Przedawkowanie
Beto 50 ZK 47,5 mg

Przedawkowanie leku Beto ZK (metoprololu bursztynian)

Przedawkowanie metoprololu bursztynianu, substancji czynnej preparatu Beto ZK, stanowi poważny stan kliniczny wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Obraz kliniczny zatrucia metoprololem zależy od stopnia przedawkowania i może obejmować szereg objawów ze strony układu sercowo-naczyniowego oraz ośrodkowego układu nerwowego. Wczesne rozpoznanie objawów przedawkowania oraz wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego ma kluczowe znaczenie dla pomyślnego rokowania pacjenta.¹

Czas wystąpienia i utrzymywanie się objawów

Pierwsze objawy przedawkowania metoprololu pojawiają się stosunkowo szybko – od 20 minut do 2 godzin od momentu przyjęcia leku. W przypadkach znacznego przedawkowania objawy kliniczne mogą utrzymywać się przez kilka dni, nawet pomimo zmniejszenia stężenia metoprololu w osoczu krwi. Jest to istotna informacja w planowaniu czasu obserwacji pacjenta oraz długości hospitalizacji.²

Objawy kliniczne przedawkowania

Przedawkowanie metoprololu charakteryzuje się wieloukładowym obrazem klinicznym, z dominującymi objawami ze strony układu sercowo-naczyniowego oraz ośrodkowego układu nerwowego. Nasilenie objawów koreluje ze stopniem zatrucia.³

Czynniki nasilające objawy przedawkowania

Objawy przedmiotowe i podmiotowe przedawkowania metoprololu mogą być znacząco nasilone przy jednoczesnym przyjmowaniu:⁴

• Alkoholu – nasila działanie hipotensyjne i depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy
• Innych leków przeciwnadciśnieniowych – synergistyczny efekt hipotensyjny
• Chinidyny – hamuje metabolizm metoprololu, podnosząc jego stężenie we krwi
• Barbituranów – mogą nasilać działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy

Postępowanie w przedawkowaniu metoprololu

Zasady ogólne

Pacjent z podejrzeniem przedawkowania metoprololu wymaga hospitalizacji oraz kompleksowego monitorowania funkcji życiowych. Nawet w przypadku pacjentów, którzy w niewielkim stopniu przedawkowali metoprolol i wydają się być w dobrym stanie klinicznym, konieczna jest co najmniej 4-godzinna uważna obserwacja pod kątem pojawienia się objawów zatrucia.⁵

Hospitalizacja i monitoring

Pacjenta należy umieścić w szpitalu, preferowane jest leczenie na oddziale intensywnej opieki medycznej. Wymagane jest ciągłe monitorowanie:⁶

• Czynności serca – monitorowanie EKG dla oceny rytmu i przewodnictwa
• Gazometrii – do oceny równowagi kwasowo-zasadowej i adekwatności wentylacji
• Parametrów biochemicznych krwi – w tym elektrolitów, funkcji nerek i wątroby

Postępowanie wstępne

W przypadku potencjalnie zagrażającego życiu doustnego przedawkowania metoprololu, należy rozważyć następujące działania w celu usunięcia leku z przewodu pokarmowego:⁷

1. Wywołanie wymiotów – jeżeli pacjent jest przytomny
2. Płukanie żołądka – skuteczne, jeśli od zażycia metoprololu nie upłynęło więcej niż 4 godziny
3. Podanie węgla aktywowanego – aby ograniczyć wchłanianie leku z przewodu pokarmowego

Należy zaznaczyć, że hemodializa ma ograniczoną przydatność w usuwaniu metoprololu z organizmu i nie jest rutynowo zalecana w postępowaniu z przedawkowaniem.⁸

Leczenie objawowe specyficznych powikłań

Objawy kliniczne przedawkowania metoprololu należy leczyć objawowo, zgodnie z aktualnie obowiązującymi standardami intensywnej terapii. W zależności od dominujących objawów, zaleca się następujące postępowanie:⁹

Bradykardia i zaburzenia przewodzenia w sercu

W przypadku bradykardii oraz zaburzeń przewodnictwa przedsionkowo-komorowego można zastosować:¹⁰

• Atropinę – dożylnie w celu zwiększenia częstości rytmu serca
• Sympatykomimetyki – np. adrenalinę, dopaminę, dobutaminę
• Czasową stymulację serca – w przypadku opornej bradykardii lub zaawansowanego bloku przedsionkowo-komorowego

Niedociśnienie, ostry zawał mięśnia sercowego i wstrząs

W przypadku ciężkiego niedociśnienia, ostrego zawału mięśnia sercowego lub wstrząsu kardiogennego zaleca się:¹¹

• Uzupełnienie objętości płynów – dożylna podaż krystaloidów lub koloidów
• Glukagon – początkowo w formie wstrzyknięcia, następnie w razie konieczności jako wlew ciągły
• Sympatykomimetyki dożylne – szczególnie dobutamina
• Antagonistów receptora alfa-1-adrenergicznego – w przypadku współistniejącego rozszerzenia naczyń
• Jony wapnia dożylnie – jako dodatkowo działanie inotropowe dodatnie

Skurcz oskrzeli

W przypadku wystąpienia skurczu oskrzeli, który może stanowić zagrożenie życia, zwłaszcza u pacjentów z astmą oskrzelową lub POChP, zaleca się:¹²

• Beta-sympatykomimetyki wziewnie – np. salbutamol, fenoterol
• Beta-sympatykomimetyki dożylnie – w przypadku niewystarczającej odpowiedzi na leczenie wziewne
• Aminofilinę dożylnie – jako terapię drugiego rzutu

Drgawki

W przypadku wystąpienia napadów drgawkowych uogólnionych zaleca się:¹³

• Diazepam dożylnie – podawany powoli pod kontrolą funkcji oddechowych i układu krążenia

Leczenie podtrzymujące

W zależności od stanu klinicznego pacjenta może być konieczne wdrożenie innych metod leczenia podtrzymującego, takich jak:¹⁴

• Wentylacja mechaniczna – w przypadku niewydolności oddechowej
• Czasowa elektrostymulacja serca – przy zaburzeniach rytmu i przewodnictwa opornych na leczenie farmakologiczne

Zespół z odstawienia beta-adrenolityku

Należy zaznaczyć, że po przedawkowaniu metoprololu, podobnie jak innych beta-adrenolityków, mogą występować objawy z odstawienia. Zespół z odstawienia może manifestować się tachykardią, nadciśnieniem, zaburzeniami rytmu serca, bólami dławicowymi, a nawet zawałem mięśnia sercowego. Z tego powodu ważne jest odpowiednio długie monitorowanie pacjenta, nawet po ustąpieniu ostrych objawów zatrucia.¹⁵

Doświadczenie kliniczne

Warto podkreślić, że dotychczas brak jest udokumentowanego doświadczenia klinicznego dotyczącego przedawkowania bursztynianu metoprololu (substancji czynnej preparatu Beto ZK) u pacjentów ze stabilną przewlekłą niewydolnością serca. Ta grupa pacjentów może wymagać szczególnej uwagi z powodu istniejących wcześniej zaburzeń funkcji mięśnia sercowego.¹⁶