przewlekła niewydolność serca
Przewlekła niewydolność serca (PNS) to złożony zespół kliniczny charakteryzujący się upośledzeniem czynności serca, co prowadzi do niedostatecznego zaopatrzenia tkanek w krew adekwatnie do ich zapotrzebowania metabolicznego. Jest to końcowy etap wielu chorób układu sercowo-naczyniowego, w tym choroby wieńcowej, nadciśnienia tętniczego, wad zastawkowych czy kardiomiopatii.
W patofizjologii PNS kluczową rolę odgrywa aktywacja neurohormonalna (układu renina-angiotensyna-aldosteron oraz układu współczulnego), która początkowo jest mechanizmem kompensacyjnym, lecz z czasem prowadzi do przebudowy mięśnia sercowego i pogłębienia dysfunkcji. Klasyfikacja opiera się na pomiarze frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF), wyróżniając niewydolność z obniżoną (HFrEF), pośrednią (HFmrEF) i zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF).
Diagnostyka PNS obejmuje badanie echokardiograficzne, oznaczenie peptydów natriuretycznych (BNP, NT-proBNP), badania laboratoryjne oraz ocenę wydolności wysiłkowej. Leczenie jest wielokierunkowe i obejmuje inhibitory ACE lub ARB, beta-blokery, antagonisty aldosteronu, flozyny, sakubitril/walsartan oraz iwabradynę. Oprócz farmakoterapii istotne znaczenie ma leczenie niefarmakologiczne, w tym terapia resynchronizująca, implantacja kardiowertera-defibrylatora oraz w wybranych przypadkach przeszczep serca.
Mimo postępów w terapii, PNS pozostaje schorzeniem o poważnym rokowaniu. Pięcioletnia śmiertelność wśród pacjentów z zaawansowaną niewydolnością serca jest porównywalna z wieloma chorobami nowotworowymi. Regularne monitorowanie parametrów klinicznych, edukacja pacjenta oraz wczesne wdrażanie modyfikacji leczenia są kluczowe dla poprawy jakości życia i rokowania.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Nebivolol Genoptim 5 mg
Nebivolol Genoptim, zawierający 5 mg nebiwololu chlorowodorku w formie tabletek, stosowany jest w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz stabilnej przewlekłej niewydolności serca (CHF). W terapii nadciśnienia zalecana dawka to 5 mg raz na dobę, przyjmowana o stałej porze, z efektem terapeutycznym obserwowanym po 1-2 tygodniach, a optymalnym po 4 tygodniach. Lek może być stosowany jako monoterapia lub w skojarzeniu, np. z hydrochlorotiazydem (12,5-25 mg), co wykazuje działanie addycyjne. W leczeniu CHF dawkę należy stopniowo zwiększać od 1,25 mg do maksymalnie 10 mg na dobę, pod ścisłym nadzorem lekarza, monitorując parametry hemodynamiczne i objawy kliniczne. W przypadku nietolerancji lub nasilenia niewydolności serca konieczne jest zmniejszenie dawki lub przerwanie terapii. Nagłe odstawienie leku jest niewskazane ze względu na ryzyko pogorszenia stanu pacjenta; dawkę należy redukować stopniowo o połowę co tydzień.
antagonista receptora angiotensyny II, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia objawowa, digoksyna, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, kreatynina w surowicy, lek moczopędny, leki przeciwnadciśnieniowe, monoterapia, nadciśnienie tętnicze, nebiwolol chlorowodorek, niedociśnienie tętnicze, obrzęk płuc, przewlekła niewydolność serca, stan kliniczny, układ sercowo-naczyniowy, wstrząs kardiogenny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Beto 100 ZK 95 mg
Preparat Beto ZK zawiera metoprololu bursztynian i jest stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego, dławicy piersiowej, zaburzeń rytmu serca, profilaktyce po zawale mięśnia sercowego, kołataniach serca oraz profilaktyce migreny. Dawkowanie jest indywidualizowane w zależności od wskazania klinicznego i odpowiedzi pacjenta, z dawkami początkowymi od 11,88 mg do 190 mg metoprololu bursztynianu na dobę (równoważnik 12,5–200 mg metoprololu winianu). Tabletki przyjmuje się raz dziennie, najlepiej podczas śniadania, nie żując ani nie krusząc, popijając minimum pół szklanki wody. Szczególną uwagę należy zwrócić na stopniowe zwiększanie dawki u pacjentów z niewydolnością serca wg klasy NYHA, gdzie dawka początkowa wynosi 11,88 mg lub 23,75 mg, a docelowa może sięgać 190 mg na dobę. U dzieci powyżej 6 lat dawka początkowa to 0,48 mg/kg mc., z możliwością zwiększenia do maksymalnie 1,9 mg/kg mc. (maksymalnie 190 mg/dobę).
choroba niedokrwienna serca, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, ciśnienie tętnicze, dławica piersiowa, klasyfikacja NYHA, kołatanie serca, lek przeciwdławicowy, lek przeciwnadciśnieniowy, metoprolol bursztynian, metoprolol winian, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność serca, objawowa niewydolność serca, profilaktyka migreny, przewlekła niewydolność serca, śmierć sercowa, terapia niewydolności serca, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – ACEBIS 10 mg + 10 mg
Produkt leczniczy ACEBIS łączy ramipryl, inhibitor ACE, oraz bisoprolol, selektywny beta1-adrenolityk, wykazując synergistyczne działanie w terapii nadciśnienia tętniczego i chorób układu sercowo-naczyniowego. Bisoprolol charakteryzuje się wysoką selektywnością wobec receptorów beta1, co minimalizuje wpływ na receptory beta2 w oskrzelach i metabolizmie, a jego okres półtrwania wynosi 10-12 godzin, zapewniając całodobowy efekt terapeutyczny. Ramipryl, jako prolek, poprzez aktywny metabolit ramiprylat hamuje konwertazę angiotensyny, zmniejszając produkcję angiotensyny II i rozkład bradykininy, co prowadzi do efektu wazodylatacyjnego i obniżenia sekrecji aldosteronu. W nadciśnieniu tętniczym ramipryl obniża opór obwodowy bez wywoływania tachykardii kompensacyjnej, a pełny efekt hipotensyjny osiąga po 3-4 tygodniach stosowania. U pacjentów z cukrzycą wykazuje dodatkowo działanie nefroprotekcyjne, redukując albuminurię i przerost lewej komory serca.
aktywność reninowa osocza, aktywność reniny, aktywność sympatykomimetyczna, albuminuria, aldosteron, angiotensyna, beta₁-adrenolityk, bradykardia, bradykinina, choroba niedokrwienna serca, choroba układu sercowo-naczyniowego, choroba wieńcowa, dipeptydylokarboksypeptydaza I, dławica piersiowa, działanie inotropowe ujemne, efekt wazodylatacyjny, efekt z odbicia, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperkaliemia, inhibitor ACE, kininaza II, klasyfikacja NYHA, konwertaza angiotensyny, nadciśnienie samoistne, nadciśnienie tętnicze, nagły zgon, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie tętnicze, obciążenie następcze, obciążenie wstępne, objętość wyrzutowa, opór tętniczy, ostra dekompensacja, ostre uszkodzenie nerek, pojemność minutowa serca, przekrwienie płucne, przerost lewej komory serca, przesączanie kłębuszkowe, przewlekła choroba nerek, przewlekła niewydolność serca, ramiprylat, receptor beta2, skurczowa niewydolność serca, udar mózgu, układ RAA, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Presartan 50 mg
Presartan, zawierający 50 mg losartanu potasowego w formie tabletek powlekanych, jest wskazany przede wszystkim w leczeniu pierwotnego nadciśnienia tętniczego, działając jako selektywny antagonista receptora angiotensyny II. Lek ten może być stosowany zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej z innymi lekami hipotensyjnymi. Ponadto, Presartan wykazuje działanie nefroprotekcyjne u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą typu 2, u których występuje białkomocz ≥ 0,5 g/dobę, spowalniając progresję nefropatii cukrzycowej. W terapii przewlekłej niewydolności serca u pacjentów ≥ 60 lat z frakcją wyrzutową lewej komory ≤ 40%, losartan jest alternatywą dla inhibitorów ACE w przypadku ich nietolerancji lub przeciwwskazań, zwłaszcza gdy występuje kaszel jako działanie niepożądane. Lek jest także stosowany w celu zmniejszenia ryzyka udaru mózgu u pacjentów z nadciśnieniem i przerostem lewej komory serca potwierdzonym w EKG, co potwierdzają wyniki badania LIFE.
antagonista receptora angiotensyny, badanie elektrokardiograficzne, białkomocz, choroba nerek, cukrzyca typu 2, działanie nefroprotekcyjne, frakcja wyrzutowa, frakcja wyrzutowa lewej komory, gospodarka potasowa, inhibitor konwertazy angiotensyny, laktoza jednowodna, lek hipotensyjny, losartan potasowy, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, przerost lewej komory serca, przewlekła niewydolność serca, stężenie potasu, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron - Leksykon substancji czynnych
Bisoprolol – Dawkowanie i sposób podawania
Bisoprolol, jako selektywny beta-adrenolityk, wymaga indywidualnego dostosowania dawki w zależności od wskazania klinicznego. W leczeniu nadciśnienia tętniczego dawka początkowa wynosi zwykle 5 mg raz na dobę, z możliwością redukcji do 2,5 mg u pacjentów z łagodniejszą postacią nadciśnienia (ciśnienie rozkurczowe do 105 mmHg) oraz zwiększenia do maksymalnie 20 mg/dobę w wyjątkowych przypadkach. W terapii choroby niedokrwiennej serca stosuje się podobne dawkowanie: początkowo 5 mg, z możliwością zwiększenia do 10 mg, a maksymalna dawka to również 20 mg/dobę. W przewlekłej niewydolności serca dawkę bisoprololu należy stopniowo zwiększać, zaczynając od 1,25 mg/dobę w pierwszym tygodniu, a następnie etapowo do 10 mg/dobę od 12. tygodnia leczenia, przy jednoczesnym monitorowaniu parametrów życiowych i objawów niewydolności serca. Maksymalna dawka w tej grupie pacjentów nie powinna przekraczać 10 mg/dobę.
amlodypina, antagonista receptora angiotensyny II, beta-adrenolityk, bisoprolol, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, ciśnienie rozkurczowe, dławica piersiowa, farmakokinetyka bisoprololu, fumaran bisoprololu, glikozyd naparstnicy, inhibitor ACE, klirens kreatyniny, kwas acetylosalicylowy, lek moczopędny, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, przewlekła niewydolność serca, ramipryl, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Bloxazoc 47,5 mg
Bloxazoc, zawierający metoprolol w postaci bursztynianu, jest dostępny w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 23,75 mg, 47,5 mg, 95 mg oraz 190 mg, odpowiadających 25 mg, 50 mg, 100 mg i 200 mg metoprololu winianu. Preparat znajduje zastosowanie u dorosłych w leczeniu nadciśnienia tętniczego, dusznicy bolesnej, zaburzeń rytmu serca (w tym częstoskurczu nadkomorowym, migotaniu przedsionków i dodatkowych skurczach komorowych), kołatania serca o podłożu czynnościowym, prewencji wtórnej po zawale mięśnia sercowego, profilaktyce migreny oraz stabilnej przewlekłej niewydolności serca z obniżoną frakcją wyrzutową lewej komory. U dzieci i młodzieży w wieku 6-18 lat Bloxazoc jest wskazany wyłącznie w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Tabletki o przedłużonym uwalnianiu umożliwiają dawkowanie raz na dobę, a dostępność różnych dawek pozwala na indywidualne dostosowanie terapii. Tabletki 23,75 mg można dzielić na równe dawki, pozostałe mają linię podziału ułatwiającą rozkruszenie.
beta-adrenolityk, choroba wieńcowa, częstoskurcz nadkomorowy, diuretyk, dławica piersiowa, dodatkowe pobudzenie komorowe, dodatkowy skurcz komorowy, dusznica bolesna, epizod bólowy, glikozyd nasercowy, inhibitor ACE, kołatanie serca, lek hipotensyjny, metoprolol bursztynian, metoprolol winian, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nagły zgon sercowy, napad migrenowy, obniżona frakcja wyrzutowa, parametr hemodynamiczny, profilaktyka migreny, przewlekła niewydolność serca, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tachyarytmia, terapia skojarzona, tolerancja wysiłku, zaburzenie rytmu serca, zaburzona czynność skurczowa lewej komory, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ticagrelor Farmak
Tikagrelor (Ticagrelor Farmak, 90 mg) wymaga szczególnej ostrożności i systematycznego monitorowania ze względu na ryzyko krwawień oraz specyficzne działania niepożądane. Przeciwwskazany jest u pacjentów z aktywnym krwawieniem, krwotokiem śródczaszkowym w wywiadzie oraz ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby. Przed rozpoczęciem terapii należy ocenić ryzyko krwawień, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia, niedawnymi krwawieniami z przewodu pokarmowego, stosujących leki zwiększające ryzyko krwawień (np. NLPZ, doustne antykoagulanty). W przypadku planowanych zabiegów chirurgicznych tikagrelor należy odstawić na 5 dni przed operacją. U pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym po niedokrwiennym udarze mózgu stosowanie tikagreloru jest ograniczone do maksymalnie 12 miesięcy. Monitorowanie czynności nerek jest zalecane, zwłaszcza u osób ≥75 lat, z umiarkowanymi do ciężkich zaburzeniami nerek oraz stosujących ARB. Tikagrelor może powodować wzrost stężenia kreatyniny oraz hiperurykemię, co wymaga ostrożności u pacjentów z dną moczanową i nefropatią moczanową.
aktywacja płytek indukowana heparyną, antagonista receptora angiotensyny, astma, blok przedsionkowo-komorowy, bradyarytmia, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, czynne krwawienie, desmopresyna, dnawe zapalenie stawów, doustny lek przeciwzakrzepowy, duszność, hiperurykemia, leczenie przeciwfibrynolityczne, lek fibrynolityczny, małopłytkowość, małopłytkowość zależna od heparyny, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, nefropatia moczanowa, niedokrwienny udar mózgu, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oddychanie Cheyne’a-Stokesa, ośrodkowy bezdech senny, ostry zespół wieńcowy, pauza komorowa, pomostowanie aortalno-wieńcowe, przewlekła niewydolność serca, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rekombinowany czynnik VIIa, skłonność do krwawień, transfuzja płytek krwi, umiarkowane zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon substancji czynnych
Eplerenon – Wskazania do stosowania
Eplerenon, selektywny antagonista aldosteronu, jest stosowany jako terapia uzupełniająca u pacjentów kardiologicznych, szczególnie po przebytym zawale mięśnia sercowego oraz w przewlekłej niewydolności serca. Wskazania obejmują pacjentów w stanie stabilnym po zawale z frakcją wyrzutową lewej komory (LVEF) ≤ 40% oraz klinicznymi objawami niewydolności serca, a także dorosłych z przewlekłą niewydolnością serca w klasie II wg NYHA i LVEF ≤ 30%. Eplerenon dostępny jest w tabletkach powlekanych o dawkach 25 mg i 50 mg, a także w preparacie złożonym z furosemidem (Eplexemid: 25 mg + 40 mg, 50 mg + 40 mg). Terapia ma na celu redukcję ryzyka śmiertelności i chorobowości sercowo-naczyniowej, w tym zmniejszenie liczby hospitalizacji z powodu niewydolności serca oraz częstości nagłych zdarzeń sercowo-naczyniowych.
antagonista aldosteronu, antagonista receptora angiotensyny, beta-adrenolityk, diuretyk pętlowy, elektrolity, frakcja wyrzutowa lewej komory, funkcja nerek, furosemid, inhibitor ACE, klasyfikacja NYHA, niewydolność serca, przewlekła niewydolność serca, selektywny antagonista aldosteronu, śmiertelność i chorobowość, tabletka powlekana, terapia dodana, terapia skojarzona, zaburzenie czynności lewej komory, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Bibloc 5 mg
Bisoprolol fumaran, substancja czynna preparatu Bibloc, jest selektywnym beta-1-adrenolitykiem o wysokiej specyficzności receptorowej, co minimalizuje działania niepożądane związane z blokadą receptorów beta-2-adrenergicznych. Jego mechanizm działania obejmuje zmniejszenie aktywności reninowej osocza, zwolnienie akcji serca oraz redukcję kurczliwości mięśnia sercowego, co przekłada się na obniżenie zapotrzebowania na tlen i korzystne efekty hemodynamiczne. Bisoprolol znajduje zastosowanie w leczeniu nadciśnienia tętniczego, dławicy piersiowej oraz przewlekłej niewydolności serca, gdzie wykazuje istotne korzyści kliniczne, w tym poprawę stanu czynnościowego i zmniejszenie śmiertelności.
aktywność reninowa osocza, aktywność sympatykomimetyczna, antagonista receptora angiotensyny, badanie echokardiograficzne, beta-adrenolityk selektywny, bisoprolol fumaran, bradykardia, choroba układu sercowo-naczyniowego, dławica piersiowa, działanie przeciwdławicowe, frakcja wyrzutowa lewej komory, inhibitor ACE, klasyfikacja NYHA, kurczliwość mięśnia sercowego, mięśniówka gładka oskrzeli, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, niewydolność skurczowa serca, objętość wyrzutowa, opór dróg oddechowych, opór obwodowy, ostra dekompensacja niewydolności serca, pojemność minutowa serca, przewlekła niewydolność serca, receptor beta-1 adrenergiczny, receptor beta-2 adrenergiczny, stabilizacja błon komórkowych, udar mózgu, zmiana hemodynamiczna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ivohart 7,5 mg
Ivohart, zawierający iwabradynę w dawkach 5 mg i 7,5 mg w formie tabletek powlekanych, jest wskazany do leczenia objawowego przewlekłej stabilnej dławicy piersiowej u dorosłych pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, posiadających rytm zatokowy i częstość akcji serca ≥ 70/min. Lek stosuje się u pacjentów z nietolerancją lub przeciwwskazaniami do beta-adrenolityków (np. ciężka astma oskrzelowa, bloki przedsionkowo-komorowe wyższego stopnia, bradykardia zatokowa) oraz jako terapię skojarzoną z beta-adrenolitykami, gdy objawy dławicy nie są wystarczająco kontrolowane. Tabletki 5 mg posiadają linię podziału umożliwiającą precyzyjne dostosowanie dawki.
astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia zatokowa, choroba niedokrwienna serca, częstość akcji serca, działanie niepożądane, frakcja wyrzutowa lewej komory, iwabradyna, iwabradyny chlorowodorek, klasyfikacja NYHA, laktoza jednowodna, migotanie przedsionków, przewlekła niewydolność serca, przewlekła stabilna dławica piersiowa, rytm zatokowy, tabletka powlekana, terapia skojarzona, zaburzenie czynności skurczowej - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Daneb 5 mg
Lek Daneb zawiera 5 mg nebiwololu (5,45 mg nebiwololu chlorowodorku) i jest podawany doustnie w postaci tabletek, które można przyjmować z posiłkiem lub bez. Standardowa dawka u dorosłych z nadciśnieniem wynosi 5 mg raz na dobę, z efektem terapeutycznym pojawiającym się zwykle po 1-2 tygodniach, a optymalnym po 4 tygodniach. U pacjentów z niewydolnością nerek dawka początkowa to 2,5 mg na dobę, z możliwością zwiększenia do 5 mg. U osób powyżej 65 lat zaleca się również dawkę początkową 2,5 mg, z ostrożnością u pacjentów powyżej 75 lat. Stosowanie u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia jest niewskazane z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Lek może być stosowany zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej, np. z hydrochlorotiazydem (12,5-25 mg), co wykazuje dodatkowe działanie przeciwnadciśnieniowe.
antagonista receptora angiotensyny II, blok przedsionkowo-komorowy, ciężka niewydolność nerek, ciśnienie tętnicze, digoksyna, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, leczenie skojarzone, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, monoterapia, nadciśnienie tętnicze, nasilenie niewydolności serca, nebiwololu chlorowodorek, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objawowa bradykardia, ostra niewydolność, ostry obrzęk płuc, przewlekła niewydolność serca, stabilna przewlekła niewydolność serca, stężenie kreatyniny, wstrząs kardiogenny, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ivabradine Genoptim 5 mg
Ivabradine Genoptim dostępny jest w dawkach 5 mg i 7,5 mg w formie tabletek powlekanych, co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii. W leczeniu przewlekłej stabilnej dławicy piersiowej dawka początkowa wynosi 5 mg dwa razy na dobę, z możliwością zwiększenia do 7,5 mg dwa razy na dobę po 3-4 tygodniach, jeśli częstość akcji serca (HR) w spoczynku pozostaje powyżej 60/min i objawy utrzymują się. Maksymalna dawka podtrzymująca to 7,5 mg dwa razy na dobę, a minimalna dawka to 2,5 mg dwa razy na dobę (połowa tabletki 5 mg). W przypadku przewlekłej niewydolności serca standardowa dawka początkowa to 5 mg dwa razy na dobę, z możliwością modyfikacji po 2 tygodniach w zależności od HR: zwiększenie do 7,5 mg dwa razy na dobę przy HR >60/min, zmniejszenie do 2,5 mg dwa razy na dobę przy HR <50/min lub objawach bradykardii, lub utrzymanie dawki 5 mg dwa razy na dobę przy HR 50-60/min. U pacjentów ≥75 lat zaleca się dawkę początkową 2,5 mg dwa razy na dobę z możliwością stopniowego zwiększania.
bradykardia, częstość akcji serca, dławica, dławica piersiowa, EKG, ekspozycja układowa, iwabradyna, klirens kreatyniny, monitorowanie ambulatoryjne, niedociśnienie, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, przewlekła niewydolność serca, stabilna dławica piersiowa, tabletka powlekana, tętno, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zawroty głowy, zmęczenie - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Bixebra 5 mg
Lek Bixebra, zawierający iwabradynę, jest wskazany w leczeniu przewlekłej stabilnej dławicy piersiowej u dorosłych pacjentów z chorobą niedokrwienną serca oraz w terapii przewlekłej niewydolności serca. W przypadku dławicy piersiowej, kwalifikacja do leczenia wymaga prawidłowego rytmu zatokowego oraz częstości akcji serca ≥70/min. Iwabradyna może być stosowana jako monoterapia u pacjentów z nietolerancją lub przeciwwskazaniami do beta-adrenolityków lub jako dodatek do optymalnej terapii beta-adrenolitykami. W leczeniu niewydolności serca, lek jest zalecany u pacjentów z klasą II-IV wg NYHA, zaburzeniami czynności skurczowej mięśnia sercowego, rytmem zatokowym i częstością akcji serca ≥75/min, stosowany zarówno w skojarzeniu z beta-adrenolitykami, jak i jako ich alternatywa.
Bixebra, chlorowodorek iwabradyny, choroba niedokrwienna serca, częstość akcji serca, czynność skurczowa, dławica piersiowa, dysfagia, iwabradyna, klasyfikacja NYHA, monoterapia, niedobór laktazy, nietolerancja beta-adrenolityków, nietolerancja galaktozy, przewlekła niewydolność serca, rytm zatokowy, tabletka powlekana, terapia wielolekowa, zaburzenia czynności skurczowej lewej komory, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Iwabradyna Synthon
Iwabradyna Synthon jest wskazana wyłącznie w leczeniu objawowym przewlekłej stabilnej dławicy piersiowej, bez udowodnionego wpływu na redukcję zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zawał mięśnia sercowego czy zgon sercowo-naczyniowy. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest dokładna ocena spoczynkowej częstości akcji serca, z zaleceniem monitorowania EKG lub 24-godzinnego ambulatoryjnego zapisu, szczególnie u pacjentów z częstością poniżej 50 uderzeń/min. Iwabradyna jest przeciwwskazana u pacjentów z migotaniem przedsionków, blokiem przedsionkowo-komorowym II stopnia oraz u osób z częstością pracy serca w spoczynku <70 uderzeń/min. W trakcie leczenia należy unikać jednoczesnego stosowania z werapamilem lub diltiazem ze względu na ryzyko nadmiernej bradykardii. W przypadku utrzymującej się częstości poniżej 50 uderzeń/min lub objawów bradykardii (zawroty głowy, zmęczenie, niedociśnienie) wskazane jest stopniowe zmniejszanie dawki lub przerwanie terapii.
antagonista wapnia, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, częstość akcji serca, częstość pracy serca, dławica piersiowa, kardiowersja elektryczna, kardiowersja farmakologiczna, laktoza jednowodna, migotanie przedsionków, niedociśnienie, niewydolność serca, przewlekła niewydolność serca, torsade de pointes, udar mózgu, wydłużenie QT, zaburzenia rytmu serca, zespół długiego QT, zwyrodnienie siatkówki - Leksykon substancji czynnych
Digoksyna – Wskazania do stosowania
Digoksyna, glikozyd nasercowy o silnym działaniu inotropowym dodatnim, jest wskazana przede wszystkim w leczeniu przewlekłej niewydolności serca z dysfunkcją skurczową, szczególnie u pacjentów z rozszerzeniem komór i frakcją wyrzutową obniżoną. Preparat Digoxin Teva (tabletki 100 μg i 250 μg) stosuje się w zaawansowanych stadiach niewydolności serca (klasy II-IV wg NYHA), natomiast Digoxin WZF (roztwór do iniekcji 0,25 mg/ml, 0,5 mg w ampułce) jest preferowany w stanach nagłych, niestabilności hemodynamicznej oraz gdy podanie doustne jest niemożliwe. Digoksyna jest także skuteczna w kontroli nadkomorowych zaburzeń rytmu, zwłaszcza migotania i trzepotania przedsionków z szybką czynnością komór, umożliwiając kontrolę częstości rytmu komór i poprawę hemodynamiki.
arytmia przedsionkowa, beta-bloker, bloker kanału wapniowego, digoksyna, duszność, dysfunkcja skurczowa, działanie inotropowe dodatnie, frakcja wyrzutowa, glikozyd nasercowy, klasyfikacja NYHA, migotanie przedsionków, nadkomorowe zaburzenia rytmu serca, obrzęk, przewlekła niewydolność serca, schorzenie kardiologiczne, trzepotanie przedsionków, zaawansowana niewydolność serca - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Vivacor 12,5 mg
Karwedylol, dostępny w dawkach 6,25 mg, 12,5 mg i 25 mg (tabletki z linią podziału), jest nieselektywnym beta-adrenolitykiem z działaniem alfa-adrenolitycznym, stosowanym w leczeniu przewlekłej niewydolności serca (łagodnej do ciężkiej) jako uzupełnienie standardowej terapii (inhibitory ACE, leki moczopędne, digoksyna). Terapia powinna być rozpoczęta u pacjentów ze stabilnym stanem klinicznym i prawidłową objętością wewnątrznaczyniową. Karwedylol jest także wskazany w leczeniu nadciśnienia tętniczego (monoterapia lub terapia skojarzona), stabilnej dławicy piersiowej oraz dysfunkcji lewej komory po zawale mięśnia sercowego z frakcją wyrzutową LVEF <40%, wspomagając remodeling mięśnia sercowego i poprawiając rokowanie.
alfa-adrenolityk, beta-adrenolityk nieselektywny, choroba wieńcowa, ciśnienie tętnicze, digoksyna, dławica piersiowa stabilna, dysfunkcja lewej komory, frakcja wyrzutowa lewej komory, hipoglikemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, karwedylol, lek hipotensyjny, nadciśnienie tętnicze, objętość wewnątrznaczyniowa, opór obwodowy, parametry nerkowe, POChP, przewlekła niewydolność serca, przewodnienie, remodeling lewej komory, remodeling mięśnia sercowego, tachykardia, wolemia, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – BisoHEXAL 5 5 mg
BisoHEXAL zawiera bisoprololu fumaranu, selektywny beta-1-adrenolityk (kod ATC: C07AB07), dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 5 mg i 10 mg, z możliwością podziału na cztery części dzięki charakterystycznym rowkom. Bisoprolol wykazuje wysoką selektywność wobec receptorów beta-1, minimalizując wpływ na receptory beta-2 w mięśniach gładkich oskrzeli i naczyń oraz procesy metaboliczne, co zwiększa bezpieczeństwo stosowania, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu oddechowego. Lek nie posiada aktywności sympatykomimetycznej ani działania stabilizującego błony komórkowe. Jego działanie hipotensyjne wiąże się m.in. ze znacznym obniżeniem aktywności reninowej osocza, co częściowo tłumaczy efekt obniżający ciśnienie tętnicze.
aktywność reninowa osocza, aktywność sympatykomimetyczna, beta-adrenolityk, bisoprolol fumaran, blokada receptorów beta-adrenergicznych, choroba wieńcowa, dławica piersiowa, działanie hipotensyjne, działanie znieczulające miejscowe, mięsień gładki oskrzeli, opór obwodowy, opór w drogach oddechowych, pojemność minutowa serca, przewlekła niewydolność serca, receptor beta-1 adrenergiczny, receptor beta-2 adrenergiczny, tabletka powlekana - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Corsib 5 mg
Lek Corsib (bisoprolol fumaran) dostępny jest w dawkach 2,5 mg, 5 mg oraz 10 mg, co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii do stanu klinicznego pacjenta. U dorosłych leczenie rozpoczyna się zwykle od dawki 5 mg na dobę, z możliwością zwiększenia do 10 mg, a maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 20 mg. U osób w podeszłym wieku zaleca się rozpoczęcie terapii od 2,5 mg na dobę. Pacjenci z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek lub wątroby zwykle nie wymagają modyfikacji dawkowania, natomiast u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami (klirens kreatyniny < 20 ml/min) dawka nie powinna przekraczać 10 mg na dobę. Stosowanie u dzieci i młodzieży nie jest zalecane ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
antagonista receptora angiotensyny, beta-adrenolityk, bisoprololu fumaran, bradykardia, ciśnienie tętnicze krwi, częstość akcji serca, dawka podtrzymująca, dławica piersiowa, farmakokinetyka bisoprololu, faza dostosowania dawki, glikozyd nasercowy, inhibitor ACE, klirens kreatyniny, leczenie podtrzymujące, lek moczopędny, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, przewlekła niewydolność serca, stabilna przewlekła niewydolność serca, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Corsib 2,5 mg
Lek Corsib (bisoprolol fumaran) dostępny jest w tabletkach o dawkach 2,5 mg, 5 mg oraz 10 mg, a dawkowanie należy indywidualizować w zależności od wskazania, wieku pacjenta oraz stanu klinicznego. W leczeniu nadciśnienia tętniczego i dławicy piersiowej zaleca się rozpoczęcie terapii od dawki 5 mg raz na dobę, z możliwością zwiększenia do dawki standardowej 10 mg/dobę i maksymalnej 20 mg/dobę. U osób starszych zaleca się rozpoczęcie od 2,5 mg, a u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny < 20 ml/min) dawka nie powinna przekraczać 10 mg/dobę. W przypadku niewydolności serca (CHF) terapia bisoprololem wymaga stopniowego zwiększania dawki, rozpoczynając od 1,25 mg/dobę i zwiększając co tydzień do 10 mg/dobę, przy czym każdy etap dawkowania musi być dobrze tolerowany przez pacjenta. Maksymalna dawka w CHF to 10 mg/dobę, a podczas titracji konieczne jest monitorowanie parametrów życiowych, takich jak częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze, oraz objawów nasilenia niewydolności serca.
antagonista receptora angiotensyny, beta-adrenolityk, bisoprolol fumaran, bradykardia, ciśnienie krwi, częstość akcji serca, dławica piersiowa, farmakokinetyka bisoprololu, glikozyd nasercowy, inhibitor ACE, klirens kreatyniny, lek moczopędny, linia podziału, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, ostra niewydolność serca, pacjent dializowany, przewlekła niewydolność serca, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ivohart 7,5 mg
Iwabradyna, występująca jako enancjomer S, charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym po około 1 godzinie. Bezwzględna dostępność biologiczna wynosi około 40%, co jest wynikiem efektu pierwszego przejścia w jelitach i wątrobie. Lek wiąże się z białkami osocza w około 70%, a objętość dystrybucji w stanie równowagi u pacjentów wynosi około 100 litrów. Po długotrwałym stosowaniu dawki 5 mg dwa razy na dobę, Cmax osiąga 22 ng/ml (CV=29%), a średnie stężenie w stanie równowagi wynosi 10 ng/ml (CV=38%). Metabolizm iwabradyny odbywa się głównie przez CYP3A4, z głównym aktywnym metabolitem N-demetylową pochodną (S 18982), której ekspozycja stanowi około 40% ekspozycji na związek macierzysty. Farmakokinetyka leku jest liniowa w zakresie dawek 0,5-24 mg, a efektywny okres półtrwania wynosi 11 godzin, co umożliwia dawkowanie dwa razy na dobę.
biokonwersja, biotransformacja, Cmax, CYP3A4, cytochrom P450 3A4, dostępność biologiczna, efekt pierwszego przejścia, enancjomer S, farmakokinetyka liniowa, faza eliminacji, inhibitor CYP3A4, izoenzym, klirens kreatyniny, klirens leku, klirens nerkowy, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksydacja, pochodna N-demetylowa, przewlekła niewydolność serca, skala Child-Pugh, stan równowagi stacjonarnej, stężenie w osoczu, tabletka powlekana, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakodynamiczne, właściwości farmakokinetyczne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Conaret 3,75 mg
Bisoprolol fumaran (Conaret) jest dostępny w dawkach od 1,25 mg do 10 mg i stosowany jest w leczeniu przewlekłej niewydolności serca, nadciśnienia tętniczego oraz choroby niedokrwiennej serca. W terapii przewlekłej niewydolności serca dawka początkowa wynosi 1,25 mg raz na dobę, stopniowo zwiększana co tydzień do maksymalnej dawki 10 mg/dobę, pod warunkiem dobrej tolerancji. Leczenie należy prowadzić u pacjentów w stabilnym stanie klinicznym, monitorując tętno, ciśnienie tętnicze oraz objawy niewydolności serca, z uwzględnieniem ryzyka przemijającego nasilenia niewydolności, niedociśnienia lub bradykardii. Nagłe odstawienie bisoprololu jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko pogorszenia stanu, zwłaszcza u chorych z chorobą niedokrwienną serca. W nadciśnieniu tętniczym zalecana dawka wynosi 5 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 20 mg/dobę w wyjątkowych przypadkach, natomiast w dławicy piersiowej standardowa dawka to 5 mg/dobę, z maksymalną dawką 20 mg/dobę. Leczenie jest długoterminowe i wymaga stopniowego zmniejszania dawki w przypadku konieczności przerwania terapii.
antagonista receptora angiotensyny, beta-adrenolityk, bisoprolol, bisoprolol fumaran, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, ciśnienie rozkurczowe, dializa, dławica piersiowa, farmakokinetyka bisoprololu, glikozyd naparstnicy, inhibitor ACE, klirens kreatyniny, lek moczopędny, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, ostra niewydolność serca, pacjent w podeszłym wieku, przewlekła niewydolność serca, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Carvetrend 25 mg
Karwedylol w dawce 25 mg wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, które są zbliżone we wszystkich wskazaniach klinicznych, z wyjątkiem niektórych grup pacjentów, np. z przewlekłą niewydolnością serca czy zaburzeniami czynności lewej komory po zawale mięśnia sercowego. Działania takie jak zawroty głowy, zaburzenia widzenia i bradykardia wykazują zależność od dawki. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to niewydolność serca (bardzo często), niedociśnienie (bardzo często), zawroty głowy i ból głowy (bardzo często), a także zapalenia oskrzeli, zapalenie płuc, niedokrwistość, depresja, zaburzenia widzenia, bradykardia, obrzęk, duszność, nudności i biegunka (często). Rzadziej występują małopłytkowość, leukopenia, ciężkie reakcje skórne (rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka), a także nietrzymanie moczu u kobiet (bardzo rzadko).
beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, cukrzyca utajona, dławica piersiowa, duszność, gospodarka węglowodanowa, halucynacje, hipercholesterolemia, hipoglikemia, karwedylol, leukopenia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, niskie ciśnienie tętnicze, obrzęk płuc, ostry zawał mięśnia sercowego, parestezje, przewlekła niewydolność serca, rumień wielopostaciowy, stan przedomdleniowy, stężenie glukozy, toksyczna nekroliza naskórka, zaburzenie czynności lewej komory, zaburzenie snu, zakażenie dróg moczowych, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy, zespół Raynauda, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Presartan 100 mg
Losartan potasowy, substancja czynna preparatu Presartan, był oceniany w licznych badaniach klinicznych obejmujących ponad 3000 dorosłych z pierwotnym nadciśnieniem tętniczym, 177 dzieci w wieku 6-16 lat, ponad 9000 pacjentów z nadciśnieniem i przerostem lewej komory, ponad 7700 z przewlekłą niewydolnością serca oraz ponad 1500 z cukrzycą typu 2 i białkomoczem. Najczęstszym działaniem niepożądanym były zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego. Często obserwowano hiperkaliemię (zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą i nefropatią, gdzie 9,9% miało stężenie potasu >5,5 mmol/l), niedokrwistość (często u niewydolnych sercowo), zaburzenia czynności nerek, w tym niewydolność nerek, oraz objawy ortostatyczne zależne od dawki. Rzadziej występowały reakcje nadwrażliwości, obrzęk naczynioruchowy, zapalenie naczyń, depresja, parestezje, migrena, zaburzenia smaku, kołatanie serca, dławica piersiowa, omdlenia, migotanie przedsionków i incydenty naczyniowo-mózgowe. Profil działań niepożądanych u dzieci jest podobny do dorosłych, choć dane są ograniczone.
białkomocz, dławica piersiowa, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, incydent naczyniowo-mózgowy, losartan potasowy, małopłytkowość, migotanie przedsionków, nadwrażliwość na światło, nefropatia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niewydolność nerek, objawy ortostatyczne, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pierwotne nadciśnienie tętnicze, przerost lewej komory, przewlekła niewydolność serca, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, zaburzenia czynności nerek, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Nebicard 10 mg
Nebicard (nebiwolol) jest dostępny w postaci białych, okrągłych tabletek o średnicy 11,9-12,3 mm, z linią podziału umożliwiającą precyzyjne dawkowanie. W leczeniu nadciśnienia tętniczego u dorosłych zalecana dawka wynosi 5 mg (pół tabletki) raz na dobę, z efektem terapeutycznym pojawiającym się po 1-2 tygodniach, a pełnym działaniem po 4 tygodniach. W terapii stabilnej przewlekłej niewydolności serca oraz stabilnej choroby wieńcowej dawkę należy stopniowo zwiększać od 1,25 mg do maksymalnie 10 mg raz na dobę, z kontrolą kliniczną podczas każdego zwiększenia dawki. Dawkowanie wymaga stosowania produktu Nebicard 5 mg dla dawek 1,25 mg i 2,5 mg, gdyż tabletki 10 mg nie pozwalają na uzyskanie tych mniejszych dawek. W przypadku pacjentów z niewydolnością nerek (łagodną do umiarkowanej) oraz osób powyżej 65 roku życia dawka początkowa wynosi 2,5 mg, z możliwością zwiększenia do 5 mg, natomiast u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (kreatynina ≥250 μmol/l) oraz z niewydolnością wątroby stosowanie leku jest przeciwwskazane.
antagonista receptora angiotensyny II, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia objawowa, digoksyna, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, monoterapia, nadciśnienie tętnicze, nebiwolol, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, ostra niewydolność serca, przewlekła niewydolność serca, stabilna choroba wieńcowa, stężenie kreatyniny, terapia skojarzona, wstrząs kardiogenny, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Enplerasa 50 mg
Eplerenon, antagonista aldosteronu z grupy leków moczopędnych (ATC: C03DA04), wykazuje selektywne wiązanie z receptorami mineralokortykosteroidowymi, blokując działanie aldosteronu w układzie renina-angiotensyna-aldosteron (RAA). Jego podawanie powoduje wzrost aktywności reninowej osocza oraz stężenia aldosteronu, co nie osłabia efektu terapeutycznego. W badaniu EPHESUS u 6632 pacjentów po ostrym zawale mięśnia sercowego z LVEF ≤40% i objawami niewydolności serca, eplerenon (25 mg/dobę, zwiększany do 50 mg/dobę) zmniejszył ryzyko zgonu z dowolnej przyczyny o 15% (14,4% vs 16,7%, RR 0,85; 95% CI 0,75-0,96; p=0,008) oraz ryzyko zgonu lub hospitalizacji z przyczyn sercowo-naczyniowych o 13% (26,7% vs 30,0%, RR 0,87; 95% CI 0,79-0,95; p=0,002). Hiperkaliemia wystąpiła u 3,4% pacjentów na eplerenonie vs 2,0% w grupie placebo (p<0,001), a hipokaliemia była rzadsza (0,5% vs 1,5%, p<0,001).
aktywność reninowa osocza, aldosteron, antagonista aldosteronu, badanie EMPHASIS-HF, badanie EPHESUS, beta-adrenolityk, ciśnienie tętnicze, diuretyk pętlowy, dysfagia, frakcja wyrzutowa lewej komory, gospodarka elektrolitowa, hiperkaliemia, hipokaliemia, inhibitor ACE, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kardiowerter-defibrylator, klasyfikacja NYHA, lek moczopędny, mózgowy peptyd natriuretyczny, nadciśnienie tętnicze, ostry zawał mięśnia sercowego, przewlekła niewydolność serca, receptor glikokortykosteroidowy, receptor mineralokortykosteroidowy, skurczowa niewydolność serca, terapia resynchronizacyjna, układ renina-angiotensyna-aldosteron, układ sercowo-naczyniowy - Leksykon substancji czynnych
Eplerenon – Właściwości farmakodynamiczne
Eplerenon jest selektywnym antagonistą receptorów mineralokortykosteroidowych, blokującym wiązanie aldosteronu i tym samym modulującym układ renina-angiotensyna-aldosteron (RAA). Jego działanie prowadzi do trwałego zwiększenia aktywności reninowej osocza oraz stężenia aldosteronu w surowicy, bez kompensacyjnego zniesienia efektu blokady receptorów. W badaniu EPHESUS u pacjentów po ostrym zawale mięśnia sercowego z dysfunkcją lewej komory (LVEF ≤40%) i objawami niewydolności serca, eplerenon w dawce początkowej 25 mg/dobę, zwiększanej do 50 mg/dobę, zmniejszył śmiertelność całkowitą o 15% (14,4% vs 16,7%, p=0,008) oraz ryzyko zgonu lub hospitalizacji z przyczyn sercowo-naczyniowych o 13% (26,7% vs 30,0%, p=0,002). W badaniu EMPHASIS-HF u pacjentów z łagodną skurczową niewydolnością serca (klasa II wg NYHA, LVEF ≤30-35%) eplerenon zmniejszył ryzyko złożonego punktu końcowego (zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych lub hospitalizacja z powodu niewydolności serca) o 37% (18,3% vs 25,9%, p<0,001) oraz śmiertelność całkowitą o 24% (12,5% vs 15,5%, p=0,008). W obu badaniach obserwowano zwiększone ryzyko hiperkaliemii (>5,5 mmol/l) odpowiednio 3,4% vs 2,0% (EPHESUS) i 11,8% vs 7,2% (EMPHASIS-HF), przy jednoczesnym zmniejszeniu częstości hipokaliemii (<4,0 mmol/l). Eplerenon nie wpływał istotnie na parametry EKG, takie jak częstość akcji serca, czas trwania zespołu QRS, odstęp PR czy QT.
aktywność reninowa osocza, antagonista aldosteronu, badanie EMPHASIS-HF, badanie EPHESUS, beta-adrenolityk, choroba sercowo-naczyniowa, ciśnienie tętnicze, diuretyk pętlowy, eplerenon, gospodarka elektrolitowa, hiperkaliemia, hipokaliemia, inhibitor ACE, klasyfikacja NYHA, lek moczopędny, LVEF, mózgowy peptyd natriuretyczny, nadciśnienie tętnicze, ostry zawał mięśnia sercowego, profil bezpieczeństwa, przewlekła niewydolność serca, receptor mineralokortykosteroidowy, skurczowa niewydolność serca, status hormonalny, stężenie aldosteronu, terapia resynchronizacyjna, ujemne sprzężenie zwrotne, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzona czynność lewej komory, zespół QRS - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Sobycor 10 mg
Lek Sobycor (bisoprololu fumaran) dostępny jest w tabletkach o dawkach 2,5 mg, 5 mg oraz 10 mg, a dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane do stanu klinicznego pacjenta, uwzględniając wskazania, tolerancję oraz choroby współistniejące. W leczeniu nadciśnienia tętniczego i dławicy piersiowej standardowa dawka wynosi 10 mg raz na dobę, z maksymalną dawką do 20 mg/dobę. W terapii przewlekłej niewydolności serca konieczne jest stopniowe zwiększanie dawki według schematu rozpoczynającego się od 1,25 mg/dobę w pierwszym tygodniu, aż do dawki podtrzymującej 10 mg/dobę od 12. tygodnia, z monitorowaniem parametrów życiowych i objawów niewydolności. W przypadku złej tolerancji lub nasilenia objawów niewydolności, niedociśnienia lub bradykardii, zaleca się modyfikację dawki lub przerwanie leczenia, a ponowne zwiększanie dawki powinno nastąpić po ustabilizowaniu stanu pacjenta.
bisoprolol, bisoprololu fumaran, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, dializoterapia, dławica piersiowa, dostosowanie dawki, działanie niepożądane, farmakokinetyka bisoprololu, klirens kreatyniny, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie, niewydolność serca, przewlekła niewydolność serca, przewlekła stabilna niewydolność serca, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Cazaprol 1 mg
Cylazapryl, podawany doustnie w formie leku Cazaprol, charakteryzuje się dobrą biodostępnością około 60%, z maksymalnym stężeniem aktywnego metabolitu cylazaprylatu osiąganym w surowicy w ciągu 2 godzin. Farmakokinetyka wykazuje liniową zależność stężenia maksymalnego od dawki, a obecność pokarmu może nieznacznie opóźniać i zmniejszać wchłanianie, jednak bez istotnego wpływu klinicznego. Cylazaprylat jest wydalany głównie przez nerki w postaci niezmienionej, z okresem półtrwania około 9 godzin, co uzasadnia dawkowanie raz na dobę. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek obserwuje się zwiększone stężenia cylazaprylatu i proporcjonalne zmniejszenie jego klirensu, co wymaga modyfikacji dawkowania; hemodializa ma ograniczoną skuteczność w usuwaniu leku.
biodostępność, całkowita niewydolność nerek, cylazapryl, cylazaprylat, czynność wątroby, dawkowanie dobowe, farmakokinetyka, hemodializa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens osoczowy, marskość wątroby, niewydolność serca, okres półtrwania, przewlekła niewydolność serca, stężenie maksymalne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Prestilol 5 mg + 5 mg
Preparat Prestilol w dawce 5 mg + 5 mg zawiera bisoprololu fumaran (5 mg, odpowiadający 4,24 mg bisoprololu) oraz peryndoprylu z argininą (5 mg, odpowiadający 3,395 mg peryndoprylu) i jest wskazany jako terapia zastępcza u dorosłych pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, stabilną chorobą wieńcową (w tym po zawale mięśnia sercowego lub rewaskularyzacji) oraz stabilną przewlekłą niewydolnością serca ze zmniejszoną frakcją wyrzutową lewej komory. Lek łączy działanie beta-adrenolityku i inhibitora ACE, co zapewnia kompleksową ochronę kardiologiczną poprzez zmniejszenie zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen, poprawę perfuzji wieńcowej oraz hamowanie układu renina-angiotensyna-aldosteron, co przekłada się na poprawę rokowania. Prestilol jest przeznaczony wyłącznie dla pacjentów, u których dotychczasowa terapia skojarzona bisoprololem i peryndoprylem w dawkach odpowiadających zawartości w produkcie złożonym zapewniła stabilizację choroby.
beta-adrenolityk, bisoprolol fumaran, compliance, działanie kardioprotekcyjne, frakcja wyrzutowa lewej komory, inhibitor ACE, nadciśnienie tętnicze, parametry nerkowe, perfuzja wieńcowa, peryndopryl arginina, przewlekła niewydolność serca, przewodzenie przedsionkowo-komorowe, rewaskularyzacja naczyń wieńcowych, stabilna choroba wieńcowa, stężenie potasu, tabletka powlekana, terapia skojarzona, układ renina-angiotensyna-aldosteron, układ współczulny, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – ACEBIS 5 mg + 5 mg
Lek ACEBIS, zawierający ramipryl i bisoprolol fumaran, jest wskazany do stosowania w terapii substytucyjnej u pacjentów stabilnie kontrolowanych na jednoczesnym leczeniu tymi składnikami w dawkach odpowiadających preparatowi. Wskazania obejmują leczenie nadciśnienia tętniczego, zarówno jako monoterapię, jak i terapię skojarzoną, szczególnie u pacjentów z przewlekłym zespołem wieńcowym. Ponadto, ACEBIS jest zalecany u chorych z jawną miażdżycową chorobą układu sercowo-naczyniowego, w tym chorobą wieńcową, przebytym udarem mózgu oraz chorobą naczyń obwodowych, a także u pacjentów z cukrzycą i dodatkowymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego. Preparat znajduje zastosowanie w leczeniu przewlekłej niewydolności serca ze zmniejszoną frakcją wyrzutową lewej komory oraz w prewencji wtórnej po ostrym zawale mięśnia sercowego, zwłaszcza gdy objawy niewydolności serca pojawiły się po ponad 48 godzinach od incydentu.
beta-adrenolityk, choroba naczyń obwodowych, choroba układu sercowo-naczyniowego, choroba wieńcowa, cukrzyca, czynność skurczowa lewej komory, etiologia miażdżycowa, inhibitor konwertazy angiotensyny, lek przeciwnadciśnieniowy, nadciśnienie tętnicze, objawy kliniczne niewydolności serca, ostry zawał mięśnia sercowego, pomostowanie aortalno-wieńcowe, prewencja wtórna, przewlekła niewydolność serca, przewlekły zespół wieńcowy, przezskórna interwencja wieńcowa, ramipryl i bisoprolol, rewaskularyzacja naczyń wieńcowych, sercowo-naczyniowy czynnik ryzyka, terapia substytucyjna, udar mózgu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bisoratio 5 5 mg
Bisoprolol fumaran, stosowany w preparatach Bisoratio 5 i 10, wykazuje zróżnicowany profil działań niepożądanych, sklasyfikowanych według systemu MedDRA i częstości występowania od bardzo częstych (≥ 1/10) do bardzo rzadkich (< 1/10 000). U pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca obserwuje się bardzo częste występowanie bradykardii oraz częste nasilenie objawów niewydolności serca, co wymaga szczególnej uwagi i monitorowania. Często pojawiają się zawroty głowy i bóle głowy, zwłaszcza na początku terapii, które u pacjentów z nadciśnieniem lub dławicą piersiową ustępują zwykle w ciągu 1-2 tygodni. Inne często występujące działania to uczucie zimna lub drętwienia kończyn oraz niedociśnienie, szczególnie u chorych z niewydolnością serca. Zaburzenia przewodnictwa serca i skurcz oskrzeli (głównie u pacjentów z astmą lub POChP) występują niezbyt często, natomiast omdlenia, reakcje alergiczne, zaburzenia snu i depresja pojawiają się rzadziej.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginowa, aminotransferazy, astma oskrzelowa, biegunka, bisoprolol fumaran, ból głowy, bradykardia, depresja, dławica piersiowa, drętwienie kończyn, halucynacja, koszmar senny, kurcz mięśni, lek beta-adrenolityczny, łuszczyca, mdłości, niedociśnienie, niewydolność serca, obturacyjna choroba dróg oddechowych, omdlenie, osłabienie mięśni, POChP, przewlekła niewydolność serca, reakcja nadwrażliwości, receptor beta2-adrenergiczny, skurcz oskrzeli, triglicerydy, wymioty, wypadanie włosów, zaburzenie potencji, zaburzenie przewodnictwa, zaburzenie słuchu, zaburzenie snu, zapalenie spojówek, zapalenie wątroby, zaparcie, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy, zmiany łuszczycopodobne, zmniejszenie wydzielania łez - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Concor Cor 5 5 mg
Bisoprolol fumaran (Concor Cor) stosowany jest w leczeniu stabilnej, przewlekłej niewydolności serca, nadciśnienia tętniczego oraz dławicy piersiowej. W terapii niewydolności serca dawka początkowa wynosi 1,25 mg raz na dobę, z kolejnym stopniowym zwiększaniem co minimum 2 tygodnie do dawki docelowej 10 mg/dobę. W przypadku nadciśnienia i dławicy początkowa dawka to 5 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 10 mg, a maksymalna dawka wynosi 20 mg/dobę. Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane do stanu pacjenta, z uwzględnieniem częstości rytmu serca i tolerancji leku. Monitorowanie parametrów życiowych, takich jak ciśnienie tętnicze i częstość rytmu serca, jest kluczowe podczas fazy dostosowania dawki, a w przypadku nietolerancji dawkę należy zmniejszyć lub rozważyć przerwanie terapii.
antagonista receptora AT1, beta-adrenolityk, bisoprolol, bisoprolol fumaran, bradykardia, ciśnienie krwi, Concor Cor, dławica piersiowa, farmakokinetyka bisoprololu, glikozyd nasercowy, inhibitor ACE, klirens kreatyniny, lek moczopędny, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ostra niewydolność serca, przewlekła niewydolność serca, rytm serca, tabletka powlekana - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Bibloc 10 mg
Lek Bibloc zawiera bisoprolol fumaranu, selektywny beta-adrenolityk dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 5 mg i 10 mg, z możliwością podziału na cztery równe części, co umożliwia precyzyjne dostosowanie dawkowania. Wskazania do stosowania obejmują nadciśnienie tętnicze, dławicę piersiową oraz stabilną przewlekłą niewydolność serca z zaburzoną czynnością skurczową lewej komory. Mechanizm działania opiera się na blokadzie receptorów beta-adrenergicznych, co prowadzi do zmniejszenia częstości akcji serca, siły skurczu mięśnia sercowego oraz obniżenia ciśnienia tętniczego, poprawiając równowagę między zapotrzebowaniem a dostarczaniem tlenu w mięśniu sercowym.
bisoprolol fumaran, choroba niedokrwienna serca, ciśnienie tętnicze krwi, częstość akcji serca, czynność skurczowa lewej komory, diuretyk, dławica piersiowa, glikozyd naparstnicy, inhibitor enzymu konwertującego angiotensynę, kurczliwość mięśnia sercowego, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja laktozy, przewlekła niewydolność serca, receptor beta-adrenergiczny, selektywny beta-adrenolityk, skurcz mięśnia sercowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fingolimod Aristo 0,5 mg
Fingolimod Aristo w dawce 0,5 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z zespołem niedoboru odporności, ciężkimi aktywnymi i przewlekłymi zakażeniami (w tym zapaleniem wątroby i gruźlicą), aktywnymi złośliwymi nowotworami oraz u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (klasa C wg Child-Pugh). Ze względu na wpływ na układ krążenia, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z niedawnym (w ciągu 6 miesięcy) zawałem mięśnia sercowego, niestabilną dławicą piersiową, udarem mózgu lub TIA, zaostrzeniem przewlekłej niewydolności serca wymagającym hospitalizacji, niewydolnością serca klasy III/IV wg NYHA, ciężkimi zaburzeniami rytmu serca wymagającymi leków przeciwarytmicznych klasy Ia lub III, blokiem przedsionkowo-komorowym II stopnia typu Mobitz II lub III stopnia, zespołem chorego węzła zatokowego bez rozrusznika oraz wyjściowym odstępem QTc ≥500 ms. Ponadto, lek jest przeciwwskazany w ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji ze względu na ryzyko teratogenności.
aktywne przewlekłe zakażenie, badanie EKG, blok przedsionkowo-komorowy, blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia, bradykardia, choroba autoimmunologiczna, choroba niedokrwienna serca, ciężkie aktywne zakażenie, dysfunkcja wątroby, działanie immunomodulacyjne, działanie teratogenne, enzym wątrobowy, gruźlica, klasyfikacja Child-Pugh, klasyfikacja NYHA, leczenie immunosupresyjne, lek immunosupresyjny, lek przeciwarytmiczny, nadwrażliwość na substancję czynną, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność serca, odstęp QTc, okres półtrwania leku, przejściowy atak niedokrwienny, przewlekła niewydolność serca, reakcja anafilaktyczna, udar mózgu, wada wrodzona, wydłużony odstęp QT, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zakażenie oportunistyczne, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, zespół niedoboru odporności, złośliwa choroba nowotworowa - Leksykon leków
Przedawkowanie – Beto 50 ZK 47,5 mg
Przedawkowanie bursztynianu metoprololu, substancji czynnej preparatu Beto ZK, stanowi stan zagrożenia życia, manifestujący się głównie objawami ze strony układu sercowo-naczyniowego (ciężkie niedociśnienie tętnicze, bradykardia zatokowa, blok przedsionkowo-komorowy, zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca, wstrząs kardiogenny, zatrzymanie czynności serca) oraz ośrodkowego układu nerwowego (zaburzenia świadomości, drgawki). Pierwsze symptomy pojawiają się w ciągu 20 minut do 2 godzin od przyjęcia leku, a w ciężkich przypadkach mogą utrzymywać się przez kilka dni mimo spadku stężenia metoprololu w osoczu. Współistniejące czynniki, takie jak alkohol, leki przeciwnadciśnieniowe, chinidyna czy barbiturany, mogą nasilać toksyczność. Pacjent wymaga hospitalizacji, preferencyjnie na oddziale intensywnej terapii, z ciągłym monitorowaniem EKG, gazometrii oraz parametrów biochemicznych krwi.
aminofilina, astma oskrzelowa, beta-sympatykomimetyk, Beto ZK, blok przedsionkowo-komorowy, ból dławicowy, bradykardia zatokowa, EKG, elektrostymulacja serca, gazometria, glukagon, hemodializa, jon wapnia, metoprolol bursztynian, nadciśnienie, napad drgawkowy, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, ośrodkowy układ nerwowy, POChP, przewlekła niewydolność serca, równowaga kwasowo-zasadowa, skurcz oskrzeli, tachykardia, układ sercowo-naczyniowy, węgiel aktywowany, wentylacja mechaniczna, wstrząs kardiogenny, zaburzenia świadomości, zaburzenie przewodnictwa przedsionkowo-komorowego, zatrzymanie czynności serca, zawał mięśnia sercowego, zespół z odstawienia, zwolnienie rytmu zatokowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vivacor 12,5 mg
Profil bezpieczeństwa karwedylolu, substancji czynnej leku Vivacor, obejmuje szeroki zakres działań niepożądanych, których częstość występowania jest podobna we wszystkich wskazaniach terapeutycznych, takich jak przewlekła niewydolność serca, dysfunkcja lewej komory po zawale, nadciśnienie i choroba wieńcowa. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/10) to zawroty głowy, ból głowy, niedociśnienie, niewydolność serca oraz osłabienie. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca, u których podczas zwiększania dawki karwedylolu może dojść do nasilenia objawów niewydolności i zatrzymania płynów. Częstość występowania działań niepożądanych jest zwykle niezależna od dawki, z wyjątkiem zawrotów głowy, zaburzeń widzenia i bradykardii, które nasilają się wraz ze wzrostem dawki. U pacjentów z niskim ciśnieniem tętniczym, chorobą niedokrwienną serca, uogólnioną chorobą naczyń i zaburzeniami czynności nerek obserwowano odwracalne pogorszenie funkcji nerek, co wymaga monitorowania parametrów nerkowych.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginowa, astma, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, chromanie przestankowe, depresja, dławica piersiowa, duszność, dysfunkcja lewej komory, gammaglutamylotransferaza, hipercholesterolemia, infekcja dróg moczowych, infekcja górnych dróg oddechowych, karwedylol, kontrola glikemii, leukopenia, liszaj płaski, łuszczyca, małopłytkowość, nadciśnienie, nadwrażliwość, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niestrawność, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, niewydolność serca, nudności, objaw Raynauda, obrzęk płuc, omdlenie, osłabienie, ostry zawał serca, parestezje, pokrzywka, przekrwienie błony śluzowej nosa, przewlekła niewydolność serca, rumień wielopostaciowy, świąd skóry, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, uogólniona choroba naczyń, wymioty, wysypka alergiczna, zaburzenia erekcji, zaburzenia mikcji, zaburzenia snu, zaburzenie czynności nerek, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie skóry, zaparcie, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie płynów, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Carvetrend 6,25 mg
Karwedylol, substancja czynna leku Carvetrend, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości występowania, klasyfikowanych zgodnie z MedDRA i CIOMS. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/10) to zawroty głowy, ból głowy, niewydolność serca, niedociśnienie oraz astenia. Często (≥1/100 do <1/10) występują m.in. zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zakażenia dróg oddechowych i moczowych, niedokrwistość, pogorszenie kontroli glikemii (hiperglikemia, hipoglikemia), depresja, bradykardia, obrzęk, duszność, nudności, biegunka, ból kończyn oraz niewydolność nerek u pacjentów z chorobami współistniejącymi. Działania niepożądane takie jak zawroty głowy, zaburzenia widzenia i bradykardia wykazują zależność od dawki leku. W grupach ryzyka, zwłaszcza u pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca, niskim ciśnieniem tętniczym, chorobą niedokrwienną serca i niewydolnością nerek, ryzyko wystąpienia działań niepożądanych jest zwiększone.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, astma, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba wieńcowa, chromanie przestankowe, cukrzyca utajona, dławica piersiowa, gammaglutamylotransferaza, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipoglikemia, karwedylol, kontrola stężenia glukozy, lek beta-adrenolityczny, leukopenia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, obrzęk płuc, ostry zawał mięśnia sercowego, przewlekła niewydolność serca, retencja płynów, rozsiane zmiany naczyniowe, rumień wielopostaciowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia czynności lewej komory, zaburzenia erekcji, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zespół Raynauda, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka - Leksykon substancji czynnych
Bozentan – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem terapii bozentanem u pacjentów z tętniczym nadciśnieniem płucnym (TNP) należy uwzględnić brak potwierdzonej skuteczności u chorych z ciężkim TNP oraz w I klasie wg WHO. Leczenie można rozpocząć tylko przy skurczowym ciśnieniu tętniczym >85 mmHg. Monitorowanie funkcji wątroby jest kluczowe ze względu na ryzyko hepatotoksyczności, manifestujące się wzrostem aktywności aminotransferaz (AspAT, AlAT), które może pojawić się w ciągu pierwszych 26 tygodni terapii lub później. Wzrost enzymów >3 do ≤5 × GGN wymaga potwierdzenia i indywidualnej decyzji o kontynuacji leczenia, >5 do ≤8 × GGN wskazuje na konieczność przerwania terapii i monitorowania, a >8 × GGN jest bezwzględnym wskazaniem do odstawienia bozentanu. W przypadku objawów klinicznych uszkodzenia wątroby (nudności, żółtaczka, gorączka) leczenie należy natychmiast przerwać. Ponowne rozpoczęcie terapii jest możliwe tylko po normalizacji enzymów i konsultacji hepatologicznej. Ponadto, bozentan może powodować zależne od dawki obniżenie hemoglobiny, które stabilizuje się po 4-12 tygodniach; zaleca się kontrolę hemoglobiny przed leczeniem, co miesiąc przez 4 miesiące, a następnie kwartalnie.
aminotransferazy, aminotransferazy wątrobowe, choroba zarostowa żył płucnych, choroba żylno-okluzyjna, cyklosporyna A, duszność, działanie hematologiczne niepożądane, działanie teratogenne, enzym CYP450, epoprostenol, flukonazol, glibenklamid, hepatotoksyczność, inhibitor CYP2C9, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, klasyfikacja WHO, lek moczopędny, lek przeciwretrowirusowy, leki rozszerzające naczynia krwionośne, lopinawir z rytonawirem, niedokrwistość, niewydolność lewej komory, niewydolność skurczowa, nudności, objawy grypopodobne, obrzęk płuc, owrzodzenia opuszek palców, prostacykliny, przemęczenie, przetoczenie masy erytrocytarnej, przewlekła niewydolność serca, przewlekła obturacyjna choroba płuc, ryfampicyna, saturacja, skurczowe ciśnienie tętnicze, sole kwasów żółciowych, stężenie hemoglobiny, tętnicze nadciśnienie płucne, uszkodzenie wątroby, zakażenie HIV, żółtaczka