Działania niepożądane
Imatinib Sandoz 400 mg
Imatinib Sandoz, zawierający imatynib w dawkach 100 mg i 400 mg, wykazuje złożony profil bezpieczeństwa, istotny w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST). W badaniach klinicznych odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wynosił od 2,4% u pacjentów z nowo rozpoznaną CML do 5% w fazie przełomu blastycznego oraz 4% u chorych na GIST. Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) obejmowały nudności, wymioty, biegunkę, ból brzucha, zmęczenie, bóle i kurcze mięśni oraz wysypkę. Mielosupresja była częstsza u pacjentów z CML, natomiast u chorych na GIST obserwowano zwiększone ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego, w tym krwawienia stopnia 3. lub 4. wg CTC u 5% pacjentów, co może prowadzić do poważnych powikłań, włącznie ze zgonem.
- Działania niepożądane leku Imatinib Sandoz
- Przerywanie leczenia z powodu działań niepożądanych
- Charakterystyka działań niepożądanych w różnych wskazaniach
- Najczęstsze działania niepożądane
- Zatrzymanie płynów jako grupa działań niepożądanych
- Działania niepożądane w populacji pediatrycznej
- Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
- Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
- guzowaty włókniakomięsak skóry
- nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego Kit-dodatni
- ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia
- przewlekła białaczka eozynofilowa z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα
- przewlekła białaczka szpikowa z chromosomem Philadelphia
- zaawansowany zespół hipereozynofilowy z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα
- zespoły mielodysplastyczne/mieloproliferacyjne związane z rearanżacją genu receptora płytkopochodnego czynnika wzrostu
Działania niepożądane leku Imatinib Sandoz
Imatinib Sandoz jest lekiem zawierającym imatynib w postaci mezylanu, dostępnym w tabletkach powlekanych o dawkach 100 mg oraz 400 mg. Ocena profilu bezpieczeństwa imatynibu wymaga szczególnej uwagi ze względu na złożony charakter działań niepożądanych oraz charakter chorób, w których jest stosowany.1
Przerywanie leczenia z powodu działań niepożądanych
W badaniach klinicznych dotyczących przewlekłej białaczki szpikowej (CML) konieczność przerwania leczenia ze względu na działania niepożądane odnotowano u:
- 2,4% pacjentów z nowo rozpoznaną chorobą
- 4% pacjentów w późnym okresie fazy przewlekłej po niepowodzeniu terapii interferonem
- 4% pacjentów w fazie akceleracji choroby po niepowodzeniu terapii interferonem
- 5% pacjentów z przełomem blastycznym po niepowodzeniu terapii interferonem
W badaniach dotyczących nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) leczenie przerwano u 4% pacjentów z powodu działań niepożądanych.2
Charakterystyka działań niepożądanych w różnych wskazaniach
Działania niepożądane były podobne we wszystkich wskazaniach, z dwoma istotnymi wyjątkami:
- U pacjentów z CML obserwowano więcej przypadków mielosupresji niż u pacjentów z GIST, co prawdopodobnie wiąże się z charakterem choroby podstawowej
- U pacjentów z nieoperacyjnymi i/lub przerzutowymi GIST stwierdzono zwiększone ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego i krwawień w obrębie guza, co może być związane z umiejscowieniem guza w przewodzie pokarmowym
W badaniu z udziałem pacjentów z nieoperacyjnymi i/lub przerzutowymi GIST, u 7 pacjentów (5%) wystąpiły krwawienia z przewodu pokarmowego stopnia 3. lub 4. wg CTC, krwawienia w obrębie guza lub krwawienia obu rodzajów. Te powikłania mogą być poważne i niekiedy prowadzić do zgonu.3
Najczęstsze działania niepożądane
Do najczęściej zgłaszanych (≥10%) działań niepożądanych związanych z lekiem w obu wskazaniach należały:
- lekkie nudności
- wymioty
- biegunka
- ból brzucha
- zmęczenie
- ból mięśni
- kurcze mięśni
- wysypka
We wszystkich badaniach często obserwowano obrzęki powierzchowne, szczególnie obrzęki wokół oczu i obrzęki kończyn dolnych. Te obrzęki rzadko były ciężkie i zazwyczaj ustępowały po podaniu leków moczopędnych, innych środków wspomagających lub po zmniejszeniu dawki imatynibu.4
Zatrzymanie płynów jako grupa działań niepożądanych
Działania niepożądane związane z zatrzymaniem płynów, obejmujące:
- wysięk opłucnowy
- wodobrzusze
- obrzęk płuc
- szybkie zwiększenie masy ciała z obrzękami powierzchniowymi lub bez nich
można najczęściej opanować przez czasowe wstrzymanie stosowania imatynibu, podanie leków moczopędnych i wdrożenie odpowiednich metod leczenia podtrzymującego. Jednakże niektóre z tych działań niepożądanych mogą mieć poważny przebieg lub zagrażać życiu. Odnotowano kilka przypadków zgonów pacjentów w przełomie blastycznym ze złożoną historią kliniczną, u których wystąpił wysięk opłucnowy, zastoinowa niewydolność serca i niewydolność nerek.5
Działania niepożądane w populacji pediatrycznej
W badaniach klinicznych u dzieci i młodzieży nie stwierdzono szczególnych działań niepożądanych różniących się od obserwowanych u dorosłych. Jednak należy zaznaczyć, że ilość danych dotyczących bezpieczeństwa u dzieci z Ph+ ALL jest bardzo ograniczona, choć nie odnotowano nowych problemów związanych z bezpieczeństwem.6
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono szczegółowy wykaz działań niepożądanych z uwzględnieniem częstości ich występowania. Częstości określono następująco:
- Bardzo często: ≥1/10 (więcej niż 1 przypadek na 10 pacjentów)
- Często: ≥1/100 do <1/10 (więcej niż 1 przypadek na 100, ale mniej niż 1 na 10 pacjentów)
- Niezbyt często: ≥1/1000 do <1/100 (więcej niż 1 przypadek na 1000, ale mniej niż 1 na 100 pacjentów)
- Rzadko: ≥1/10 000 do <1/1000 (więcej niż 1 przypadek na 10 000, ale mniej niż 1 na 1000 pacjentów)
- Bardzo rzadko: <1/10 000 (mniej niż 1 przypadek na 10 000 pacjentów)
- Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych
7
| Układ/narząd | Kategoria częstości | Działanie niepożądane |
|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Niezbyt często | Ospa, opryszczka, zapalenie nosa i gardła, zapalenie płuc¹, zapalenie zatok, zapalenie tkanki łącznej, zakażenie górnych dróg oddechowych, grypa, zakażenie dróg moczowych, zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit, posocznica |
| Rzadko | Zakażenie grzybicze | |
| Częstość nieznana | Reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B¹¹ | |
| Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone | Rzadko | Zespół rozpadu guza |
| Częstość nieznana | Krwawienie z guza/martwica guza* | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Częstość nieznana | Wstrząs anafilaktyczny* |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Bardzo często | Neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość |
| Często | Pancytopenia, gorączka neutropeniczna | |
| Niezbyt często | Trombocytoza, limfopenia, zahamowanie czynności szpiku kostnego, eozynofilia, powiększenie węzłów chłonnych | |
| Rzadko | Niedokrwistość hemolityczna, mikroangiopatia zakrzepowa | |
| Częstość nieznana | ||
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Często | Jadłowstręt |
| Niezbyt często | Hipokaliemia, zwiększenie apetytu, hipofosfatemia, zmniejszenie apetytu, odwodnienie, dna, hiperurykemia, hiperkalcemia, hiperglikemia, hiponatremia | |
| Rzadko | Hiperkaliemia, hipomagnezemia | |
| Zaburzenia psychiczne | Często | Bezsenność |
| Niezbyt często | Depresja, osłabienie libido, lęk | |
| Rzadko | Stan splątania | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Bardzo często | Ból głowy² |
| Często | Zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, parestezje, zaburzenia smaku, niedoczulica | |
| Niezbyt często | Migrena, senność, omdlenie, neuropatia obwodowa, zaburzenia pamięci, rwa kulszowa, zespół niespokojnych nóg, drżenie, krwawienie mózgowe | |
| Rzadko | ||
| Częstość nieznana | Zwiększenie ciśnienia śródczaszkowego, drgawki, zapalenie nerwu wzrokowego, obrzęk mózgu* | |
| Zaburzenia oka | Często | Obrzęk powiek, nasilone łzawienie, krwawienie w obrębie spojówek, zapalenie spojówek, suchość oka, niewyraźne widzenie |
| Niezbyt często | Podrażnienie oka, ból oka, obrzęk oczodołu, krwotok twardówkowy, krwawienie do siatkówki, zapalenie powiek, obrzęk plamki | |
| Rzadko | Zaćma, jaskra, tarcza zastoinowa | |
| Bardzo rzadko | ||
| Częstość nieznana | Krwotok do ciała szklistego* | |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Niezbyt często | Zawroty głowy pochodzenia obwodowego, szumy uszne, utrata słuchu |
| Zaburzenia serca | Często | |
| Niezbyt często | Kołatanie serca, tachykardia, zastoinowa niewydolność serca³, obrzęk płuc | |
| Rzadko | Zaburzenia rytmu serca, migotanie przedsionków, zatrzymanie akcji serca, zawał mięśnia sercowego, dławica piersiowa, wysięk osierdziowy | |
| Częstość nieznana | Tamponada serca* | |
| Zaburzenia naczyniowe⁴ | Często | Zaczerwienienie skóry, krwotok |
| Niezbyt często | Nadciśnienie tętnicze, krwiak, krwiak podtwardówkowy, ziębnięcie rąk i stóp, niedociśnienie tętnicze, objaw Raynauda | |
| Rzadko | ||
| Częstość nieznana | Zakrzepica/zator* | |
| Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia | Często | Duszność, krwawienie z nosa, kaszel |
| Niezbyt często | Wysięk opłucnowy⁵, ból gardła i krtani, zapalenie gardła | |
| Rzadko | Ból związany z zapaleniem opłucnej, zwłóknienie płuc, nadciśnienie płucne, krwotok płucny | |
| Bardzo rzadko | ||
| Częstość nieznana | Ostra niewydolność oddechowa¹⁰*, śródmiąższowa choroba płuc* | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Bardzo często | Nudności, biegunka, wymioty, niestrawność, ból brzucha⁶ |
| Często | Wzdęcia, rozdęcie brzucha, refluks żołądkowo-przełykowy, zaparcie, suchość w jamie ustnej, zapalenie błony śluzowej żołądka | |
| Niezbyt często | Zapalenie jamy ustnej, owrzodzenie jamy ustnej, krwotok z przewodu pokarmowego⁷, odbijanie się, smoliste stolce, zapalenie przełyku, wodobrzusze, wrzód żołądka, krwawe wymioty, zapalenie czerwieni wargowej, dysfagia, zapalenie trzustki | |
| Rzadko | Zapalenie jelita grubego, ileus, zapalna choroba jelit | |
| Częstość nieznana | Ileus/niedrożność jelit*, perforacja żołądka i jelit*, zapalenie uchyłka*, poszerzenie naczyń okolicy przedodźwiernikowej żołądka* | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Często | Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych |
| Niezbyt często | Hiperbilirubinemia, zapalenie wątroby, żółtaczka | |
| Rzadko | Niewydolność wątroby⁸, martwica wątroby | |
| Częstość nieznana | ||
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Bardzo często | Obrzęk okołooczodołowy, zapalenie skóry/wyprysk/wysypka |
| Często | Świąd, obrzęk twarzy, suchość skóry, rumień, łysienie, nocne poty, reakcja nadwrażliwości na światło | |
| Niezbyt często | Wysypka krostkowa, siniaki, nasilone pocenie, pokrzywka, wylew krwawy podskórny, wzmożona tendencja do występowania siniaków, skąpe owłosienie, odbarwienie skóry, złuszczające zapalenie skóry, łamliwość paznokci, zapalenie mieszków włosowych, wybroczyny, łuszczyca, plamica, nadmierna pigmentacja skóry, wysypki pęcherzowe, zapalenie tkanki tłuszczowej | |
| Rzadko | Ostra dermatoza z gorączką i neutrofilią (zespół Sweeta), przebarwienie paznokci, obrzęk naczynioruchowy, wysypka pęcherzykowa, rumień wielopostaciowy, leukoklastyczne zapalenie naczyń, zespół Stevensa-Johnsona, ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP), pęcherzyca* | |
| Częstość nieznana | Zespół ręka-stopa*, rogowacenie liszajowate*, liszaj płaski*, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka*, osutka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS)*, pseudoporfiria* | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Bardzo często | Skurcze i kurcze mięśni, bóle mięśniowo-szkieletowe, w tym ból mięśni¹², ból stawów, ból kości⁹ |
| Często | Obrzęk stawów | |
| Niezbyt często | Sztywność mięśni i stawów, martwica kości* | |
| Rzadko | Osłabienie mięśni, zapalenie stawów, rabdomioliza/miopatia | |
| Częstość nieznana | Opóźnienie wzrastania u dzieci* | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Niezbyt często | Ból nerki, krwiomocz, ostra niewydolność nerek, zwiększona częstość oddawania moczu |
| Częstość nieznana | Przewlekła niewydolność nerek | |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Niezbyt często | Ginekomastia, zaburzenia wzwodu, krwotok miesiączkowy, nieregularne miesiączkowanie, zaburzenia funkcji seksualnych, ból sutków, powiększenie piersi, obrzęk moszny |
| Rzadko | Krwotoczne ciałko żółte/krwotoczna torbiel jajnika | |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Bardzo często | Zatrzymanie płynów i obrzęk, zmęczenie |
| Często | Osłabienie, gorączka, obrzęk tkanki podskórnej, dreszcze, zesztywnienie mięśni | |
| Niezbyt często | Ból w klatce piersiowej, złe samopoczucie | |
| Badania diagnostyczne | Bardzo często | Zwiększenie masy ciała |
| Często | Zmniejszenie masy ciała | |
| Częstość nieznana | Zwiększenie stężenia kreatyniny, zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej we krwi, zwiększenie aktywności dehydrogenazy mleczanowej, zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej, zwiększenie aktywności amylazy we krwi |
Szczegółowe uwagi dotyczące wybranych działań niepożądanych
Niektóre działania niepożądane wymagają szczególnej uwagi i wyjaśnienia:8
- Zapalenie płuc zgłaszano najczęściej u pacjentów z CML po transformacji oraz u pacjentów z GIST.
- Ból głowy występował najczęściej u pacjentów z GIST.
- Powikłania kardiologiczne – w analizie pacjentolat działania niepożądane dotyczące serca, w tym zastoinową niewydolność serca, częściej obserwowano u pacjentów z CML po transformacji niż u pacjentów z przewlekłą CML.
- Zaburzenia naczyniowe – zaczerwienienie skóry (głównie twarzy) występowało najczęściej u pacjentów z GIST, a krwawienie (krwiak, krwotok) u pacjentów z GIST i pacjentów z CML po transformacji.
- Wysięk opłucnowy zgłaszano częściej u pacjentów z GIST i u pacjentów z CML po transformacji niż u pacjentów z CML w fazie przewlekłej.
- Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego – ból brzucha i krwotok z przewodu pokarmowego były najczęściej obserwowane u pacjentów z GIST.
- Hepatotoksyczność – zgłoszono kilka przypadków niewydolności wątroby i martwicy wątroby zakończonych zgonem.
- Bóle mięśniowo-szkieletowe występowały częściej u pacjentów z CML w porównaniu z pacjentami z GIST.
- Zgony z powodu niewydolności oddechowej były zgłaszane u pacjentów z zaawansowaną chorobą, silnymi zakażeniami, ciężką neutropenią i innymi poważnymi chorobami współistniejącymi.
- Reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B była opisywana u pacjentów leczonych inhibitorami kinazy tyrozynowej BCR-ABL. Niektóre przypadki prowadziły do ostrej niewydolności wątroby lub piorunującego zapalenia wątroby, a w konsekwencji do przeszczepienia wątroby lub zgonu pacjenta.
9
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia dalsze monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Osoby z personelu medycznego powinny zgłaszać działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301/faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl10
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania