Właściwości farmakodynamiczne
Bibloc 5 mg

Właściwości farmakodynamiczne bisoprololu

Bisoprolol fumaran, substancja czynna preparatu Bibloc, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków beta-adrenolitycznych selektywnych (kod ATC: C07AB07). Jego działanie farmakodynamiczne charakteryzuje się wysoką selektywnością wobec receptorów beta-1-adrenergicznych, co ma kluczowe znaczenie w terapii chorób układu sercowo-naczyniowego.¹

Mechanizm działania

Bisoprolol charakteryzuje się wybiórczym działaniem na receptory beta-1-adrenergiczne, nie wykazując przy tym wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej ani działania stabilizującego błony komórkowe. Ta selektywność receptorowa zapewnia korzystny profil działania leku, pozwalając uniknąć wielu działań niepożądanych związanych z nieselektywną blokadą receptorów beta-adrenergicznych.²

Istotną cechą bisoprololu jest jego minimalne powinowactwo do receptorów beta-2-adrenergicznych, które znajdują się w mięśniówce gładkiej oskrzeli i naczyń krwionośnych oraz uczestniczą w procesach metabolicznych. Dzięki temu bisoprolol zazwyczaj nie wpływa na opór dróg oddechowych ani na procesy metaboliczne zależne od receptorów beta-2-adrenergicznych. Co ważne, wysoka selektywność bisoprololu wobec receptorów beta-1-adrenergicznych utrzymuje się również poza terapeutycznym zakresem dawkowania.³

Zastosowanie kliniczne bisoprololu

Spektrum zastosowań klinicznych bisoprololu obejmuje trzy główne jednostki chorobowe układu sercowo-naczyniowego:⁴

• Nadciśnienie tętnicze – dokładny mechanizm hipotensyjnego działania bisoprololu, podobnie jak innych leków beta-1-adrenolitycznych, nie został w pełni wyjaśniony. Wiadomo jednak, że bisoprolol w istotnym stopniu zmniejsza aktywność reninową osocza, co może przyczyniać się do jego działania przeciwnadciśnieniowego.⁵
• Dławica piersiowa – działanie przeciwdławicowe bisoprololu opiera się na hamowaniu receptorów beta w sercu, co prowadzi do zmniejszenia odpowiedzi na pobudzenie współczulne. Efektem jest zwolnienie akcji serca i zmniejszenie kurczliwości mięśnia sercowego, co skutkuje redukcją zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen.⁶
• Niewydolność serca – zastosowanie bisoprololu w niewydolności serca stanowi przełom w leczeniu tej jednostki chorobowej, gdyż przez wiele lat beta-adrenolityki były przeciwwskazane w tym schorzeniu. Współczesne badania kliniczne potwierdziły jednak ich skuteczność w tym wskazaniu.⁷

Ostre działanie hemodynamiczne

Podanie doraźne bisoprololu pacjentom z chorobą wieńcową bez współistniejącej przewlekłej niewydolności serca wywołuje charakterystyczne zmiany hemodynamiczne, takie jak zwolnienie czynności serca oraz zmniejszenie objętości wyrzutowej. Te efekty prowadzą do zmniejszenia pojemności minutowej serca i redukcji zużycia tlenu przez mięsień sercowy, co wyjaśnia skuteczność leku w dolegliwościach wieńcowych.⁸

W przypadku długotrwałego stosowania bisoprololu obserwuje się również korzystne zmiany w oporze obwodowym. Początkowo występujący wzrost oporu naczyniowego (typowy dla początkowej fazy terapii beta-adrenolitykami) z czasem ulega redukcji, co przyczynia się do długofalowej skuteczności leczenia.⁹

Skuteczność kliniczna w niewydolności serca

Badanie CIBIS II

Kluczowym badaniem klinicznym oceniającym skuteczność bisoprololu w leczeniu niewydolności serca było badanie CIBIS II. W tym wieloośrodkowym badaniu wzięło udział 2647 pacjentów z objawową niewydolnością skurczową serca, z których:¹⁰

• 83% (n=2202) kwalifikowało się do III klasy niewydolności według klasyfikacji NYHA
• 17% (n=445) kwalifikowało się do IV klasy niewydolności według klasyfikacji NYHA

Populacja badania obejmowała pacjentów ze stabilną, objawową niewydolnością skurczową serca, u których frakcja wyrzutowa lewej komory wynosiła ≤35% na podstawie badania echokardiograficznego.¹¹

Wyniki badania CIBIS II wykazały istotne korzyści kliniczne ze stosowania bisoprololu u pacjentów z niewydolnością serca:¹²

• Redukcja śmiertelności całkowitej – odnotowano zmniejszenie umieralności ogólnej z 17,3% do 11,8%, co stanowi względne zmniejszenie o 34%
• Zmniejszenie liczby nagłych zgonów – z 6,3% do 3,6%, co oznacza względne zmniejszenie o 44%
• Redukcja hospitalizacji – liczba epizodów niewydolności serca wymagających hospitalizacji zmniejszyła się z 17,6% do 12%, co stanowi względne zmniejszenie o 36%
• Poprawa stanu czynnościowego – wykazano znaczącą poprawę stanu czynnościowego według klasyfikacji NYHA

¹³

Podczas rozpoczynania leczenia bisoprololem i zwiększania jego dawki zaobserwowano następujące zdarzenia niepożądane wymagające hospitalizacji:¹⁴

• Bradykardia – 0,53% pacjentów (w porównaniu do 0% w grupie placebo)
• Niedociśnienie tętnicze – 0,23% pacjentów (w porównaniu do 0,3% w grupie placebo)
• Ostra dekompensacja niewydolności serca – 4,97% pacjentów (w porównaniu do 6,74% w grupie placebo)

Co istotne, częstość występowania tych zdarzeń nie była większa niż w grupie placebo. W trakcie całego okresu badania odnotowano 20 udarów mózgu prowadzących do zgonu lub inwalidztwa w grupie leczonej bisoprololem oraz 15 takich przypadków w grupie otrzymującej placebo.¹⁵

Badanie CIBIS III

W badaniu CIBIS III oceniano skuteczność bisoprololu u pacjentów w starszym wieku z łagodną do umiarkowanej niewydolnością serca. Badaniem objęto 1010 pacjentów w wieku ≥65 lat z przewlekłą niewydolnością serca klasy II lub III według NYHA i frakcją wyrzutową lewej komory ≤35%. Istotnym kryterium włączenia był brak wcześniejszego leczenia inhibitorami ACE, lekami beta-adrenolitycznymi lub antagonistami receptora angiotensyny.¹⁶

Protokół badania zakładał dwie fazy leczenia:¹⁷

1. Początkowy 6-miesięczny okres monoterapii – pacjenci otrzymywali albo bisoprolol, albo enalapryl
2. Następny okres (od 6 do 24 miesięcy) leczenia skojarzonego – wszyscy pacjenci otrzymywali kombinację bisoprololu z enalaprylem

W trakcie badania zaobserwowano tendencję do nasilenia przewlekłej niewydolności serca u pacjentów, którzy w pierwszej fazie leczenia otrzymywali bisoprolol.¹⁸ Jednakże analiza per protocol nie wykazała gorszej skuteczności strategii rozpoczynania leczenia od bisoprololu w porównaniu z enalaprylem.¹⁹

Złożony punkt końcowy obejmujący zgon i hospitalizację na koniec badania występował z podobną częstością w obu grupach:²⁰

Wyniki badania CIBIS III potwierdziły, że bisoprolol może być bezpiecznie i skutecznie stosowany u osób w podeszłym wieku z przewlekłą niewydolnością serca o nasileniu łagodnym do umiarkowanego.²¹