Interakcje leku
Metotreksat Accord 100 mg/ml

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Metotreksat Accord (100 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) może wchodzić w liczne interakcje z innymi lekami, co może prowadzić do zwiększonej toksyczności lub zmniejszonej skuteczności terapeutycznej. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji z podziałem na poszczególne grupy leków i mechanizmy działania.¹

Interakcje z antybiotykami

Cyprofloksacyna prawdopodobnie zmniejsza wydalanie metotreksatu, co zwiększa ryzyko jego toksyczności. Należy unikać jednoczesnego stosowania tych leków lub ściśle monitorować parametry pacjenta w przypadku konieczności łączenia terapii.²

Doustne antybiotyki, takie jak tetracyklina, chloramfenikol i niewchłanialne antybiotyki o szerokim spektrum działania, mogą zmniejszać wchłanianie metotreksatu lub wpływać na krążenie jelitowo-wątrobowe poprzez hamowanie flory jelitowej, a tym samym zaburzać metabolizm metotreksatu przez bakterie.³

Trimetoprym/sulfametoksazol w pojedynczych przypadkach zwiększał hamowanie czynności szpiku kostnego u pacjentów leczonych metotreksatem, prawdopodobnie poprzez zmniejszenie wydzielania kanalikowego i/lub dodatkowe działanie antyfolianowe.⁴

Penicyliny mogą zmniejszać klirens nerkowy metotreksatu. Obserwowano toksyczny wpływ na układ krwiotwórczy i układ pokarmowy związany ze stosowaniem zarówno wysokich, jak i niskich dawek metotreksatu podczas jednoczesnego podawania penicylin.⁵

Interakcje z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ)

NLPZ nie powinny być podawane przed lub jednocześnie z wysokimi dawkami metotreksatu stosowanymi w leczeniu takich chorób jak kostniakomięsak. Jednoczesne stosowanie NLPZ i metotreksatu w dużych dawkach może powodować zwiększone i długotrwałe stężenie metotreksatu w surowicy krwi, co może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zgonu z powodu ciężkiej toksyczności hematologicznej oraz w obrębie przewodu pokarmowego.⁶

NLPZ i salicylany mogą zmniejszać wydzielanie kanalikowe metotreksatu, co wykazano na modelach zwierzęcych. Efekt ten może prowadzić do zwiększenia toksyczności metotreksatu poprzez podwyższenie jego stężenia w organizmie. Szczególną ostrożność należy zachować podczas jednoczesnego podawania NLPZ i niskich dawek metotreksatu.⁷

Interakcje z lekami immunomodulującymi i przeciwnowotworowymi

Leflunomid w skojarzeniu z metotreksatem może zwiększać ryzyko pancytopenii, stanu charakteryzującego się obniżeniem liczby wszystkich elementów morfotycznych krwi.⁸

Cytarabina stosowana jednocześnie z metotreksatem może zwiększać ryzyko wystąpienia ciężkich neurologicznych działań niepożądanych, od bólu głowy po paraliż, śpiączkę i epizody podobne do udaru mózgu.⁹

Merkaptopuryna – metotreksat zwiększa stężenie merkaptopuryny w osoczu. Leczenie skojarzone tymi lekami może wymagać dostosowania dawkowania.¹⁰

Interakcje z lekami wpływającymi na wydalanie metotreksatu

Probenecyd zmniejsza transport kanalikowy metotreksatu w nerkach, dlatego należy unikać jednoczesnego stosowania tych leków.¹¹

Furosemid stosowany jednocześnie z metotreksatem może zwiększać stężenie metotreksatu ze względu na konkurencyjne hamowanie wydzielania kanalikowego.¹²

Interakcje z podtlenkiem azotu

Zastosowanie podtlenku azotu wzmacnia wpływ metotreksatu na metabolizm folianów, co zwiększa jego toksyczność. Może to prowadzić do ciężkiej nieprzewidywalnej mielosupresji i zapalenia jamy ustnej, a w przypadku podania dooponowego – do ostrej, nieprzewidywalnej neurotoksyczności. Mimo że działanie to można osłabić podając folinian wapnia, należy zdecydowanie unikać jednoczesnego stosowania podtlenku azotu i metotreksatu.¹³

Interakcje z radioterapią

Jednoczesne stosowanie metotreksatu i radioterapii może zwiększać ryzyko wystąpienia martwicy tkanek miękkich i martwicy kości.¹⁴

Interakcje z lekami o działaniu hepatotoksycznym

Nie przeprowadzono szczegółowych badań dotyczących ryzyka zwiększenia hepatotoksyczności podczas jednoczesnego podawania metotreksatu z innymi produktami o działaniu hepatotoksycznym. Jednakże w praktyce klinicznej obserwowano toksyczny wpływ na wątrobę. Pacjentów otrzymujących leczenie skojarzone z lekami o znanym działaniu hepatotoksycznym (np. leflunomid, azatiopryna, sulfasalazyna, retinoidy) należy dokładnie monitorować pod kątem objawów nasilenia hepatotoksyczności.¹⁵

Interakcje z teofiliną

Metotreksat może zmniejszać klirens teofiliny. Stężenie teofiliny musi być kontrolowane podczas jednoczesnego leczenia metotreksatem, aby uniknąć potencjalnych działań niepożądanych związanych z jej zwiększonym stężeniem.¹⁶

Interakcje z lekami wiążącymi się z białkami osocza

Metotreksat jest częściowo związany z albuminami osocza. Inne silnie wiążące się z albuminami leki, takie jak salicylany, fenylobutazon, fenytoina i sulfonamidy, mogą zwiększać toksyczność metotreksatu poprzez wypieranie go z połączeń z białkami, co prowadzi do zwiększenia stężenia wolnego metotreksatu w osoczu.¹⁷

Interakcje z witaminami

Preparaty witaminowe zawierające kwas foliowy lub jego pochodne mogą powodować zmniejszoną odpowiedź na ogólnoustrojowo podawany metotreksat. Z drugiej strony, zaburzenia, w których występuje niedobór kwasu foliowego, mogą zwiększać ryzyko toksycznego działania metotreksatu.¹⁸

Interakcje z inhibitorami pompy protonowej

Dane literaturowe wskazują, że jednoczesne podawanie inhibitorów pompy protonowej i metotreksatu, szczególnie w dużych dawkach, może powodować zwiększenie i utrzymywanie się stężenia metotreksatu i/lub jego metabolitu w osoczu, co może prowadzić do toksyczności metotreksatu.¹⁹

Interakcje metotreksatu z alkoholem

Spożywanie alkoholu podczas terapii metotreksatem jest zdecydowanie niewskazane. Alkohol i metotreksat mogą mieć addytywne działanie hepatotoksyczne. Oba związki są metabolizowane w wątrobie i mogą prowadzić do uszkodzenia hepatocytów. Jednoczesne stosowanie może zwiększać ryzyko wystąpienia uszkodzenia wątroby, włóknienia i w konsekwencji marskości wątroby.

Ponadto, alkohol może wpływać na metabolizm folianów, co jest szczególnie istotne w przypadku stosowania metotreksatu, który jest antagonistą kwasu foliowego. Zaburzenie metabolizmu folianów może zwiększać ryzyko toksyczności metotreksatu, szczególnie jego działania mielosupresyjnego.

Zaleca się całkowitą abstynencję od alkoholu podczas leczenia metotreksatem oraz przez co najmniej 24-48 godzin po podaniu ostatniej dawki leku.

Tabela interakcji metotreksatu