folinian wapnia
Folinian wapnia to aktywna forma kwasu foliowego (forma zredukowana folianów), stosowana jako lek w różnych wskazaniach medycznych. Związek ten jest solą wapniową kwasu folinowego i stanowi kluczowy element w metabolizmie jednowęglowym w organizmie.
Głównym zastosowaniem klinicznym folinianu wapnia jest tzw. leczenie ratunkowe (leucovorin rescue) po podaniu dużych dawek metotreksatu w terapii nowotworów. Metotreksat blokuje enzym reduktazę dihydrofolianową, hamując produkcję aktywnych form folianów w organizmie. Podanie folinianu wapnia omija ten zablokowany etap i dostarcza aktywną formę folianów, zmniejszając toksyczność metotreksatu wobec zdrowych komórek, przy zachowaniu jego działania przeciwnowotworowego.
Folinian wapnia stosuje się również jako antidotum w przypadku przedawkowania antagonistów kwasu foliowego oraz w leczeniu niedokrwistości megaloblastycznej spowodowanej niedoborem folianów. W onkologii wykorzystywany jest także jako element schematów chemioterapii, szczególnie w skojarzeniu z 5-fluorouracylem w leczeniu raka jelita grubego, gdzie zwiększa cytotoksyczne działanie 5-FU poprzez stabilizację kompleksu z syntazą tymidylanową.
Lek podawany jest najczęściej dożylnie lub domięśniowo, choć dostępne są również formy doustne. Działania niepożądane są stosunkowo rzadkie i obejmują głównie reakcje alergiczne, gorączkę oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu z lekami przeciwpadaczkowymi, gdyż folinian wapnia może zmniejszać ich skuteczność.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Calciumfolinat-Ebewe 15 mg
Folinian wapnia, będący składnikiem aktywnym leku Calciumfolinat-Ebewe w dawce 15 mg na kapsułkę, posiada istotne przeciwwskazania kliniczne, które należy uwzględnić w praktyce lekarskiej. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na folinian wapnia oraz na substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (23 mg/kapsułkę). Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z niedokrwistością złośliwą i innymi niedokrwistościami wynikającymi z niedoboru witaminy B12, gdyż może maskować objawy hematologiczne, jednocześnie nasilając uszkodzenia neurologiczne. Przed terapią konieczne jest zebranie szczegółowego wywiadu alergologicznego oraz diagnostyka hematologiczna w przypadku podejrzenia niedoboru witaminy B12.
5-fluorouracyl, charakterystyka produktu leczniczego, cytostatyk, diagnostyka hematologiczna, folinian wapnia, laktoza jednowodna, metotreksat, nadwrażliwość, niedobór laktazy, niedobór witaminy B12, niedokrwistość złośliwa, nietolerancja galaktozy, objawy neurologiczne, remisja hematologiczna, terapia skojarzona, uszkodzenie neurologiczne, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Calciumfolinat-Ebewe 15 mg
Calciumfolinat-Ebewe, zawierający 15 mg kwasu folinowego (odpowiadającego 19,06 mg pięciowodnego folinianu wapnia), może wywoływać działania niepożądane obejmujące różne układy organizmu. Reakcje alergiczne, w tym rzekomoanafilaktyczne i anafilaktyczne, występują bardzo rzadko (<1/10 000), ale mogą mieć poważne konsekwencje, takie jak wstrząs. Duże dawki leku mogą powodować zaburzenia psychiczne (bezsenność, pobudzenie, depresja) oraz zwiększać ryzyko napadów drgawkowych, także u pacjentów bez wcześniejszego wywiadu padaczkowego. Rzadko obserwuje się zaburzenia żołądkowo-jelitowe, a niezbyt często gorączkę po podaniu w formie iniekcji. W terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem (5-FU) najczęstszymi działaniami ograniczającymi dawkę są zapalenie błon śluzowych i biegunka, a bardzo często występuje niewydolność szpiku kostnego, co wymaga ścisłego monitorowania hematologicznego. Zgłaszano także przypadki zespołu Stevensa-Johnsona i toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka, choć związek przyczynowy z folinianem wapnia nie jest jednoznaczny.
5-fluorouracyl, bezsenność, biegunka, depresja, folinian wapnia, hiperamonemia, kwas folinowy, leukopenia, małopłytkowość, napad drgawkowy, niewydolność szpiku kostnego, nudności, odwodnienie, padaczka, pobudzenie, pokrzywka, reakcja rzekomoanafilaktyczna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, zapalenie błon śluzowych, zapalenie błony śluzowej gardła, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie błony śluzowej odbytu, zapalenie błony śluzowej przełyku, zapalenie czerwieni wargowej, zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Skład i postać leku – Calcium Folinate Kabi 10 mg/ml
Calcium Folinate Kabi to roztwór do wstrzykiwań/infuzji zawierający 10 mg/ml kwasu folinowego w postaci wapnia folinianu. Produkt dostępny jest w fiolkach o pojemnościach od 5 ml (50 mg substancji czynnej) do 100 ml (1000 mg). Roztwór ma pH w zakresie 6,5-8,5 oraz osmolalność 225-325 mOsmol/kg, a jego skład obejmuje substancje pomocnicze takie jak chlorek sodu (3,14-3,20 mg/ml, co odpowiada 0,14 mmol/ml sodu), wodorotlenek sodu, kwas solny i wodę do wstrzykiwań. Produkt wymaga przechowywania w lodówce (2-8°C) w oryginalnym opakowaniu chroniącym przed światłem i jest przeznaczony do jednorazowego użycia. Po rozcieńczeniu roztwór zachowuje stabilność chemiczną i fizyczną do 24 godzin w temperaturze 2-8°C lub 25°C, pod warunkiem ochrony przed światłem, jednak z mikrobiologicznego punktu widzenia powinien być zużyty natychmiast lub w ciągu 24 godzin przy odpowiednich warunkach aseptycznych.
5-fluorouracyl, 5% roztwór glukozy, 9% roztwór chlorku sodu, calcium folinate, chlorek sodu, dieta niskosodowa, droperydol, folinian wapnia, foskarnet, guma chlorobutylowa, kontrola wizualna, kwas solny, niezgodność farmaceutyczna, roztwór do wstrzykiwań, stabilność chemiczna, substancja pomocnicza, wapń folinian, warunki aseptyczne, woda do wstrzykiwań, wodorotlenek sodu, wytrącanie osadu - Leksykon substancji czynnych
Winkrystyna – Przedawkowanie
Przedawkowanie winkrystyny siarczanu, szczególnie w dawkach ≥3 mg/m² u dorosłych oraz 3-4 mg/m² u dzieci poniżej 13. roku życia, prowadzi do nasilenia neurotoksyczności (arefleksja, parestezje, zaburzenia motoryki, senność), ciężkich zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego (ból brzucha, porażenna niedrożność jelit) oraz hematologicznych (trombocytopenia, leukopenia). Dawka dziesięciokrotnie przekraczająca standardową (1 mg/ml) u dzieci może skutkować zgonem. Objawy endokrynologiczne, takie jak zespół nieprawidłowego wydzielania ADH, również mogą wystąpić, wymagając ograniczenia podaży płynów. Standardowa forma leku to roztwór do wstrzykiwań o stężeniu 1 mg/ml, dostępny w fiolkach 1, 2 i 5 ml, co wymaga precyzyjnego dawkowania i ostrożności podczas podawania.
antidotum, arefleksja, elektrolity, folinian wapnia, hemodializa, hiponatremia, hormon antydiuretyczny, leczenie objawowe, lek cytostatyczny, leucovorin, leukopenia, morfologia krwi, neurotoksyczność, niedrożność jelit porażenna, parestezja, perystaltyka, siarczan winkrystyny, trombocytopenia, winkrystyna, wlew doodbytniczy, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zespół nieadekwatnego wydzielania ADH - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml
Calcium folinate Sandoz, zawierający folinian wapnia w stężeniu 10 mg/ml w formie roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, nie wykazuje wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługi maszyn. Preparat charakteryzuje się pH 7,0-8,6 oraz osmolarnością 275 mOsm, a każdy ml roztworu zawiera 3,3 mg sodu, co może mieć znaczenie u pacjentów z ograniczeniami sodowymi. Brak dowodów naukowych na wpływ folinianu wapnia na funkcje psychomotoryczne pozwala na kontynuację normalnej aktywności życiowej pacjentów podczas terapii, bez konieczności wprowadzania ograniczeń dotyczących mobilności czy pracy z urządzeniami mechanicznymi.
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Calcium Folinate Kabi 10 mg/ml
Folinian wapnia, dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 10 mg/ml, charakteryzuje się farmakokinetyką zależną od drogi podania. Biodostępność po podaniu domięśniowym jest porównywalna do dożylnego, jednak Cmax jest niższe. Po dożylnym podaniu 25 mg, maksymalne stężenie kwasu folinowego osiągane jest w ciągu 10 minut. AUC dla aktywnego enancjomeru L-5-formylo-THF wynosi 28,4±3,5 mg/min/l, natomiast dla metabolitu 5-metylo-THF jest znacznie wyższe i wynosi 129±112 mg/min/l. Okres półtrwania aktywnej formy L wynosi 32-35 minut, a nieaktywnej formy D 352-485 minut, z całkowitym okresem półtrwania metabolitów około 6 godzin. Folinian wapnia jest głównie wydalany przez nerki (80-90% dawki), a droga jelitowa odpowiada za eliminację 5-8% dawki.
5-metylo-THF, AUC, biodostępność układowa, enancjomer, faza eliminacji, folinian wapnia, formylotetrahydrofolian, kwas 5-metylotetrahydrofoliowy, kwas D/L-5-formylo-tetrahydrofoliowy, kwas folinowy, L-5-formylotetrahydrofolian, objętość dystrybucji, okres półtrwania, osmolalność, podanie domięśniowe, podanie dożylne, stężenie maksymalne w osoczu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Methotrexat-Ebewe
Metotreksat, ze względu na swój wysoki potencjał toksyczny, wymaga ścisłego monitorowania pacjentów podczas terapii, w tym regularnego oznaczania stężenia leku w surowicy oraz kontroli morfologii krwi, czynności wątroby i nerek. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z patologiczną akumulacją płynu w „trzeciej przestrzeni” (wysięk opłucnowy, wodobrzusze), zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min jest przeciwwskazaniem do rozpoczęcia leczenia), a także u osób po wcześniejszym leczeniu mielotoksycznym lub napromieniowaniu szpiku. Metotreksat może powodować ciężkie powikłania hematologiczne (niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia, neutropenia), hepatotoksyczność (zwłóknienie, marskość wątroby, uaktywnienie WZW B i C), powikłania płucne (zapalenie pęcherzyków, wysięk, nacieki) oraz neurotoksyczność (leukoencefalopatia, encefalopatia, PML). W przypadku dużych dawek (>100 mg/m² pc.) konieczne jest stosowanie ratunkowego leczenia folinianem wapnia, rozpoczynanego w ciągu 42-48 godzin od podania metotreksatu.
alkalizacja moczu, działanie niepożądane, embriotoksyczność, folinian wapnia, hamowanie szpiku kostnego, leukoencefalopatia, leukopenia, małopłytkowość, metotreksat, nadir leukocytów, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość megaloblastyczna, oligospermia, ostra białaczka limfatyczna, ostra encefalopatia, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie mózgu, pancytopenia, Pneumocystis jirovecii, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wirusowe zapalenie wątroby, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, wysięk płucny, zahamowanie hematopoezy, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie torebki śledziony, zespół Lyella, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zwłóknienie i marskość wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Methofill
Metotreksat jest lekiem o wysokim ryzyku toksyczności, wymagającym ścisłego przestrzegania dawkowania – podawany wyłącznie raz w tygodniu, z dawkami nieprzekraczającymi 20 mg/tydzień ze względu na ryzyko mielosupresji. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykonanie badań: morfologii krwi z rozmazem i liczbą płytek, enzymów wątrobowych, bilirubiny, albuminy, RTG klatki piersiowej oraz oceny czynności nerek, a także wykluczenie gruźlicy i wirusowego zapalenia wątroby B i C w razie wskazań. Monitorowanie pacjenta obejmuje cotygodniowe badania przez pierwsze 2 tygodnie, następnie co 2 tygodnie przez miesiąc, a później co najmniej raz w miesiącu przez 6 miesięcy i co 3 miesiące dalej, z częstszym nadzorem przy zwiększaniu dawki lub u osób starszych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, chorobą wątroby (zwłaszcza alkoholową), po radioterapii oraz u dzieci i osób w podeszłym wieku. Metotreksat jest teratogenny, powoduje upośledzenie płodności, a u kobiet w wieku rozrodczym wymaga potwierdzenia braku ciąży i stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia i przez co najmniej 6 miesięcy po zakończeniu terapii.
alkalizacja moczu, badanie jamy ustnej, bilirubina, działanie niepożądane, embriotoksyczność, encefalopatia, enzymy wątrobowe, folinian wapnia, hepatotoksyczność, lek hepatotoksyczny, liczba płytek krwi, łuszczyca, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, merkaptopuryna, mielosupresja, morfologia krwi, niedobór laktazy, niepłodność, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nietolerancja galaktozy, oligospermia, pancytopenia, płytki krwi, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, spermatogeneza, teratogenność, toksyczność leku, układ krwiotwórczy, wirusowe zapalenie wątroby, zaburzenia miesiączkowania, zahamowanie szpiku kostnego, zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego, zapalenie skóry, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Methotrexat-Ebewe 10 mg
Przedawkowanie metotreksatu, najczęściej po podaniu doustnym, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, manifestujące się głównie zaburzeniami hematologicznymi (leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, pancytopenia, neutropenia) oraz objawami ze strony przewodu pokarmowego (zapalenie błon śluzowych, owrzodzenia, nudności, wymioty, krwawienia). Powikłania systemowe obejmują zahamowanie czynności szpiku kostnego, posocznicę, wstrząs septyczny oraz niewydolność nerek, które mogą prowadzić do zgonu. Szczególnie niebezpieczne są błędy dawkowania, np. codzienne podawanie zamiast raz w tygodniu, co może skutkować śmiertelnym zatruciem. Warto podkreślić, że brak objawów klinicznych nie wyklucza poważnych konsekwencji toksyczności.
alkalizacja moczu, dializa otrzewnowa, folinian wapnia, hemodializa wysokoprzepływowa, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukopenia, leukoworyna, małopłytkowość, metotreksat, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, oczyszczanie pozaustrojowe, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie jamy ustnej, pancytopenia, podanie domięśniowe, podanie dożylne, posocznica, przedawkowanie metotreksatu, wstrząs septyczny, zaburzenie hematologiczne, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej, zapalenie jamy ustnej - Leksykon substancji czynnych
Kwas folinowy – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Kwas folinowy, stosowany klinicznie w postaci folinianu wapnia, dostępny jest w formie roztworów do wstrzykiwań/infuzji (Calcium Folinate Kabi, Kalceks, Sandoz – 10 mg/ml) oraz kapsułek twardych (Calciumfolinat-Ebewe – 15 mg). Analiza charakterystyk produktów leczniczych oraz dostępnych danych klinicznych nie wykazała wpływu tej substancji na funkcje psychomotoryczne, które mogłyby zaburzać zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych lub obsługiwania maszyn. W szczególności brak jest dowodów na negatywny wpływ folinianu wapnia na zdolności poznawcze i motoryczne pacjentów, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania kwasu folinowego w kontekście prowadzenia pojazdów i pracy z urządzeniami mechanicznymi.
analog kwasu foliowego, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, fluoropirymidyna, folinian wapnia, funkcja motoryczna, funkcja poznawcza, funkcja psychomotoryczna, infuzja, kapsułka twarda, kwas folinowy, leczenie nowotworów, lek cytotoksyczny, metotreksat, ośrodkowy układ nerwowy, postać farmaceutyczna, preparat leczniczy, roztwór do wstrzykiwań, schemat leczenia przeciwnowotworowego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Calcium Folinate Kabi 10 mg/ml
Calcium Folinate Kabi, zawierający kwas folinowy w postaci wapnia folinianu w stężeniu 10 mg/ml, nie wykazuje udokumentowanego negatywnego wpływu na zdolności psychomotoryczne, w tym na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn. Produkt dostępny jest w fiolkach o objętości od 5 ml do 100 ml, co odpowiada dawkom od 50 mg do 1000 mg kwasu folinowego. Dane kliniczne nie wskazują na ograniczenia funkcjonalne związane z jego stosowaniem, jednak preparat jest często stosowany w ramach złożonych schematów terapeutycznych, co wymaga uwzględnienia potencjalnych interakcji i stanu klinicznego pacjenta.
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml
Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml, zawierający folinian wapnia jako racemat kwasu folinowego, wykazuje szybkie osiąganie maksymalnego stężenia w surowicy (Cmax) po podaniu dożylnym, już w ciągu 10 minut, co świadczy o szybkim rozprowadzeniu leku. Dostępność biologiczna po podaniu domięśniowym jest porównywalna do dożylnej, jednak Cmax jest niższe. Po podaniu dawki 25 mg, AUC dla aktywnej formy L-5-formylo-THF wynosi 28,4 ± 3,5 mg × min/l, a dla metabolitu 5-metylo-THF 129 ± 11 mg × min/l. Stężenie nieaktywnego izomeru D przewyższa stężenie formy L, co ma znaczenie dla farmakokinetyki i działania terapeutycznego.
AUC, dostępność biologiczna, dostępność układowa, eliminacja jelitowa, enancjomer aktywny, folinian wapnia, formylotetrahydrofolian, kinetyka eliminacji, kwas 5-metylotetrahydrofoliowy, kwas folinowy, L-5-formylotetrahydrofolian, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, parametr farmakokinetyczny, racemat, roztwór do wstrzykiwań, stężenie leku w surowicy, wydalanie nerkowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Methotrexat-Ebewe 2,5 mg
Przedawkowanie metotreksatu, szczególnie w wyniku błędnego dawkowania (np. codziennego zamiast tygodniowego podawania), stanowi poważne zagrożenie kliniczne, manifestujące się głównie zaburzeniami hematologicznymi (leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, pancytopenia, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna) oraz objawami ze strony przewodu pokarmowego (zapalenie błon śluzowych, owrzodzenia, nudności, wymioty, krwawienia). Ciężkie przypadki mogą prowadzić do posocznicy, wstrząsu septycznego, ostrej niewydolności nerek i zgonu. Diagnostyka jest utrudniona przez możliwość braku objawów u niektórych pacjentów. W przypadku dawki metotreksatu ≥100 mg/m² pc. zaleca się profilaktyczne podanie folinianu wapnia.
alkalizacja moczu, dializa otrzewnowa, folinian wapnia, hemodializa, hemoperfuzja, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukopenia, małopłytkowość, mielosupresja, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, nieprawidłowe dawkowanie, nudności, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie jamy ustnej, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pancytopenia, podanie domięśniowe, podanie dożylne, posocznica, przedawkowanie metotreksatu, technika nerkozastępcza, toksyczność narządowa, wstrząs septyczny, wymioty, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie błon śluzowych, zapalenie jamy ustnej - Leksykon leków
Przedawkowanie – Methotrexat-Ebewe 5 mg
Przedawkowanie metotreksatu, najczęściej po podaniu doustnym, stanowi poważne zagrożenie dla życia, szczególnie w przypadku błędnego stosowania leku codziennie zamiast raz w tygodniu. Toksyczność objawia się głównie zaburzeniami hematologicznymi (leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, pancytopenia, neutropenia) oraz uszkodzeniem przewodu pokarmowego (zapalenie błon śluzowych, owrzodzenia, nudności, krwawienia). Powikłania ogólnoustrojowe obejmują posocznicę, wstrząs septyczny, niewydolność nerek i niedokrwistość aplastyczną, które mogą prowadzić do zgonu. Warto podkreślić, że objawy zatrucia mogą nie wystąpić u wszystkich pacjentów, co utrudnia wczesną diagnostykę.
alkalizacja moczu, dializa otrzewnowa, dysfagia, folinian wapnia, hemoperfuzja, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukopenia, małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, owrzodzenie jamy ustnej, pancytopenia, posocznica, przedawkowanie metotreksatu, techniki nerkozastępcze, toksyczność metotreksatu, wstrząs septyczny, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie błon śluzowych, zapalenie jamy ustnej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Calcium folinate Kalceks 10 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa folinianu wapnia (Calcium folinate Kalceks, 10 mg/ml) wykazały ograniczony zakres danych, z brakiem standardowych testów genotoksyczności, rakotwórczości, wpływu na płodność oraz rozwoju przed- i pourodzeniowego. Przeprowadzono natomiast badania toksyczności zarodkowo-płodowej na szczurach i królikach. Na szczurach stosowano dawki do 1 800 mg/m² (9-krotność maksymalnej dawki ludzkiej) bez wykrycia toksyczności embrionalno-płodowej. Na królikach dawki sięgały 3 600 mg/m² (18-krotność dawki ludzkiej), gdzie przy najwyższej dawce zaobserwowano zwiększoną liczbę resorpcji zarodków, jednak bez innych niekorzystnych efektów rozwojowych.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Biseptol 120 100 mg + 20 mg
Przedawkowanie kotrimoksazolu, zawierającego sulfametoksazol i trimetoprim (substancje czynne Biseptolu), stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, choć brak jest precyzyjnych danych dotyczących dawki śmiertelnej. Objawy przedawkowania obejmują m.in. nudności, wymioty, zawroty głowy, bóle głowy, zaburzenia psychiczne (depresja, zaburzenia świadomości), a także ciężkie powikłania hematologiczne, takie jak zahamowanie czynności szpiku kostnego manifestujące się trombocytopenią i leukopenią. Długotrwałe przedawkowanie trimetoprimu prowadzi do niedoboru kwasu folinowego, co skutkuje poważnymi zaburzeniami w obrazie krwi. W przypadku ostrego zatrucia obserwuje się również objawy ze strony układu moczowego, takie jak krwiomocz i krystaluria, oraz objawy neurologiczne i ogólnoustrojowe, w tym utratę świadomości i gorączkę.
alkalizacja moczu, anhedonia, bilirubina, dawka śmiertelna, dializa otrzewnowa, diureza wymuszona, długotrwałe przedawkowanie, elektrolit osocza, folinian wapnia, funkcja neurologiczna, hemodializa, hemopoeza, kolka brzuszna, kotrimoksazol, kreatynina, krwiomocz, krystaluria, leukopenia, mielotoksyczność, morfologia krwi obwodowej, niedobór kwasu folinowego, obraz krwi, ostre przedawkowanie, parametr nerkowy, parametr wątrobowy, płukanie żołądka, przedawkowanie Biseptolu, równowaga kwasowo-zasadowa, środek moczopędny, sulfametoksazol i trimetoprim, trombocytopenia, uszkodzenie szpiku, zaburzenie psychiczne, zaburzenie świadomości, zahamowanie czynności szpiku kostnego, żółtaczka - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Calciumfolinat-Ebewe 15 mg
Calciumfolinat-Ebewe, zawierający 15 mg kwasu folinowego (w postaci 19,06 mg pięciowodnego folinianu wapnia) w kapsułce twardej, jest stosowany głównie w dwóch obszarach onkologicznych. Po pierwsze, jako antidotum w terapii wysokimi dawkami metotreksatu, gdzie neutralizuje toksyczne działanie antagonisty kwasu foliowego poprzez dostarczenie aktywnych form folianów, omijając blokadę reduktazy dihydrofolianu. Leczenie ochronne folinianem wapnia jest kluczowe w zapobieganiu uszkodzeniom komórek prawidłowych i wymaga precyzyjnego dawkowania zgodnie z protokołem, zwykle rozpoczynając podanie po 24 godzinach od zakończenia wlewu metotreksatu, z dalszym dostosowaniem do stężenia metotreksatu w surowicy. Szybkie podanie folinianu wapnia (najlepiej w ciągu 1 godziny) jest również niezbędne w przypadku przedawkowania antagonistów kwasu foliowego, gdyż opóźnienie powyżej 4 godzin znacząco obniża skuteczność terapii.
5-fluorouracyl, antagonista kwasu foliowego, folinian wapnia, inhibicja enzymu, kwas folinowy, metotreksat, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór jelita grubego, nowotwór przewodu pokarmowego, reduktaza dihydrofolianu, syntaza tymidylanowa, synteza nukleotydów, terapia cytotoksyczna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Trimetoprim – Przedawkowanie
Trimetoprim, stosowany zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z sulfametoksazolem (kotrimoksazol), może wywołać poważne objawy toksyczne przy dawkach ≥1 g. Ostre zatrucie manifestuje się nudnościami, wymiotami, zawrotami głowy, bólami głowy, depresją oraz zaburzeniami świadomości. Szczególnie niebezpieczne jest zahamowanie czynności szpiku kostnego prowadzące do małopłytkowości, leukopenii i niedokrwistości megaloblastycznej. W przypadku kotrimoksazolu dodatkowo obserwuje się brak łaknienia, bóle kolkowe, gorączkę, krwiomocz i krystalurię. Przewlekłe przedawkowanie charakteryzuje się głównie hematologicznymi zaburzeniami wynikającymi z niedoboru kwasu foliowego, a w późniejszym okresie może pojawić się żółtaczka.
alkalizacja moczu, anemia megaloblastyczna, bezmocz, ból głowy, brak łaknienia, depresja, dezorientacja, dializa otrzewnowa, folinian wapnia, gorączka, hematopoeza, hematuria, hemodializa, kolka brzuszna, kotrimoksazol, krwiomocz, krystaluria, kwas folinowy, leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość megaloblastyczna, nudności, sulfametoksazol, trimetoprim, trombocytopenia, wymioty, wymuszona diureza, zaburzenia składu krwi, zaburzenia świadomości, zaburzenia widzenia, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakwaszenie moczu, zawroty głowy, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Calciumfolinat-Ebewe 15 mg
Calciumfolinat-Ebewe, zawierający 15 mg kwasu folinowego w postaci pięciowodnego folinianu wapnia, jest stosowany głównie jako środek ochronny przed toksycznym działaniem metotreksatu oraz w terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem w leczeniu przeciwnowotworowym. Dawkowanie powinno być dostosowane do schematu terapeutycznego i stanu klinicznego pacjenta. Doustne podawanie jest ograniczone do dawek ≤25 mg, natomiast dawki powyżej 25 mg, a zwłaszcza >50 mg, wymagają podania parenteralnego ze względu na wysycanie mechanizmu wchłaniania jelitowego. W terapii ochronnej folinian wapnia podaje się zwykle w dawce 15 mg (6-12 mg/m² pc.) w ciągu 12-24 godzin po rozpoczęciu wlewu metotreksatu, powtarzając co 6 godzin przez 72 godziny. Konieczne jest monitorowanie stężenia metotreksatu w surowicy po 48 godzinach i dostosowanie dawki folinianu wapnia do wartości resztkowych (≥0,5 μmol/l – 15 mg/m², ≥1,0 μmol/l – 100 mg/m², ≥2,0 μmol/l – 200 mg/m²). Integralną częścią terapii jest alkalizacja moczu, utrzymanie wysokiego diurezy oraz monitorowanie funkcji nerek.
alkalizacja moczu, Calciumfolinat-Ebewe, działanie toksyczne, folinian wapnia, infuzja dożylna, kwas folinowy, leczenie cytotoksyczne, leczenie przeciwnowotworowe, metotreksat, podanie doustne, podawanie parenteralne, rak jelita grubego z przerzutami, stężenie kreatyniny, terapia ochronna, terapia skojarzona z 5-fluorouracylem, wchłanianie jelitowe, wstrzyknięcie dożylne, zespół złego wchłaniania - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Calcium Folinate Kabi 10 mg/ml
Calcium Folinate Kabi, roztwór do wstrzykiwań/infuzji o stężeniu 10 mg/ml, posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na folinian wapnia lub substancje pomocnicze, w tym zawartość sodu (3,14-3,20 mg/ml, co odpowiada 0,14 mmol/ml), co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z niedokrwistością złośliwą oraz innymi niedokrwistościami wynikającymi z niedoboru witaminy B12, gdyż może maskować objawy niedoboru i prowadzić do progresji powikłań neurologicznych. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, zwłaszcza podczas terapii skojarzonej z metotreksatem lub 5-fluorouracylem, ze względu na ryzyko teratogenności i zagrożenia dla płodu lub niemowlęcia.
5-fluorouracyl, badanie biochemiczne, badanie hematologiczne, dieta niskosodowa, działanie teratogenne, folinian wapnia, kwas folinowy, metotreksat, nadwrażliwość, niedobór witaminy B12, niedokrwistość złośliwa, parametry hematologiczne, powikłania neurologiczne, reakcja anafilaktyczna, roztwór do wstrzykiwań - Leksykon leków
Interakcje leku – Ebetrexat 20 mg/ml
Metotreksat wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na jego farmakokinetykę i farmakodynamikę, prowadząc do zwiększenia toksyczności lub obniżenia skuteczności terapeutycznej. Szczególnie istotne są interakcje z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ), które zmniejszają kanalikowe wydzielanie metotreksatu, oraz z inhibitorami pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol, lanzoprazol), które opóźniają jego wydalanie nerkowe, co może skutkować wzrostem stężenia leku w osoczu. Wysokie ryzyko toksyczności obserwuje się także przy jednoczesnym stosowaniu leków hepatotoksycznych (leflunomid, azatiopryna, sulfasalazyna, retinoidy) oraz substancji wypierających metotreksat z miejsc wiązania z białkami osocza (np. salicylany, fenylobutazon, fenytoina). Ponadto, probenecyd i słabe kwasy organiczne zmniejszają kanalikowe wydzielanie metotreksatu, a niektóre antybiotyki (penicyliny, glikopeptydy, sulfonamidy, cefalotyna, cyprofloksacyna) obniżają jego klirens nerkowy, co zwiększa ryzyko toksyczności hematologicznej i żołądkowo-jelitowej.
5-fluorouracyl, antybiotyki beta-laktamowe, cyprofloksacyna, enzymy wątrobowe, fenytoina, folinian wapnia, hematopoeza, hepatotoksyczność, inhibitory pompy protonowej, klirens nerkowy, kwas salicylowy, leki hepatotoksyczne, leki mielosupresyjne, leki przeciwdrgawkowe, leki przeciwreumatyczne, merkaptopuryna, metotreksat, mielosupresja, niedobór kwasu foliowego, niesteroidowe leki przeciwzapalne, omeprazol, pancytopenia, podtlenek azotu, reumatoidalne zapalenie stawów, sekrecja kanalikowa, sulfonamidy, teofilina, uszkodzenie wątroby, wiązanie z białkami osocza, żywe szczepionki - Leksykon substancji czynnych
Metotreksat – Dawkowanie i sposób podawania
Metotreksat jest lekiem wymagającym precyzyjnego dawkowania i podawania wyłącznie przez doświadczonych lekarzy, ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, w tym śmiertelnych. W terapii reumatoidalnego zapalenia stawów, młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów, łuszczycy i łuszczycowego zapalenia stawów stosuje się dawkę początkową 7,5-15 mg raz na tydzień u dorosłych, z maksymalną dawką 25 mg (zalecane max. 20 mg), a u dzieci poniżej 16 lat z JIA dawkę 10-15 mg/m² powierzchni ciała, z możliwością zwiększenia do 20 mg/m². Odpowiedź na leczenie obserwuje się po 2-8 tygodniach. W leczeniu białaczek i nowotworów, takich jak ALL, rak piersi czy kostniakomięsak, stosuje się znacznie wyższe dawki, np. 20-40 mg/m² w ALL, 40-60 mg/m² w raku piersi oraz 8-15 g/m² w kostniakomięsaku, zawsze z odpowiednią terapią ratunkową (folinian wapnia) i monitorowaniem funkcji nerek. Dawkowanie musi być dostosowane do czynności nerek (klirens kreatyniny ≥60 ml/min – 100% dawki, 20-59 ml/min – 50%, <20 ml/min – przeciwwskazane) oraz wątroby (przeciwwskazane przy bilirubinie >5 mg/dl), a także uwzględniać wiek pacjenta i obecność płynów w trzeciej przestrzeni, które mogą wydłużyć okres półtrwania leku nawet czterokrotnie.
alkalizacja moczu, bilirubina, biodostępność, działania idiosynkratyczne, folinian wapnia, klirens kreatyniny, kostniakomięsak, kwas foliowy, lek cytostatyczny, lek cytotoksyczny, łuszczyca zwykła, łuszczycowe zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, ostra białaczka limfoblastyczna, przerzuty raka piersi, reumatoidalne zapalenie stawów, szpik kostny, terapia ratunkowa, trzecia przestrzeń, wodobrzusze - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml
Calcium folinate Sandoz to roztwór do wstrzykiwań/infuzji zawierający 10 mg kwasu folinowego (wapnia folinianu) na ml, stosowany głównie w celu zmniejszenia toksyczności i neutralizacji działania antagonistów kwasu foliowego, zwłaszcza metotreksatu, w terapii cytotoksycznej. Preparat jest wskazany zarówno u dorosłych, jak i dzieci, w ramach tzw. leczenia ochronnego folinianem wapnia (calcium folinate rescue) oraz w przypadkach przedawkowania antagonistów kwasu foliowego. Mechanizm działania polega na uzupełnieniu puli zredukowanych folianów, co pozwala na ominięcie bloku metabolicznego wywołanego przez te leki. Produkt charakteryzuje się pH 7,0-8,6, osmolarnością 275 mOsm oraz zawartością sodu 3,3 mg/ml, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniem podaży sodu.
5-fluorouracyl, antagonista kwasu foliowego, dieta niskosodowa, folinian wapnia, komórka nowotworowa, kwas folinowy, leczenie przeciwnowotworowe, metotreksat, podanie parenteralne, protokół chemioterapii, przedawkowanie leku, syntaza tymidylanowa, synteza DNA, terapia cytotoksyczna, terapia skojarzona - Leksykon leków
Interakcje leku – Methotrexat-Ebewe 10 mg
Metotreksat, jako antagonista kwasu foliowego, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco wpływać na jego metabolizm, eliminację oraz toksyczność. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie metotreksatu z podtlenkiem azotu, co może prowadzić do ciężkiej mielosupresji, zapalenia jamy ustnej oraz ostrej neurotoksyczności przy podaniu dooponowym, dlatego takie połączenie jest bezwzględnie przeciwwskazane. NLPZ, w tym kwas salicylowy, zmniejszają kanalikowe wydzielanie metotreksatu, co skutkuje wzrostem jego stężenia i ryzykiem ciężkiej mielosupresji, niedokrwistości aplastycznej oraz toksyczności przewodu pokarmowego; zaleca się ostrożność i monitorowanie morfologii oraz funkcji nerek, zwłaszcza przy podawaniu NLPZ w ciągu 24 godzin od metotreksatu. Probenecyd i penicyliny również zmniejszają wydalanie metotreksatu, nasilając jego toksyczność, co wymaga odpowiedniego dostosowania dawki i monitorowania pacjenta. Inhibitory pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol, lanzoprazol) opóźniają nerkową eliminację metotreksatu, zwiększając jego stężenie w osoczu, co jest szczególnie istotne u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Lewetyracetam zmniejsza klirens metotreksatu, co może prowadzić do toksycznych stężeń, dlatego konieczna jest kontrola stężeń obu leków we krwi.
antagonista kwasu foliowego, antybiotyk doustny, azatiopryna, białko osocza, biodostępność, cyklosporyna, eliminacja pozanerkowa, folinian wapnia, hepatotoksyczność, hydroksychlorochina, inhibitor pompy protonowej, klirens metotreksatu, kotrimoksazol, krążenie jelitowo-wątrobowe, krążenie wątrobowo-jelitowe, kwas foliowy, kwas salicylowy, L-asparaginaza, leflunomid, lek modyfikujący przebieg choroby, merkaptopuryna, mielosupresja, nefrotoksyczność, neuralgia popółpaścowa, neurotoksyczność, niedokrwistość aplastyczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, pancytopenia, pochodne aminofenazonu, podtlenek azotu, półpasiec rozsiany, reduktaza kwasu dihydrofoliowego, sulfasalazyna, teofilina, toksyczność kliniczna, toksyczność przewodu pokarmowego, układ krwiotwórczy, wydzielanie kanalikowe, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie jamy ustnej - Leksykon leków
Przedawkowanie – Ebetrexat 20 mg/ml
Przedawkowanie metotreksatu, substancji czynnej preparatu Ebetrexat, stanowi poważne zagrożenie dla życia i zdrowia pacjenta, najczęściej występując po doustnym podaniu leku, zwłaszcza gdy dawka tygodniowa jest przyjmowana codziennie. Objawy toksyczności dotyczą głównie układu krwiotwórczego (leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, pancytopenia, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna) oraz przewodu pokarmowego (zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, owrzodzenia, nudności, wymioty, krwawienia). Powikłania mogą prowadzić do posocznicy, wstrząsu septycznego, niewydolności nerek i śmierci. Wczesne objawy mogą być nieoczywiste, co zwiększa ryzyko poważnych następstw klinicznych.
alkalizacja moczu, dializa otrzewnowa, folinian wapnia, hemodializa, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas foliowy, leukopenia, łuszczyca zwykła, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość, metotreksat, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, owrzodzenie błony śluzowej, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pancytopenia, posocznica, reumatoidalne zapalenie stawów, szpik kostny, witamina B12, wstrząs septyczny, zapalenie błony śluzowej - Leksykon substancji czynnych
Metotreksat – Przedawkowanie
Przedawkowanie metotreksatu, najczęściej wynikające z błędnego przyjmowania dawki tygodniowej codziennie (w całości lub podzielonej), prowadzi do poważnych zaburzeń hematologicznych, takich jak leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, pancytopenia, neutropenia oraz zahamowanie czynności szpiku kostnego, w tym niedokrwistość aplastyczna. Toksyczność obejmuje również układ pokarmowy, manifestując się uogólnionym zapaleniem błon śluzowych, zapaleniem i owrzodzeniami jamy ustnej, nudnościami, wymiotami, owrzodzeniami przewodu pokarmowego oraz krwawieniami. Po podaniu dokanałowym obserwuje się objawy neurologiczne, takie jak ból głowy, napady drgawek, kurcze mięśni, ostra toksyczna encefalopatia oraz wgłobienie migdałków móżdżku z podwyższonym ciśnieniem śródczaszkowym. Ciężkie przypadki mogą prowadzić do posocznicy, wstrząsu septycznego, niewydolności nerek i zgonu.
alkalizacja moczu, ciśnienie śródczaszkowe, dializa otrzewnowa, encefalopatia toksyczna, folinian wapnia, hemodializa wysokoprzepływowa, krwawienie z przewodu pokarmowego, kurcz mięśni, kwas folinowy, leukopenia, małopłytkowość, napad drgawkowy, narząd krwiotwórczy, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, ośrodkowy układ nerwowy, owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pancytopenia, perfuzja komorowo-lędźwiowa, perfuzja komorowo-przedsionkowa, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie dokanałowe, posocznica, przedawkowanie metotreksatu, toksyczność metotreksatu, układ pokarmowy, wgłobienie migdałków móżdżku, wstrząs septyczny, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błon śluzowych, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej - Leksykon leków
Skład i postać leku – Oxaliplatin Kalceks 5 mg/ml
Oxaliplatin Kalceks to koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji zawierający oksaliplatynę w stężeniu 5 mg/mL, dostępny w fiolkach o pojemnościach 10 mL (50 mg), 20 mL (100 mg) oraz 40 mL (200 mg). Produkt jest klarownym, bezbarwnym roztworem o pH 4,0-7,0, rozcieńczanym wyłącznie roztworem glukozy 5% do stężeń 0,2-0,7 mg/mL (stabilność wykazana do 2,0 mg/mL). Oksaliplatyna podawana jest dożylnie w infuzji trwającej 2-6 godzin, bez konieczności wcześniejszego nawodnienia. Współpodawanie z kwasem folinowym wymaga infuzji równoległej z użyciem łącznika typu Y, bez mieszania w tym samym worku, a podanie 5-fluorouracylu musi nastąpić po zakończeniu infuzji oksaliplatyny i przepłukaniu zestawu infuzyjnego. Produkt nie może być rozcieńczany roztworami zawierającymi jony chlorkowe ani mieszać z lekami o odczynie zasadowym, w tym z 5-fluorouracylem i preparatami kwasu folinowego zawierającymi trometamol.
5-fluorouracyl, fluoropirymidyny, folinian disodu, folinian wapnia, infuzja dożylna, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, kwas folinowy, leki cytotoksyczne, odczyn zasadowy, odpady cytotoksyczne, okres ważności leku, oksaliplatyna, pH roztworu, podanie dożylne, roztwór do infuzji, roztwór glukozy, stabilność chemiczna leku, warunki aseptyczne, właściwości cytotoksyczne, żyła główna - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Trexan Neo 10 mg
Metotreksat, antagonista kwasu foliowego z grupy immunosupresyjnych leków o kodzie ATC L04AX03, działa poprzez hamowanie redukcji kwasu foliowego, co ogranicza proliferację komórek, szczególnie w fazie S cyklu komórkowego. Lek jest transportowany do wnętrza komórek aktywnie i ulega poliglutaminacji, co wydłuża jego cytotoksyczne działanie. Metotreksat wykazuje selektywność wobec szybko dzielących się komórek, takich jak nowotworowe, szpik kostny, komórki płodu, nabłonek skóry, śluzówka jamy ustnej i jelit oraz komórki pęcherza moczowego, co pozwala na skuteczne hamowanie proliferacji patologicznych tkanek przy minimalnym uszkodzeniu tkanek prawidłowych.
antagonista kwasu foliowego, faza S mitozy, folinian wapnia, kwas folinowy, metotreksat, metotreksat disodowy, nabłonek skóry, nowotwór złośliwy, pęcherz moczowy, proliferacja komórek, śluzówka jamy ustnej, swoistość fazowa, syntetaza folilopoliglutaminanu, synteza prekursorów DNA, szpik kostny, terapia ratunkowa, toksyczność systemowa, transport czynny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml
Przedawkowanie folinianu wapnia, substancji czynnej Calcium folinate Sandoz, jest rzadko opisywane i nie wiąże się z poważnymi następstwami klinicznymi. Głównym zagrożeniem jest zniesienie działania przeciwnowotworowego leków antagonistów kwasu foliowego, co prowadzi do obniżenia skuteczności terapii onkologicznej. Szczególnie istotne jest to w terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem (5-FU), gdzie nadmiar folinianu może nasilać toksyczność 5-FU, manifestującą się mielosupresją, zapaleniem błon śluzowych, biegunką, nudnościami i wymiotami. Produkt zawiera 3,3 mg sodu/ml, co przy masywnym przedawkowaniu może powodować zaburzenia elektrolitowe, zwłaszcza u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi.
5-fluorouracyl, antagonista kwasu foliowego, cytostatyk, droga parenteralna, folinian wapnia, leczenie objawowe, mielosupresja, protokół chemioterapeutyczny, reakcja nadwrażliwości, terapia onkologiczna, terapia skojarzona, toksyczność 5-fluorouracylu, zaburzenie gospodarki sodowej, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zapalenie błony śluzowej - Leksykon substancji czynnych
Kwas folinowy – Właściwości farmakokinetyczne
Kwas folinowy (5-formylotetrahydrofolian), stosowany w postaci folinianu wapnia, wykazuje wysoką biodostępność po podaniu domięśniowym, porównywalną z dożylną, choć Cmax jest niższe. Maksymalne stężenie substancji macierzystej osiągane jest szybko, w ciągu 10 minut po podaniu dożylnym. Po dawce 25 mg AUC dla aktywnego enancjomeru L-5-formylotetrahydrofolianu wynosi 28,4 ± 3,5 mg×min/l, natomiast dla głównego metabolitu 5-metylo-THF 129 ± 112 mg×min/l. W surowicy stężenie nieaktywnego izomeru D przewyższa stężenie formy aktywnej L. Biotransformacja zachodzi głównie w wątrobie i błonie śluzowej jelita, a okres półtrwania eliminacyjnego formy L wynosi 32-35 minut, podczas gdy forma D utrzymuje się znacznie dłużej (352-485 minut). Całkowity okres półtrwania aktywnych metabolitów to około 6 godzin, niezależnie od drogi podania (i.v. lub i.m.).
5-formylotetrahydrofolian, 5-metylo-THF, biodostępność układowa, biotransformacja, błona śluzowa jelita, droga nerkowa, folinian wapnia, kwas 5-metylotetrahydrofoliowy, kwas D/L-5-formylo-tetrahydrofoliowy, kwas folinowy, kwas foliowy, L-5-formylo-THF, L-5-formylotetrahydrofolian, objętość dystrybucji, okres półtrwania w fazie eliminacji, parametry farmakokinetyczne, podanie domięśniowe, podanie dożylne, pole pod krzywą stężenia, stężenie maksymalne w osoczu - Leksykon substancji czynnych
Kwas folinowy – Działania niepożądane
Kwas folinowy, stosowany w postaci folinianu wapnia, pełni rolę antidotum na toksyczność antagonistów kwasu foliowego oraz wspomaga terapię przeciwnowotworową, zwłaszcza w skojarzeniu z 5-fluorouracylem (5-FU). Dostępny jest w formie roztworów do wstrzykiwań/infuzji oraz kapsułek twardych. Profil bezpieczeństwa obejmuje szerokie spektrum działań niepożądanych, w tym bardzo rzadkie reakcje anafilaktoidalne i anafilaktyczne, rzadkie zaburzenia psychiatryczne (bezsenność, pobudzenie, depresja), zwiększenie częstości napadów drgawkowych u pacjentów z padaczką oraz rzadkie zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Niezbyt często obserwowano gorączkę po podaniu dożylnym, a z nieznaną częstością zgłaszano ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i toksyczna nekroliza naskórka, zwłaszcza w terapii skojarzonej z innymi lekami.
5-fluorouracyl, antagonista kwasu foliowego, bezsenność, biegunka, Calcium Folinate Kabi, Calcium folinate Kalceks, Calcium folinate Sandoz, Calciumfolinat-Ebewe, depresja, folinian wapnia, gorączka, hiperamonemia, kwas folinowy, leukopenia, napad drgawkowy, neurotoksyczność, niewydolność szpiku kostnego, odwodnienie, padaczka, pobudzenie, pokrzywka, reakcja anafilaktoidalna, terapia przeciwnowotworowa, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, wymioty i nudności, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie błon śluzowych, zapalenie czerwieni wargowej, zapalenie jamy ustnej, zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej, zespół ręka-stopa, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Kwas folinowy – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kwas folinowy, stosowany w postaci wapnia folinianu w preparatach takich jak Calcium Folinate Kabi, Calcium folinate Kalceks, Calcium folinate Sandoz oraz Calciumfolinat-Ebewe, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych, zwłaszcza w zakresie toksyczności reprodukcyjnej. Badania na szczurach z dawkami do 1800 mg/m² (9-krotność maksymalnej dawki ludzkiej) nie wykazały toksyczności embrionalno-płodowej, natomiast u królików przy dawkach do 3600 mg/m² (18-krotność dawki ludzkiej) zaobserwowano wzrost resorpcji zarodków, jednak bez innych negatywnych efektów rozwojowych. Resorpcje nie występowały przy dawkach do 6-krotności dawki ludzkiej, co wskazuje na istnienie bezpiecznego marginesu dawkowania u tego gatunku.
badania toksyczności, Calcium Folinate Kabi, Calcium folinate Kalceks, Calcium folinate Sandoz, Calciumfolinat-Ebewe, dane przedkliniczne, folinian wapnia, genotoksyczność, kwas folinowy, płodność, profil bezpieczeństwa, rakotwórczość, resorpcja zarodków, rozwój embrionalny i płodowy, rozwój przed- i pourodzeniowy, toksyczność embrionalno-płodowa, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność zarodkowo-płodowa - Leksykon substancji czynnych
Kwas folinowy – Przedawkowanie
Kwas folinowy, dostępny m.in. w postaci roztworu do infuzji o stężeniu 10 mg/ml oraz kapsułek zawierających 15 mg substancji czynnej, charakteryzuje się relatywnie niskim profilem toksyczności. W literaturze medycznej nie odnotowano bezpośrednich objawów toksyczności przy przedawkowaniu folinianu wapnia, zarówno w monoterapii, jak i w formach parenteralnych (Calcium Folinate Kabi, Kalceks, Sandoz) oraz doustnych (Calciumfolinat-Ebewe). Kluczowym zagrożeniem klinicznym jest jednak zniesienie działania antagonistów kwasu foliowego stosowanych w chemioterapii, co może prowadzić do obniżenia skuteczności leczenia przeciwnowotworowego. Szczególną ostrożność należy zachować w terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem (5-FU), gdzie nadmiar kwasu folinowego może nasilać toksyczność 5-FU, wymagając postępowania zgodnego z protokołami dotyczącymi przedawkowania 5-fluorouracylu.
5-fluorouracyl, antagonista kwasu foliowego, antidotum, Calcium Folinate Kabi, Calcium folinate Kalceks, Calcium folinate Sandoz, Calciumfolinat-Ebewe, chemioterapia, działanie chemioterapeutyczne, działanie niepożądane, folinian wapnia, kapsułka twarda, kwas folinowy, leczenie przeciwnowotworowe, monoterapia, parametr kliniczny, parametr laboratoryjny, preparat parenteralny, profil toksyczności, roztwór do wstrzykiwań, terapia przeciwnowotworowa, terapia skojarzona z 5-fluorouracylem - Leksykon leków
Skład i postać leku – 5-Fluorouracil-Ebewe 50 mg/ml
5-Fluorouracil-Ebewe to roztwór do wstrzykiwań i infuzji o stężeniu 50 mg/ml, zawierający fluorouracyl – cytostatyk stosowany w terapii przeciwnowotworowej. Preparat dostępny jest w ampułkach i fiolkach o pojemnościach 5 ml (250 mg), 10 ml (500 mg), 20 ml (1000 mg) oraz 100 ml (5000 mg). Każdy mililitr roztworu zawiera 8,4 mg sodu, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniem sodu w diecie. Do rozcieńczania stosuje się 0,9% roztwór chlorku sodu lub 5% roztwór glukozy, przy czym nie należy mieszać leku z folinianem wapnia ze względu na ryzyko wytrącania osadu. Przed podaniem roztwór należy odpowiednio rozcieńczyć i stosować natychmiast lub przechowywać zgodnie z zaleceniami aseptycznymi (do 28 dni w temperaturze pokojowej lub 2–8°C). Preparat przechowuje się w temperaturze 15–25°C, nie zamrażać i chronić przed światłem.
ampułka, cytostatyk, fluorouracyl, folinian wapnia, infuzja dożylna, lek cytostatyczny, podanie dożylne, roztwór chlorku sodu, roztwór do infuzji, roztwór do wstrzykiwań, roztwór glukozy, roztwór parenteralny, sól fizjologiczna, stabilność fizyko-chemiczna, substancja pomocnicza, terapia przeciwnowotworowa, warunki aseptyczne, wytrącanie osadu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Calcium folinate Kalceks 10 mg/ml
Calcium folinate Kalceks zawiera racemiczny folinian wapnia, składający się z enancjomerów D i L, z których aktywnym farmakologicznie jest L-5-formylotetrahydrofolian (L-5-formylo-THF). Po podaniu domięśniowym dostępność biologiczna jest porównywalna z dożylną, choć Cmax jest niższe. Maksymalne stężenie kwasu folinowego w surowicy osiągane jest w ciągu 10 minut po podaniu dożylnym. Po dawce 25 mg AUC dla L-5-formylo-THF wynosi 28,4 ± 3,5 mg×min/L, a dla metabolitu 5-metylo-THF 129 ± 112 mg×min/L. Stężenie nieaktywnego izomeru D jest wyższe niż aktywnego L, co ma znaczenie kliniczne. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie i śluzówce jelita, prowadząc do powstania aktywnych metabolitów, z których głównym jest 5-metylo-THF.
5-metylo-THF, AUC, Calcium folinate Kalceks, folinian wapnia, izomer D, kwas 5-metylotetrahydrofoliowy, kwas D/L-5-formylo-tetrahydrofoliowy, kwas folinowy, L-5-formylotetrahydrofolian, objętość dystrybucji, okres półtrwania, osmolalność, podanie domięśniowe, podanie dożylne, roztwór do wstrzykiwań, stężenie w surowicy, wydalanie nerkowe