Przedawkowanie
Biseptol 120 100 mg + 20 mg

Przedawkowanie kotrimoksazolu, zawierającego sulfametoksazol i trimetoprim (substancje czynne Biseptolu), stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, choć brak jest precyzyjnych danych dotyczących dawki śmiertelnej. Objawy przedawkowania obejmują m.in. nudności, wymioty, zawroty głowy, bóle głowy, zaburzenia psychiczne (depresja, zaburzenia świadomości), a także ciężkie powikłania hematologiczne, takie jak zahamowanie czynności szpiku kostnego manifestujące się trombocytopenią i leukopenią. Długotrwałe przedawkowanie trimetoprimu prowadzi do niedoboru kwasu folinowego, co skutkuje poważnymi zaburzeniami w obrazie krwi. W przypadku ostrego zatrucia obserwuje się również objawy ze strony układu moczowego, takie jak krwiomocz i krystaluria, oraz objawy neurologiczne i ogólnoustrojowe, w tym utratę świadomości i gorączkę.

Przedawkowanie leku Biseptol

Przedawkowanie kotrimoksazolu (połączenia sulfametoksazolu i trimetoprimu), który jest substancją czynną produktu leczniczego Biseptol, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta. Należy podkreślić, że brak jest precyzyjnych danych określających dawkę śmiertelną tego leku, jednakże konsekwencje przedawkowania mogą być bardzo poważne i zagrażające życiu pacjenta.1

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie Biseptolu wywołuje szereg objawów, które są związane zarówno z komponentem sulfonamidowym (sulfametoksazol), jak i trimetoprymowym. Objawy te mogą różnić się w zależności od przyjętej dawki, czasu ekspozycji oraz indywidualnych cech pacjenta.2

W przypadku ostrego przedawkowania trimetoprimu pacjent może doświadczać nudności, wymiotów, zawrotów głowy, bólu głowy, a także zaburzeń psychicznych pod postacią depresji oraz różnego stopnia zaburzeń świadomości. Szczególnie niebezpiecznym skutkiem jest zahamowanie czynności szpiku kostnego.3

Należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia długotrwałego przedawkowania trimetoprimu, które prowadzi do zahamowania czynności szpiku kostnego, manifestującego się trombocytopenią lub leukopenią, a także innymi nieprawidłowościami w obrazie krwi. Te zaburzenia hematologiczne są konsekwencją niedoboru kwasu folinowego indukowanego przez trimetoprim.4

Postępowanie terapeutyczne w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania Biseptolu wymaga szybkiego i kompleksowego postępowania medycznego, które powinno uwzględniać następujące działania:5

  • Usunięcie leku z przewodu pokarmowego poprzez płukanie żołądka lub wywołanie wymiotów
  • Podanie dużych ilości płynów w połączeniu ze środkami moczopędnymi (diureza wymuszona) – szczególnie ważne przy prawidłowej funkcji nerek
  • Alkalizacja moczu, która zwiększa wydalanie sulfametoksazolu
  • Regularne monitorowanie obrazu krwi, składu elektrolitów osocza i innych parametrów biochemicznych
  • W przypadku uszkodzenia szpiku lub żółtaczki – wdrożenie odpowiedniego leczenia specjalistycznego
  • Domięśniowe podanie folinianu wapnia w dawce 3-6 mg przez 5-7 dni w celu przeciwdziałania negatywnemu wpływowi trimetoprimu na hemopoezę

Należy podkreślić, że hemodializa wykazuje jedynie umiarkowaną skuteczność w usuwaniu składników leku z organizmu, natomiast dializa otrzewnowa jest całkowicie nieskuteczna w tym przypadku.6

Szczegółowa tabela objawów przedawkowania

Źródło objawów Objawy przedawkowania Charakterystyka objawu Ciężkość objawu
Przedawkowanie sulfametoksazolu Brak łaknienia Całkowita utrata apetytu niezależna od bodźców pokarmowych Umiarkowana
Bóle o charakterze kolki Napadowe, skurczowe bóle w jamie brzusznej Umiarkowana do ciężkiej
Nudności Nieprzyjemne uczucie potrzeby wymiotowania Umiarkowana
Wymioty Gwałtowne opróżnianie zawartości żołądka przez usta Umiarkowana do ciężkiej
Zawroty głowy Zaburzenia równowagi i orientacji przestrzennej Umiarkowana
Senność Nadmierna potrzeba snu, trudności w utrzymaniu czuwania Umiarkowana
Utrata świadomości Całkowity brak reagowania na bodźce zewnętrzne Ciężka
Gorączka, krwiomocz i krystaluria Podwyższona temperatura ciała, obecność krwi w moczu oraz wytrącanie się kryształów leku w drogach moczowych Ciężka
Ostre przedawkowanie trimetoprimu Nudności i wymioty Odruchy wymiotne z opróżnianiem żołądka lub bez Umiarkowana
Zawroty i ból głowy Zaburzenia równowagi z towarzyszącym bólem w obrębie czaszki Umiarkowana
Depresja Obniżenie nastroju, apatia, anhedonia Umiarkowana do ciężkiej
Zaburzenia świadomości Splątanie, dezorientacja, zaburzenia kontaktu z otoczeniem Ciężka
Zahamowanie czynności szpiku Upośledzenie funkcji hemopoetycznej szpiku kostnego Ciężka
Długotrwałe przedawkowanie trimetoprimu Trombocytopenia lub leukopenia Zmniejszenie liczby płytek krwi lub leukocytów Ciężka
Inne nieprawidłowości w obrazie krwi Zaburzenia hematologiczne wynikające z niedoboru kwasu folinowego Ciężka

Monitorowanie stanu pacjenta po przedawkowaniu

Pacjenta po przedawkowaniu Biseptolu należy poddać ścisłej obserwacji klinicznej, regularnie monitorując parametry życiowe oraz wykonując badania laboratoryjne. Szczególną uwagę należy zwrócić na:7

  1. Morfologię krwi obwodowej – ze szczególnym uwzględnieniem liczby płytek krwi i leukocytów
  2. Parametry nerkowe – mocznik, kreatynina, eGFR
  3. Elektrolity osocza – sód, potas, chlorki
  4. Parametry wątrobowe – bilirubina, ALT, AST, GGTP, fosfataza alkaliczna
  5. Równowagę kwasowo-zasadową
  6. Stan świadomości i funkcje neurologiczne

W przypadku przedawkowania Biseptolu kluczowe znaczenie ma szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia. Należy pamiętać, że podawanie folinianu wapnia może być niezbędne w przeciwdziałaniu mielotoksyczności wywołanej przez trimetoprim, szczególnie w przypadkach długotrwałego przedawkowania.8

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl