razy na dobę, z możliwością stopniowego zwiększania do 1-2 mg dwa razy na dobę. W epizodach maniakalnych dawka początkowa u dorosłych to 2 mg raz na dobę, z możliwością zwiększania do 6 mg/dobę. W przypadku uporczywej agresji w otępieniu dawka początkowa wynosi 0,25 mg dwa razy na dobę, z możliwością zwiększania do 1 mg dwa razy na dobę, a leczenie nie powinno przekraczać 6 tygodni. Dzieci i młodzież (5-18 lat) o masie ciała ≥50 kg rozpoczynają terapię od 0,5 mg raz na dobę, a o masie <50 kg od 0,25 mg raz na dobę, z odpowiednim stopniowym zwiększaniem dawki. Ryspolit nie jest zalecany u dzieci poniżej 5 lat oraz u osób poniżej 18 roku życia ze względu na brak wystarczających danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa.
akatyzja, bezsenność, choroba afektywna dwubiegunowa, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, frakcja przeciwpsychotyczna, lek przeciwpsychotyczny, nadmierna potliwość, nudność, objawy pozapiramidowe, objawy psychotyczne, otępienie w chorobie Alzheimera, parkinsonizm, roztwór doustny, ruchy mimowolne, rysperydon, schizofrenia, uporczywa agresja, wymioty, zaburzenia zachowania, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół odstawienny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Kwetina 25 mg
Kwetiapina, atypowy lek przeciwpsychotyczny z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepiny (kod ATC: N05AH04), wykazuje unikalny mechanizm działania poprzez antagonizm receptorów serotoninergicznych 5HT2 oraz dopaminergicznych D1 i D2, z przewagą blokady 5HT2, co przekłada się na skuteczność przeciwpsychotyczną i niższe ryzyko pozapiramidowych działań niepożądanych. Aktywny metabolit norkwetiapina dodatkowo hamuje transporter norepinefryny (NET) i działa jako częściowy agonista receptorów 5HT1A, co wspiera działanie przeciwdepresyjne. W badaniach klinicznych kwetiapina w dawkach od 75 do 800 mg/dobę wykazała skuteczność w leczeniu schizofrenii, epizodów maniakalnych oraz depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej, zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej z litem lub walproinianem sodu. W badaniach pediatrycznych (wiek 10-17 lat) dawki 400-800 mg/dobę były skuteczne w leczeniu schizofrenii i manii, choć skuteczność w depresji dwubiegunowej nie została potwierdzona. Okres półtrwania kwetiapiny wynosi około 7 godzin, jednak wiązanie z receptorami utrzymuje się do 12 godzin, co uzasadnia podawanie leku dwa razy na dobę.
akatyzja, antagonista receptora, atypowy lek przeciwpsychotyczny, choroba afektywna dwubiegunowa, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, haloperydol, katalepsja, kwetiapina, lek antycholinergiczny, lek przeciwpsychotyczny, lit w psychiatrii, niedoczynność tarczycy, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, receptor 5HT1A, receptor 5HT2, receptor benzodiazepinowy, receptor D2, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, schizofrenia, skala MADRS, skala PANSS, skala YMRS, sztywność mięśni, tomografia PET, transporter norepinefryny, walproinian sodu, zaburzenie schizoafektywne, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Olanzapina Viatris 20 mg
Olanzapina Viatris to lek przeciwpsychotyczny dostępny w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg oraz 20 mg. Preparat jest wskazany głównie do leczenia schizofrenii, zarówno w fazie ostrej, jak i w terapii długoterminowej podtrzymującej u pacjentów wykazujących odpowiedź kliniczną. Ponadto, olanzapina znajduje zastosowanie w leczeniu umiarkowanych do ciężkich epizodów manii w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej oraz w profilaktyce nawrotów tej choroby u pacjentów z wcześniejszą pozytywną odpowiedzią na leczenie. Forma tabletek ulegających rozpadowi jest szczególnie korzystna u pacjentów z trudnościami w połykaniu, obniżoną współpracą terapeutyczną, ryzykiem ukrywania lub wypluwania leku oraz w ostrych fazach choroby z nasilonymi objawami psychotycznymi.
aspartam, choroba afektywna dwubiegunowa, dysfagia, działanie niepożądane, epizod manii, fenyloalanina, fenyloketonuria, leczenie podtrzymujące, lek przeciwpsychotyczny, objaw psychotyczny, olanzapina, ostra faza schizofrenii, profilaktyka nawrotów, schizofrenia, tabletka ulegająca rozpadowi, zaburzenie psychiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenie osobowości schizoidalne – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Schizoidalne zaburzenie osobowości charakteryzuje się trwałym wzorcem izolacji społecznej oraz ograniczoną ekspresją emocjonalną w relacjach interpersonalnych. Diagnoza według DSM-5 wymaga spełnienia co najmniej 4 z 7 kryteriów, takich jak brak pragnienia bliskich relacji, preferowanie samotnych aktywności, obojętność na pochwały lub krytykę oraz spłaszczony afekt. Pacjenci często wykazują lęk przed intymnością, intelektualizują swoje doświadczenia i dystansują się emocjonalnie, co utrudnia nawiązanie relacji terapeutycznej. W opiece pielęgniarskiej kluczowe jest rozpoznanie izolacji społecznej, zaburzeń procesów myślowych, ryzyka samotności oraz nieefektywnego radzenia sobie, a także ustalenie celów takich jak bezpieczeństwo pacjenta, kontrola impulsów i rozwój umiejętności rozwiązywania problemów.
DSM-5, halucynacja, interdyscyplinarny zespół opieki zdrowotnej, izolacja społeczna, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwlękowy, psychoza, reaktywność emocjonalna, relacja terapeutyczna, remisja zaburzenia, restrukturyzacja poznawcza, schizofrenia, schizoidalne zaburzenie osobowości, technika zatrzymywania myśli, terapia grupowa, terapia oparta na uważności, terapia poznawczo-behawioralna, terapia rodzinna, terapia zajęciowa, umiejętności społeczne, urojenie - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Fluanxol 3 mg
Fluanxol (flupentyksol) w dawce 3 mg w postaci tabletek powlekanych jest klasycznym neuroleptykiem stosowanym w leczeniu schizofrenii. Substancja czynna, flupentyksol dichlorowodorek (3,504 mg na tabletkę), działa głównie poprzez blokadę receptorów dopaminergicznych w OUN, co przyczynia się do redukcji objawów psychotycznych. Tabletki mają charakterystyczny wygląd (okrągłe, dwustronnie wypukłe, ciemnożółte, oznaczone FI) i zawierają substancje pomocnicze, takie jak 30,6 mg laktozy jednowodnej oraz barwnik FD&C yellow #6 (E110), co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy lub nadwrażliwością na barwniki. Fluanxol jest wskazany zarówno w fazie ostrej schizofrenii, jak i w terapii podtrzymującej, mającej na celu zapobieganie nawrotom choroby.
choroba somatyczna, działanie niepożądane, flupentyksol, laktoza jednowodna, leczenie przeciwpsychotyczne, lek przeciwpsychotyczny, neuroleptyk klasyczny, nietolerancja laktozy, objawy negatywne, objawy psychotyczne, ośrodkowy układ nerwowy, ostra faza schizofrenii, pierwszy epizod psychotyczny, psychiatra, receptor dopaminergiczny, schizofrenia, tabletka powlekana, terapia podtrzymująca, terapia poznawczo-behawioralna, żółcień pomarańczowa - Leksykon substancji czynnych
Diazepam – Wskazania do stosowania
Diazepam, będący benzodiazepiną, wykazuje szerokie spektrum działania terapeutycznego, obejmujące leczenie objawowe zaburzeń lękowych, stanów silnego pobudzenia psychotycznego, alkoholowego zespołu abstynencyjnego (w tym delirium tremens), skurczów mięśni szkieletowych o różnej etiologii oraz spastyczności związanej z uszkodzeniami rdzenia kręgowego i neuronów wstawkowych. Ponadto, jest lekiem z wyboru w stanach padaczkowych, drgawkach gorączkowych i rzucawce ciężarnych. W premedykacji przed zabiegami chirurgicznymi i diagnostycznymi diazepam redukuje lęk i ułatwia procedury. Wskazania różnią się w zależności od postaci farmaceutycznej: tabletki (2 mg, 5 mg), zawiesina doustna (2 mg/5 ml), roztwór do wstrzykiwań (5 mg/ml, 10 mg/2 ml), mikrowlewka doodbytnicza (5 mg/2,5 ml, 10 mg/2,5 ml) oraz autostrzykawka (10 mg/2 ml) stosowana w zatruciach bojowymi środkami fosforoorganicznymi. Mikrowlewka doodbytnicza jest szczególnie użyteczna u dzieci i w warunkach przedszpitalnych, gdy dostęp dożylny jest utrudniony.
alkoholowy zespół abstynencyjny, atetoza, benzodiazepina, biodostępność, cewnikowanie serca, delirium tremens, depresja oddechowa, drgawki gorączkowe, endoskopia, kardiowersja, lek przeciwpadaczkowy, majaczenie alkoholowe, mikrowlewka doodbytnicza, napad lęku, obrażenie rdzenia kręgowego, paraplegia, pobudzenie psychotyczne, porażenie mózgowe, premedykacja, roztwór do wstrzykiwań, rzucawka ciężarnych, schizofrenia, sedacja, skurcz mięśni szkieletowych, spadek ciśnienia tętniczego, spastyczność, stan drgawkowy, stan lękowy, stan padaczkowy, tężec, zaburzenie czynnościowe, zaburzenie psychiczne, zatrucie bojowymi środkami trującymi, zawiesina doustna, zespół uogólnionej sztywności, związek fosforoorganiczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ketalar 50 50 mg/ml
Ketalar 50 to roztwór do wstrzykiwań zawierający ketaminę w stężeniu 50 mg/ml, stosowany jako anestetyk o złożonym mechanizmie działania. Lek jest przeciwwskazany u niemowląt poniżej 3. miesiąca życia ze względu na niedojrzałość enzymatyczną i ryzyko nieprzewidywalnych reakcji. Ponadto, nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką chorobą wieńcową, chorobą mięśnia sercowego, przebytym incydentem naczyniowo-mózgowym, rzucawką lub stanem zagrożenia rzucawką, a także u osób z zaburzeniami psychicznymi, zwłaszcza schizofrenią. Ketamina może zwiększać ciśnienie tętnicze, zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen oraz ciśnienie wewnątrzczaszkowe, co stanowi istotne ryzyko u pacjentów z wymienionymi schorzeniami. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u osób z nadwrażliwością na ketaminę lub składniki preparatu, ze względu na ryzyko reakcji anafilaktycznych.
benzodiazepina, chlorowodorek ketaminy, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, choroba współistniejąca, ciśnienie śródczaszkowe, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, dysfagia, efekt presyjny, nadciśnienie tętnicze, ośrodkowy układ nerwowy, parametr hemodynamiczny, pobudzenie psychoruchowe, powikłanie sercowo-naczyniowe, reakcja anafilaktyczna, rzucawka, schizofrenia, układ glutaminergiczny, układ serotoninergiczny, zaburzenie psychiczne, zaburzenie rytmu serca, zatrucie alkoholem, zdarzenie naczyniowo-mózgowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Kvelux SR 200 mg
Kwetiapina, substancja czynna leku Kvelux SR, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym o złożonym mechanizmie działania, wykazującym antagonistyczne powinowactwo do receptorów serotoninergicznych 5HT2 oraz dopaminergicznych D1 i D2, z przewagą blokady receptorów 5HT2, co przekłada się na jej skuteczność przeciwpsychotyczną i zmniejszone ryzyko pozapiramidowych działań niepożądanych. Aktywny metabolit norkwetiapina wykazuje dodatkowo działanie hamujące na transporter noradrenaliny oraz częściowe agonistyczne wobec receptorów 5HT1A, co może tłumaczyć jej efektywność przeciwdepresyjną. Kwetiapina w formie o przedłużonym uwalnianiu (SR) w dawkach dobowych 400-800 mg wykazuje potwierdzoną skuteczność w leczeniu schizofrenii, zaburzeń afektywnych dwubiegunowych (zarówno epizodów maniakalnych, jak i depresyjnych) oraz jako lek uzupełniający w ciężkim zaburzeniu depresyjnym, z korzystnym profilem bezpieczeństwa i minimalnym ryzykiem indukcji objawów pozapiramidowych.
akatyzja, atypowy lek przeciwpsychotyczny, ciężkie zaburzenie depresyjne, dyskineza, dystonia, działanie pozapiramidowe, działanie przeciwcholinergiczne, epizod depresyjny, epizod maniakalny, hormony tarczycy, lek normotymiczny, lek stabilizujący nastrój, niedoczynność tarczycy, norkwetiapina, objawy psychotyczne, receptor alfa-1-adrenergiczny, receptor alfa-2 adrenergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor serotoninergiczny, receptor serotoninowy 5HT1a, schizofrenia, skala Montgomery-Åsberg, skala PANSS, skala YMRS, transporter noradrenaliny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie dwubiegunowe, zaburzenie schizoafektywne, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Zypsila 20 mg
Lek Zypsila zawiera zyprazydon w postaci wodorosiarczanu i jest dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 20 mg, 40 mg, 60 mg oraz 80 mg. Wskazania do stosowania obejmują leczenie schizofrenii u dorosłych, zarówno w fazie ostrej, jak i w terapii podtrzymującej, dzięki działaniu na receptory dopaminergiczne i serotoninergiczne, co umożliwia kontrolę objawów pozytywnych i negatywnych. Ponadto Zypsila jest wskazana w leczeniu epizodów maniakalnych i mieszanych o umiarkowanej ciężkości w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego u dorosłych oraz dzieci i młodzieży w wieku 10-17 lat. Należy jednak zaznaczyć, że skuteczność w profilaktyce nawrotów choroby dwubiegunowej nie została jeszcze w pełni potwierdzona klinicznie.
epizod maniakalny i mieszany, laktoza, leczenie podtrzymujące, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, objawy pozytywne i negatywne, objawy psychotyczne, populacja pediatryczna, profilaktyka nawrotów, receptory dopaminergiczne i serotoninergiczne, schizofrenia, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zyprazydon, zyprazydon wodorosiarczan - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ketilept retard 200 mg
Kwetiapina, atypowy lek przeciwpsychotyczny z grupy pochodnych diazepiny, wykazuje złożony mechanizm działania poprzez antagonizm receptorów 5HT2, D1 i D2, z przewagą blokady receptorów serotoninowych nad dopaminowymi, co przekłada się na skuteczność w leczeniu schizofrenii, epizodów maniakalnych i depresyjnych w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych oraz jako lek wspomagający w ciężkiej depresji. Aktywny metabolit norkwetiapina dodatkowo hamuje transporter noradrenaliny (NET) i działa częściowo agonistycznie na receptory 5HT1, co może wzmacniać efekt przeciwdepresyjny. W badaniach klinicznych kwetiapina o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 400-800 mg/dobę wykazała istotną redukcję objawów psychotycznych (skala PANSS) i maniakalnych (skala YMRS), a także skuteczność w zapobieganiu nawrotom zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. W leczeniu epizodów depresyjnych stosowano dawki 50-300 mg/dobę, z potwierdzoną skutecznością w skali MADRS. Profil bezpieczeństwa obejmuje niskie ryzyko objawów pozapiramidowych (7,8-11,2% w schizofrenii i manii, wyższe w depresji: do 9%), umiarkowany przyrost masy ciała (0,8-1,4 kg w badaniach krótkoterminowych) oraz rzadkie zmiany hematologiczne i hormonalne, w tym obniżenie stężeń hormonów tarczycy bez klinicznych objawów niedoczynności.
ADHD, akatyzja, ciężkie zaburzenie depresyjne, dyskineza, dystonia, epizod depresyjny, epizod maniakalny, kwetiapina o przedłużonym uwalnianiu, lek przeciwpsychotyczny atypowy, lek psycholeptyczny, lit, mimowolne skurcze mięśni, niedoczynność tarczycy, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, objawy psychotyczne, receptor alfa1-adrenergiczny, receptor dopaminowy, receptor histaminergiczny, receptor serotoninowy, schizofrenia, skala MADRS, skala PANSS, skala YMRS, sztywność mięśni, walproinian sodu, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie schizoafektywne, zaćma - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Kventiax SR 150 mg
Kventiax SR, zawierający fumaran kwetiapiny w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, jest lekiem przeciwpsychotycznym II generacji stosowanym przede wszystkim w leczeniu schizofrenii, zarówno w fazie ostrej, jak i w terapii podtrzymującej. Ponadto, preparat znajduje zastosowanie w leczeniu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, obejmując terapię epizodów maniakalnych o umiarkowanym i ciężkim nasileniu, ciężkiej depresji dwubiegunowej oraz profilaktykę nawrotów epizodów maniakalnych i depresyjnych u pacjentów z udokumentowaną skutecznością kwetiapiny. Kventiax SR jest także stosowany jako lek wspomagający w ciężkich epizodach depresji jednobiegunowej (MDD) opornych na monoterapię przeciwdepresyjną, przy czym decyzja o zastosowaniu wymaga oceny stosunku korzyści do ryzyka.
choroba afektywna dwubiegunowa, ciężka depresja, ciężki epizod depresyjny, depresja dwubiegunowa, duża depresja, epizod depresyjny, epizod maniakalny, fumaran kwetiapiny, leczenie podtrzymujące, lek przeciwpsychotyczny II generacji, monoterapia przeciwdepresyjna, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, ostry epizod psychotyczny, profilaktyka nawrotów, schizofrenia, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie depresyjne nawracające, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Moklobemid – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Moklobemid, jako odwracalny inhibitor MAO-A (RIMA), charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa w terapii zaburzeń depresyjnych, jednak wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności. Nie wymaga restrykcyjnej diety, choć zaleca się unikanie pokarmów bogatych w tyraminę (np. dojrzałe sery typu Cheddar, Camembert, Gruyere, produkty drożdżowe, fermentowane nasiona soi, ryby wędzone, czekolada, wino i piwo) oraz alkoholu. Monitorowanie ciśnienia tętniczego jest wskazane, zwłaszcza u pacjentów z nadciśnieniem lub nadczynnością tarczycy, ze względu na ryzyko epizodów hipertensyjnych. Przeciwwskazane jest łączenie moklobemidu z sympatykomimetykami (efedryna, pseudoefedryna, fenylopropanoloamina) oraz lekami zwiększającymi stężenie serotoniny (SSRI, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, buprenorfina), ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego, objawiającego się zmianami stanu psychicznego, niestabilnością autonomiczną, zaburzeniami nerwowo-mięśniowymi i objawami ze strony przewodu pokarmowego. W przypadku podejrzenia zespołu serotoninowego należy rozważyć redukcję dawki lub przerwanie terapii. Należy również unikać jednoczesnego stosowania z dekstrometorfanem oraz preparatami zawierającymi dziurawiec.
dekstrometorfan, dziurawiec, epizod maniakalny, hiponatremia, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy typu A, lek sympatykomimetyczny, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na tyraminę, niedobór laktazy, niestabilność autonomiczna, nietolerancja galaktozy, padaczka, reakcja hipertensyjna, schizofrenia, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie depresyjne, zaburzenie nerwowo-mięśniowe, zaburzenie wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół serotoninowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Concerta 36 mg
Lek Concerta, zawierający metylofenidat chlorowodorek w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (18 mg, 36 mg), posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (6,5 mg w tabletce 18 mg, 16,7 mg w tabletce 36 mg). Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z jaskrą, guzem chromochłonnym nadnerczy, nadczynnością tarczycy, a także podczas stosowania nieselektywnych i nieodwracalnych inhibitorów MAO lub w ciągu 14 dni od ich odstawienia ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego. Ponadto, Concerta nie powinna być stosowana u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak ciężka depresja, anoreksja, skłonności samobójcze, objawy psychotyczne, mania, schizofrenia, zaburzenia osobowości typu borderline oraz niekontrolowana choroba afektywna dwubiegunowa typu I, ze względu na ryzyko nasilenia objawów lub destabilizacji stanu klinicznego.
anoreksja, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciężka depresja, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, ciśnienie wewnątrzgałkowe, epizod maniakalny, guz chromochłonny nadnerczy, incydent naczyniowy, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, mania, metylofenidat chlorowodorek, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na metylofenidat, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, objaw psychotyczny, osobowość borderline, ośrodkowy układ nerwowy, pheochromocytoma, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, skłonność samobójcza, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar mózgu, wrodzona wada serca, wydzielanie katecholamin, zaburzenie naczyń mózgowych, zaburzenie nastroju, zaburzenie odżywiania, zaburzenie psychopatyczne, zaburzenie rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sulpiryd Teva 200 mg
Sulpiryd, lek przeciwpsychotyczny z grupy pochodnych benzamidowych (kod ATC: N05A L01), charakteryzuje się unikalnym profilem farmakodynamicznym, różniącym go od klasycznych neuroleptyków. Jego mechanizm działania opiera się na antagonizmie receptorów dopaminowych D2 w mózgu, co prowadzi do dwutorowego efektu terapeutycznego: przeciwdepresyjnego oraz przeciwpsychotycznego. Poprawa nastroju pojawia się po kilkunastu dniach stosowania, natomiast pełny efekt przeciwpsychotyczny w leczeniu schizofrenii obserwuje się po 8-12 tygodniach terapii. W porównaniu do fenotiazyn, sulpiryd wykazuje łagodniejszy profil działań niepożądanych, z mniejszym nasileniem efektów uspokajających, blokady receptorów alfa-adrenergicznych oraz objawów pozapiramidowych. Ponadto, sulpiryd nie wpływa istotnie na metabolizm noradrenaliny, serotoniny, aktywność antycholinesterazy, receptory muskarynowe ani GABA, co podkreśla jego specyficzne działanie.
antycholinesteraza, błona śluzowa żołądka, działanie kataleptyczne, działanie przeciwwymiotne, działanie uspokajające, fenotiazyny, kwas gamma-aminomasłowy, lek przeciwdepresyjny, neuroleptyk, noradrenalina, objawy pozapiramidowe, pochodne benzamidowe, prolaktyna, przewód pokarmowy, receptor alfa-adrenergiczny, receptor dopaminowy D2, receptor muskarynowy, receptory dopaminowe, schizofrenia, serotonina, sulpiryd - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Olanzapina Viatris 5 mg
Olanzapina, należąca do grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepiny (kod ATC: N05AH03), wykazuje szerokie spektrum działania farmakologicznego dzięki wysokiemu powinowactwu (Ki < 100 nM) do receptorów serotoninowych (5HT2A/2C, 5HT3, 5HT6), dopaminowych (D1-D5), muskarynowych (M1-M5), α1-adrenergicznych oraz histaminowych H1. Mechanizm terapeutyczny opiera się na antagonistycznym działaniu wobec tych receptorów, z przewagą blokady receptorów 5HT2 nad D2, co przekłada się na skuteczność w leczeniu schizofrenii, stanów maniakalnych oraz stabilizacji nastroju w chorobie afektywnej dwubiegunowej (ChAD). Badania PET i SPECT potwierdziły selektywne wysycenie receptorów serotoninowych i dopaminowych, co wiąże się z mniejszym ryzykiem objawów pozapiramidowych i działaniem anksjolitycznym. W badaniach klinicznych olanzapina wykazała istotną poprawę objawów pozytywnych i negatywnych schizofrenii oraz skuteczność w redukcji objawów maniakalnych, przewyższając placebo i wykazując porównywalną skuteczność do haloperydolu i walproinianu.
anksjolityk, antagonista receptorowy, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, efekt terapeutyczny, epizod depresyjny, epizod maniakalny, haloperydol, lek przeciwpsychotyczny, lek stabilizujący nastrój, lit, neuroleptyk, objawy negatywne, objawy pozapiramidowe, objawy pozytywne, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, pozytronowa tomografia emisyjna, profilaktyka nawrotów, prolaktyna, receptor adrenergiczny, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, remisja, schizofrenia, skala depresji Montgomery-Åsberg, stan maniakalny, terapia skojarzona, tomografia emisyjna pojedynczego fotonu, triglicerydy, walproinian sodu, zaburzenie schizoafektywne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Kwetaplex 300 mg
Kwetiapina, atypowy lek przeciwpsychotyczny z grupy diazepiny, oksazepiny i tiazepiny (kod ATC: N05AH04), wykazuje złożony profil farmakodynamiczny, obejmujący wysokie powinowactwo do receptorów serotoninowych 5HT₂, histaminowych oraz α1-adrenergicznych, a także znaczące powinowactwo do receptorów dopaminowych D₁ i D₂. Jej aktywny metabolit, norkwetiapina, wykazuje dodatkowo umiarkowane do wysokiego powinowactwo do receptorów muskarynowych, co może tłumaczyć efekty antycholinergiczne. Kwetiapina charakteryzuje się większą selektywnością wobec receptorów 5HT₂ niż D₂, co przekłada się na relatywnie niskie ryzyko pozapiramidowych działań niepożądanych. Działanie przeciwdepresyjne jest prawdopodobnie związane z hamowaniem transportera noradrenaliny (NET) oraz częściowym agonizmem receptorów 5HT1A przez norkwetiapinę. Farmakokinetycznie, okres półtrwania wynosi około 7 godzin, jednak blokada receptorów 5HT₂ i D₂ utrzymuje się do 12 godzin, co uzasadnia dawkowanie dwa razy na dobę w leczeniu schizofrenii i manii.
agonista dopaminowy, akatyzja, atypowy lek przeciwpsychotyczny, choroba afektywna dwubiegunowa, diwalproeks, dysfagia, dyskinezja, dystonia, działanie niepożądane mózgowo-naczyniowe, działanie niepożądane pozapiramidowe, działanie pozapiramidowe, efekt antycholinergiczny, emisyjna tomografia pozytonowa, epizod depresyjny, epizod maniakalny, kwas walproinowy, kwetiapina, lek przeciwpsychotyczny, lek stabilizujący nastrój, neutropenia, niedoczynność tarczycy, norkwetiapina, objaw pozapiramidowy, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, receptor muskarynowy, receptor neuroprzekaźnikowy, receptor serotoninowy, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, schizofrenia, skala MADRS, skala PANSS, skala YMRS, sole litu, transporter noradrenaliny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie nastroju, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie schizoafektywne, zapobieganie nawrotom, zmętnienie soczewki - Leksykon chorób i schorzeń
Samookaleczenie/cięcie się – Objawy
Niesamobójcze samookaleczenie (NSSI) definiuje się jako celowe, świadome uszkadzanie ciała bez intencji samobójczych, najczęściej w formie cięcia skóry (70-90%), uderzania głową (21-44%) lub przypalania (15-35%). Zachowanie to jest szczególnie powszechne wśród nastolatków i młodych dorosłych, z częstością występowania około 15-20% w populacji młodzieży, a średni wiek początku to 12-15 lat. NSSI pełni funkcję krótkotrwałego łagodzenia intensywnego dystresu emocjonalnego, jednak wiąże się z ryzykiem powikłań fizycznych (infekcje, trwałe blizny, uszkodzenia tkanek) oraz psychicznych (pogorszenie depresji, lęku, PTSD, wzrost ryzyka zachowań samobójczych). Samookaleczenie często współwystępuje z zaburzeniami psychicznymi, zwłaszcza zaburzeniem osobowości z pogranicza (50-80% przypadków) i chorobą afektywną dwubiegunową (około 50%). Istotne jest rozróżnienie NSSI od prób samobójczych, gdyż intencją NSSI jest ulga emocjonalna, a nie zakończenie życia, choć NSSI zwiększa ryzyko myśli i prób samobójczych (około 65% młodzieży samookaleczającej się doświadcza myśli samobójczych).
cięcie skóry, dysregulacja emocji, dystres emocjonalny, leki przeciwdepresyjne, myśli samobójcze, niesamobójcze samookaleczenie, objadanie się i przeczyszczanie, objawy depresyjne, objawy maniakalne, ocena psychospołeczna, opieka psychiatryczna, posocznica, próba samobójcza, przypalanie, schizofrenia, terapia dialektyczno-behawioralna, terapia interpersonalna, terapia poznawczo-behawioralna, zaburzenia lękowe, zaburzenia odżywiania, zaburzenia używania substancji, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, zaburzenie osobowości z pogranicza, zachowania samobójcze, zespół stresu pourazowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fluanxol 0,5 mg
Flupentyksol, będący pochodną tioksantenu i neuroleptykiem o kodzie ATC N05AF01, wykazuje silne powinowactwo do receptorów dopaminergicznych D1 i D2, z przewagą selektywności do receptorów D2 in vivo. Jego mechanizm działania opiera się głównie na blokadzie receptorów dopaminergicznych, a także częściowo receptorów 5-HT2 i α1-adrenergicznych, przy braku powinowactwa do receptorów muskarynowych i α2-adrenergicznych. W badaniach in vivo flupentyksol zapobiega ruchom okołoustnym u szczurów, co wskazuje na jego potencjał w zapobieganiu dyskinezie poprzez blokadę receptorów D1. W dawkach klinicznych wykazuje słabe działanie uspokajające, ale istotnie podnosi poziom prolaktyny w surowicy w sposób zależny od dawki.
atypowy lek przeciwpsychotyczny, dyskineza, działanie antydepresyjne, flupentyksol, klozapina, lek przeciwpsychotyczny, neuroleptyk, objaw pozapiramidowy, omam, pochodna fenotiazyny, pochodna tioksantenu, prolaktyna, receptor 5-HT, receptor 5-HT2, receptor dopaminergiczny, receptor dopaminergiczny D2, receptor muskarynowy, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, schizofrenia, urojenie, właściwość antyhistaminergiczna, zaburzenie myślenia - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Etiagen
Kwetiapina (Etiagen) wykazuje zróżnicowany profil bezpieczeństwa, który wymaga indywidualnej oceny w zależności od diagnozy i dawki. Nie jest zalecana u pacjentów poniżej 18 roku życia ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak wzrost apetytu, hiperprolaktynemia, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia, wzrost ciśnienia tętniczego oraz zmiany w funkcji tarczycy. U dorosłych obserwuje się ryzyko objawów pozapiramidowych, akatyzji, senności, niedociśnienia ortostatycznego, zespołu bezdechu sennego, neutropenii (granulocyty <1,0 x 10⁹/l wymagają przerwania terapii), zaburzeń metabolicznych (wzrost masy ciała, hiperglikemia, dyslipidemia) oraz potencjalnego wydłużenia odstępu QT, szczególnie u pacjentów z chorobami serca lub stosujących inne leki wydłużające QT. Należy monitorować parametry metaboliczne (masa ciała, glikemia, profil lipidowy) oraz liczbę granulocytów, a także zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków serotoninergicznych ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego.
agranulocytoza, akatyzja, bezdech senny, choroba zakrzepowo-zatorowa, dysfagia, działania niepożądane skórne, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hipotonia, jaskra, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, mania dwubiegunowa, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nieżyt nosa, objawy pozapiramidowe, późne dyskinezy, przerost prostaty, rumień wielopostaciowy, schizofrenia, toksyczna nekroliza naskórka, zaburzenia psychotyczne, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zapalenie trzustki, zatrzymanie moczu, zespół DRESS, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Haloperidol WZF
Haloperydol, lek przeciwpsychotyczny z grupy pochodnych butyrofenonu, wymaga szczególnej ostrożności klinicznej, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z otępieniem, u których ryzyko zgonu jest zwiększone 1,6-1,7-krotnie w porównaniu z placebo (4,5% vs 2,6% w 10-tygodniowych badaniach). Istotne jest monitorowanie wydłużenia odstępu QTc, które może prowadzić do komorowych zaburzeń rytmu serca i nagłego zgonu, szczególnie przy dużych dawkach, wysokim stężeniu leku, podaniu pozajelitowym oraz u pacjentów z chorobami serca, rzadkoskurczem, nadużywających alkoholu lub wolno metabolizujących CYP2D6. Zaleca się wykonanie EKG przed i w trakcie terapii oraz kontrolę elektrolitów (potas, magnez), aby minimalizować ryzyko arytmii. Ponadto, haloperydol może wywoływać złośliwy zespół neuroleptyczny, dyskinezy późne, objawy zespołu pozapiramidowego (drżenie, akatyzja, ostra dystonia) oraz napady drgawkowe, co wymaga uważnej obserwacji i odpowiedniego postępowania.
akatyzja, brak miesiączki, choroba afektywna dwubiegunowa, cytochrom P450 2D6, częstoskurcz, dyskinezy późne, ginekomastia, haloperydol, hiperprolaktynemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, inhibitor CYP3A4, komorowe zaburzenia rytmu serca, kręcz szyi, lek przeciwpsychotyczny, mlekotok, nadczynność tarczycy, nadużywanie alkoholu, napad drgawkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, nowotwór piersi, ostra dystonia, padaczka, pochodna butyrofenonu, psychoza związana z otępieniem, rzadkoskurcz, schizofrenia, skąpe miesiączkowanie, szczękościsk, tyroksyna, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie sercowo-naczyniowe, zapalenie płuc, zapalenie wątroby, zastój żółci, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół pozapiramidowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Zolafren-Swift 20 mg
Zolafren-Swift to preparat zawierający olanzapinę w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg oraz 20 mg. Lek jest wskazany do leczenia schizofrenii u dorosłych, skutecznie kontrolując objawy pozytywne i negatywne oraz umożliwiając długoterminowe leczenie podtrzymujące u pacjentów z dobrą odpowiedzią na terapię. Ponadto, olanzapina jest stosowana w leczeniu średnio nasilonych i ciężkich epizodów manii w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej oraz w profilaktyce nawrotów tej choroby. Forma leku ułatwia podanie u pacjentów z trudnościami w połykaniu, niską współpracą terapeutyczną lub w sytuacjach wymagających szybkiego podania bez popicia. Tabletki można również rozpuścić w wodzie lub innym napoju, co zwiększa komfort stosowania.
alkohol benzylowy, aspartam, choroba afektywna dwubiegunowa, dysfagia, epizod maniakalny, fenyloketonuria, leczenie podtrzymujące, napęd psychoruchowy, nawrót choroby afektywnej dwubiegunowej, objawy maniakalne, objawy negatywne schizofrenii, objawy pozytywne schizofrenii, olanzapina, przyspieszony tok myślenia, schizofrenia, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, Zolafren-Swift - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Etiagen XR 400 mg
Etiagen XR (kwetiapina w postaci fumaranu) w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania w zależności od wskazania terapeutycznego. W leczeniu schizofrenii oraz umiarkowanych do ciężkich epizodów manii dawka początkowa wynosi 300 mg (dzień 1) i 600 mg (dzień 2), z zalecaną dawką 600 mg/dobę, którą można zwiększyć do 800 mg/dobę w uzasadnionych przypadkach. W terapii podtrzymującej schizofrenii dawka rozpoczyna się od 50 mg i jest stopniowo zwiększana do 300 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 600 mg u pacjentów wymagających intensywniejszej terapii. W leczeniu depresji dawka początkowa to 50 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 150-300 mg/dobę w zależności od odpowiedzi klinicznej. U pacjentów w podeszłym wieku dawki są niższe, rozpoczynając od 50 mg/dobę z powolnym zwiększaniem, ze względu na zmniejszony klirens leku o 30-50%. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby zaleca się ostrożność i podobne schematy dawkowania jak u osób starszych. Lek należy podawać raz na dobę, co najmniej godzinę przed posiłkiem, tabletki połykać w całości, nie dzielić ani nie żuć.
amitryptylina, bupropion, ciężki epizod depresyjny, citalopram, duloksetyna, duża depresja, działanie przeciwdepresyjne, epizod depresyjny, epizod maniakalny, epizod manii, epizod mieszany, escitalopram, fluoksetyna, fumaran kwetiapiny, klirens kwetiapiny, kwetiapina, monoterapia, paroksetyna, schizofrenia, sertralina, tabletka o natychmiastowym uwalnianiu, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, terapia podtrzymująca, terapia wspomagająca, wenlafaksyna, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Questax XR 150 mg
Lek Questax XR (kwetiapina w postaci fumaranu) w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania w zależności od wskazania klinicznego. W leczeniu schizofrenii i epizodów maniakalnych w chorobie afektywnej dwubiegunowej dawka początkowa wynosi 300 mg (dzień 1), zwiększana do 600 mg (dzień 2), z dawką docelową 600 mg/dobę i maksymalną do 800 mg/dobę, podawaną co najmniej godzinę przed posiłkiem. W epizodach ciężkiej depresji w chorobie afektywnej dwubiegunowej dawka początkowa to 50 mg, stopniowo zwiększana do 300 mg/dobę (maksymalnie 600 mg/dobę), podawana przed snem. W terapii podtrzymującej dawkę utrzymuje się w zakresie 300-800 mg/dobę, stosując najmniejszą skuteczną dawkę. W terapii wspomagającej epizodów ciężkiej depresji w dużej depresji dawka początkowa wynosi 50 mg, zwiększana do 150 mg/dobę (maksymalnie 300 mg/dobę), również podawana przed snem. U pacjentów w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności wątroby zaleca się ostrożne dawkowanie, rozpoczynając od 50 mg/dobę i stopniowo zwiększając o 50 mg/dobę, dostosowując dawkę do tolerancji i odpowiedzi klinicznej.
amitryptylina, bupropion, choroba afektywna dwubiegunowa, citalopram, duloksetyna, duża depresja, działanie przeciwdepresyjne, epizod ciężkiej depresji, epizod maniakalny, escitalopram, fluoksetyna, fumaran kwetiapiny, klirens osoczowy kwetiapiny, lek przeciwdepresyjny, paroksetyna, podanie doustne, schizofrenia, sertralina, tabletka o natychmiastowym uwalnianiu, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, terapia wspomagająca, wenlafaksyna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zapobieganie nawrotom - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Risperidone Grindeks 0,5 mg
Produkt leczniczy Risperidone Grindeks dostępny jest w formie tabletek powlekanych o dawkach od 0,5 mg do 6 mg, a dawkowanie powinno być dostosowane do wskazania klinicznego, wieku pacjenta oraz indywidualnej odpowiedzi na leczenie. W leczeniu schizofrenii u dorosłych zaleca się rozpoczęcie od dawki 2 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 4 mg/dobę drugiego dnia, a optymalna dawka terapeutyczna wynosi zwykle 4-6 mg/dobę, nie przekraczając 10 mg/dobę ze względu na ryzyko objawów pozapiramidowych. U osób w podeszłym wieku dawka początkowa to 0,5 mg dwa razy na dobę, z możliwością zwiększenia do 1-2 mg dwa razy na dobę. W leczeniu epizodów maniakalnych dawka początkowa u dorosłych to 2 mg/dobę, z zakresem dawkowania 1-6 mg/dobę i maksymalną dawką 6 mg/dobę. U pacjentów z otępieniem w chorobie Alzheimera zalecana dawka początkowa wynosi 0,25 mg dwa razy na dobę (preferowany roztwór doustny), z możliwością zwiększenia do 1 mg dwa razy na dobę, a czas leczenia nie powinien przekraczać 6 tygodni. Dzieci i młodzież w wieku 5-18 lat o masie ciała ≥50 kg rozpoczynają leczenie od 0,5 mg/dobę, z dawką optymalną 1 mg/dobę i maksymalną 1,5 mg/dobę, natomiast dzieci o masie <50 kg zaczynają od 0,25 mg/dobę (roztwór doustny), z dawką optymalną 0,5 mg/dobę i maksymalną 0,75 mg/dobę.
akatyzja, bezsenność, choroba Alzheimera, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, frakcja przeciwpsychotyczna, lek depot, lek przeciw parkinsonizmowi, lek przeciwpsychotyczny, nadmierne pocenie, nudność, objaw psychotyczny, objawy odstawienne, objawy pozapiramidowe, otępienie, roztwór doustny, ruch mimowolny, rysperydon, schizofrenia, tabletka powlekana, uporczywa agresja, wymioty, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie zachowania - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zypsila 60 mg
Zyprazydon, substancja czynna leku Zypsila, był stosowany doustnie u około 6500 dorosłych pacjentów w badaniach klinicznych, gdzie najczęstszymi działaniami niepożądanymi były bezsenność, senność, ból głowy oraz pobudzenie. W zakresie kardiologicznym zyprazydon powoduje łagodne do umiarkowanego wydłużenie odstępu QT, proporcjonalne do dawki, z 12,3% pacjentów doświadczających wydłużenia o 30-60 ms oraz 1,6% z wydłużeniem powyżej 60 ms. Odnotowano 0,1% przypadków wydłużenia QTc powyżej 500 ms. Hiperprolaktynemia występowała, ale zwykle ustępowała bez konieczności przerwania terapii, a objawy kliniczne, takie jak ginekomastia, były rzadkie. Napady toniczno-kloniczne i niedociśnienie występowały u mniej niż 1% pacjentów. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest podobny do dorosłych, z wyższą częstością sedacji i senności oraz objawów pozapiramidowych (>10%). W tej grupie nie stwierdzono napadów drgawek tonicznych ani niedociśnienia.
akatyzja, anorgazmia, bezsenność, ból głowy, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba zakrzepowo-zatorowa, drżenie, dysfagia, dyskinezy późne, dystonia, ginekomastia, hiperprolaktynemia, hipokalcemia, limfopenia, mlekotok, napad toniczno-kloniczny, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, objawy pozapiramidowe, obniżone libido, parkinsonizm, pobudzenie, priapizm, prolaktyna, przełom nadciśnieniowy, refluks żołądkowo-przełykowy, schizofrenia, sedacja, senność, torsade de pointes, utrata apetytu, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zaburzenia erekcji, zaburzenia miesiączkowania, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół odstawienny noworodków, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, zyprazydon