przełom blastyczny
Przełom blastyczny (blast crisis) to najpoważniejsza faza przewlekłej białaczki szpikowej (CML), charakteryzująca się gwałtownym zwiększeniem liczby komórek blastycznych w szpiku kostnym i krwi obwodowej, przekraczającym 20-30% wszystkich komórek krwiotwórczych. Stan ten oznacza transformację choroby z fazy przewlekłej do ostrej postaci białaczki.
W przebiegu przełomu blastycznego dochodzi do nagromadzenia niedojrzałych komórek blastycznych, które wykazują zaburzenia różnicowania i proliferacji. Proces ten wiąże się z dodatkowymi aberracjami chromosomalnymi, poza charakterystycznym chromosomem Philadelphia. Najczęściej obserwuje się trisomię chromosomu 8, izochromosom 17q oraz duplikację chromosomu Ph.
Klinicznie przełom blastyczny manifestuje się gwałtownym pogorszeniem stanu pacjenta, nasileniem objawów ogólnych (gorączka, utrata masy ciała, osłabienie), powiększeniem śledziony, bólami kości oraz pojawieniem się infekcji i krwawień. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się znaczną niedokrwistość, małopłytkowość oraz leukocytozę z dużą liczbą blastów.
Leczenie przełomu blastycznego stanowi poważne wyzwanie terapeutyczne. Stosuje się inhibitory kinazy tyrozynowej nowej generacji, intensywną chemioterapię oraz, w przypadkach odpowiadających na leczenie, procedurę allogenicznego przeszczepienia komórek krwiotwórczych. Rokowanie w przełomie blastycznym jest niepomyślne, a mediana przeżycia bez zastosowania nowoczesnego leczenia wynosi 3-6 miesięcy.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Daruph 40 mg
Leczenie dazatynibem (Daruph) wymaga doświadczenia w terapii białaczek, ze względu na jego wyższą biodostępność i konieczność stosowania indywidualnego dawkowania. U dorosłych z przewlekłą białaczką szpikową w fazie przewlekłej (CML-CP) zalecana dawka początkowa wynosi 79 mg/dobę, natomiast w fazie zaawansowanej CML lub Ph+ ALL – 111 mg/dobę. U dzieci i młodzieży dawkowanie ustala się na podstawie masy ciała, z dawkami od 32 mg/dobę (10–20 kg) do 79 mg/dobę (≥45 kg). Tabletki powlekane nie są zalecane u pacjentów <10 kg, gdzie stosuje się proszek do zawiesiny. Leczenie prowadzi się do progresji choroby lub nietolerancji, a u dzieci z Ph+ ALL maksymalnie do 2 lat, często w skojarzeniu z chemioterapią. W razie braku odpowiedzi możliwe jest zwiększenie dawki do 111 mg/dobę (CML-CP) lub 142 mg/dobę (faza zaawansowana/Ph+ ALL). Dawkowanie wymaga regularnej korekty co 3 miesiące, uwzględniając masę ciała i tolerancję.
achlorhydria, aspiracja szpiku, biodostępność, biopsja szpiku, biorównoważność, działanie niepożądane, faza akceleracji, glikokortykosteroid, granulocyty obojętnochłonne, hematopoetyczny czynnik wzrostu, hipochlorhydria, inhibitor CYP3A4, leczenie białaczki, lek moczopędny, małopłytkowość, neutropenia, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, odpowiedź molekularna, ostra białaczka limfoblastyczna, postać farmaceutyczna, przełom blastyczny, przeszczepienie komórek macierzystych, przetoczenie masy czerwonokrwinkowej, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka szpikowa, wysięk opłucnowy, zahamowanie szpiku kostnego, zawiesina doustna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Meaxin 400 mg
Meaxin (imatynib 400 mg) jest lekiem stosowanym przede wszystkim w hematologii i onkologii, z głównym wskazaniem w przewlekłej białaczce szpikowej (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+), zarówno u dorosłych, jak i dzieci oraz młodzieży, zwłaszcza gdy transplantacja szpiku nie jest możliwa. Lek jest również zalecany w fazie przewlekłej CML po nieskutecznym leczeniu interferonem alfa oraz w fazie akceleracji i przełomie blastycznym. W ostrym białaczce limfoblastycznej Ph+ (Ph+ ALL) imatynib stosuje się w skojarzeniu z chemioterapią u nowo rozpoznanych pacjentów oraz jako monoterapia w nawrotach lub oporności. Ponadto, Meaxin jest wskazany w zespołach mielodysplastycznych/mieloproliferacyjnych z rearanżacją PDGFR, zaawansowanym zespole hipereozynofilowym (HES) i przewlekłej białaczce eozynofilowej (CEL) z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα, a także w leczeniu nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) Kit (CD117)-dodatnich, zarówno w terapii nieoperacyjnych/przerzutowych, jak i w leczeniu adjuwantowym po resekcji u pacjentów z wysokim ryzykiem nawrotu. Meaxin jest także stosowany u dorosłych z nieoperacyjnymi lub nawrotowymi guzowatymi włókniakomięsakami skóry (DFSP).
białaczka eozynofilowa, chemioterapia, chromosom Philadelphia, eozynofil, faza akceleracji, faza przewlekła, interferon alfa, leczenie adjuwantowe, mezylan imatynibu, monoterapia, nietolerancja laktozy, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, oporna białaczka, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, rearanżacja FIP1L1-PDGFRα, rearanżacja genu, tabletka powlekana, transplantacja szpiku, włókniakomięsak skóry, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dasatinib Viatris 50 mg
Dazatynib, silny inhibitor kinazy BCR-ABL o stężeniach subnanomolarnych (0,6-0,8 nM), wykazuje szerokie spektrum działania przeciwnowotworowego, hamując również kinazy rodziny SRC, c-KIT, EPH i PDGFβ. Jego zdolność do wiązania zarówno aktywnej, jak i nieaktywnej formy BCR-ABL oraz skuteczność wobec mutacji opornych na imatynib stanowią klucz do jego efektywności klinicznej. Badania in vivo potwierdziły, że dazatynib zapobiega progresji przewlekłej białaczki szpikowej (CML) do fazy blastycznej i działa w ośrodkowym układzie nerwowym, co jest istotną przewagą terapeutyczną. W badaniach klinicznych faz I-III, obejmujących 2712 pacjentów, dazatynib wykazał wyższą skuteczność niż imatynib w indukowaniu całkowitej odpowiedzi cytogenetycznej (cCCyR) i większej odpowiedzi molekularnej (MMR), z istotnymi statystycznie różnicami (np. cCCyR po 12 miesiącach: 76,8% vs 66,2%, p<0,007; MMR po 12 miesiącach: 52,1% vs 33,8%, p=0,0021). Mediana czasu do osiągnięcia cCCyR i MMR była krótsza w grupie dazatynibu (odpowiednio 3,1 i 9,3 miesiąca) w porównaniu do imatynibu (5,8 i 15,0 miesiąca). Wskaźniki przeżycia wolnego od progresji (PFS) i całkowitego przeżycia (OS) były porównywalne między grupami, jednak dazatynib wykazał mniejszą liczbę progresji do fazy blastycznej (3% vs 5,8%).
całkowita odpowiedź cytogenetyczna, całkowite przeżycie, chemioterapia wielolekowa, cytometria przepływowa, duża odpowiedź hematologiczna, faza akceleracji, faza przewlekła, inhibitor kinazy proteinowej, kinaza BCR-ABL, kinaza onkogenna, kinaza receptora efryny, kinaza rodziny SRC, lek przeciwnowotworowy, limfoblastyczna postać przełomu blastycznego, linia komórek białaczkowych, mieloblastyczna postać przełomu blastycznego, minimalna choroba resztkowa, mutacja BCR-ABL, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka limfoblastyczna, Ph+ ALL, progresja choroby, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, receptor PDGFβ, skala Hasforda, większa odpowiedź molekularna, współczynnik BCR-ABL - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Imatenil
Imatynib, substancja czynna leku Imatenil 400 mg, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na liczne potencjalne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, zwłaszcza z inhibitorami proteazy, azolowymi lekami przeciwgrzybiczymi, antybiotykami makrolidowymi oraz substratami CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym (np. cyklosporyna, pimozyd, takrolimus). Należy unikać jednoczesnego stosowania z silnymi induktorami CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina, karbamazepina). U pacjentów po tyreoidektomii stosujących lewotyroksynę konieczne jest monitorowanie TSH z uwagi na ryzyko niedoczynności tarczycy. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, a także na nosicieli HBV, u których istnieje ryzyko reaktywacji zakażenia, co wymaga badań przesiewowych i konsultacji hepatologicznych. W trakcie terapii zaleca się regularne badania morfologii krwi i funkcji wątroby, a także monitorowanie masy ciała z uwagi na ryzyko zatrzymania płynów (około 2,5% pacjentów), szczególnie u osób starszych i z chorobami serca.
aktywność ADAMTS13, alfa-kwaśna glikoproteina, antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczny, cytopenia, działanie naczynioskurczowe, działanie opioidowe, enzym wątrobowy, faza akceleracji, faza przewlekła CML, gruczoł tarczowy, hormon tyreotropowy, imatynib, induktor enzymu CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, inhibitor proteazy, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi obwodowej, nefrotoksyczność, neutropenia, niedoczynność tarczycy, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność wątroby, parametr krzepnięcia, piorunujące zapalenie wątroby, pochodna kumaryny, przeciwciało przeciwko ADAMTS13, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, reaktywacja zakażenia, substrat CYP3A4, toksyczność wątrobowa, trombocytopenia, układ sercowo-naczyniowy, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zaburzenie krzepnięcia, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dasatinib SUN 140 mg
Dazatynib (Dasatinib SUN) jest inhibitorem kinaz tyrozynowych dostępnym w dawkach 20 mg, 50 mg, 70 mg, 80 mg, 100 mg oraz 140 mg, stosowanym przede wszystkim w leczeniu nowotworów hematologicznych z chromosomem Philadelphia (Ph+). W populacji dorosłych lek znajduje zastosowanie jako terapia pierwszego rzutu w nowo rozpoznanej przewlekłej białaczce szpikowej (CML) w fazie przewlekłej (CP), a także jako leczenie drugiej lub kolejnej linii w fazie przewlekłej, akceleracji oraz przełomu blastycznego CML u pacjentów z opornością lub nietolerancją wcześniejszych terapii, w tym imatynibu. Ponadto dazatynib jest wskazany w ostrej białaczce limfoblastycznej (ALL) Ph+ oraz limfoblastycznej postaci przełomu blastycznego CML, również po niepowodzeniu wcześniejszych schematów terapeutycznych. W pediatrii dazatynib stosuje się jako leczenie pierwszej linii w nowo rozpoznanej Ph+ CML w fazie przewlekłej oraz jako terapię drugiej linii po oporności lub nietolerancji imatynibu, a w Ph+ ALL wyłącznie w skojarzeniu z chemioterapią, nie jako monoterapię.
Ważnym aspektem jest zawartość laktozy jednowodnej w tabletkach dazatynibu, która waha się od 27 mg w dawce 20 mg do 188 mg w dawce 140 mg, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Decyzja o zastosowaniu dazatynibu powinna opierać się na potwierdzeniu obecności chromosomu Philadelphia, ocenie fazy choroby, analizie wcześniejszych terapii oraz stanie ogólnym pacjenta. Monitorowanie odpowiedzi molekularnej, cytogenetycznej i hematologicznej jest kluczowe zwłaszcza w leczeniu Ph+ ALL i limfoblastycznej postaci przełomu blastycznego CML. Dazatynib stanowi istotną alternatywę terapeutyczną dla imatynibu, zarówno w leczeniu pierwszej linii, jak i w terapii ratunkowej, podkreślając jego rolę w spersonalizowanym podejściu do leczenia onkohematologicznego.
chromosom Philadelphia, dazatynib, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, laktoza jednowodna, limfoblastyczna postać przełomu blastycznego, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, odpowiedź molekularna, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Bosutinib Stada 500 mg
Bosutinib Stada, dostępny w dawkach 100 mg, 400 mg i 500 mg w formie tabletek powlekanych, jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej z chromosomem Philadelphia (CML Ph+). Lek jest wskazany u dorosłych pacjentów z nowo rozpoznaną CML Ph+ w fazie przewlekłej (CP) jako terapia pierwszego wyboru u osób nieleczonych wcześniej inhibitorami kinazy tyrozynowej. Ponadto, Bosutinib Stada jest stosowany u pacjentów z CML Ph+ w fazie przewlekłej, akceleracji (AP) lub przełomu blastycznego (BP), którzy nie odnieśli korzyści z wcześniejszej terapii inhibitorami kinazy tyrozynowej (imatynib, nilotynib, dasatynib) lub u których te leki są przeciwwskazane. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest potwierdzenie obecności chromosomu Philadelphia w badaniach cytogenetycznych oraz ocena historii leczenia pod kątem nieskuteczności lub nietolerancji wcześniejszych terapii.
badanie cytogenetyczne, chromosom Philadelphia, dasatynib, faza akceleracji białaczki, faza przewlekła białaczki, hematolog, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, komórka blastyczna, nilotynib, onkolog, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, przewlekła białaczka szpikowa z chromosomem Philadelphia, tabletka powlekana - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dasatinib Sandoz 140 mg
Dasatinib Sandoz jest wskazany do leczenia przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (ALL Ph+). Zalecana dawka początkowa u dorosłych z fazy przewlekłej CML wynosi 100 mg raz na dobę, natomiast w fazie zaawansowanej CML (akceleracja, przełom blastyczny) oraz ALL Ph+ dawka początkowa to 140 mg raz na dobę. U dzieci i młodzieży dawkowanie ustala się na podstawie masy ciała, np. 40 mg dla masy 10–<20 kg, 60 mg dla 20–<30 kg, 70 mg dla 30–<45 kg oraz 100 mg dla ≥45 kg, podawane raz dziennie. Dazatynib podaje się doustnie, tabletki powlekane należy połykać w całości, a u pacjentów o masie ciała <10 kg dostępna jest postać proszku do sporządzania zawiesiny doustnej, która nie jest biorównoważna z tabletkami. Leczenie prowadzi się do progresji choroby lub wystąpienia nietolerancji, a u dzieci z ALL Ph+ dazatynib stosuje się maksymalnie do 2 lat w połączeniu z chemioterapią, z możliwością kontynuacji do roku po przeszczepieniu komórek macierzystych.
bezwzględna liczba neutrofilów, biopsja szpiku kostnego, biorównoważność, całkowita odpowiedź hematologiczna, chromosom Philadelphia, czynnik wzrostu hematopoezy, faza akceleracji, inhibitor CYP3A4, klirens nerkowy, kortykosteroid, lek moczopędny, mielosupresja, neutropenia i małopłytkowość, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź molekularna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, progresja choroby, przełom blastyczny, przeszczep komórek macierzystych, przewlekła białaczka szpikowa, przewlekła faza białaczki szpikowej, sok grejpfrutowy, wysięk w jamie opłucnej, zawiesina doustna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Imatinib Sandoz
Imatynib, stosowany w dawkach 100 mg i 400 mg, wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na liczne potencjalne interakcje lekowe, zwłaszcza z inhibitorami i induktorami CYP3A4, co może wpływać na jego metabolizm i skuteczność terapeutyczną. U pacjentów po tyreoidektomii konieczne jest ścisłe monitorowanie TSH z powodu ryzyka niedoczynności tarczycy. Metabolizm leku odbywa się głównie w wątrobie, dlatego u chorych z zaburzeniami czynności wątroby oraz u pacjentów z GIST z przerzutami do wątroby zaleca się regularną kontrolę enzymów wątrobowych i morfologii krwi. Istotne jest także monitorowanie masy ciała z uwagi na ryzyko zatrzymania płynów (około 2,5% pacjentów z CML), które może manifestować się wysiękiem opłucnowym, obrzękami, wodobrzuszem czy obrzękiem płuc, szczególnie u osób starszych i z chorobami serca w wywiadzie.
antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczny, cytopenia, echokardiogram, enzym wątrobowy, faza akceleracji CML, fototoksyczność, hepatotoksyczność, hormon tyreotropowy, induktor CYP3A4, inhibitor proteazy, kwaśna alfa-glikoproteina, małopłytkowość, martwica wątroby, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi obwodowej, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, ostra białaczka limfoblastyczna, piorunujące zapalenie wątroby, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, rearanżacja genu PDGFR, stężenie troponiny, substrat CYP3A4, tyreoidektomia, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wodobrzusze, wstrząs kardiogenny, wysięk opłucnowy, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza, żołądek arbuzowaty - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dasatinib Krka 80 mg
Dasatinib Krka jest lekiem stosowanym w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL). Dawkowanie u dorosłych pacjentów z CML w fazie przewlekłej wynosi 100 mg raz na dobę, natomiast w fazie zaawansowanej (akceleracja, przełom blastyczny) oraz u pacjentów z Ph+ ALL zalecana dawka początkowa to 140 mg raz na dobę. U dzieci i młodzieży dawkowanie jest dostosowywane do masy ciała, z dawkami od 40 mg do 100 mg na dobę, przy czym u pacjentów poniżej 10 kg stosuje się proszek do sporządzania zawiesiny doustnej. Leczenie prowadzi się do progresji choroby lub nietolerancji, a u dzieci z Ph+ ALL dazatynib podaje się maksymalnie przez dwa lata, często w skojarzeniu z chemioterapią. W przypadku konieczności modyfikacji dawki, zaleca się dostosowanie w zależności od odpowiedzi na leczenie i tolerancji, z możliwością zwiększenia dawki do 140 mg lub 180 mg u dorosłych w zależności od fazy choroby.
aspiracja szpiku kostnego, bezwzględna liczba granulocytów obojętnochłonnych, białaczka, biopsja, całkowita odpowiedź hematologiczna, cytopenia, faza akceleracji, hematopoetyczny czynnik wzrostu, inhibitor CYP3A4, komórkowość szpiku kostnego, małopłytkowość, neutropenia, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, przełom blastyczny, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka szpikowa, wysięk w jamie opłucnej, zahamowanie czynności szpiku kostnego - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Imatinib LEK-AM 400 mg
Imatinib LEK-AM jest wskazany do leczenia nowotworów hematologicznych i mięsaków złośliwych, a jego dawkowanie powinno być prowadzone przez doświadczonych hematologów. Lek podaje się doustnie podczas posiłku, popijając wodą, aby zmniejszyć ryzyko podrażnienia przewodu pokarmowego. Dawkowanie u dorosłych zależy od fazy choroby: w przewlekłej fazie CML stosuje się 400 mg/dobę, w fazie akceleracji i przełomie blastycznym 600 mg/dobę, z możliwością podziału dawki 800 mg na dwie dawki po 400 mg. U dzieci dawka ustalana jest na podstawie powierzchni ciała (340 mg/m² pc./dobę, max 800 mg), z możliwością zwiększenia do 570 mg/m² pc. W Ph+ ALL u dorosłych zaleca się 600 mg/dobę, a u dzieci 340 mg/m² pc. Dawkowanie w innych wskazaniach to m.in. 400 mg/dobę w MDS/MPD, 100-400 mg/dobę w HES/CEL oraz 800 mg/dobę w guzach stromalnych przewodu pokarmowego (DFSP).
aminotransferaza asparaginianowa, aspiracja szpiku, chromosom Philadelphia, faza akceleracji, faza przewlekła CML, granulocyty obojętnochłonne, granulocyty zasadochłonne, guz stromalny przewodu pokarmowego, imatynib, neutropenia, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, Ph+ ALL, podrażnienie przewodu pokarmowego, progresja choroby, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, przewód pokarmowy, zaburzenia czynności wątroby, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Leuzek 100 mg
Leuzek to preparat zawierający imatynib w dawce 100 mg, stosowany w leczeniu nowotworów hematologicznych z charakterystycznymi aberracjami genetycznymi, w tym przewlekłej białaczki szpikowej (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+), ostrej białaczki limfoblastycznej Ph+ (Ph+ ALL), zespołów mielodysplastycznych/mieloproliferacyjnych (MDS/MPD) z rearanżacją genu PDGFR, zaawansowanego zespołu hipereozynofilowego (HES) i przewlekłej białaczki eozynofilowej (CEL) z rearanżacją FIP1L1-PDGFR oraz guzowatych włókniakomięsaków skóry (DFSP). W Ph+ ALL u dorosłych i dzieci Leuzek stosuje się w skojarzeniu z chemioterapią lub jako monoterapia w nawrotach. W CML Ph+ lek jest wskazany w różnych fazach choroby, w tym u pacjentów niekwalifikujących się do transplantacji szpiku, w przełomie blastycznym, fazie przewlekłej po nieskutecznym leczeniu interferonem alfa oraz w fazie akceleracji. W MDS/MPD i HES/CEL konieczne jest potwierdzenie obecności specyficznych rearanżacji genów przed rozpoczęciem terapii. W DFSP Leuzek jest opcją u pacjentów z nieoperacyjnymi lub nawrotowymi zmianami, którzy nie mogą być poddani zabiegowi chirurgicznemu.
białaczka, chemioterapia, chromosom Philadelphia, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib, interferon alfa, marker genetyczny, monoterapia, odpowiedź cytogenetyczna, ostra białaczka limfoblastyczna Ph+, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, przeżycie wolne od progresji, rearanżacja genu PDGFR, transplantacja szpiku, włókniakomięsak skóry, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Imatinib Sandoz 400 mg
Imatinib Sandoz, zawierający imatynib w formie mezylanu, jest wskazany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej z chromosomem Philadelphia (CML Ph+) u dorosłych oraz dzieci i młodzieży, zarówno w nowo rozpoznanej fazie przewlekłej, jak i w fazie akceleracji oraz przełomu blastycznego. Lek stosuje się również w ostrej białaczce limfoblastycznej Ph+ (Ph+ ALL) w skojarzeniu z chemioterapią lub jako monoterapia w nawrotach. Ponadto, imatynib jest zalecany u dorosłych pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi/mieloproliferacyjnymi (MDS/MPD) z rearanżacją PDGFR, zaawansowanym zespołem hipereozynofilowym (HES) i przewlekłą białaczką eozynofilową (CEL) z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα. W onkologii mięsaków miękkich imatynib znajduje zastosowanie w leczeniu nieoperacyjnych lub przerzutowych guzów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) oraz dermatofibrosarcoma protuberans (DFSP), zarówno w terapii zaawansowanej, jak i adjuwantowej (w przypadku GIST z wysokim ryzykiem nawrotu). Tabletki dostępne są w dawkach 100 mg i 400 mg, z możliwością podziału na równe części, co umożliwia indywidualizację terapii w zależności od wskazań, wieku pacjenta oraz funkcji narządów.
chromosom Philadelphia, dysfagia, faza akceleracji, guzowaty włókniakomięsak skóry, imatynib, interferon alfa, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, odpowiedź cytogenetyczna, ostra białaczka limfoblastyczna Philadelphia, przełom blastyczny, przeszczepienie szpiku, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa Philadelphia, rearanżacja FIP1L1-PDGFRα, rearanżacja genu PDGFR, terapia adjuwantowa, transplantacja szpiku, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny/mieloproliferacyjny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dasatinib Krka 80 mg
Dazatynib, dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach od 20 mg do 140 mg, jest silnym, subnanomolarnym inhibitorem kinazy BCR-ABL (aktywność w zakresie 0,6-0,8 nM), wykazującym również hamowanie kinaz SRC, c-KIT, receptorów efryny (EPH) oraz PDGFβ. Mechanizm działania obejmuje blokadę zarówno aktywnej, jak i nieaktywnej formy BCR-ABL, co pozwala na przełamywanie oporności na imatynib wynikającej z mutacji domeny kinazy, zwiększonej ekspresji BCR-ABL, aktywacji alternatywnych szlaków sygnalizacyjnych oraz oporności wielolekowej. W badaniach przedklinicznych dazatynib wykazywał skuteczność w modelach białaczki, w tym przewlekłej białaczki szpikowej (CML) i Ph+ ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL), co potwierdzono w badaniach klinicznych fazy I i II, gdzie stosowano dawkę początkową 70 mg dwa razy na dobę z możliwością modyfikacji w celu optymalizacji skuteczności i tolerancji terapii.
agregacja płytek krwi, białaczka szpikowa, działanie klastogenne, fototoksyczność, hemostaza, immunosupresja, inhibitor kinazy proteinowej, kinaza BCR-ABL, kinaza onkogenna, kinaza SRC, komórka białaczkowa, mineralizacja nerek, mutacja domeny kinazy, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, oporność na imatynib, oporność wielolekowa, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewodnictwo elektryczne serca, rak płaskonabłonkowy, receptor PDGFβ, toksyczność przewodu pokarmowego, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dasatinib Krka 50 mg
Dasatinib Krka jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym w leczeniu białaczek z chromosomem Philadelphia (Ph+), w tym przewlekłej białaczki szpikowej (CML) w fazie przewlekłej, akceleracji oraz przełomu blastycznego, a także ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL) Ph+. U dorosłych lek jest wskazany jako terapia pierwszego rzutu w nowo rozpoznanej CML Ph+ w fazie przewlekłej oraz w przypadku oporności lub nietolerancji na imatynib w innych fazach choroby i w ALL Ph+. W populacji pediatrycznej Dasatinib stosuje się zarówno jako terapię pierwszego rzutu w nowo rozpoznanej CML Ph+ CP, jak i w leczeniu opornym lub nietolerowanym na imatynib, a także w skojarzeniu z chemioterapią w Ph+ ALL. Preparat dostępny jest w formie tabletek powlekanych o dawkach: 20 mg, 50 mg, 70 mg, 80 mg, 100 mg oraz 140 mg, zawierających odpowiednio 26 mg do 184 mg laktozy, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją tego cukru.
badanie cytogenetyczne, badanie molekularne, chromosom Philadelphia, dazatynib, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, leczenie skojarzone, nietolerancja leku, odpowiedź na leczenie, oporność na leczenie, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, pacjent pediatryczny, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, przewlekła białaczka szpikowa w fazie przewlekłej, schemat dawkowania, stan kliniczny, tabletka powlekana, terapia pierwszego rzutu - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Meaxin 100 mg
Meaxin, zawierający imatynib mezylan, jest wskazany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+) w różnych fazach choroby, w tym nowo rozpoznanej, fazie przewlekłej, akceleracji oraz przełomie blastycznym, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci i młodzieży. Lek stosowany jest także w ostrej białaczce limfoblastycznej Ph+ (Ph+ ALL) – w terapii skojarzonej z chemioterapią u nowo rozpoznanych oraz w monoterapii u dorosłych z nawracającą lub oporną postacią choroby. Ponadto Meaxin jest wskazany u dorosłych pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi/mieloproliferacyjnymi (MDS/MPD) z rearanżacją genu PDGFR oraz w zaawansowanym zespole hipereozynofilowym/przewlekłej białaczce eozynofilowej (HES/CEL) z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα. W leczeniu nowotworów litych Meaxin znajduje zastosowanie u dorosłych z nieoperacyjnymi lub przerzutowymi Kit (CD117) dodatnimi guzami podścieliskowymi przewodu pokarmowego (GIST) oraz w leczeniu adjuwantowym u pacjentów z wysokim ryzykiem nawrotu po resekcji, a także u dorosłych z guzowatymi włókniakomięsakami skóry (DFSP), w tym niekwalifikujących się do zabiegu chirurgicznego.
chromosom Philadelphia, diagnostyka molekularna, faza akceleracji, faza przewlekła, guzowaty włókniakomięsak skóry, imatynib, imatynib mezylan, kinaza tyrozynowa, leczenie adjuwantowe, Meaxin, monoterapia, nowotwór hematologiczny, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obiektywny współczynnik odpowiedzi, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, przeżycie bez wznowy, przeżycie wolne od progresji, rearanżacja FIP1L1-PDGFRα, rearanżacja genu PDGFR, terapia skojarzona, transplantacja szpiku, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Daruph 16 mg
Produkt Daruph, zawierający dazatynib o zwiększonej biodostępności, powinien być stosowany wyłącznie pod nadzorem lekarza doświadczonego w leczeniu białaczek. Ze względu na różnice farmakokinetyczne, Daruph nie jest zamienny z innymi preparatami dazatynibu, a jego dawka jest zredukowana o 21% w stosunku do standardowych dawek, aby zapewnić równoważną ekspozycję. W fazie przewlekłej przewlekłej białaczki szpikowej (CML-CP) zalecana dawka początkowa wynosi 79 mg raz na dobę, natomiast w fazie zaawansowanej CML (akceleracja, przełom blastyczny) oraz w Ph+ ALL dawka początkowa to 111 mg raz na dobę. U dzieci i młodzieży dawkowanie jest dostosowywane do masy ciała, z dawkami od 32 mg do 79 mg na dobę, przy czym u pacjentów poniżej 10 kg zaleca się stosowanie proszku do sporządzania zawiesiny doustnej. Dazatynib podaje się doustnie raz na dobę, a dawkowanie należy regularnie korygować co 3 miesiące lub częściej, uwzględniając zmiany masy ciała i tolerancję leczenia.
achlorhydria, aspiracja szpiku, białaczka, biopsja szpiku, całkowita odpowiedź hematologiczna, chromosom Philadelphia, CML-CP, cytopenia, dazatynib, działania niepożądane niehematologiczne, ekspozycja na substancję czynną, faza akceleracji, hematopoetyczny czynnik wzrostu, hipochlorhydria, inhibitor CYP3A4, małopłytkowość, neutropenia, ostra białaczka limfoblastyczna, Ph+ ALL, przełom blastyczny, przetoczenie masy czerwonokrwinkowej, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka szpikowa, tabletka powlekana, toksyczność hematologiczna, wysięk w jamie opłucnej, zahamowanie czynności szpiku, zawiesina doustna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dasatinib Sandoz 100 mg
Dasatinib Sandoz jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym w leczeniu nowotworów hematologicznych z obecnością chromosomu Philadelphia (Ph+). U dorosłych wskazania obejmują nowo rozpoznaną przewlekłą białaczkę szpikową (CML) w fazie przewlekłej jako terapię pierwszego rzutu, a także CML w fazie przewlekłej, akceleracji lub przełomu blastycznego w przypadku oporności lub nietolerancji na wcześniejsze leczenie, w tym imatynibem. Ponadto, lek jest stosowany w ostrej białaczce limfoblastycznej (ALL) Ph+ oraz limfoblastycznej postaci przełomu blastycznego CML u pacjentów z opornością lub nietolerancją wcześniejszej terapii. W populacji pediatrycznej Dasatinib Sandoz jest wskazany w nowo rozpoznanej Ph+ CML w fazie przewlekłej, w przypadku oporności lub nietolerancji na imatynib oraz w skojarzonej terapii z chemioterapią w ALL Ph+.
chromosom Philadelphia, dasatynib, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib, laktoza jednowodna, lek przeciwnowotworowy, limfoblastyczny przełom blastyczny, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja leczenia, nowotwór hematologiczny, oporność na leczenie, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, tabletka powlekana, terapia skojarzona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Daruph 63 mg
Dazatynib, substancja czynna leku Daruph, jest inhibitorem kinazy proteinowej o silnym, subnanomolarnym działaniu hamującym kinazę BCR-ABL (stężenia 0,6-0,8 nM), a także kinazy SRC, c-KIT, receptorów efryny (EPH) i PDGFβ. Lek wykazuje zdolność wiązania się zarówno z aktywną, jak i nieaktywną formą BCR-ABL, co pozwala na skuteczne hamowanie aktywności kinazy nawet przy nadekspresji lub mutacjach domeny kinazy. Dazatynib przełamuje oporność na imatynib, działając także na alternatywne ścieżki sygnalizacyjne i mechanizmy oporności wielolekowej (MDR). W badaniach in vitro potwierdzono jego aktywność przeciwnowotworową w liniach komórek białaczkowych, w tym opornych na imatynib.
c-KIT, chromosom Philadelphia, dazatynib, faza akceleracji CML, imatynib, inhibitor kinazy proteinowej, kinaza BCR-ABL, kinaza SRC, lek przeciwnowotworowy, morfologia krwi, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, oporność wielolekowa, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, przewlekła faza CML, receptor efryny, receptor PDGFβ - Leksykon substancji czynnych
Cytarabina – Wskazania do stosowania
Cytarabina jest cytostatykiem szeroko stosowanym w leczeniu nowotworów hematologicznych, zwłaszcza ostrych białaczek szpikowych (AML) i limfoblastycznych (ALL), zarówno u dorosłych, jak i dzieci. Lek dostępny jest w formie roztworów do wstrzykiwań i infuzji o stężeniach 20 mg/ml, 50 mg/ml oraz 100 mg/ml, a także w postaci proszków do sporządzania roztworu. Cytarabina stosowana jest w fazie indukcji remisji oraz leczeniu podtrzymującym, często w skojarzeniu z innymi cytostatykami, co zwiększa skuteczność terapii. W przypadkach opornych na standardowe leczenie AML, ALL, chłoniaków nieziarniczych oraz przełomu blastycznego w przewlekłej białaczce szpikowej, stosuje się wysokie dawki cytarabiny, co może poprawić odpowiedź terapeutyczną. Ponadto, lek jest wykorzystywany dokanałowo w profilaktyce i leczeniu zajęcia ośrodkowego układu nerwowego (OUN) w białaczkach, często w połączeniu z metotreksatem i hydrokortyzonem.
białaczka, białaczka opon mózgowo-rdzeniowych, chłoniak nieziarniczy, chłoniak non-Hodgkin, cytostatyk, hydrokortyzon, indukcja remisji, leczenie podtrzymujące, lek przeciwnowotworowy, metotreksat, naciek białaczkowy, naciek białaczkowy OUN, nowotwór hematologiczny, nowotwór układu krwiotwórczego, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka szpikowa, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie dokanałowe, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, terapia skojarzona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dasatinib Krka 50 mg
Dazatynib jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL). Mediana czasu leczenia u dorosłych pacjentów z CML w fazie przewlekłej wynosiła około 60 miesięcy, a u dzieci i młodzieży z Ph+ CML w fazie przewlekłej profil bezpieczeństwa był zbliżony do dorosłych, z wyjątkiem braku przypadków wysięku osierdziowego, opłucnowego, obrzęku płuc i nadciśnienia płucnego. Najczęstsze działania niepożądane obejmują mielosupresję (niedokrwistość, neutropenię, małopłytkowość), retencję płynów (wysięk opłucnowy 28% po 60 miesiącach, obrzęki powierzchowne 14%, nadciśnienie płucne 5%), biegunki, bóle głowy, zmęczenie, duszność, wysypkę, nudności, bóle mięśniowo-szkieletowe oraz krwawienia. W badaniu III fazy u pacjentów z nowo rozpoznaną CML w fazie przewlekłej po 12 miesiącach obserwacji odnotowano neutropenię stopnia 3/4 u 21%, małopłytkowość u 19% i niedokrwistość u 10%, a po 60 miesiącach odpowiednio 29%, 22% i 13%.
arytmia komorowa, ból mięśniowo-szkieletowy, chromosom Philadelphia, CML w fazie przewlekłej, CML w fazie zaawansowana, duszność, faza akceleracji, gorączka neutropeniczna, hipercholesterolemia, hiperurykemia, hipoalbuminemia, hipofosfatemia, hipokalcemia, inhibitor kinazy tyrozynowej, krwawienie w OUN, limfadenopatia, limfopenia, małopłytkowość, mielosupresja, nadciśnienie płucne, nadczynność tarczycy, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, obrzęk płuc, ostra białaczka limfoblastyczna, Ph+ ALL, profil bezpieczeństwa, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, retencja płynów, śródmiąższowa choroba płuc, tętnicze nadciśnienie płucne, wstrząs anafilaktyczny, wybiórcza aplazja układu czerwonokrwinkowego, wydłużenie odstępu QT, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, wysypka skórna, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie tarczycy, zastoinowa niewydolność serca, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Imatinib Zentiva 400 mg
Imatinib Zentiva, dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 100 mg i 400 mg (imatynib mezylan), jest wskazany przede wszystkim w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) z obecnością chromosomu Philadelphia (Ph+), zarówno u dorosłych, jak i u dzieci i młodzieży. Lek stanowi terapię pierwszego wyboru u pacjentów z nowo rozpoznaną CML, którzy nie kwalifikują się do transplantacji szpiku, a także w fazie przewlekłej po niepowodzeniu terapii interferonem alfa oraz w fazie akceleracji i przełomie blastycznym. W ostrej białaczce limfoblastycznej Ph+ (Ph+ ALL) imatynib stosuje się w skojarzeniu z chemioterapią u nowo rozpoznanych pacjentów oraz w monoterapii u chorych z nawrotem lub opornością na standardowe leczenie. Ponadto, lek jest wskazany w rzadkich zespołach mielodysplastycznych/mieloproliferacyjnych (MDS/MPD) z rearanżacją genu PDGFR oraz w zaawansowanym zespole hipereozynofilowym (HES) i przewlekłej białaczce eozynofilowej (CEL) z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα u dorosłych. Wskazania obejmują także nowotwory lite, takie jak złośliwe, nieoperacyjne i/lub przerzutowe guzy podścieliskowe przewodu pokarmowego (GIST) Kit (CD117) dodatnie oraz leczenie adjuwantowe u pacjentów z wysokim ryzykiem nawrotu po resekcji, a także guzowate włókniakomięsaki skóry (DFSP) nieoperacyjne lub nawracające/przerzutowe.
chemioterapia standardowa, chromosom Philadelphia, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib mezylanu, interferon alfa, leczenie adjuwantowe, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obiektywny współczynnik odpowiedzi, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, przeżycie bez wznowy, przeżycie wolne od progresji, rearanżacja FIP1L1-PDGFRα, receptor płytkopochodnego czynnika wzrostu, transplantacja szpiku, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon substancji czynnych
Imatynib – Dawkowanie i sposób podawania
Imatynib jest stosowany w leczeniu nowotworów hematologicznych i mięsaków złośliwych, z dawkowaniem dostosowanym do jednostki chorobowej, wieku pacjenta oraz fazy choroby. W przewlekłej fazie przewlekłej białaczki szpikowej (CML) u dorosłych zalecana dawka wynosi 400 mg/dobę, w fazie akceleracji i przełomie blastycznym 600 mg/dobę, przy czym dawka 800 mg/dobę podawana jest w dwóch dawkach po 400 mg. U dzieci dawkowanie ustala się na podstawie powierzchni ciała (340 mg/m² pc. na dobę, max. 800 mg). W Ph+ ALL dawka u dorosłych to 600 mg/dobę, u dzieci 340 mg/m² pc. Dla MDS/MPD zalecana dawka to 400 mg/dobę, a w HES/CEL początkowo 100 mg/dobę z możliwością zwiększenia do 400 mg. W DFSP stosuje się 800 mg/dobę. Imatynib podaje się doustnie podczas posiłku, popijając dużą ilością wody, a w przypadku trudności w połykaniu można rozpuścić tabletki w wodzie niegazowanej lub soku jabłkowym (50 ml na 100 mg, 200 ml na 400 mg). Leczenie kontynuuje się do progresji choroby, a w razie braku odpowiedzi lub progresji możliwe jest zwiększenie dawki, z koniecznością monitorowania działań niepożądanych.
aminotransferaza asparaginianowa, dializa, faza akceleracji, faza przewlekła, granulocyty obojętnochłonne, granulocyty zasadochłonne, imatynib, mięsak złośliwy, neutropenia, nowotwór hematologiczny, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna Ph+, podrażnienie przewodu pokarmowego, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, trombocytopenia, włókniakomięsak guzowaty skóry, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Imatinib LEK-AM 400 mg
Imatinib LEK-AM w dawce 400 mg (w postaci imatynibu mezylanu) jest wskazany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej z chromosomem Philadelphia (CML Ph+) u dorosłych oraz dzieci i młodzieży, szczególnie u pacjentów niekwalifikujących się do transplantacji szpiku jako terapii pierwszego rzutu. Lek znajduje zastosowanie także w fazie przewlekłej, akceleracji oraz przełomie blastycznym CML Ph+, a także w ostrej białaczce limfoblastycznej Ph+ (Ph+ ALL) – w nowo rozpoznanej postaci w skojarzeniu z chemioterapią, a w nawrotowej lub opornej formie w monoterapii. Ponadto imatynib jest stosowany u dorosłych pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi/mieloproliferacyjnymi związanymi z rearanżacją genu PDGFR, zaawansowanym zespołem hipereozynofilowym (HES) i/lub przewlekłą białaczką eozynofilową (CEL) z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα oraz w nieoperacyjnych lub nawrotowych guzowatych włókniakomięsakach skóry (DFSP). Skuteczność terapii oceniana jest na podstawie odpowiedzi hematologicznej, cytogenetycznej oraz przeżycia wolnego od progresji choroby, zależnie od wskazania klinicznego.
białaczka oporna na leczenie, białaczka Philadelphia, chemioterapia skojarzona, chromosom Philadelphia, działanie niepożądane, faza akceleracji CML, faza przewlekła CML, hematolog, imatynib mezylanu, interferon alfa, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, onkolog, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna Ph+, PDGFR, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, przewlekła białaczka szpikowa Ph+, przeżycie wolne od progresji, rearanżacja FIP1L1-PDGFRα, rearanżacja genu, transplantacja szpiku, włókniakomięsak skóry, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny, zespół mielodysplastyczny/mieloproliferacyjny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Leuzek 100 mg
Imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, jest stosowany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST). Profil bezpieczeństwa leku został szeroko zbadany, a przerwanie terapii z powodu działań niepożądanych występowało u 2,4% pacjentów z nowo rozpoznaną CML, 4-5% w zaawansowanych fazach CML oraz u 4% pacjentów z GIST. Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) to nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, zmęczenie, bóle mięśni, kurcze mięśni i wysypka. Mielosupresja, zwłaszcza neutropenia (ANC < 1,0 x 10⁹/l) i trombocytopenia (płytki < 50 x 10⁹/l), występuje częściej u pacjentów z CML, szczególnie w fazie akceleracji i przełomie blastycznym (59–64% neutropenii i 44–63% trombocytopenii). Neutropenia i trombocytopenia 4 stopnia (ANC < 0,5 x 10⁹/l, płytki < 10 x 10⁹/l) obserwowano u 3,6% i <1% pacjentów z nowo rozpoznaną CML. Działania niepożądane związane z zatrzymaniem płynów, takie jak obrzęki, wysięk opłucnowy i wodobrzusze, mogą być poważne i wymagać przerwania leczenia oraz stosowania diuretyków.
dysfagia, faza akceleracji choroby, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, jadłowstręt, jaskra, krwawienie wewnątrz guza, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok mózgowy, mielosupresja, mikroangiopatia zakrzepowa, neutropenia, neutropenia z gorączką, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk mózgu, obrzęk okołooczodołowy, obrzęk płuc, osutka polekowa z eozynofilią, pancytopenia, Ph+ ALL, piorunujące zapalenie wątroby, podwyższona aktywność aminotransferaz, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, rabdomioliza, reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B, tarcza zastoinowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wodobrzusze, wstrząs anafilaktyczny, wysięk opłucnowy, zaćma, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zespół ręka-stopa, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dasatinib Krka 100 mg
Dazatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, stosowany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL), wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych potwierdzony w badaniach klinicznych obejmujących 2900 pacjentów. Najczęstsze działania niepożądane to mielosupresja (neutropenia 29%, małopłytkowość 22%, niedokrwistość 13% stopnia 3/4 po 60 miesiącach leczenia), retencja płynów (wysięk opłucnowy u 28%, obrzęki powierzchowne 14%, nadciśnienie płucne 5%, wysięk osierdziowy 4%), biegunka (27-28%), krwawienia (11-12%) oraz bóle mięśniowo-szkieletowe (14-22%). Wysięk opłucnowy, częstość narastająca do 28% po 60 miesiącach, jest zwykle odwracalny po przerwaniu terapii i zastosowaniu leków moczopędnych lub kortykosteroidów. U pacjentów z zaawansowaną fazą CML lub Ph+ ALL mielosupresja występuje częściej i wcześniej. Działania niepożądane prowadzące do przerwania leczenia wystąpiły u 19% pacjentów dorosłych, podczas gdy u dzieci i młodzieży z CML CP było to 1,5%, przy czym u młodszych pacjentów nie obserwowano wysięku opłucnowego, osierdziowego ani nadciśnienia płucnego.
arytmia komorowa, cewnikowanie prawej komory, chromosom Philadelphia, częstoskurcz komorowy, dazatynib, faza akceleracji, faza przewlekła, gorączka neutropeniczna, hipofosfatemia, hipokalcemia, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, małopłytkowość, mielosupresja, nadciśnienie płucne, neutropenia, niedokrwistość, obrzęk płuc, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B, retencja płynów, substancja czynna, tętnicze nadciśnienie płucne, wodobrzusze, wydłużenie odstępu QT, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenia rytmu serca, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Meaxin 400 mg
Produkt leczniczy Meaxin zawiera imatynib w dawce 400 mg w postaci tabletek powlekanych i wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zostały szczegółowo opisane w badaniach klinicznych oraz po wprowadzeniu do obrotu. Przerwanie terapii z powodu działań niepożądanych wystąpiło u 2,4-5% pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową (CML) w różnych fazach choroby oraz u 4% pacjentów z nowotworami podścieliskowymi przewodu pokarmowego (GIST). Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) to nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, zmęczenie, bóle i skurcze mięśni oraz wysypka. Charakterystyczne dla CML jest częstsze występowanie mielosupresji, natomiast u pacjentów z GIST częściej obserwowano krwawienia z przewodu pokarmowego i wewnątrz guza. Obrzęki powierzchowne, zwłaszcza okołogałkowe i kończyn dolnych, występowały często, zwykle ustępując po zastosowaniu diuretyków lub zmniejszeniu dawki imatynibu.
choroba śródmiąższowa płuc, dysfagia, eozynofilia, ginekomastia, hiperbilirubinemia, imatynib, jaskra, krwotok płucny, leukoklastyczne zapalenie naczyń, limfopenia, liszaj płaski, martwica wątroby, mielosupresja, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie płucne, neutropenia, neutropenia z gorączką, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk mózgu, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, obrzęk płuc, osteonekroza, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, pęcherzyca, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, rabdomioliza, tamponada serca, tarcza zastoinowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, trombocytoza, uszkodzenie wątroby, wodobrzusze, wstrząs anafilaktyczny, wysięk opłucnowy, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie osierdzia, zapalenie trzustki, zespół DRESS, zespół Raynauda, zespół ręka-stopa, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Sweeta - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Imatinib Fresenius Kabi 400 mg
Imatinib Fresenius Kabi jest wskazany do leczenia hematologicznych nowotworów złośliwych i mięsaków, a dawkowanie zależy od fazy choroby oraz wieku pacjenta. U dorosłych z przewlekłą fazą przewlekłej białaczki szpikowej (CML) zalecana dawka wynosi 400 mg/dobę, w fazie akceleracji i przełomie blastycznym 600 mg/dobę, a w przypadku przewlekłej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL) 600 mg/dobę. Dzieci otrzymują dawkę obliczaną na podstawie powierzchni ciała, odpowiednio 340 mg/m²/dobę (nie przekraczając 800 mg). W przypadku dermatofibrosarcoma protuberans (DFSP) dawka wynosi 800 mg/dobę. Tabletki należy przyjmować doustnie podczas posiłku, popijając dużą ilością wody, a dawkę 800 mg dzielić na dwie dawki po 400 mg. W razie trudności z połykaniem można przygotować zawiesinę z tabletek rozpuszczonych w odpowiedniej objętości niegazowanej wody lub soku jabłkowego (100 mg w 50 ml, 400 mg w 200 ml).
aminotransferaza wątrobowa, bilirubina, biopsja szpiku, chromosom Philadelphia, ciężka neutropenia, cytopenia, dermatofibrosarcoma protuberans, działanie niepożądane pozahematologiczne, faza akceleracji, faza przewlekła, granulocyt obojętnochłonny, granulocyt zasadochłonny, indukcja, konsolidacja, leczenie podtrzymujące, mięsak złośliwy, neutropenia, nowotwór hematologiczny, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna Ph+, płytka krwi, podrażnienie przewodu pokarmowego, powierzchnia ciała, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, trombocytopenia, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Imatinib Fresenius Kabi 400 mg
Imatinib Fresenius Kabi jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym głównie w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+), zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, w dawkach 100 mg i 400 mg w formie tabletek powlekanych, które można dzielić dla precyzyjnego dawkowania. Lek jest wskazany jako terapia pierwszego rzutu u nowo rozpoznanych pacjentów niekwalifikujących się do transplantacji szpiku, a także jako terapia drugiej linii u pacjentów z nieskutecznym leczeniem interferonem alfa. Ponadto, imatinib jest stosowany w zaawansowanych stadiach CML (faza akceleracji, przełom blastyczny), w ostrej białaczce limfoblastycznej Ph+ (ALL) jako element terapii skojarzonej lub monoterapia w nawrotach, a także w rzadkich zespołach mielodysplastycznych/mieloproliferacyjnych (MDS/MPD) z rearanżacją genu PDGFR oraz w hipereozynofilowym zespole (HES) i przewlekłej białaczce eozynofilowej (CEL) z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα. W dermatologii onkologicznej imatinib jest stosowany w guzowatych włókniakomięsakach skóry (DFSP) u pacjentów z nieoperacyjnymi lub nawracającymi/przerzutowymi zmianami.
chemioterapia skojarzona, chromosom Philadelphia, faza akceleracji, faza przewlekła, guzowaty włókniakomięsak skóry, interferon alfa, leczenie pierwszego rzutu, mięsak tkanek miękkich, monoterapia, nowotwór hematologiczny, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, oporność na leczenie, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna Ph+, płytkopochodny czynnik wzrostu, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, przewlekła białaczka szpikowa Ph+, przeżycie wolne od progresji, rearanżacja FIP1L1-PDGFRα, rearanżacja genu, tabletka powlekana, terapia drugiej linii, transplantacja szpiku, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny/mieloproliferacyjny - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Diagnostyka i diagnoza
Przewlekła białaczka szpikowa (CML) to nowotwór mieloproliferacyjny charakteryzujący się niekontrolowaną proliferacją granulocytów we krwi i szpiku kostnym. Diagnostyka opiera się na morfologii krwi obwodowej z rozmazem, gdzie typowo obserwuje się leukocytozę, anemię, zmiany w liczbie płytek oraz obecność blastów i bazofilii. Kluczowe jest badanie szpiku kostnego (aspiracja i biopsja) pozwalające na ocenę morfologii, odsetka blastów oraz fazy choroby. Potwierdzenie diagnozy wymaga wykrycia chromosomu Philadelphia (Ph) lub genu fuzyjnego BCR::ABL1, obecnych u około 90-95% pacjentów, za pomocą cytogenetyki (analiza kariotypu z co najmniej 20 metafaz), FISH lub ilościowej reakcji PCR (qPCR), która jest najbardziej czułą metodą wykrywania i monitorowania ekspresji BCR::ABL1. Przed terapią należy określić typ transkryptu BCR::ABL1 dla właściwego monitorowania choroby minimalnej resztkowej. Badania obrazowe (USG, RTG, CT) są pomocnicze w ocenie powiększenia narządów.
anemia, aspiracja szpiku kostnego, białe krwinki, biopsja szpiku kostnego, blasty, całkowita odpowiedź hematologiczna, choroba minimalna resztkowa, chromosom Philadelphia, czerwone krwinki, faza akceleracji, faza przewlekła, FISH, głęboka odpowiedź molekularna, hematopatolog, hemoglobina, inhibitory kinazy tyrozynowej, kariotyp, leukocytoza, morfologia krwi obwodowej, mutacja T315I, niedokrwistość, nowotwór mieloproliferacyjny, odpowiedź cytogenetyczna, PCR, płytki krwi, proliferacja granulocytów, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, qPCR, sekwencjonowanie nowej generacji, tomografia komputerowa, translokacja chromosomowa, USG jamy brzusznej - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Imatinib Zentiva 400 mg
Imatinib Zentiva jest lekiem stosowanym w terapii nowotworów hematologicznych i mięsaków złośliwych, dawkowanie którego zależy od rodzaju choroby, fazy oraz wieku pacjenta. U dorosłych z przewlekłą białaczką szpikową (CML) dawki wynoszą 400 mg/dobę w fazie przewlekłej, 600 mg/dobę w fazie akceleracji i przełomie blastycznym, z możliwością zwiększenia do 800 mg/dobę w dwóch dawkach po 400 mg w przypadku braku odpowiedzi lub progresji. U dzieci dawka ustalana jest na podstawie powierzchni ciała, standardowo 340 mg/m²/dobę, z możliwością zwiększenia do 570 mg/m²/dobę, nie przekraczając 800 mg. W leczeniu Ph+ ALL zalecana dawka u dorosłych to 600 mg/dobę, a u dzieci 340 mg/m²/dobę (max 600 mg). W innych wskazaniach, takich jak MDS/MPD, HES/CEL, GIST czy DFSP, dawki wahają się od 100 mg do 800 mg/dobę, z czasem leczenia dostosowanym do odpowiedzi i tolerancji pacjenta. Tabletki należy przyjmować doustnie podczas posiłku, popijając dużą ilością wody, a w przypadku trudności z połykaniem można przygotować zawiesinę w odpowiedniej objętości płynu (50 ml dla 100 mg, 200 ml dla 400 mg).
aspiracja szpiku kostnego, biopsja szpiku kostnego, chromosom Philadelphia, dermatofibrosarcoma protuberans, dysfagia, faza akceleracji, faza indukcji, faza przewlekła, granulocyt zasadochłonny, leczenie adjuwantowe, neutrofil, neutropenia, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, podrażnienie przewodu pokarmowego, progresja choroby, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, trombocytopenia, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dasatinib SUN 20 mg
Dasatinib SUN jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym w leczeniu nowotworów hematologicznych z chromosomem Philadelphia (Ph+), dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 20 mg, 50 mg, 70 mg, 80 mg, 100 mg oraz 140 mg. Lek znajduje zastosowanie u dorosłych w terapii pierwszego rzutu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) w fazie przewlekłej (CP), a także u pacjentów z opornością lub nietolerancją na wcześniejsze leczenie, w tym imatynibem, w fazach przewlekłej, akceleracji i przełomu blastycznego CML oraz w ostrych białaczkach limfoblastycznych Ph+ (Ph+ ALL). W populacji pediatrycznej dasatinib stosuje się zarówno jako terapię pierwszego rzutu w Ph+ CML CP, jak i w skojarzeniu z chemioterapią w nowo rozpoznanej Ph+ ALL, co umożliwia skuteczne leczenie agresywnych postaci choroby u dzieci i młodzieży.
badanie cytogenetyczne, badanie molekularne, chemioterapia, chromosom Philadelphia, CML w fazie przewlekłej, dasatinib, dazatynib, faza akceleracji, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, laktoza jednowodna, lek przeciwnowotworowy, limfoblastyczna postać przełomu blastycznego, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja leczenia, nowotwór hematologiczny, oporność na leczenie, ostra białaczka limfoblastyczna, Ph+ ALL, populacja pediatryczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, tabletka powlekana, zespół złego wchłaniania - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Patofizjologia i mechanizm
Przewlekła białaczka szpikowa (CML) jest mieloproliferacyjną chorobą nowotworową wywodzącą się z pluripotencjalnej komórki macierzystej hematopoetycznej, charakteryzującą się obecnością chromosomu Philadelphia (Ph) w 90-95% przypadków. Aberracja ta, wynikająca z translokacji t(9;22)(q34;q11.2), prowadzi do powstania fuzyjnego genu BCR-ABL1, kodującego onkoproteinę o konstytutywnej aktywności kinazy tyrozynowej (p210, p190 lub rzadziej p230). Białko BCR-ABL1 aktywuje kluczowe szlaki sygnałowe, takie jak JAK/STAT, PI3K/AKT/mTOR, RAS/MEK/ERK, MYC i RAF, co skutkuje niekontrolowaną proliferacją granulocytów, zahamowaniem apoptozy, zmniejszoną adhezją do podścieliska szpiku oraz zaburzeniami naprawy DNA. Leukemiczne komórki macierzyste (LSC) z obecnością BCR-ABL1 wykazują oporność na inhibitory kinazy tyrozynowej (TKI), co jest związane z ich stanem spoczynkowym, mikrośrodowiskiem szpiku oraz aktywacją szlaków niezależnych od BCR-ABL1, co utrudnia całkowite wyeliminowanie choroby i prowadzi do utrzymywania się minimalnej choroby resztkowej.
aberracja chromosomowa, apoptoza, choroba mieloproliferacyjna, chromosom Philadelphia, czynnik transkrypcyjny, egzosom, faza akceleracji CML, faza przewlekła CML, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, fosforylacja, gen BCR-ABL1, gen supresorowy, granulocyty, hematopoetyczna komórka macierzysta, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, kinaza tyrozynowa, komórka mezenchymalna, mechanizm epigenetyczny, metylacja DNA, mikrośrodowisko szpiku, minimalna choroba resztkowa, modyfikacja histonów, mutacja nabyta, mutacja punktowa, mutacja T315I, pluripotencjalna komórka macierzysta, ponatynib, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, reakcja łańcuchowa polimerazy, reaktywne formy tlenu, szlak JAK-STAT, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak sygnałowy, translokacja genetyczna, układ krwiotwórczy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dasatinib Viatris 80 mg
Dazatynib, inhibitor kinazy BCR-ABL o stężeniach subnanomolarnych 0,6-0,8 nM, wykazuje wielokierunkowy mechanizm działania przeciwnowotworowego, hamując zarówno aktywną, jak i nieaktywną formę BCR-ABL oraz kinazy rodziny SRC, c-KIT, EPH i PDGFβ. Lek jest skuteczny w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) i ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL), w tym u pacjentów opornych na imatynib, przełamując mechanizmy oporności takie jak mutacje domeny kinazy BCR-ABL czy aktywację alternatywnych szlaków sygnalizacyjnych. Badania in vivo potwierdziły zdolność dazatynibu do zapobiegania progresji CML do fazy blastycznej oraz wydłużenia przeżycia, także w przypadku zajęcia ośrodkowego układu nerwowego.
całkowita odpowiedź cytogenetyczna, całkowita odpowiedź molekularna, całkowite przeżycie, faza akceleracji CML, faza blastyczna CML, faza przewlekła CML, inhibitor kinazy proteinowej, kinaza BCR-ABL, kinazy SRC, lek przeciwnowotworowy, odpowiedź hematologiczna, oporność na imatynib, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, przeżycie wolne od progresji, receptor PDGFβ, skala Hasforda, większa odpowiedź molekularna, współczynnik BCR-ABL - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Daruph 55 mg
Lek Daruph (dazatynib) jest inhibitorem kinazy tyrozynowej, stosowanym w leczeniu nowotworów hematologicznych związanych z obecnością chromosomu Philadelphia (Ph+). Wskazania obejmują nowo rozpoznaną przewlekłą białaczkę szpikową (CML) w fazie przewlekłej u dorosłych i dzieci, a także przewlekłą białaczkę szpikową w fazie przewlekłej, akceleracji lub przełomu blastycznego oraz ostrą białaczkę limfoblastyczną (ALL) Ph+ u dorosłych z opornością lub nietolerancją na wcześniejsze leczenie, w tym imatynibem. W populacji pediatrycznej lek jest również stosowany w skojarzeniu z chemioterapią w nowo rozpoznanej ostrej białaczce limfoblastycznej Ph+. Preparat dostępny jest w formie tabletek powlekanych o dawkach: 16 mg (15,8 mg dazatynibu, 21 mg laktozy jednowodnej), 40 mg (39,5 mg dazatynibu, 53 mg laktozy), 55 mg (55,3 mg dazatynibu, 75 mg laktozy), 63 mg (63,2 mg dazatynibu, 85 mg laktozy), 79 mg (79,0 mg dazatynibu, 107 mg laktozy) oraz 111 mg (110,6 mg dazatynibu, 149 mg laktozy).
białaczka, chemioterapia, chromosom Philadelphia, dazatynib, dazatynib bezwodny, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib, laktoza jednowodna, limfoblastyczna postać przełomu blastycznego, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór hematologiczny, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, odpowiedź molekularna, oporność na leczenie, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, tabletka powlekana, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bosutinib Stada 500 mg
Analiza profilu bezpieczeństwa leku Bosutinib Stada, opartego na danych z badań klinicznych obejmujących 1372 pacjentów z białaczką, wykazała wysoką częstość występowania działań niepożądanych, z 98,3% pacjentów doświadczających co najmniej jednego zdarzenia niepożądanego. Mediana czasu leczenia wynosiła 26,30 miesiąca. Najczęstsze działania niepożądane (≥20%) to biegunka (80,4%, w tym 10,6% stopnia 3-4), nudności (41,5%), ból brzucha (35,6%), małopłytkowość (34,4%, 19,7% stopnia 3-4), wymioty (33,7%), wysypka (32,8%, 5,0% stopnia 3-4), podwyższona aktywność enzymów wątrobowych AlAT (28,0%, 14,6% stopnia 3-4) i AspAT (22,5%, 6,7% stopnia 3-4), niedokrwistość (27,2%, 10,3% stopnia 3-4), gorączka (23,4%) oraz zmęczenie (32,0%). Szczególnie istotne są ciężkie działania niepożądane hematologiczne, takie jak małopłytkowość, neutropenia (≥5%, 10,6% stopnia 3-4) i niedokrwistość, które mogą stanowić zagrożenie życia. Ponadto, podwyższone wartości enzymów wątrobowych i lipazy wskazują na ryzyko hepatotoksyczności i zapalenia trzustki.
aktywność AlAT, aktywność AspAT, aktywność lipazy, białaczka z chromosomem Ph+, biegunka, ból brzucha, bosutynib, CML w fazie przewlekłej, duszność wysiłkowa, dysfagia, enzymy wątrobowe, faza akceleracji, hepatotoksyczność, infekcja bakteryjna, krwotok wewnątrzczaszkowy, małopłytkowość, morfologia krwi, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność serca, nudności, ostra białaczka limfoblastyczna, parametry wątrobowe, płytki krwi, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, uszkodzenie wątroby, wymioty, wysypka, zaburzenia biochemiczne, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia hematologiczne, zapalenie trzustki - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Meaxin
Imatynib w dawce 400 mg (Meaxin) wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na liczne potencjalne działania niepożądane i interakcje lekowe. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów proteazy, azolowych leków przeciwgrzybiczych, makrolidów, substratów CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym oraz pochodnych kumaryny (np. warfaryny). Induktory CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina) mogą obniżać ekspozycję na imatynib, zwiększając ryzyko niepowodzenia terapii. U pacjentów po tyreoidektomii stosujących lewotyroksynę konieczne jest monitorowanie TSH. Metabolizm leku odbywa się głównie w wątrobie, dlatego u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby (łagodnymi do ciężkich) należy kontrolować obraz krwi i enzymy wątrobowe, zwracając uwagę na ryzyko uszkodzenia, niewydolności i martwicy wątroby. W terapii skojarzonej z chemioterapią obserwuje się zwiększone ryzyko hepatotoksyczności. U około 2,5% pacjentów z CML występuje zatrzymanie płynów manifestujące się wysiękiem opłucnowym, obrzękami, wodobrzuszem czy obrzękiem płuc, co wymaga regularnej kontroli masy ciała i oceny funkcji serca oraz nerek, zwłaszcza u osób starszych i z chorobami serca.
alfa-kwaśna glikoproteina, cyklosporyna, CYP3A4, enzymy wątrobowe, fototoksyczność, GIST, hormon tyreotropowy, imatynib, lek przeciwgrzybiczny, mikroangiopatia zakrzepowa, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, obrzęk płuc, opóźnienie wzrostu, piorunujące zapalenie wątroby, poszerzenie naczyń przedodźwiernikowych, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, reaktywacja zapalenia wątroby, trombocytopenia, tyreoidektomia, wodobrzusze, wstrząs kardiogenny, wysięk opłucnowy, zaburzenia czynności lewej komory, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dasatinib Zentiva 140 mg
Leczenie dazatynibem wymaga doświadczenia w terapii białaczek, a dawkowanie jest uzależnione od wskazań klinicznych, wieku i masy ciała pacjenta. U dorosłych z przewlekłą białaczką szpikową w fazie przewlekłej (CML-CP) zalecana dawka początkowa wynosi 100 mg raz na dobę, natomiast w fazie zaawansowanej CML lub Ph+ ALL – 140 mg raz na dobę. U dzieci i młodzieży dawka jest dobierana według masy ciała: 40 mg dla 10–<20 kg, 60 mg dla 20–<30 kg, 70 mg dla 30–<45 kg oraz 100 mg dla ≥45 kg. Tabletki powlekane i proszek do sporządzania zawiesiny doustnej nie są biorównoważne, a tabletki nie są zalecane u pacjentów <10 kg. Leczenie kontynuuje się do progresji choroby lub nietolerancji, z możliwością zwiększenia dawki u dorosłych do 140 mg (CML-CP) lub 180 mg (faza zaawansowana/Ph+ ALL) w przypadku braku odpowiedzi. U dzieci z Ph+ CML-CP dawkę można zwiększać zgodnie z określonym schematem, natomiast u dzieci z Ph+ ALL dazatynib stosuje się w skojarzeniu z chemioterapią, bez zwiększania dawki.
aspiracja szpiku kostnego, chromosom Philadelphia, cytopenia, dazatynib, glikokortykosteroidy, granulocyty obojętnochłonne, hematopoetyczny czynnik wzrostu, inhibitor CYP3A4, komórkowość szpiku, lek moczopędny, neutropenia, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przetoczenie masy czerwonokrwinkowej, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka szpikowa, przewlekła faza CML, szpik kostny, wysięk opłucnowy, zaawansowana faza CML, zahamowanie szpiku kostnego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Daruph 63 mg
Lek Daruph, zawierający dazatynib bezwodny, jest wskazany do leczenia nowo rozpoznanej oraz opornej lub nietolerowanej przewlekłej białaczki szpikowej (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+) w fazie przewlekłej, akceleracji i przełomu blastycznego u dorosłych oraz dzieci i młodzieży. Ponadto, stosuje się go w ostrych białaczkach limfoblastycznych (Ph+ ALL) oraz limfoblastycznej postaci przełomu blastycznego CML u pacjentów wykazujących oporność lub nietolerancję na wcześniejsze terapie, w tym imatynib. Preparat dostępny jest w formie tabletek powlekanych o dawkach 16 mg, 40 mg, 55 mg, 63 mg, 79 mg i 111 mg, zawierających odpowiednio ilości dazatynibu bezwodnego (np. tabletka 63 mg zawiera 63,2 mg substancji czynnej) oraz laktozę jednowodną (np. 85 mg w tabletce 63 mg), co wymaga uwagi u pacjentów z nietolerancją laktozy.
Przed rozpoczęciem terapii lekiem Daruph konieczne jest potwierdzenie obecności chromosomu Philadelphia oraz genu fuzyjnego BCR-ABL za pomocą badań cytogenetycznych i molekularnych. Wskazane jest także wykonanie pełnej diagnostyki laboratoryjnej, w tym morfologii krwi z rozmazem oraz oceny funkcji wątroby i nerek, a także wykluczenie interakcji lekowych. Terapia powinna być prowadzona pod ścisłą kontrolą hematologiczną, a pacjent musi być poinformowany o możliwych działaniach niepożądanych. W populacji pediatrycznej Daruph stosuje się także w skojarzeniu z chemioterapią w leczeniu Ph+ ALL. Lek jest zalecany jako terapia pierwszego rzutu u nowo rozpoznanych pacjentów oraz jako leczenie drugiego rzutu u chorych z opornością lub nietolerancją na wcześniejsze terapie, w tym imatynib.
badanie cytogenetyczne, badanie molekularne, chromosom Philadelphia, CML-CP, dazatynib, dazatynib bezwodny, faza akceleracji, faza przewlekła, gen fuzyjny BCR-ABL, imatynib, laktoza jednowodna, limfoblastyczna postać przełomu blastycznego, morfologia krwi z rozmazem, nowo rozpoznana przewlekła białaczka szpikowa, nowotwór hematologiczny, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, odpowiedź molekularna, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, schorzenie onkohematologiczne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Imatenil 400 mg
Produkt Imatenil, stosowany w terapii hematologicznych nowotworów złośliwych i mięsaków, powinien być podawany przez lekarzy z doświadczeniem w tych schorzeniach. Dawkowanie u dorosłych w przełomie blastycznym wynosi standardowo 600 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 800 mg (dwie dawki po 400 mg) w przypadku progresji choroby lub braku odpowiedzi hematologicznej/cytogenetycznej. U dzieci dawka ustalana jest na podstawie powierzchni ciała, zwykle 340 mg/m²/dobę, z maksymalną dawką 800 mg. W Ph+ ALL u dorosłych zalecana dawka to 600 mg/dobę, a u dzieci 340 mg/m²/dobę (maksymalnie 600 mg). W MDS/MPD stosuje się 400 mg/dobę, w HES/CEL 100 mg/dobę z możliwością zwiększenia do 400 mg, a w DFSP 800 mg/dobę. Tabletki należy przyjmować doustnie podczas posiłku, popijając wodą, a w przypadku trudności z połykaniem można przygotować zawiesinę z tabletek w wodzie niegazowanej lub soku jabłkowym.
aminotransferaza wątrobowa, aspiracja szpiku, bezwzględna liczba granulocytów obojętnochłonnych, bilirubina, biopsja, blast, choroba mieloproliferacyjna, chromosom Philadelphia, ciężka neutropenia, dysfagia, faza akceleracji, faza indukcji, faza konsolidacji, hematologiczny nowotwór złośliwy, leczenie podtrzymujące, mięsak złośliwy, neutropenia, odpowiedź cytogenetyczna, ostra białaczka limfoblastyczna, Ph+ ALL, podrażnienie przewodu pokarmowego, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Bosutinib Zentiva 400 mg
Bosutinib Zentiva, inhibitor kinazy tyrozynowej dostępny w dawkach 100 mg, 400 mg i 500 mg, jest wskazany do leczenia przewlekłej białaczki szpikowej z chromosomem Philadelphia (CML Ph+). Lek stosowany jest zarówno w pierwszej linii u dorosłych pacjentów z nowo rozpoznaną CML Ph+ w fazie przewlekłej (CP), jak i w kolejnych liniach u pacjentów z opornością lub nietolerancją na standardowe inhibitory kinazy tyrozynowej (imatynib, nilotynib, dazatynib) w fazach CP, akceleracji (AP) oraz przełomu blastycznego (BP). Kluczowe kryteria kwalifikacji obejmują potwierdzenie obecności chromosomu Philadelphia lub translokacji BCR-ABL1, ocenę fazy choroby, historię wcześniejszego leczenia TKI oraz profil mutacji domeny kinazy BCR-ABL1, które mogą wpływać na skuteczność terapii bosutynibem.
badanie cytogenetyczne, blasty szpiku kostnego, CML Ph+, dazatynib, faza akceleracji, faza przewlekła, hepatotoksyczność, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, mielosupresja, morfologia krwi, nilotynib, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, odpowiedź molekularna, oporność pierwotna, oporność wtórna, pierwsza linia leczenia, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa Philadelphia, szpik kostny, wysięk opłucnowy, zaburzenie cytogenetyczne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dasatinib SUN 100 mg
Leczenie dazatynibem powinno być prowadzone przez lekarzy z doświadczeniem w terapii białaczek, z indywidualnym dostosowaniem dawki do wskazań klinicznych, wieku i odpowiedzi pacjenta. U dorosłych z przewlekłą białaczką szpikową (CML) w fazie przewlekłej zalecana dawka początkowa wynosi 100 mg raz na dobę, natomiast w fazie zaawansowanej CML oraz w Ph+ ALL – 140 mg raz na dobę. U dzieci i młodzieży dawkowanie ustala się na podstawie masy ciała: 40 mg dla 10–<20 kg, 60 mg dla 20–<30 kg, 70 mg dla 30–<45 kg oraz 100 mg dla ≥45 kg, podawane raz dziennie. Dla pacjentów <10 kg zalecana jest postać proszku do sporządzania zawiesiny doustnej, gdyż tabletki i proszek nie są biorównoważne. Terapia trwa do progresji choroby lub nietolerancji, a u dzieci z Ph+ ALL dazatynib stosuje się do 2 lat jako uzupełnienie chemioterapii, z możliwością kontynuacji do roku po przeszczepieniu komórek macierzystych.
biorównoważność, CCyR, chromosom Philadelphia, dazatynib, faza akceleracji, hematopoetyczny czynnik wzrostu, masa czerwonokrwinkowa, MMR, MR4.5, odpowiedź cytogenetyczna, ostra białaczka limfoblastyczna, Ph+ ALL, postać mieloblastyczna, przełom blastyczny, przeszczepienie komórek macierzystych, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka szpikowa, tabletka powlekana, toksyczność hematologiczna, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zawiesina doustna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Imatinib Sandoz 400 mg
Imatinib Sandoz, zawierający imatynib w dawkach 100 mg i 400 mg, wykazuje złożony profil bezpieczeństwa, istotny w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST). W badaniach klinicznych odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wynosił od 2,4% u pacjentów z nowo rozpoznaną CML do 5% w fazie przełomu blastycznego oraz 4% u chorych na GIST. Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) obejmowały nudności, wymioty, biegunkę, ból brzucha, zmęczenie, bóle i kurcze mięśni oraz wysypkę. Mielosupresja była częstsza u pacjentów z CML, natomiast u chorych na GIST obserwowano zwiększone ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego, w tym krwawienia stopnia 3. lub 4. wg CTC u 5% pacjentów, co może prowadzić do poważnych powikłań, włącznie ze zgonem.
dysfagia, eozynofilia, faza akceleracji choroby, gorączka neutropeniczna, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperurykemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hiponatremia, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, jaskra, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek moczopędny, leukoklastyczne zapalenie naczyń, limfopenia, liszaj płaski, małopłytkowość, martwica wątroby, mezylan, mielosupresja, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie płucne, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, objaw Raynauda, obrzęk mózgu, obrzęk płuc, obrzęk powierzchowny, osutka polekowa z eozynofilią, pancytopenia, Ph+ ALL, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, pseudoporfiria, rabdomioliza, rogowacenie liszajowate, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, tamponada serca, tarcza zastoinowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytoza, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zastoinowa niewydolność serca, zespół ręka-stopa, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Sweeta - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dasatinib Krka 100 mg
Dasatinib Krka, dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach od 20 mg do 140 mg, jest silnym inhibitorem kinazy BCR-ABL oraz kinaz rodziny SRC, wykazującym aktywność już w stężeniach subnanomolarnych (0,6-0,8 nM). Lek ten hamuje zarówno aktywną, jak i nieaktywną formę BCR-ABL, a także inne kinazy onkogenne, co umożliwia przełamywanie oporności na imatynib u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową (CML) i Ph+ ALL. Badania kliniczne fazy I i II potwierdziły skuteczność i trwałość odpowiedzi hematologicznej i cytogenetycznej u pacjentów opornych lub nietolerujących imatynibu, stosując początkową dawkę 70 mg dwa razy na dobę z możliwością modyfikacji. Profil farmakokinetyczny i mechanizm działania dazatynibu są ściśle powiązane z jego efektywnością terapeutyczną w leczeniu nowotworów hematologicznych.
agregacja płytek krwi, brodawczak, c-KIT, dazatynib, domena kinazy BCR-ABL, działanie fototoksyczne, efekt klastogenny, faza akceleracji, faza przewlekła, gruczolak prostaty, immunosupresja, inhibitor kinazy proteinowej, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor subnanomolarny, kanał potasowy hERG, kinaza BCR-ABL, kinaza onkogenna, kinaza receptora efryny, kinaza SRC, linia komórek białaczkowych, nowotwór hematologiczny, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, odstęp QT, oporność na imatynib, ośrodkowy układ nerwowy, parametr czerwonokrwinkowy, Ph+ ALL, profil toksyczności, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, rak płaskonabłonkowy, receptor PDGFβ, śródmiąższowa mineralizacja nerek, stężenie subnanomolarne, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, włókno Purkinjego - Leksykon substancji czynnych
Bosutynib – Dawkowanie i sposób podawania
Leczenie bosutynibem w przewlekłej białaczce szpikowej (CML Ph+) powinno być prowadzone przez doświadczonych specjalistów, z dawkowaniem dostosowanym do fazy choroby, odpowiedzi na leczenie oraz tolerancji leku. W nowo rozpoznanej fazie przewlekłej (CP) zalecana dawka początkowa wynosi 400 mg raz na dobę, natomiast u pacjentów z opornością lub nietolerancją wcześniejszej terapii dawka startowa to 500 mg raz na dobę. W przypadku niewystarczającej odpowiedzi możliwe jest stopniowe zwiększanie dawki do maksymalnie 600 mg/dobę, pod warunkiem braku działań niepożądanych 3. lub 4. stopnia. Leczenie kontynuuje się do progresji choroby lub nietolerancji. Szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie toksyczności, zwłaszcza hematologicznej (neutropenia ANC < 1,0 x 10⁹/L, małopłytkowość < 50 x 10⁹/L) oraz niehematologicznej (np. wzrost aminotransferaz > 5 x GGN, biegunka stopnia 3-4 wg NCI CTCAE), które wymagają przerwania terapii i odpowiedniego dostosowania dawki, zwykle redukcji o 100 mg/dobę po ustąpieniu objawów. Dawkowanie poniżej 300 mg/dobę nie zostało potwierdzone jako skuteczne.
aminotransferaza wątrobowa, całkowita odpowiedź cytogenetyczna, całkowita odpowiedź hematologiczna, chromosom Philadelphia, ciężkie zaburzenie czynności nerek, dusznica bolesna niestabilna, faza akceleracji, faza przewlekła CML, fosfataza zasadowa, inhibitor kinazy tyrozynowej, nasilone wymioty, neutrofil, neutropenia, nietolerancja leczenia, nowo rozpoznana CML, oporność na leczenie, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, stężenie bilirubiny, toksyczność niehematologiczna, transkrypt BCR-Abl, umiarkowane zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności nerek, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego