schizofrenia
Schizofrenia to poważne, przewlekłe zaburzenie psychiczne charakteryzujące się zakłóceniami w postrzeganiu rzeczywistości, myśleniu i zachowaniu. Choroba dotyka około 1% populacji na całym świecie, a jej pierwsze objawy najczęściej pojawiają się między 16 a 30 rokiem życia.
Główne objawy schizofrenii dzieli się na pozytywne (wytwórcze) – halucynacje, urojenia, dezorganizacja mowy i zachowania; oraz negatywne – spłycenie afektu, abulia, anhedonia, alogia, asocjalność. Wyróżnia się również objawy poznawcze, obejmujące zaburzenia pamięci roboczej, uwagi i funkcji wykonawczych, które znacząco wpływają na funkcjonowanie społeczne i zawodowe pacjentów.
Etiologia schizofrenii ma charakter wieloczynnikowy i obejmuje predyspozycje genetyczne, zaburzenia neurorozwojowe, zmiany neurochemiczne (głównie w układzie dopaminergicznym i glutaminergicznym), a także wpływ czynników środowiskowych, takich jak stres, urazy okołoporodowe czy używanie substancji psychoaktywnych.
Leczenie schizofrenii opiera się na farmakoterapii z wykorzystaniem leków przeciwpsychotycznych (klasycznych i atypowych), interwencjach psychospołecznych oraz terapii poznawczo-behawioralnej. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie kompleksowego leczenia znacząco poprawia rokowanie i jakość życia pacjentów, zmniejszając ryzyko nawrotów i hospitalizacji.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Asduter 30 mg
Asduter, zawierający 30 mg arypiprazolu, jest wskazany do leczenia schizofrenii u dorosłych oraz młodzieży od 15. roku życia, zarówno w przypadku pierwszorazowego rozpoznania, jak i terapii długoterminowej. Ponadto, lek znajduje zastosowanie w leczeniu epizodów maniakalnych o umiarkowanym do ciężkiego nasileniu w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I u dorosłych oraz młodzieży od 13. roku życia, z ograniczeniem czasu terapii do 12 tygodni w populacji młodzieżowej. Asduter jest również stosowany w profilaktyce nawrotów epizodów maniakalnych u dorosłych pacjentów z dominującym typem maniakalnym choroby, którzy wcześniej dobrze reagowali na arypiprazol.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Olanzapina Stada 10 mg
Olanzapina Stada, dostępna w tabletkach powlekanych o dawkach 5 mg i 10 mg, jest atypowym neuroleptykiem stosowanym głównie w leczeniu schizofrenii oraz choroby afektywnej dwubiegunowej u dorosłych. W schizofrenii lek jest wskazany zarówno w fazie ostrej, jak i w leczeniu podtrzymującym, szczególnie u pacjentów wykazujących dobrą odpowiedź na terapię. W chorobie afektywnej dwubiegunowej olanzapina znajduje zastosowanie w leczeniu średnio nasilonych i ciężkich epizodów manii oraz w profilaktyce nawrotów u pacjentów, którzy dobrze zareagowali na leczenie w fazie maniakalnej. Tabletki zawierają substancję czynną olanzapinę (5 mg lub 10 mg) oraz substancje pomocnicze, takie jak laktoza bezwodna (116,6 mg w tabletce 5 mg i 233,2 mg w tabletce 10 mg) oraz lecytyna sojowa (0,128 mg i 0,256 mg odpowiednio), co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją tych składników.
atypowy neuroleptyk, choroba afektywna dwubiegunowa, działanie niepożądane, epizod afektywny, epizod manii, gonitwa myśli, laktoza bezwodna, lecytyna sojowa, leczenie długoterminowe, leczenie podtrzymujące, lek przeciwpsychotyczny, napęd psychoruchowy, objawy maniakalne, objawy psychotyczne, odpowiedź terapeutyczna, olanzapina, ostra psychoza, podwyższony nastrój, profilaktyka nawrotów, schizofrenia, stabilizacja stanu psychicznego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Clopixol 25 mg
Clopixol w postaci tabletek powlekanych o mocy 25 mg, zawierających zuklopentyksol (29,55 mg dichlorowodorku zuklopentyksolu), jest wskazany przede wszystkim w leczeniu schizofrenii w fazie ostrej i przewlekłej oraz innych zaburzeń psychotycznych z objawami takimi jak omamy, urojenia, zaburzenia myślenia, pobudzenie ruchowe, niepokój, wrogość i agresywność. Ponadto, lek znajduje zastosowanie w fazie maniakalnej zaburzenia afektywnego dwubiegunowego, gdzie pacjent prezentuje podwyższony nastrój, wzmożoną aktywność psychoruchową, obniżoną potrzebę snu i nieracjonalne zachowania. Tabletki są okrągłe, dwustronnie wypukłe, czerwonobrązowe, zawierają także substancje pomocnicze, w tym 22 mg laktozy jednowodnej i uwodorniony olej rycynowy.
dichlorowodorek zuklopentyksolu, leczenie przeciwpsychotyczne, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, objawy pozytywne schizofrenii, obniżona potrzeba snu, omam, pobudzenie psychoruchowe, pobudzenie ruchowe, podwyższony nastrój, schizofrenia, tabletka powlekana, urojenie, wzmożona aktywność psychoruchowa, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie myślenia, zaburzenie psychotyczne, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zuklopentyksol - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – ApoSuprid 400 mg
ApoSuprid, zawierający amisulpryd, jest neuroleptykiem o wysokiej selektywności receptorowej, działającym głównie na receptory dopaminergiczne D2 i D3, bez powinowactwa do receptorów D1, D4, D5, serotoninowych, α-adrenergicznych, histaminergicznych H1, cholinergicznych oraz sigma. Lek dostępny jest w formie tabletek 200 mg i powlekanych 400 mg, które można dzielić na równe dawki. Amisulpryd wykazuje dwufazowy mechanizm działania: w dużych dawkach blokuje postsynaptyczne receptory D2 w układzie limbicznym, co wpływa na objawy pozytywne schizofrenii, natomiast w małych dawkach blokuje presynaptyczne receptory D2 i D3, prowadząc do uwalniania dopaminy i poprawy objawów negatywnych. Każda tabletka zawiera 200 mg laktozy jednowodnej, co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją laktozy.
amisulpryd, działanie farmakodynamiczne, laktoza jednowodna, lek neuroleptyczny, nawrót choroby, nietolerancja laktozy, objawy negatywne schizofrenii, objawy pozytywne schizofrenii, receptor alfa-adrenergiczny, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor dopaminowy D2, receptor histaminergiczny H1, receptor postsynaptyczny D2, receptor presynaptyczny D2, receptor serotoninowy, receptor sigma, schizofrenia, selektywność receptorowa, układ limbiczny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Risperidon Vipharm 3 mg
Risperidon Vipharm w dawce 3 mg w tabletkach powlekanych jest stosowany w leczeniu schizofrenii, epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym, uporczywej agresji w otępieniu typu alzheimerowskiego oraz zaburzeń zachowania u dzieci i młodzieży. Dawkowanie jest ściśle zależne od wskazania, wieku pacjenta oraz masy ciała, z dawkami początkowymi od 0,25 mg do 2 mg na dobę i dawkami optymalnymi w zakresie 0,5-6 mg na dobę. U dorosłych ze schizofrenią zaleca się dawkę początkową 2 mg/dobę, z optymalną dawką 4-6 mg/dobę, podawaną 1-2 razy na dobę, nie przekraczając 10 mg/dobę ze względu na ryzyko objawów pozapiramidowych. U osób starszych dawka początkowa jest niższa (0,5 mg 2 razy/dobę) z wolniejszym zwiększaniem dawki. W leczeniu epizodów maniakalnych dawka początkowa wynosi 2 mg/dobę, z możliwością zwiększania do 6 mg/dobę, podawana raz na dobę. W przypadku uporczywej agresji w otępieniu alzheimerowskim dawka początkowa to 0,25 mg 2 razy/dobę, z maksymalną dawką 1 mg 2 razy/dobę, a czas leczenia nie powinien przekraczać 6 tygodni. U dzieci i młodzieży (5-18 lat) dawkowanie zależy od masy ciała, z dawkami początkowymi 0,25 mg lub 0,5 mg raz na dobę i dawkami optymalnymi do 1,5 mg/dobę. Produkt nie jest zalecany u dzieci poniżej 5 lat oraz u osób poniżej 18 lat ze schizofrenią i epizodami maniakalnymi ze względu na brak danych skuteczności.
akatyzja, bezsenność, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, frakcja przeciwpsychotyczna, leczenie przeciwpsychotyczne, lek depot, lek przeciw parkinsonizmowi, lek przeciwpsychotyczny, objawy pozapiramidowe, otępienie typu alzheimerowskiego, roztwór doustny, ruchy mimowolne, rysperydon, schizofrenia, uporczywa agresja, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia zachowania, zaburzenie afektywne dwubiegunowe - Leksykon substancji czynnych
Deksamfetamina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Deksamfetamina, aktywny metabolit lisdeksamfetaminy dimezylanu (np. Elvanse), wymaga starannej kwalifikacji pacjenta i monitorowania terapii ze względu na ryzyko nadużywania, uzależnienia oraz poważnych działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią uzależnień, chorobami sercowo-naczyniowymi oraz zaburzeniami psychicznymi, w tym zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi i psychozami. Deksamfetamina może powodować umiarkowany wzrost ciśnienia tętniczego (o 2-4 mmHg) i częstości tętna (o 3-6 uderzeń/min), a także wydłużenie odstępu QTc, co wymaga regularnej kontroli parametrów kardiologicznych, zwłaszcza u pacjentów z chorobami serca, arytmiami lub zaburzeniami elektrolitowymi. Przeciwwskazaniem jest jawna choroba układu sercowo-naczyniowego oraz umiarkowane lub ciężkie nadciśnienie tętnicze. U dzieci i młodzieży obserwowano ryzyko nagłych zgonów, psychoz, maniakalnych epizodów oraz nasilonych tików ruchowych i głosowych, co wymaga szczegółowej oceny psychiatrycznej i neurologicznej przed rozpoczęciem leczenia.
ADHD, choroba organiczna serca, deksamfetamina, epizod maniakalny, kardiomiopatia, komorowe zaburzenia rytmu, leki psychostymulujące, leki sympatykomimetyczne, lisdeksamfetamina dimezylan, metylfenidat, nadciśnienie tętnicze, nagły zgon, napady drgawkowe, niewydolność serca, objawy psychotyczne, odstęp QTc, próg drgawkowy, psychoza, schizofrenia, tiki nerwowe, udar mózgu, uzależnienie, zaburzenia akomodacji, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia myślenia, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia zachowania, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachowania agresywne, zawał mięśnia sercowego, zespół Tourette’a - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba psychiczna – Patofizjologia i mechanizm
Choroby psychiczne charakteryzują się złożoną, wieloczynnikową etiologią, obejmującą komponenty genetyczne, neurobiologiczne, immunologiczne oraz środowiskowe. Genetyka odgrywa kluczową rolę, z poligenetycznym modelem patogenezy, gdzie czynniki genetyczne odpowiadają za 70-90% ryzyka choroby afektywnej dwubiegunowej i 70-80% schizofrenii. Dysfunkcje neurotransmiterów monoaminowych (serotonina, dopamina, noradrenalina) oraz zaburzenia w systemach glutaminergicznym i GABA-ergicznym są istotne w patofizjologii depresji i schizofrenii. Układ odpornościowy i procesy zapalne, z podwyższonymi poziomami cytokin prozapalnych (IL-1β, IL-6, TNF-α) i czynnika neurotroficznego BDNF, mają znaczący wpływ na rozwój zaburzeń psychicznych. Nadaktywność osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) i stres oksydacyjny, z markerami takimi jak MDA i 8-OH-dG, również przyczyniają się do patogenezy, wpływając na neurogenezę i funkcje synaptyczne. Zaburzenia plastyczności synaptycznej, w tym dysregulacja aktyny, są powiązane z deficytami poznawczymi w schizofrenii i innych zaburzeniach neurorozwojowych.
8-hydroksydeoksyguanozyna, anhedonia, BDNF, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba psychiczna, cytokina prozapalna, czynnik genetyczny, dialdehyd malonowy, dopamina, dysregulacja immunologiczna, hipoteza dopaminowa, interleukina, neurotransmiter, noradrenalina, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, peroksydacja lipidów, plastyczność synaptyczna, proces zapalny, receptor glikokortykoidowy, schizofrenia, serotonina, SSRI, stres oksydacyjny, teoria monoaminowa, TNF-alfa, zaburzenie ze spektrum autyzmu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sertralina Krka
Sertralina, jako selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI), wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego oraz złośliwego zespołu neuroleptycznego, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych, takich jak inhibitory MAO, opioidy czy tryptany. U pacjentów z chorobami serca, hipokaliemią, hipomagnezemią, bradykardią lub dodatnim wywiadem rodzinnym dotyczącym wydłużenia odstępu QTc, sertralina może powodować wydłużenie QTc i torsade de pointes, co wymaga monitorowania. Ponadto, u pacjentów z historią manii, schizofrenii, padaczki lub ryzykiem samobójstw (szczególnie poniżej 25 roku życia) konieczna jest ścisła obserwacja kliniczna. U dzieci i młodzieży (6-17 lat) z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi stosowanie sertraliny jest dopuszczalne, jednak wymaga monitorowania wzrostu, dojrzewania i rozwoju poznawczego. Ryzyko krwawień, w tym z przewodu pokarmowego i skórnych, jest zwiększone przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na czynność płytek, takich jak antykoagulanty czy NLPZ.
akatyzja, antykoagulant, bradykardia, chromatografia gazowa, cukrzyca, częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, elektrowstrząsy, hipokaliemia, hipomania, hiponatremia, inhibitor MAO, jaskra z zamkniętym kątem przesączania, krwotok poporodowy, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpsychotyczny, mania, marskość wątroby, napad padaczkowy, nieprawidłowe krwawienie, niesteroidowy lek przeciwzapalny, parestezja, płytki krwi, schizofrenia, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, spektrometria mas, wybroczyna, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie czynności seksualnych, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Arpixor 15 mg
Aripiprazol (Arpixor) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają uważnej obserwacji klinicznej. Najczęściej zgłaszanymi objawami są akatyzja i nudności, występujące u ponad 3% pacjentów stosujących doustną formę leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy pozapiramidowe (EPS), takie jak parkinsonizm, dystonia, akatyzja i dyskineza, które w badaniach klinicznych pojawiały się u 14,8-26,6% pacjentów leczonych arypiprazolem, w zależności od wskazania i porównania z innymi lekami (np. haloperidolem czy olanzapiną). Akatyzja występowała u 12,1% pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi oraz u 6,2% pacjentów ze schizofrenią, co jest istotnie wyższe niż w grupach placebo (odpowiednio 3,2% i 3,0%). Dystonia, szczególnie w początkowym okresie terapii, może manifestować się długotrwałymi skurczami mięśni szyi, trudnościami w przełykaniu i oddychaniu, z większym ryzykiem u młodszych mężczyzn. Ponadto, arypiprazol może powodować zarówno wzrost, jak i spadek stężenia prolaktyny, a także przejściowe podwyższenie aktywności fosfokinazy kreatynowej (CPK) u 3,5% pacjentów (vs. 2,0% placebo).
akatyzja, anoreksja, arypiprazol, dyskineza, dystonia, fosfokinaza kreatynowa, haloperydol, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiperseksualność, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, kwasica cukrzycowa, leukopenia, myśli samobójcze, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niestrawność, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, noworodkowy zespół odstawienny, nudności, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, olanzapina, parkinsonizm, patologiczny hazard, późne dyskinezy, priapizm, prolaktyna, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, schizofrenia, skurcz krtani, skurcz mięśni szyi, śpiączka cukrzycowa, światłowstręt, tachykardia, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia kontroli impulsów, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Fluanxol 3 mg
Fluanxol w postaci tabletek powlekanych zawierających 3 mg flupentyksolu wymaga indywidualnego dostosowania dawki w leczeniu schizofrenii u dorosłych. Dawka początkowa wynosi 3-15 mg/dobę, podawana w 2-3 dawkach podzielonych, z możliwością stopniowego zwiększania do maksymalnie 40 mg/dobę. Dawka podtrzymująca zwykle mieści się w zakresie 5-20 mg/dobę i jest podawana w pojedynczej dawce rano. U pacjentów w podeszłym wieku zaleca się stosowanie dawek z dolnego zakresu, aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych. Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek mogą stosować standardowe dawkowanie bez modyfikacji, natomiast u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby konieczne jest ostrożne dostosowanie dawki oraz monitorowanie stężenia leku w surowicy krwi.
dawka podtrzymująca, dawka podzielona, dawka pojedyncza, dawka skuteczna, działanie niepożądane, faza podtrzymująca, Fluanxol, flupentyksol, leczenie schizofrenii, lek przeciwpsychotyczny, monitorowanie stężenia leku, odpowiedź kliniczna, pacjent w podeszłym wieku, populacja pediatryczna, schizofrenia, stan kliniczny, tabletka powlekana, wywiad medyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ranofren 5 mg
Olanzapina, substancja czynna preparatu Ranofren, jest lekiem przeciwpsychotycznym, przeciwmaniakalnym oraz stabilizującym nastrój, wykazującym szerokie powinowactwo do receptorów serotoninowych (5HT2A/2C, 5HT3, 5HT6), dopaminowych (D1-D5), muskarynowych (M1-M5), adrenergicznych (α1) oraz histaminowych (H1) z wartością Ki <100 nM. Charakteryzuje się większym powinowactwem do receptorów 5HT2 niż D2, co przekłada się na korzystny profil kliniczny i mniejsze ryzyko działań niepożądanych ze strony układu pozapiramidowego. Badania PET i SPECT potwierdziły selektywne wysycenie receptorów serotoninowych 5HT2A oraz umiarkowane blokowanie receptorów D2 w prążkowiu, porównywalne do klozapiny, co wspiera unikalny mechanizm działania olanzapiny. W testach klinicznych u pacjentów ze schizofrenią (n=2900) olanzapina wykazała istotną poprawę objawów pozytywnych i negatywnych oraz działanie anksjolityczne, a także skuteczność w łagodzeniu objawów depresyjnych (średnia redukcja w Skali Depresji Montgomery-Asberg o 6,0 punktów, p=0,001) w porównaniu z haloperydolem.
anksjolityk, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, działanie antagonistyczne, epizod maniakalny, epizod mieszany, katalepsja, leczenie skojarzone, lek przeciwpsychotyczny, nawrót choroby dwubiegunowej, objawy depresyjne, objawy pozytywne i negatywne, odruch warunkowy, PET, prolaktyna, receptor adrenergiczny, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, schizofrenia, SPECT, stabilizator nastroju, triglicerydy, układ pozapiramidowy, zaburzenie schizoafektywne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Apra 10 mg
Lek Apra, zawierający arypiprazol, jest wskazany do leczenia schizofrenii u dorosłych oraz młodzieży od 15 roku życia, a także do terapii i profilaktyki epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I u dorosłych i młodzieży od 13 lat (z ograniczeniem do 12 tygodni u pacjentów 13-14 lat). Arypiprazol działa jako częściowy agonista receptorów dopaminowych, co stanowi podstawę jego skuteczności w tych schorzeniach. Preparat dostępny jest w tabletkach o dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 30 mg, co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest potwierdzenie rozpoznania oraz ocena wcześniejszej odpowiedzi na arypiprazol, zwłaszcza w profilaktyce nawrotów maniakalnych.
agonista receptorów dopaminowych, alkohol benzylowy, arypiprazol, aspartam, epizod maniakalny, laktoza jednowodna, nietolerancja substancji, profilaktyka epizodów maniakalnych, psychiatra, schizofrenia, schorzenie psychiatryczne, substancja pomocnicza, terapia epizodu maniakalnego, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie psychiczne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Levomentis 25 mg
Lewomepromazyna w dawce 25 mg (Levomentis) jest pochodną fenotiazyny o wielokierunkowym działaniu: przeciwpsychotycznym, przeciwlękowym, sedatywnym oraz przeciwbólowym. Lek znajduje zastosowanie przede wszystkim w psychiatrii, w leczeniu schizofrenii oraz innych zaburzeń psychotycznych, gdzie redukuje objawy takie jak urojenia i halucynacje. Ponadto, Levomentis jest stosowany w terapii zespołów lękowych w niższych dawkach, a także w leczeniu zaburzeń snu, gdzie pojedyncza dawka wieczorna pomaga w inicjacji i utrzymaniu snu. W neurologii i leczeniu bólu przewlekłego lek może być stosowany zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej, szczególnie w przypadkach opornych na standardowe leczenie przeciwbólowe. Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane przez specjalistów, takich jak psychiatrzy, neurolodzy czy specjaliści leczenia bólu, z uwzględnieniem wskazań i tolerancji pacjenta.
bezsenność, ból przewlekły, działanie przeciwlękowe, działanie przeciwpsychotyczne, działanie sedatywne, efekt sedatywny, leczenie skojarzone, lewomepromazyna, nietolerancja laktozy, objawy psychotyczne, pobudzenie psychoruchowe, pobudzenie ruchowe, pochodna fenotiazyny, schizofrenia, stan pobudzenia, terapia bólu przewlekłego, upośledzenie umysłowe, urojenia i halucynacje, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia snu, zespół lękowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – KETREL XR 300 mg
KETREL XR to preparat zawierający kwetiapinę w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, dostępny w dawkach 200 mg, 300 mg oraz 400 mg. Substancją czynną jest kwetiapina fumaran, a tabletki różnią się zawartością substancji pomocniczych, w tym laktozy jednowodnej i sodu, co należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjentów do terapii. Lek jest wskazany w leczeniu schizofrenii (zarówno w fazie ostrej, jak i podtrzymującej), choroby afektywnej dwubiegunowej (epizody maniakalne umiarkowane i ciężkie, ciężkie epizody depresyjne oraz profilaktyka nawrotów) oraz jako terapia wspomagająca w ciężkich epizodach depresyjnych w przebiegu dużych zaburzeń depresyjnych (MDD), gdy monoterapia przeciwdepresyjna jest niewystarczająca.
choroba afektywna dwubiegunowa, choroba dwubiegunowa, ciężka depresja, ciężki epizod depresyjny, duże zaburzenie depresyjne, działanie niepożądane, epizod maniakalny, halucynacje, interakcja lekowa, kwetiapina fumaran, kwetiapina o przedłużonym uwalnianiu, laktoza jednowodna, leczenie podtrzymujące, leczenie przeciwdepresyjne, monoterapia przeciwdepresyjna, myśli samobójcze, ostra faza choroby, pobudzenie psychoruchowe, profil bezpieczeństwa leku, schizofrenia, schorzenie współistniejące, terapia podtrzymująca, terapia wspomagająca, urojenia, zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia myślenia, zaburzenie depresyjne nawracające, zapobieganie nawrotom - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Perazin 25 mg 25 mg
Perazin (perazyny dimaleinian) jest lekiem przeciwpsychotycznym dostępnym w formie tabletek niepowlekanych o dawkach 25 mg (42,1 mg perazyny dimaleinianu) oraz 100 mg (168,4 mg perazyny dimaleinianu). Wskazaniem do jego stosowania są różne postacie schizofrenii, w tym paranoidalna, hebefreniczna, katatoniczna oraz niezróżnicowana, a także ostre zaburzenia psychotyczne z towarzyszącymi objawami pobudzenia psychoruchowego, maniakalnymi oraz uporczywymi urojeniami. Lek jest szczególnie użyteczny w stanach wymagających szybkiej interwencji farmakologicznej, takich jak katatonia czy nasilone objawy manii. Tabletki 25 mg zawierają 72,45 mg laktozy jednowodnej, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy.
leczenie przeciwpsychotyczne, lek przeciwpsychotyczny, nietolerancja laktozy, objaw maniakalny, ostre zaburzenie psychotyczne, perazyna dimaleinian, pobudzenie psychoruchowe, podwyższony nastrój, przyspieszenie toku myślenia, schizofrenia, schizofrenia hebefreniczna, schizofrenia katatoniczna, schizofrenia niezróżnicowana, schizofrenia paranoidalna, stan katatoniczny, tabletka niepowlekana, urojenie, urojenie prześladowcze, urojenie wielkościowe, wielomówność, wzmożony napęd psychoruchowy, zmniejszona potrzeba snu - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Risperidone Grindeks 3 mg
Risperidone Grindeks, dostępny w dawkach 0,5 mg do 6 mg, jest stosowany w leczeniu schizofrenii, epizodów maniakalnych, uporczywej agresji w otępieniu Alzheimera oraz zaburzeń zachowania u dzieci i młodzieży. U dorosłych ze schizofrenią dawka początkowa wynosi 2 mg/dobę, zwiększana do 4 mg/dobę, z optymalnym zakresem 4-6 mg/dobę i maksymalną dawką 10 mg/dobę. W epizodach maniakalnych dawka początkowa to 2 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 6 mg/dobę. U pacjentów w podeszłym wieku dawki są niższe (0,5 mg dwa razy na dobę, z maksymalną dawką 4 mg/dobę). W otępieniu Alzheimera stosuje się roztwór doustny, zaczynając od 0,25 mg dwa razy na dobę, z dawką docelową 0,5 mg dwa razy na dobę, nie przekraczając 1 mg dwa razy na dobę, a czas terapii nie powinien przekraczać 6 tygodni. U dzieci i młodzieży dawkowanie zależy od masy ciała, z dawkami początkowymi 0,5 mg/dobę (≥50 kg) lub 0,25 mg/dobę (<50 kg) i maksymalnymi odpowiednio 1,5 mg i 0,75 mg raz na dobę.
akatyzja, dawka terapeutyczna, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, frakcja przeciwpsychotyczna, leczenie przeciwpsychotyczne, lek przeciwpsychotyczny, objawy pozapiramidowe, objawy psychotyczne, otępienie w chorobie Alzheimera, parkinsonizm, podanie doustne, produkt leczniczy, ruchy mimowolne, rysperydon, schizofrenia, uporczywa agresja, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia zachowania, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zespół odstawienny, zmniejszanie dawki - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Kwetaplex
Profil bezpieczeństwa kwetiapiny (Kwetaplex) wymaga indywidualnej oceny w zależności od wskazań i dawki stosowanej u pacjenta. Lek nie jest zalecany u osób poniżej 18 lat ze względu na brak wystarczających danych klinicznych oraz zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak wzrost apetytu, hiperprolaktynemia, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia, objawy pozapiramidowe, drażliwość oraz podwyższone ciśnienie tętnicze. W badaniach klinicznych u dzieci i młodzieży obserwowano także zmiany w funkcji tarczycy. U pacjentów z chorobą dwubiegunową, zwłaszcza poniżej 25 roku życia, kwetiapina wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zachowań samobójczych (3,0% vs 0% placebo). Zaleca się ścisłą kontrolę kliniczną, szczególnie na początku terapii i po zmianie dawki, oraz edukację pacjentów i opiekunów w zakresie monitorowania objawów nasilenia choroby i myśli samobójczych. Ponadto, kwetiapina może powodować pogorszenie profilu metabolicznego, w tym wzrost masy ciała, hiperglikemię, zaburzenia lipidowe (wzrost triglicerydów, cholesterolu LDL i całkowitego, spadek HDL), co wymaga regularnego monitorowania parametrów metabolicznych i odpowiednich interwencji klinicznych.
agranulocytoza, akatyzja, cholesterol HDL, cholesterol LDL, czynność tarczycy, depresja w chorobie dwubiegunowej, dysfagia, dyskinezy późne, działanie przeciwcholinergiczne, hiperglikemia, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, kwetiapina, myśli samobójcze, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, objawy pozapiramidowe, polidypsja, polifagia, poliuria, prolaktyna, remisja, schizofrenia, toksyczna martwica naskórka, triglicerydy, zaburzenie maniakalne, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zespół bezdechu sennego, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Aripsan 5 mg
Arypiprazol (Aripsan) jest lekiem przeciwpsychotycznym stosowanym w leczeniu schizofrenii u dorosłych i młodzieży powyżej 15 roku życia, zarówno w ostrych epizodach psychotycznych, jak i w terapii podtrzymującej. W zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I u dorosłych, Aripsan znajduje zastosowanie w leczeniu umiarkowanych do ciężkich epizodów maniakalnych oraz w profilaktyce nawrotów maniakalnych u pacjentów z dominującymi epizodami maniakalnymi i wcześniejszą dobrą odpowiedzią na arypiprazol. U młodzieży (≥13 lat) z ChAD typu I lek jest wskazany wyłącznie do leczenia epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, z maksymalnym czasem terapii wynoszącym 12 tygodni. Preparat dostępny jest w dawkach 5 mg, 10 mg i 15 mg, co pozwala na indywidualizację leczenia w zależności od stanu klinicznego pacjenta.
arypiprazol, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba somatyczna, epizod maniakalny, interakcja lekowa, laktoza jednowodna, leczenie złożone, lek przeciwpsychotyczny, monoterapia, nietolerancja laktozy, ostry epizod psychotyczny, praktyka kliniczna, profilaktyka nawrotów, schizofrenia, terapia podtrzymująca, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pinexet 25 mg 25 mg
Pinexet zawiera kwetiapinę w postaci fumaranu, dostępny w dawkach 25 mg, 100 mg, 200 mg oraz 300 mg w formie tabletek powlekanych. Kwetiapina jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy pochodnych diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny (kod ATC: N05AH04). Jej mechanizm działania opiera się na antagonizmie receptorów serotoninergicznych 5HT2 oraz dopaminergicznych D1 i D2, z przewagą blokady receptorów 5HT2, co przekłada się na skuteczność przeciwpsychotyczną i zmniejszone ryzyko pozapiramidowych działań niepożądanych. Kwetiapina i jej aktywny metabolit norkwetiapina wykazują także powinowactwo do receptorów histaminergicznych, α1- i α2-adrenergicznych, przy czym norkwetiapina dodatkowo działa przeciwcholinergicznie poprzez umiarkowane do silnego powinowactwo do receptorów muskarynowych oraz hamuje transporter norepinefryny (NET) i działa częściowo agonistycznie na receptory 5HT1A, co może wspierać jej działanie przeciwdepresyjne.
antagonizm receptorowy, atypowy lek przeciwpsychotyczny, czynnik transportujący norepinefrynę, dystonia, działanie przeciwcholinergiczne, emisyjna tomografia komputerowa, fumaran, kwetiapina, mania, neuroleptyk, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, schizofrenia, szlak mezolimbiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olpinat
Olanzapina, zawarta w produkcie Olpinat, wykazuje opóźnioną poprawę kliniczną, co wymaga uważnego monitorowania pacjentów pod kątem skuteczności i działań niepożądanych. Szczególnie przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów z otępieniem i objawami psychotycznymi ze względu na dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie zwiększone ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo), zwłaszcza u osób powyżej 65 lat i z otępieniem naczyniowym lub mieszanym. U pacjentów z chorobą Parkinsona olanzapina nie jest zalecana ze względu na nasilenie parkinsonizmu i brak przewagi nad placebo w leczeniu psychozy. Istnieje ryzyko wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN), wymagającego natychmiastowego odstawienia leku przy podejrzeniu objawów takich jak wysoka gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i niestabilność autonomiczna.
aktywność antycholinergiczna, aminotransferazy wątrobowe, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dysfagia, dyslipidemia, hipereozynofilia, hiperglikemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, neutropenia, niedrożność porażenna jelit, niewydolność wątroby, odstęp QTc, olanzapina, ostra niewydolność nerek, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, przejściowy atak niedokrwienny, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, rabdomioliza, schizofrenia, zaburzenia przemiany lipidów, zaburzenie świadomości, zakrzep z zatorem, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego – Epidemiologia
Zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego (TMD) charakteryzują się zróżnicowaną epidemiologią, z częstością występowania w populacji ogólnej wahającą się od 5% do 31%, a globalna metaanaliza wskazuje na 34% rozpowszechnienie. TMD dotyka głównie kobiety, u których ryzyko jest 2-9 razy wyższe niż u mężczyzn, ze szczytem zachorowań w wieku 20-40 lat. Podtypy TMD według kryteriów RDC/TMD obejmują zaburzenia mięśniowe (45,3%), przemieszczenia krążka stawowego (41,1%) oraz zaburzenia stawowe (30,1%). Choroba wiąże się z istotną chorobowością, wpływając na jakość życia i produktywność, generując w USA roczne koszty leczenia rzędu 4 miliardów dolarów oraz utratę 17,8 miliona dni roboczych na 100 milionów pracujących dorosłych. Epidemiologia TMD jest skomplikowana przez brak jednolitych definicji, różnorodność metod diagnostycznych oraz trudności w długoterminowym monitorowaniu pacjentów.
biomarker śliny, ból głowy, ból pleców, ból szyi, ból twarzy, bruksizm, depresja, doustny środek antykoncepcyjny, duża depresja, estrogen, fibromilagia, migrena, napięciowy ból głowy, parafunkcja, przemieszczenie krążka stawowego, PTSD, randomizacja mendlowska, schizofrenia, staw skroniowo-żuchwowy, zaburzenie lękowe, zaburzenie mięśniowe, zaburzenie paniczne, zaburzenie stawu skroniowo-żuchwowego, żuchwa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Quetiapin NeuroPharma 100 mg
Quetiapin NeuroPharma stosuje się w różnych dawkach w zależności od wskazania klinicznego. W leczeniu schizofrenii dawka początkowa wynosi 50 mg/dobę, stopniowo zwiększana do 300 mg/dobę w ciągu 4 dni, a dawka skuteczna mieści się zwykle w zakresie 300-450 mg/dobę (możliwy zakres 150-750 mg/dobę), podawana w dwóch dawkach podzielonych. W epizodach maniakalnych choroby dwubiegunowej dawka początkowa to 100 mg/dobę, zwiększana do 400 mg/dobę w 4 dni, z możliwością dalszego wzrostu do 800 mg/dobę w 6 dniu; dawka podtrzymująca wynosi 200-800 mg/dobę, zwykle 400-800 mg/dobę, podawana dwa razy na dobę. W epizodach dużej depresji w chorobie dwubiegunowej zaleca się dawkę 300 mg/dobę, przyjmowaną raz dziennie przed snem, z możliwością zwiększenia do 600 mg/dobę w wyjątkowych przypadkach. Kontynuacja terapii w chorobie dwubiegunowej powinna odbywać się dawką 300-800 mg/dobę, dostosowaną do odpowiedzi klinicznej i tolerancji.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Tractiva 15 mg
Lek Tractiva zawierający arypiprazol charakteryzuje się specyficznym profilem działań niepożądanych, które wymagają uważnego monitorowania podczas terapii. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są akatyzja i nudności, występujące u ponad 3% pacjentów. W zakresie układu nerwowego często pojawiają się zaburzenia pozapiramidowe (w tym parkinsonizm, dystonia, dyskineza), drżenie, bóle głowy, sedacja, senność oraz zawroty głowy. W sferze psychicznej często zgłaszane są bezsenność, lęk i niepokój ruchowy. W obrębie metabolizmu i odżywiania częstość występowania cukrzycy jest istotna, a niezbyt często obserwuje się hiperprolaktynemię, hiperglikemię oraz zmniejszenie stężenia prolaktyny. Działania niepożądane hematologiczne, takie jak leukopenia, neutropenia i trombocytopenia, mają częstość nieznaną i wymagają regularnego monitorowania morfologii krwi. Dystonia może wystąpić szczególnie u młodszych pacjentów i mężczyzn, zwłaszcza na początku leczenia. W badaniach klinicznych EPS występowały u 19-26,6% pacjentów leczonych arypiprazolem, w porównaniu do wyższych wartości w grupach leczonych haloperydolem (do 57,3%).
akatyzja, anoreksja, arypiprazol, arytmia, cukrzycowa kwasica ketonowa, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, drżenie, dysfagia, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, hiperinsulinemia, hiperprolaktynemia, hiperseksualność, hiponatremia, hipoprolaktynemia, kompulsywne objadanie się, leukopenia, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, parkinsonizm, profil bezpieczeństwa, reakcja uczuleniowa, schizofrenia, sedacja, trombocytopenia, uzależnienie od hazardu, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aripiprazole Aurovitas 30 mg
Aripiprazole Aurovitas dostępny jest w tabletkach 15 mg i 30 mg, z zalecanym dawkowaniem dostosowanym do wskazań klinicznych. W leczeniu schizofrenii u dorosłych dawka początkowa wynosi 10-15 mg/dobę, z dawką podtrzymującą 15 mg/dobę i maksymalną 30 mg/dobę, podawaną raz dziennie niezależnie od posiłków. U młodzieży ≥15 lat leczenie rozpoczyna się od 2 mg/dobę (roztwór doustny) stopniowo zwiększanej do 10 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg/dobę w razie potrzeby. W epizodach maniakalnych zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I u dorosłych dawka początkowa i podtrzymująca to 15 mg/dobę, maksymalnie 30 mg/dobę, natomiast u młodzieży ≥13 lat dawka wynosi 10 mg/dobę, z ograniczeniem czasu leczenia do 12 tygodni i maksymalną dawką 10 mg/dobę ze względu na ryzyko działań niepożądanych. Arypiprazol nie jest zalecany u dzieci poniżej 13 lat (epizody maniakalne) i poniżej 15 lat (schizofrenia) z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
arypiprazol, dysfagia, epizod maniakalny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, kontrola objawów, leczenie skojarzone, nawrót choroby, niewydolność wątroby, objaw pozapiramidowy, przyrost masy ciała, roztwór doustny, schizofrenia, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie autystyczne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół Tourette’a - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Questax XR 300 mg
Questax XR, zawierający kwetiapinę w postaci fumaranu, jest lekiem przeciwpsychotycznym o szerokim spektrum zastosowań w psychiatrii, dostępnym w dawkach 50 mg, 150 mg, 200 mg, 300 mg oraz 400 mg. Preparat znajduje zastosowanie przede wszystkim w leczeniu schizofrenii, gdzie poprzez modulację receptorów dopaminowych i serotoninowych łagodzi objawy pozytywne i negatywne choroby. Ponadto, jest skuteczny w terapii choroby afektywnej dwubiegunowej, obejmując leczenie epizodów maniakalnych, depresyjnych oraz profilaktykę nawrotów. W przypadku dużej depresji (MDD) stosowany jest jako terapia wspomagająca u pacjentów z suboptymalną odpowiedzią na monoterapię przeciwdepresyjną. Warto podkreślić, że tabletki zawierają laktozę w ilościach od 14 mg (50 mg tabletka) do 113 mg (400 mg tabletka), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją tego cukru.
anhedonia, choroba afektywna dwubiegunowa, depresja oporna na leczenie, dezorganizacja myślenia, duża depresja, działanie przeciwpsychotyczne, epizod ciężkiej depresji, epizod maniakalny, fumaran, gonitwa myśli, indukcja fazy maniakalnej, laktoza, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpsychotyczny, modulacja neuroprzekaźników, monoterapia przeciwdepresyjna, myśli samobójcze, nietolerancja laktozy, objawy maniakalne, objawy negatywne schizofrenii, objawy pozytywne schizofrenii, objawy psychotyczne, omam, podwyższony nastrój, profil farmakologiczny, profilaktyka nawrotów, remisja objawów, schizofrenia, spłycenie emocjonalne, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, terapia wspomagająca, urojenie, wycofanie społeczne, zaburzenie depresyjne nawracające, zaburzenie myślenia, zmniejszona potrzeba snu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Medikinet 10 mg 10 mg
Metylofenidat chlorowodorku w postaci tabletek Medikinet jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub laktozę (zawartość laktozy: 42,28 mg w 5 mg, 40,85 mg w 10 mg, 38,48 mg w 20 mg tabletce). Lek nie powinien być stosowany u osób z jaskrą, guzami chromochłonnymi, nadczynnością tarczycy, a także podczas terapii nieselektywnymi i nieodwracalnymi inhibitorami MAO oraz przez minimum 14 dni po ich odstawieniu ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego. Przeciwwskazania obejmują również ciężkie zaburzenia psychiczne, takie jak ciężka depresja, jadłowstręt psychiczny, skłonności samobójcze, psychozy, mania, schizofrenia, zaburzenia osobowości typu borderline oraz niekontrolowaną chorobę afektywną dwubiegunową typu I.
Ze względu na działanie stymulujące, metylofenidat jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi schorzeniami układu sercowo-naczyniowego, w tym ciężkim nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną serca, kardiomiopatiami, przebytym zawałem mięśnia sercowego, zaburzeniami rytmu serca oraz kanałopatiami. Ponadto, nie powinien być stosowany u osób z zaburzeniami naczyń mózgowych, tętniakiem mózgu, zapaleniem naczyń czy po przebytym udarze mózgu. Przed przepisaniem leku konieczne jest szczegółowe badanie i wywiad, zwłaszcza w kierunku chorób przewlekłych, zaburzeń psychicznych w rodzinie oraz ocena układu krążenia. Lekarz powinien zachować ostrożność u pacjentów z łagodniejszymi chorobami sercowo-naczyniowymi, padaczką, chorobami wątroby oraz nietolerancją laktozy.
anomalia naczyniowa, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciężka depresja, dysfagia, guz chromochłonny, inhibitor monoaminooksydazy, jadłowstręt psychiczny, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, mania, metylofenidat chlorowodorek, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na metylofenidat, niewydolność serca, objawy psychotyczne, osobowość chwiejna emocjonalnie, padaczka, próg drgawkowy, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar mózgu, wrodzona wada serca, zaburzenie anorektyczne, zaburzenie naczyń mózgowych, zaburzenie nastroju, zaburzenie psychopatyczne, zaburzenie rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Aripilek 5 mg
Arypiprazol, substancja czynna Aripileku, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym o unikalnym mechanizmie działania jako częściowy agonista receptorów dopaminowych D2 i serotoninowych 5-HT1A oraz antagonista receptorów 5-HT2A. Wykazuje silne powinowactwo do receptorów D2, D3, 5-HT1A i 5-HT2A, umiarkowane do D4, 5-HT2C, 5-HT7, alfa-1 adrenergicznych i H1 histaminowych, przy braku istotnego powinowactwa do receptorów muskarynowych, co przekłada się na korzystny profil działań niepożądanych, zwłaszcza ograniczone efekty cholinolityczne. W dawkach terapeutycznych (0,5-30 mg/dobę) potwierdzono efektywne wiązanie z receptorami dopaminowymi w OUN. Skuteczność arypiprazolu została potwierdzona w leczeniu schizofrenii (1228 pacjentów, 4-6 tygodni) oraz w długoterminowym podtrzymaniu remisji (52 tygodnie), wykazując przewagę nad placebo i porównywalność z haloperydolem, przy lepszej tolerancji i mniejszym odsetku przerwań terapii. W zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I arypiprazol skutecznie redukuje objawy maniakalne zarówno w monoterapii, jak i terapii skojarzonej z litem lub walproinianem, zmniejszając ryzyko nawrotów manii o 65% (HR 0,35) i ogólnego nawrotu o 46% (HR 0,54). Lek charakteryzuje się neutralnym wpływem na stężenie prolaktyny oraz korzystnym profilem metabolicznym, nie powodując istotnego przyrostu masy ciała (13% pacjentów z przyrostem ≥7%, tj. ≥5,6 kg) ani zmian lipidogramu.
arypiprazol, działanie niepożądane, efekt cholinolityczny, epizod maniakalny, epizod mieszany, farmakodynamika, hiperaktywność dopaminergiczna, hiperprolaktynemia, hipoprolaktynemia, lek przeciwpsychotyczny, lek psycholeptyczny, nawrót depresji, objawy maniakalne, objawy pozapiramidowe, objawy pozytywne i negatywne, objawy psychotyczne, ośrodkowy układ nerwowy, powinowactwo receptorowe, pozytonowa tomografia emisyjna, przekaźnictwo dopaminergiczne, receptor adrenergiczny, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, receptor serotoninowy, schizofrenia, skala MADRS, skala PANSS, stabilizator nastroju, stężenie w surowicy, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie autystyczne, zespół ADHD, zespół Tourette’a