przełom blastyczny
Przełom blastyczny (blast crisis) to najpoważniejsza faza przewlekłej białaczki szpikowej (CML), charakteryzująca się gwałtownym zwiększeniem liczby komórek blastycznych w szpiku kostnym i krwi obwodowej, przekraczającym 20-30% wszystkich komórek krwiotwórczych. Stan ten oznacza transformację choroby z fazy przewlekłej do ostrej postaci białaczki.
W przebiegu przełomu blastycznego dochodzi do nagromadzenia niedojrzałych komórek blastycznych, które wykazują zaburzenia różnicowania i proliferacji. Proces ten wiąże się z dodatkowymi aberracjami chromosomalnymi, poza charakterystycznym chromosomem Philadelphia. Najczęściej obserwuje się trisomię chromosomu 8, izochromosom 17q oraz duplikację chromosomu Ph.
Klinicznie przełom blastyczny manifestuje się gwałtownym pogorszeniem stanu pacjenta, nasileniem objawów ogólnych (gorączka, utrata masy ciała, osłabienie), powiększeniem śledziony, bólami kości oraz pojawieniem się infekcji i krwawień. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się znaczną niedokrwistość, małopłytkowość oraz leukocytozę z dużą liczbą blastów.
Leczenie przełomu blastycznego stanowi poważne wyzwanie terapeutyczne. Stosuje się inhibitory kinazy tyrozynowej nowej generacji, intensywną chemioterapię oraz, w przypadkach odpowiadających na leczenie, procedurę allogenicznego przeszczepienia komórek krwiotwórczych. Rokowanie w przełomie blastycznym jest niepomyślne, a mediana przeżycia bez zastosowania nowoczesnego leczenia wynosi 3-6 miesięcy.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Imatinib Fresenius Kabi 100 mg
Imatinib Fresenius Kabi jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym w leczeniu różnych nowotworów hematologicznych i guzów litych, dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 100 mg i 400 mg, co umożliwia precyzyjne dostosowanie terapii. Lek jest wskazany m.in. w przewlekłej białaczce szpikowej (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+) u dorosłych oraz dzieci i młodzieży, zarówno jako leczenie pierwszego rzutu u pacjentów niekwalifikujących się do transplantacji szpiku, jak i w fazie przewlekłej po nieskuteczności interferonu alfa, a także w fazie akceleracji i przełomie blastycznym. Ponadto, imatinib stosuje się w ostrej białaczce limfoblastycznej Ph+ (Ph+ ALL) w skojarzeniu z chemioterapią lub jako monoterapia w nawrotach i oporności, a także u pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi/mieloproliferacyjnymi (MDS/MPD) z rearanżacją genu PDGFR oraz w zaawansowanym zespole hipereozynofilowym (HES) i przewlekłej białaczce eozynofilowej (CEL) z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα. W dermatologii lek jest stosowany w guzowatych włókniakomięsakach skóry (DFSP) u pacjentów z nieoperacyjnymi lub nawrotowymi/przerzutowymi zmianami.
Skuteczność imatinibu oceniana jest na podstawie wskaźników odpowiedzi hematologicznej i cytogenetycznej oraz przeżycia wolnego od progresji w CML, a także odpowiedzi hematologicznej w Ph+ ALL, MDS/MPD i HES/CEL. W DFSP monitoruje się obiektywną odpowiedź na leczenie. Należy jednak pamiętać, że brak jest kontrolowanych badań klinicznych potwierdzających korzyść kliniczną lub wydłużenie przeżycia poza nowo rozpoznaną CML. Imatinib dostępny jest w tabletkach o wymiarach 10,1 mm (100 mg) i 10,6 x 21,6 mm (400 mg), obie z linią podziału umożliwiającą dzielenie dawki, co pozwala na indywidualizację terapii w zależności od tolerancji i interakcji lekowych. W planowaniu leczenia należy uwzględnić brak danych dotyczących wpływu imatinibu na wyniki transplantacji szpiku.
chromosom Philadelphia, faza akceleracji, faza przewlekła, guzowaty włókniakomięsak skóry, imatynib, interferon alfa, leczenie skojarzone, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna Ph+, płytkopochodny czynnik wzrostu, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, przewlekła białaczka szpikowa Ph+, przeżycie wolne od progresji, rearanżacja FIP1L1-PDGFRα, tabletka powlekana, transplantacja szpiku, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczno-mieloproliferacyjny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Imatinib Sandoz 100 mg
Imatinib Sandoz, dostępny w tabletkach powlekanych 100 mg i 400 mg, jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+), ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL) Ph+, zespołów mielodysplastycznych/mieloproliferacyjnych (MDS/MPD) z rearanżacją genu PDGFR, zespołu hipereozynofilowego (HES) i przewlekłej białaczki eozynofilowej (CEL) z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα, a także nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) Kit (CD117)+ oraz guzowatych włókniakomięsaków skóry (DFSP). Lek jest stosowany zarówno jako terapia pierwszego rzutu, jak i w przypadku niepowodzenia wcześniejszych terapii, w tym u dorosłych oraz dzieci i młodzieży. W CML Ph+ Imatinib jest wskazany w fazie przewlekłej, akceleracji oraz przełomie blastycznym, natomiast w Ph+ ALL stosowany jest w skojarzeniu z chemioterapią lub jako monoterapia w nawrotach u dorosłych. W GIST leczenie ma charakter paliatywny lub adjuwantowy po resekcji przy wysokim ryzyku nawrotu, z wyłączeniem pacjentów o niskim ryzyku. Tabletki 100 mg i 400 mg można dzielić, co umożliwia precyzyjne dostosowanie dawki.
choroba przerzutowa, chromosom Philadelphia, faza akceleracji, faza przewlekła CML, interferon alfa, leczenie adjuwantowe, mezylan imatynibu, nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przeszczepienie szpiku, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, przeżycie bez wznowy, przeżycie wolne od progresji, rearanżacja FIP1L1-PDGFRα, rearanżacja genu PDGFR, terapia paliatywna, transplantacja szpiku, zespół hipereozynofilowy, zespoły mielodysplastyczne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Daruph 16 mg
Lek Daruph (dazatynib) w formie tabletek powlekanych o dawkach od 16 mg do 111 mg jest wskazany do leczenia nowotworów hematologicznych z chromosomem Philadelphia, zarówno u dorosłych, jak i dzieci. W populacji dorosłych stosuje się go w nowo rozpoznanej przewlekłej białaczce szpikowej (Ph+ CML) w fazie przewlekłej jako terapię pierwszego rzutu, a także w zaawansowanych fazach CML (akceleracja, przełom blastyczny) oraz w ostrych białaczkach limfoblastycznych Ph+ (Ph+ ALL) u pacjentów z opornością lub nietolerancją na wcześniejsze leczenie, w tym imatynibem. U dzieci i młodzieży Daruph jest stosowany zarówno jako terapia pierwszego rzutu w Ph+ CML-CP i Ph+ ALL (w skojarzeniu z chemioterapią), jak i w przypadkach oporności lub nietolerancji na wcześniejsze leczenie. Tabletki zawierają od 15,8 mg do 110,6 mg dazatynibu bezwodnego oraz laktozę jednowodną w ilościach od 21 mg do 149 mg, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy.
Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest potwierdzenie obecności chromosomu Philadelphia oraz ocena fazy choroby i historii leczenia, w tym dokumentacja oporności lub nietolerancji na wcześniejsze terapie. Dawkowanie leku dobiera się indywidualnie, uwzględniając wiek pacjenta, fazę choroby oraz odpowiedź na leczenie. Monitorowanie terapii obejmuje ocenę parametrów hematologicznych, cytogenetycznych i molekularnych, co pozwala na optymalizację dawkowania i modyfikację leczenia w razie potrzeby. Szczególną uwagę należy zwrócić na współpracę interdyscyplinarną, zwłaszcza w leczeniu dzieci z Ph+ ALL, gdzie Daruph stosowany jest w schemacie skojarzonym z chemioterapią.
badanie diagnostyczne, brak laktazy, chemioterapia skojarzona, chromosom Philadelphia, dazatynib, dazatynib bezwodny, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib, laktoza jednowodna, limfoblastyczna postać przełomu blastycznego, monoterapia, nietolerancja galaktozy, nowotwór hematologiczny, odpowiedź na leczenie, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, parametr hematologiczny, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, tabletka powlekana, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dasatinib SUN 100 mg
Dazatynib, dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 20 mg, 50 mg, 70 mg, 80 mg, 100 mg oraz 140 mg, jest wskazany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+) w fazie przewlekłej, zarówno u pacjentów dorosłych, jak i pediatrycznych, jako terapia pierwszego rzutu. Ponadto, u dorosłych stosuje się go w fazie akceleracji i przełomu blastycznego CML oraz w ostrych białaczkach limfoblastycznych (ALL) Ph+ w przypadku oporności lub nietolerancji na wcześniejsze leczenie, w tym imatynibem. U dzieci i młodzieży dazatynib jest również elementem skojarzonego leczenia nowo rozpoznanej Ph+ ALL, podawany wraz z chemioterapią. Preparat zawiera laktozę jednowodną (np. tabletka 100 mg zawiera 134 mg laktozy), co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy.
chromosom Philadelphia, dazatynib, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib, laktoza jednowodna, limfoblastyczny przełom blastyczny, marker molekularny, niepowodzenie terapii, nietolerancja laktozy, nietolerancja terapii, nowotwory hematologiczne, oporność na leczenie, ostra białaczka limfoblastyczna, populacja pediatryczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Imatinib Zentiva 400 mg
Lek Imatinib Zentiva, stosowany w terapii nowotworów złośliwych, wykazuje profil działań niepożądanych obejmujący przede wszystkim mielosupresję (neutropenia, trombocytopenia, niedokrwistość), częściej obserwowaną u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową (CML) niż z guzami podścieliskowymi przewodu pokarmowego (GIST). Przerwanie terapii z powodu działań niepożądanych dotyczyło 2,4-5% pacjentów w zależności od stadium choroby i wskazania. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko poważnych krwawień u chorych z GIST (5% przypadków ciężkich krwawień stopnia 3-4 wg CTC), zwłaszcza z przewodu pokarmowego i wewnątrz guza, które mogą prowadzić do zgonu. Ponadto, zatrzymanie płynów manifestujące się wysiękiem opłucnowym, wodobrzuszem, obrzękiem płuc i gwałtownym przyrostem masy ciała wymaga ścisłej kontroli i może wymagać przerwania leczenia oraz stosowania diuretyków, szczególnie u pacjentów w przełomie blastycznym CML, gdzie obserwowano przypadki zgonów związanych z niewydolnością serca i nerek.
choroba śródmiąższowa płuc, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, imatinib, jaskra, martwica wątroby, mielosupresja, mikroangiopatia zakrzepowa, neutropenia, neutropenia gorączkowa, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, nowotwór złośliwy, obrzęk mózgu, obrzęk plamki, obrzęk płuc, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Filadelfia, pancytopenia, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, rabdomioliza, refluks żołądkowo-przełykowy, tamponada serca, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, trombocytopenia, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zespół DRESS, zespół Raynauda, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Imatynib – Wskazania do stosowania
Imatynib jest inhibitorem kinazy tyrozynowej o szerokim spektrum zastosowań w onkologii, szczególnie w leczeniu nowotworów hematologicznych z obecnością chromosomu Philadelphia (Ph+), takich jak przewlekła białaczka szpikowa (CML) oraz ostra białaczka limfoblastyczna (Ph+ ALL). Wskazania obejmują leczenie nowo rozpoznanej CML Ph+ u dorosłych, dzieci i młodzieży, w fazie przewlekłej, akceleracji oraz przełomu blastycznego, a także leczenie Ph+ ALL w skojarzeniu z chemioterapią lub w monoterapii w przypadku nawrotu. Ponadto imatynib jest stosowany u dorosłych pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi/mieloproliferacyjnymi (MDS/MPD) z rearanżacją genu PDGFR, zaawansowanym zespołem hipereozynofilowym (HES) i/lub przewlekłą białaczką eozynofilową (CEL) z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα, a także w leczeniu Kit (CD117)-dodatnich guzów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) oraz guzowatych włókniakomięsaków skóry (DFSP). Skuteczność terapii ocenia się na podstawie odpowiedzi hematologicznej, cytogenetycznej oraz okresu przeżycia wolnego od progresji, zależnie od rodzaju nowotworu.
aberracja genetyczna, chromosom Philadelphia, faza akceleracji, GIST, guz lity, imatynib, leczenie adjuwantowe, nowotwór hematologiczny, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, przeżycie wolne od progresji, rearanżacja FIP1L1-PDGFRα, rearanżacja genu PDGFR, substancja czynna, transplantacja szpiku, włókniakomięsak skóry, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Mitoxantron Sandoz 2 mg/ml
Mitoksantron w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji (2 mg/ml) jest lekiem przeciwnowotworowym o szerokim spektrum działania, stosowanym w terapii zaawansowanego raka piersi z przerzutami, opornego na kastrację raka gruczołu krokowego, chłoniaka nieziarniczego oraz ostrej i przewlekłej białaczki szpikowej. W onkologii mitoksantron podawany jest najczęściej w schematach skojarzonych, dostosowanych do typu nowotworu, stopnia zaawansowania oraz stanu pacjenta. W leczeniu raka prostaty stosowany jest w połączeniu z kortykosterydami w celu łagodzenia objawów i poprawy jakości życia. W AML pełni rolę w indukcji remisji i konsolidacji, a w przewlekłej białaczce szpikowej – w fazie przełomu blastycznego. Preparat dostępny jest w fiolkach 5 ml (10 mg mitoksantronu) oraz 10 ml (20 mg mitoksantronu), a jego roztwór do infuzji ma charakterystyczny niebieski kolor i powinien być klarowny, bez cząstek.
chemioterapia przeciwnowotworowa, chłoniak nieziarniczy, chlorowodorek mitoksantronu, działanie niepożądane, immunoterapia, indukcja remisji, infuzja dożylna, kardiotoksyczność, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, leczenie paliatywne, leczenie skojarzone, lek przeciwnowotworowy, mitoksantron, oporny na kastrację rak gruczołu krokowego, ostra białaczka szpikowa, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, rak piersi z przerzutami, rzutowa postać stwardnienia rozsianego, schemat chemioterapii, stwardnienie rozsiane, terapia immunosupresyjna, terapia indukująca remisję - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dasatinib Viatris 80 mg
Dasatinib Viatris, dostępny w dawkach 20 mg, 50 mg, 70 mg, 80 mg, 100 mg oraz 140 mg, jest inhibitorem kinazy tyrozynowej BCR-ABL stosowanym w leczeniu nowotworów hematologicznych z chromosomem Philadelphia (Ph+). Wskazania obejmują nowo rozpoznaną przewlekłą białaczkę szpikową (CML) w fazie przewlekłej u dorosłych i dzieci, a także przewlekłą białaczkę szpikową w fazie akceleracji lub przełomu blastycznego oraz ostrą białaczkę limfoblastyczną (ALL) Ph+ u pacjentów z opornością lub nietolerancją na wcześniejsze leczenie, w tym imatynibem. Terapia powinna być inicjowana po potwierdzeniu obecności translokacji BCR-ABL lub chromosomu Philadelphia w badaniach cytogenetycznych lub molekularnych, a także po kompleksowej ocenie fazy choroby, funkcji narządów, układu sercowo-naczyniowego i oddechowego. Preparat zawiera laktozę jednowodną w ilościach od 28 mg (20 mg tabletka) do 194 mg (140 mg tabletka), co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy.
badanie cytogenetyczne, badanie fizykalne, chromosom Philadelphia, dazatynib, działanie niepożądane, faza akceleracji białaczki, faza przewlekła białaczki, gen fuzyjny BCR-ABL, hematolog, hematolog dziecięcy, inhibitor kinazy tyrozynowej, kinaza tyrozynowa BCR-ABL, laktoza jednowodna, limfoblastyczny przełom blastyczny, małopłytkowość, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, neutropenia, nowotwór hematologiczny, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, translokacja BCR-ABL, układ krwiotwórczy, wydłużenie odstępu QT, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy - Leksykon substancji czynnych
Dazatynib – Wskazania do stosowania
Dazatynib jest inhibitorem kinazy tyrozynowej BCR-ABL, stosowanym w leczeniu nowotworów hematologicznych związanych z chromosomem Philadelphia (Ph+), w tym przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL). Dostępny w dawkach od 16 mg do 140 mg w formie tabletek powlekanych, dazatynib jest wskazany jako terapia pierwszego rzutu u dorosłych i dzieci z nowo rozpoznaną CML Ph+ w fazie przewlekłej (CP). Ponadto, jest stosowany w przypadku oporności lub nietolerancji na wcześniejsze leczenie, w tym terapię imatynibem, zarówno w fazie przewlekłej, akceleracji, jak i przełomu blastycznego CML oraz u pacjentów z ALL Ph+ i limfoblastyczną postacią przełomu blastycznego CML. W populacji pediatrycznej dazatynib jest również stosowany w skojarzeniu z chemioterapią u dzieci z nowo rozpoznaną ALL Ph+.
ALL Ph+, białko docelowe, chromosom Philadelphia, CML Ph+, działanie niepożądane, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, limfoblastyczna postać przełomu blastycznego, nowotwór mieloproliferacyjny, nowotwór układu krwiotwórczego, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, terapia skojarzona, toksyczność leku - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dasatinib Viatris 50 mg
Dasatinib Viatris, dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach od 20 mg do 140 mg, jest wskazany do leczenia nowotworów hematologicznych związanych z chromosomem Philadelphia (Ph+), zarówno u dorosłych, jak i pacjentów pediatrycznych. U dorosłych stosuje się go jako terapię pierwszego rzutu w przewlekłej białaczce szpikowej (CML) w fazie przewlekłej (CP), a także w leczeniu opornych lub nietolerowanych postaci CML w fazie przewlekłej, akceleracji i przełomu blastycznego oraz w ostrej białaczce limfoblastycznej (ALL) Ph+. W populacji pediatrycznej dasatinib jest stosowany zarówno jako leczenie pierwszego rzutu w Ph+ CML CP i Ph+ ALL (w skojarzeniu z chemioterapią), jak i w przypadkach oporności lub nietolerancji na wcześniejsze terapie, w tym imatynib.
chemioterapia skojarzona, chromosom Philadelphia, dasatynib, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib, laktoza jednowodna, nietolerancja laktozy, nietolerancja leczenia, nowotwór hematologiczny, oporność na leczenie, ostra białaczka limfoblastyczna, progresja choroby, przełom blastyczny, przełom blastyczny limfoblastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, tabletka powlekana, terapia pierwszego rzutu - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dasatinib Krka 100 mg
Dasatinib Krka jest wskazany do leczenia przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL) i powinien być stosowany przez lekarzy z doświadczeniem w terapii białaczek. Dawkowanie u dorosłych z CML w fazie przewlekłej wynosi 100 mg raz na dobę, natomiast w fazie akceleracji, przełomu blastycznego oraz Ph+ ALL zaleca się dawkę 140 mg raz na dobę. U dzieci i młodzieży dawkowanie jest uzależnione od masy ciała, np. 40 mg dla masy 10–<20 kg, 60 mg dla 20–<30 kg, 70 mg dla 30–<45 kg i 100 mg dla ≥45 kg. U pacjentów poniżej 10 kg stosuje się proszek do sporządzania zawiesiny doustnej, gdyż tabletki nie są zalecane. Leczenie kontynuuje się do progresji choroby lub nietolerancji, a u dzieci z Ph+ ALL stosuje się je maksymalnie przez 2 lata w skojarzeniu z chemioterapią. Po przeszczepieniu komórek macierzystych dazatynib można podawać dodatkowo przez rok.
aspiracja szpiku kostnego, biopsja, biorównoważność, całkowita odpowiedź hematologiczna, chromosom Philadelphia, dazatynib, faza akceleracji, faza przewlekła, glikokortykosteroid, hematopoetyczny czynnik wzrostu, inhibitor CYP3A4, klirens nerkowy, lek moczopędny, małopłytkowość, masa czerwonokrwinkowa, neutropenia, nietolerancja leczenia, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź molekularna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna Ph+, progresja choroby, przełom blastyczny, przeszczepienie komórek macierzystych, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka szpikowa, wysięk w jamie opłucnej, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zawiesina doustna - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Etiologia i przyczyny
Przewlekła białaczka szpikowa (CML) jest nowotworem hematologicznym charakteryzującym się niekontrolowaną proliferacją komórek linii granulocytarnej, spowodowaną obecnością chromosomu Philadelphia (Ph) w ponad 90-95% przypadków. Translokacja t(9;22)(q34;q11.2) prowadzi do powstania genu fuzyjnego BCR-ABL1, kodującego konstytutywnie aktywną kinazę tyrozynową, która zaburza szlaki sygnałowe komórkowe, zwiększając proliferację, zmniejszając apoptozę i powodując niestabilność genomową. Postęp choroby wiąże się z dodatkowymi aberracjami genetycznymi, takimi jak trisomia 8, izochromosom 17 czy duplikacja chromosomu Philadelphia, które mogą indukować oporność na inhibitory kinazy tyrozynowej (TKI). CML najczęściej diagnozuje się u osób w wieku 40-60 lat, z przewagą mężczyzn, a głównym udokumentowanym czynnikiem ryzyka jest ekspozycja na wysokie dawki promieniowania jonizującego. Inne potencjalne czynniki ryzyka to długotrwała ekspozycja na benzen i chemikalia przemysłowe, podczas gdy dziedziczność, palenie tytoniu, dieta i infekcje nie wykazują istotnego wpływu na rozwój choroby.
apoptoza, benzen, chromosom Philadelphia, cykl komórkowy, czynnik ryzyka, deregulacja cyklu komórkowego, duplikacja chromosomu, ekspansja klonalna, faza akceleracji, gen BCR-ABL, gen fuzyjny BCR-ABL1, hematopoeza, inhibitor kinazy tyrozynowej, izochromosom 17, kinaza tyrozynowa BCR-ABL, komórka białaczkowa, mutacja punktowa, niestabilność genomowa, oporność na leczenie, proliferacja komórkowa, promieniowanie jonizujące, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, radioterapia, szpik kostny, translokacja chromosomowa, trisomia 8 - Leksykon leków
Działania niepożądane – Imatinib Zentiva 100 mg
Stosowanie imatynibu w terapii przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, które wymagają systematycznego monitoringu. W badaniach klinicznych odsetek przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych wynosił od 2,4% u pacjentów z nowo rozpoznaną CML do 5% w przełomie blastycznym oraz 4% u chorych z GIST. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi (>10%) były nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, zmęczenie, bóle i kurcze mięśni oraz wysypka. U pacjentów z CML dominowały mielosupresja i niedobory krwinek (neutropenia, trombocytopenia, anemia), szczególnie w zaawansowanych stadiach choroby, z częstością neutropenii 3/4 stopnia (ANC <1,0 x 10⁹/l) i trombocytopenii (<50 x 10⁹/l) sięgającą 59-64% i 44-63%. U pacjentów z GIST charakterystyczne były krwawienia z przewodu pokarmowego (5% przypadków stopnia 3/4). Ponadto obserwowano zatrzymanie płynów manifestujące się wysiękiem opłucnowym, wodobrzuszem i obrzękami, które w niektórych przypadkach stanowiły zagrożenie życia.
drgawki, eozynofilia, hiperbilirubinemia, jaskra, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok mózgowy, limfopenia, małopłytkowość, mielosupresja, mikroangiopatia zakrzepowa, neutropenia, neutropenia z gorączką, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk mózgu, obrzęk okołooczodołowy, obrzęk płuc, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, pancytopenia, podwyższona aktywność aminotransferaz, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, tamponada serca, tarcza zastoinowa, trombocytopenia, trombocytoza, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wodobrzusze, wstrząs anafilaktyczny, wysięk opłucnowy, zapalenie osierdzia, zapalenie spojówek, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dasatinib Krka 80 mg
Dasatinib Krka, zawierający dazatynib, jest selektywnym inhibitorem kinazy tyrozynowej BCR-ABL, stosowanym w leczeniu nowotworów hematologicznych z chromosomem Philadelphia (Ph+), w tym przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL) u pacjentów dorosłych i pediatrycznych. Lek dostępny jest w formie tabletek powlekanych o dawkach 20 mg, 50 mg, 70 mg, 80 mg, 100 mg i 140 mg, co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii. Wskazania obejmują: nowo rozpoznaną CML w fazie przewlekłej jako terapię pierwszej linii, leczenie CML w fazie przewlekłej, akceleracji i przełomu blastycznego w przypadku oporności lub nietolerancji na imatynib, a także Ph+ ALL i limfoblastyczną postać przełomu blastycznego CML. U dzieci stosuje się go zarówno jako terapię pierwszej linii w Ph+ CML CP, jak i w skojarzeniu z chemioterapią w Ph+ ALL.
ALL Ph+, białaczka szpikowa, chromosom Philadelphia, dazatynib, faza akceleracji, faza przewlekła, gen fuzyjny BCR-ABL, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, kinaza tyrozynowa, limfoblastyczny przełom blastyczny, nietolerancja laktozy, nowotwór hematologiczny, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź molekularna, ostra białaczka limfoblastyczna, parametry hematologiczne, proliferacja komórek, protokół chemioterapii, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, translokacja chromosomowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dasatinib SUN 140 mg
Dasatinib SUN, zawierający substancję czynną dazatynib, jest inhibitorem kinaz białkowych o szerokim spektrum działania przeciwnowotworowego, szczególnie skutecznym w leczeniu nowotworów hematologicznych, takich jak przewlekła białaczka szpikowa (CML) i ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL). Dazatynib działa na kinazę BCR-ABL oraz kinazy rodziny SRC, a także na inne onkogenne kinazy, m.in. c-KIT, receptory efryny (EPH) i receptor PDGFβ. Jego unikalną cechą jest silne hamowanie kinazy BCR-ABL w stężeniach subnanomolarnych (0,6-0,8 nM) oraz zdolność wiązania się zarówno z aktywną, jak i nieaktywną formą enzymu, co zwiększa zakres działania. W badaniach przedklinicznych dazatynib wykazał skuteczność wobec linii komórkowych opornych na imatynib, przełamując oporność wynikającą z mutacji domeny kinazy, zwiększonej ekspresji BCR-ABL, aktywacji alternatywnych szlaków sygnalizacyjnych (kinazy SRC) oraz mechanizmów oporności wielolekowej.
chromosom Philadelphia, faza akceleracji CML, faza blastyczna CML, GIST, inhibitor kinazy BCR-ABL, inhibitor kinazy proteinowej, kinaza BCR-ABL, kinaza receptora efryny, kinaza SRC, morfologia krwi, mutacja domeny kinazy BCR-ABL, nowotwór hematologiczny, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, oporność na imatynib, oporność wielolekowa, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, receptor PDGFβ - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Meaxin 100 mg
Meaxin, zawierający imatynib w formie mezylanu, jest dostępny w tabletkach do sporządzania zawiesiny doustnej o dawkach 100 mg i 400 mg. Dawkowanie leku jest ściśle uzależnione od fazy choroby i wskazań klinicznych, a terapia powinna być prowadzona przez specjalistów z doświadczeniem w onkologii hematologicznej i mięsakach. W fazie przewlekłej przewiduje się dawkę 400 mg/dobę, w fazie akceleracji i przełomie blastycznym 600 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 800 mg/dobę w przypadku braku odpowiedzi lub progresji. Lek należy przyjmować doustnie podczas posiłku, a tabletki rozpuszczać w odpowiedniej ilości niegazowanej wody lub soku jabłkowego (min. 25 ml dla 100 mg i 100 ml dla 400 mg), przyjmując zawiesinę natychmiast po przygotowaniu. Dawkowanie u dzieci ustala się na podstawie powierzchni ciała, z zalecaną dawką 340 mg/m²/dobę (maksymalnie 800 mg), z możliwością podziału dawki na dwie porcje.
aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy, aspiracja szpiku, bilirubina, chemioterapia, dializa, faza akceleracji, faza przewlekła, granulocyty zasadochłonne, imatynib mezylan, leczenie adjuwantowe, leczenie podtrzymujące, neutrofile, neutropenia, nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, posiłek, progresja choroby, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, trombocytopenia, włókniakomięsak guzowaty skóry, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zespół hipereozynofilowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Daruph 63 mg
Produkt Daruph (dazatynib) charakteryzuje się wyższą biodostępnością niż inne preparaty zawierające dazatynib, co wymaga zmniejszenia dawki o 21% w celu uzyskania porównywalnej ekspozycji. Zalecana dawka początkowa w fazie przewlekłej przewlekłej białaczki szpikowej (CML-CP) wynosi 79 mg raz na dobę, natomiast w fazie zaawansowanej (akceleracja, przełom blastyczny) oraz w ostrej białaczce limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL) – 111 mg raz na dobę. U dzieci i młodzieży dawkowanie ustala się na podstawie masy ciała, z dawkami od 32 mg do 79 mg na dobę, przy czym u pacjentów <10 kg zaleca się stosowanie proszku do sporządzania zawiesiny doustnej. Dazatynib podaje się doustnie raz dziennie, a dawkowanie należy regularnie korygować co 3 miesiące lub częściej, uwzględniając zmiany masy ciała. W przypadku braku odpowiedzi terapeutycznej dopuszcza się zwiększenie dawki do 111 mg/dobę (CML-CP) lub 142 mg/dobę (faza zaawansowana, Ph+ ALL). Produkt dostępny jest w tabletkach powlekanych o różnych mocach (16 mg, 40 mg, 55 mg, 63 mg, 79 mg, 111 mg), co umożliwia elastyczne dostosowanie dawki.
achlorhydria, aspiracja szpiku kostnego, AUC, białaczka, biodostępność, biopsja, biorównoważność, całkowita odpowiedź hematologiczna, cytopenia, dazatynib, faza akceleracji, granulocyt obojętnochłonny, inhibitor CYP3A4, klirens nerkowy, kwasowość żołądka, małopłytkowość, neutropenia, nietolerancja leczenia, niewydolność nerek, ostra białaczka limfoblastyczna Ph+, progresja choroby, przełom blastyczny, przeszczep komórek macierzystych, tabletka powlekana, wysięk opłucnowy, zaburzenie czynności wątroby, zahamowanie szpiku kostnego, zawiesina doustna - Leksykon chorób i schorzeń
Chilblains to choroba znana również jako pernio lub perniosis. w języku polskim można ją określać jako „obmrożenie” lub „pernioza”, choć nie jest to t – Etiologia i przyczyny
Chilblains (pernio) to zapalna reakcja małych naczyń krwionośnych skóry na ekspozycję na zimno, szczególnie w warunkach wilgotnych i przy temperaturach powyżej punktu zamarzania. Patofizjologia obejmuje początkową wazokonstrykcję tętniczek i żyłek, prowadzącą do hipoksji tkanek, a następnie gwałtowną wazodilatację, która powoduje przeciek krwi do otaczających tkanek i stan zapalny. Objawy kliniczne to bolesne, swędzące, zapalne zmiany skórne. Czynniki ryzyka to m.in. płeć żeńska, niska masa ciała, wiek (młodzież i osoby starsze), zaburzenia krążenia, palenie tytoniu, siedzący tryb życia oraz ekspozycja zawodowa na zimno i wilgoć. Chilblains mogą występować jako pierwotne lub wtórne, związane z chorobami autoimmunologicznymi (np. toczeń rumieniowaty układowy, choroba Raynauda), hematologicznymi (białaczki, chłoniaki) oraz genetycznymi (mutacje TREX1, SAMHD1, TMEM173 w rodzinnej postaci chilblain lupus).
białaczka limfoblastyczna, chilblain lupus erythematosus, chilblains, chłoniak jelitowy, choroba Raynauda, choroba trzewna, hipoksemia, kapilaroskopia, krążenie obwodowe, krioglobulinemia, makroglobulinemia, niedokrwienie skóry, pernio, perniosis, przełom blastyczny, toczeń rumieniowaty układowy, wazokonstrykcja, zespół antyfosfolipidowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Meaxin 100 mg
Lek Meaxin (imatynib) stosuje się doustnie podczas posiłku, popijając dużą ilością wody, aby zmniejszyć ryzyko podrażnienia przewodu pokarmowego. Dawkowanie jest zależne od wskazania klinicznego i fazy choroby. W przewlekłej białaczce szpikowej (CML) u dorosłych dawka wynosi 400 mg/dobę w fazie przewlekłej, 600 mg/dobę w fazie akceleracji i przełomu blastycznego (w dwóch dawkach po 400 mg przy dawce 800 mg). U dzieci dawka ustalana jest na podstawie powierzchni ciała (340 mg/m²/dobę, max 800 mg). W Ph+ ALL dawka u dorosłych to 600 mg/dobę, a u dzieci 340 mg/m²/dobę (max 600 mg). W innych wskazaniach, takich jak MDS/MPD stosuje się 400 mg/dobę, w HES/CEL początkowo 100 mg/dobę z możliwością zwiększenia do 400 mg, a w GIST 400 mg/dobę (leczenie adjuwantowe przez 36 miesięcy). W DFSP dawka wynosi 800 mg/dobę. W przypadku trudności z połykaniem można przygotować zawiesinę z tabletek w odpowiedniej objętości płynu (np. 50 ml dla tabletki 100 mg, 200 ml dla 400 mg), którą należy podać natychmiast po przygotowaniu.
aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferaza wątrobowa, aspiracja szpiku, bezwzględna liczba granulocytów, bilirubina, biopsja, działanie niepożądane pozahematologiczne, faza akceleracji, faza przewlekła, granulocyt zasadochłonny, leczenie adjuwantowe, leczenie podtrzymujące, neutropenia, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, podanie doustne, podrażnienie przewodu pokarmowego, powierzchnia ciała, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, trombocytopenia, włókniakomięsak guzowaty skóry, zaburzenie czynności wątroby, zawiesina leku, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon substancji czynnych
Imatynib – Właściwości farmakodynamiczne
Imatynib jest selektywnym inhibitorem kinazy białkowo-tyrozynowej, skutecznie hamującym aktywność kinazy Bcr-Abl oraz receptorów kinaz tyrozynowych, takich jak c-Kit, PDGFR-alfa/beta, CSF-1R i DDR1/DDR2. Mechanizm działania obejmuje hamowanie proliferacji i indukcję apoptozy w komórkach Bcr-Abl dodatnich, co potwierdzono zarówno in vitro, jak i in vivo. W badaniach klinicznych u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+) oraz ostrą białaczką limfoblastyczną (ALL) Ph+ imatynib wykazał znaczącą skuteczność, ocenianą na podstawie odpowiedzi hematologicznej i cytogenetycznej. W badaniu II fazy u pacjentów z mieloidalnym przełomem blastycznym CML, stosowanie imatynibu w dawkach 400 mg i 600 mg/dobę dało odpowiednio 16% i 33% wskaźnik odpowiedzi hematologicznej, z medianą przeżycia wynoszącą 7,7 miesiąca u pacjentów uprzednio nieleczonych. U dzieci i młodzieży z nowo rozpoznaną CML w fazie przewlekłej stosowano dawki 260-570 mg/m²/dobę, uzyskując całkowitą odpowiedź hematologiczną u 78% po 8 tygodniach oraz 65% całkowitą odpowiedź cytogenetyczną, z medianą czasu do odpowiedzi cytogenetycznej 5,6 miesiąca.
brak objawów białaczki, całkowita odpowiedź hematologiczna, chemioterapia indukcyjna, chemioterapia konsolidacyjna, chromosom Philadelphia, guzowaty włókniakomięsak skóry, kinaza białkowo-tyrozynowa, kinaza fuzyjna FIP1L1-PDGFRα, kinaza tyrozynowa, komórka białaczkowa, mieloidalny przełom blastyczny, minimalna choroba resztkowa, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź molekularna, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przeszczepienie hematopoetycznych komórek macierzystych, przewlekła białaczka szpikowa, rearanżacja genu PDGFR, receptor czynnika stymulującego kolonię, receptor domeny dyskoidynowej, receptor kinazy tyrozynowej, receptor płytkopochodnego czynnika wzrostu, szpik kostny, translokacja (17:22)[(q22:q13)], transplantacja szpiku, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dasatinib Zentiva 100 mg
Terapia produktem leczniczym Dasatinib Zentiva powinna być prowadzona przez lekarzy z doświadczeniem w leczeniu białaczek, ze względu na konieczność precyzyjnego monitorowania i dostosowywania dawki. U dorosłych z przewlekłą białaczką szpikową w fazie przewlekłej (CML-CP) zalecana dawka początkowa wynosi 100 mg raz na dobę, natomiast w zaawansowanych postaciach choroby (faza akceleracji, mieloblastyczna, limfoblastyczna, Ph+ ALL) dawka wzrasta do 140 mg raz na dobę. U pacjentów pediatrycznych dawkowanie jest uzależnione od masy ciała i wymaga regularnej weryfikacji co 3 miesiące, z dawkami od 40 mg do 100 mg na dobę w formie tabletek powlekanych, a u dzieci poniżej 10 kg stosuje się proszek do sporządzania zawiesiny doustnej. Tabletki dostępne są w dawkach 20 mg, 50 mg, 80 mg, 100 mg i 140 mg, co umożliwia precyzyjne dostosowanie terapii, jednak należy pamiętać, że tabletki i zawiesina nie są biorównoważne i zmiana formy podania wymaga odpowiedniego dostosowania dawki.
biorównoważność, chemioterapia podstawowa, chromosom Philadelphia, dazatynib, działanie niepożądane, faza akceleracji, laktoza jednowodna, nietolerancja laktozy, nietolerancja leczenia, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź molekularna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, pełna odpowiedź cytogenetyczna, progresja choroby, przełom blastyczny, przeszczepienie komórek macierzystych, przewlekła białaczka szpikowa, przewlekła białaczka szpikowa z chromosomem Philadelphia, tabletka powlekana, większa odpowiedź molekularna, zawiesina doustna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Meaxin 100 mg
Meaxin (imatynib) w dawce 100 mg w formie tabletek powlekanych jest lekiem stosowanym przede wszystkim w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej z chromosomem Philadelphia (CML Ph+), zarówno u dorosłych, jak i u dzieci oraz młodzieży, w różnych fazach choroby, w tym po niepowodzeniu terapii interferonem alfa, w fazie akceleracji oraz przełomie blastycznym. Ponadto, imatynib jest wskazany w leczeniu ostrej białaczki limfoblastycznej Ph+ (Ph+ ALL) jako element terapii skojarzonej lub monoterapia w nawrotach. Lek znajduje zastosowanie także w zespołach mielodysplastycznych/mieloproliferacyjnych (MDS/MPD) z rearanżacją genu PDGFR, w zaawansowanym zespole hipereozynofilowym (HES) i przewlekłej białaczce eozynofilowej (CEL) z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα, a także w leczeniu guzów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) z ekspresją CD117 oraz w terapii adjuwantowej po resekcji tych guzów u pacjentów z wysokim ryzykiem nawrotu. Wskazaniem są również guzowate włókniakomięsaki skóry (DFSP) w przypadkach nieoperacyjnych lub nawrotowych. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest potwierdzenie odpowiednich markerów molekularnych i cytogenetycznych, a dawkowanie i decyzje terapeutyczne powinny uwzględniać aktualne wytyczne oraz indywidualne ryzyko pacjenta.
faza akceleracji, faza przewlekła, guzowaty włókniakomięsak skóry, imatynib, leczenie adjuwantowe, mezylan imatynibu, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna Ph+, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa Ph+, przewlekła białaczka szpikowa z chromosomem Philadelphia, przeżycie wolne od progresji, rearanżacja FIP1L1-PDGFRα, rearanżacja genu, receptor płytkopochodnego czynnika wzrostu, transplantacja szpiku, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny/mieloproliferacyjny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Daruph 16 mg
Dazatynib, substancja czynna preparatu Daruph, jest inhibitorem kinazy proteinowej o wysokiej specyficzności wobec kinazy BCR-ABL, wykazującym aktywność już w stężeniach subnanomolarnych 0,6-0,8 nM. Lek ten wiąże się zarówno z aktywną, jak i nieaktywną konformacją BCR-ABL, co odróżnia go od innych inhibitorów tyrozynowych kinaz. Ponadto dazatynib hamuje kinazy rodziny SRC, c-KIT, receptory efryny (EPH) oraz receptor PDGFβ, co rozszerza jego spektrum działania przeciwnowotworowego. W badaniach in vitro i na modelach zwierzęcych wykazano skuteczność dazatynibu wobec linii komórkowych białaczkowych, w tym opornych na imatynib, oraz zdolność do przełamywania oporności poprzez hamowanie mutacji BCR-ABL, alternatywnych szlaków sygnalizacyjnych i mechanizmów oporności wielolekowej.
alternatywna droga sygnalizacyjna, chromosom Philadelphia, Daruph, dazatynib, faza akceleracji, faza blastyczna, faza przewlekła CML, inhibitor kinazy tyrozynowej, kinaza BCR-ABL, kinaza receptora efryny, kinaza rodziny SRC, lek przeciwnowotworowy, morfologia krwi, mutacja domeny kinazy, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, oporność wielolekowa, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka limfoblastyczna, Ph+ ALL, postać mieloblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Imatinib Zentiva 100 mg
Imatinib Zentiva jest lekiem stosowanym w terapii hematologicznych nowotworów złośliwych oraz mięsaków, wymagającym inicjacji i monitorowania przez doświadczonych specjalistów. Preparat podaje się doustnie podczas posiłku, w dawkach dostosowanych do fazy choroby i wieku pacjenta. Dawkowanie u dorosłych z przewlekłą białaczką szpikową (CML) wynosi 400 mg/dobę w fazie przewlekłej, 600 mg/dobę w fazie akceleracji i przełomie blastycznym, z możliwością zwiększenia do 800 mg/dobę podzielonej na dwie dawki. U dzieci dawka ustalana jest na podstawie powierzchni ciała (340 mg/m² pc., max. 800 mg). W leczeniu Ph+ ALL zalecana dawka u dorosłych to 600 mg/dobę, a u dzieci 340 mg/m² pc. (max. 600 mg). W innych wskazaniach, takich jak MDS/MPD, HES/CEL, GIST czy DFSP, dawki wahają się od 100 mg do 800 mg/dobę, z odpowiednimi modyfikacjami w zależności od odpowiedzi i tolerancji. W przypadku trudności z połykaniem możliwe jest przygotowanie zawiesiny z tabletek w wodzie lub soku jabłkowym (50 ml na 100 mg tabletki, 200 ml na 400 mg). Leczenie kontynuuje się do progresji choroby, a zaprzestanie po osiągnięciu pełnej odpowiedzi cytogenetycznej nie jest dobrze zbadane.
aminotransferazy wątrobowe, bezwzględna liczba neutrofili, bilirubina, blasty, chromosom Philadelphia, dysfagia, działanie pozahematologiczne, faza akceleracji, faza przewlekła, granulocyty zasadochłonne, hematologiczne nowotwory złośliwe, mięsak złośliwy, neutropenia, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, włókniakomięsak guzowaty skóry, zaburzenie wątrobowe, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dasatinib SUN 80 mg
Dasatinib SUN to lek przeciwnowotworowy zawierający dazatynib, dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 20 mg, 50 mg, 70 mg, 80 mg, 100 mg oraz 140 mg, stosowany w leczeniu nowo rozpoznanej przewlekłej białaczki szpikowej (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+) w fazie przewlekłej (CP) jako terapia pierwszego rzutu u dorosłych i dzieci. Ponadto, jest wskazany u pacjentów z CML w fazie przewlekłej, akceleracji i przełomu blastycznego wykazujących oporność lub nietolerancję na wcześniejsze leczenie, w tym imatynibem. W leczeniu ostrej białaczki limfoblastycznej Ph+ (Ph+ ALL) oraz limfoblastycznej postaci przełomu blastycznego CML, dasatinib stosuje się u pacjentów z opornością lub nietolerancją na wcześniejszą terapię, a u dzieci z Ph+ ALL wyłącznie w skojarzeniu z chemioterapią. Tabletki zawierają laktozę jednowodną w ilościach od 27 mg (20 mg tabletka) do 188 mg (140 mg tabletka), co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją laktozy.
chemioterapia, chromosom Philadelphia, dazatynib, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib, laktoza jednowodna, leczenie pierwszego rzutu, lek przeciwnowotworowy, limfoblastyczna postać przełomu blastycznego, nietolerancja galaktozy, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź molekularna, onkohematologia, oporność na leczenie, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, przewlekła białaczka szpikowa z chromosomem Philadelphia, tabletka powlekana, terapia pierwszej linii - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Imatinib Sandoz
Imatinib Sandoz, będący inhibitorem kinazy tyrozynowej BCR-ABL, wymaga szczególnej uwagi ze względu na liczne potencjalne interakcje lekowe, zwłaszcza z inhibitorami proteazy, azolowymi lekami przeciwgrzybiczymi, makrolidami oraz substratami CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym (np. cyklosporyna, takrolimus, fentanyl). Silne induktory CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina, ryfampicyna) mogą obniżać ekspozycję na imatynib, zwiększając ryzyko niepowodzenia terapii. U pacjentów po tyreoidektomii konieczne jest monitorowanie TSH z uwagi na ryzyko niedoczynności tarczycy. Ze względu na metabolizm wątrobowy (tylko 13% wydalane przez nerki), wskazane jest systematyczne monitorowanie funkcji wątroby, zwłaszcza u chorych z GIST i współistniejącymi przerzutami wątrobowymi, gdyż obserwowano przypadki uszkodzenia, niewydolności i martwicy wątroby. Ponadto, u około 2,5% pacjentów z CML występuje zatrzymanie płynów manifestujące się wysiękiem opłucnowym, obrzękami, wodobrzuszem czy obrzękiem płuc, co wymaga regularnej kontroli masy ciała, szczególnie u osób starszych i z chorobami serca.
aktywność ADAMTS13, aktywność aminotransferaz, antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczny, faza akceleracji CML, fototoksyczność, hormon tyreotropowy, induktor CYP3A4, inhibitor proteazy, kwaśna alfa-glikoproteina, małopłytkowość, martwica wątroby, mikroangiopatia zakrzepowa, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk płuc, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, rearanżacja genu PDGFR, stężenie bilirubiny, stężenie troponiny, substrat CYP3A4, toksyczność wątrobowa, uszkodzenie wątroby, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wodobrzusze, wstrząs kardiogenny, wysięk opłucnowy, zatrzymanie płynów, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny/mieloproliferacyjny, zespół rozpadu guza, żołądek arbuzowaty - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dasatinib Zentiva 80 mg
Dasatinib Zentiva jest inhibitorem kinazy tyrozynowej dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 20 mg, 50 mg, 80 mg, 100 mg oraz 140 mg, zawierających odpowiednio od 28 mg do 194 mg laktozy jednowodnej jako substancji pomocniczej. Lek jest wskazany do leczenia dorosłych i dzieci z przewlekłą białaczką szpikową (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+) w fazie przewlekłej, fazie akceleracji lub przełomu blastycznego, zwłaszcza w przypadku oporności lub nietolerancji na imatynib. Ponadto, Dasatinib stosuje się w ostrej białaczce limfoblastycznej (ALL) Ph+ u dorosłych i dzieci, w tym w terapii skojarzonej z chemioterapią u populacji pediatrycznej.
chromosom Philadelphia, dazatynib, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib, laktoza jednowodna, nietolerancja laktozy, oporność na leczenie, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, tabletka powlekana, terapia drugiego rzutu, terapia pierwszego rzutu, terapia skojarzona - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dasatinib Sandoz 80 mg
Dasatinib Sandoz, zawierający dazatynib, jest lekiem stosowanym w leczeniu nowotworów układu krwiotwórczego z chromosomem Philadelphia (Ph+), dostępny w dawkach 20 mg, 50 mg, 80 mg, 100 mg i 140 mg w formie tabletek powlekanych. U dorosłych jest wskazany jako terapia pierwszego rzutu w nowo rozpoznanej przewlekłej białaczce szpikowej (CML) w fazie przewlekłej oraz w leczeniu CML w fazie przewlekłej, akceleracji i przełomu blastycznego, zwłaszcza w przypadku oporności lub nietolerancji wcześniejszej terapii, w tym imatynibu. Ponadto, jest stosowany w ostrej białaczce limfoblastycznej (ALL) Ph+ oraz limfoblastycznej postaci przełomu blastycznego CML przy oporności lub nietolerancji wcześniejszego leczenia. W populacji pediatrycznej dasatinib jest zalecany jako terapia pierwszego rzutu w Ph+ CML w fazie przewlekłej oraz w przypadku oporności lub nietolerancji wcześniejszego leczenia, a także w skojarzeniu z chemioterapią w nowo rozpoznanej ostrej białaczce limfoblastycznej Ph+.
chromosom Philadelphia, dazatynib, faza akceleracji, faza przewlekła, laktoza jednowodna, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór układu krwiotwórczego, oporność na leczenie, ostra białaczka limfoblastyczna, populacja pediatryczna, przełom blastyczny, przełom blastyczny limfoblastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, tabletka powlekana, terapia skojarzona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Daruph 40 mg
Lek Daruph, zawierający dazatynib, jest wskazany do leczenia białaczek z chromosomem Philadelphia (Ph+) u dorosłych oraz dzieci i młodzieży. Wskazania obejmują nowo rozpoznaną przewlekłą białaczkę szpikową (CML) w fazie przewlekłej (CP), fazie akceleracji oraz przełomie blastycznym, zwłaszcza w przypadku oporności lub nietolerancji na imatynib, a także ostrą białaczkę limfoblastyczną (ALL) Ph+ i limfoblastyczną postać przełomu blastycznego CML. U pacjentów pediatrycznych Daruph stosuje się zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z chemioterapią (w Ph+ ALL). Preparat dostępny jest w formie tabletek powlekanych o zawartości dazatynibu od 15,8 mg do 110,6 mg, z różną zawartością laktozy jednowodnej (21–149 mg), co wymaga uwagi u pacjentów z nietolerancją laktozy. Terapia powinna być prowadzona przez specjalistów w ośrodkach hematoonkologicznych, z potwierdzeniem obecności chromosomu Philadelphia lub translokacji BCR-ABL oraz monitorowaniem odpowiedzi i działań niepożądanych.
ALL, chemioterapia, chromosom Philadelphia, CML, dazatynib, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, laktoza jednowodna, leczenie białaczki, limfoblastyczna postać przełomu blastycznego, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, oporność na leczenie, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, tabletka powlekana, translokacja BCR-ABL, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Mitoksantron – Wskazania do stosowania
Mitoksantron, dostępny w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 2 mg/ml (fiolki 5 ml zawierające 10 mg oraz 10 ml zawierające 20 mg substancji czynnej), jest lekiem cytotoksycznym o działaniu przeciwnowotworowym i immunomodulującym. Wskazany jest w leczeniu zaawansowanego raka piersi z przerzutami, chłoniaka nieziarniczego, ostrej białaczki szpikowej (AML) u dorosłych oraz przewlekłej białaczki szpikowej w fazie przełomu blastycznego. Ponadto, stosowany jest w terapii paliatywnej opornego na kastrację, zaawansowanego raka gruczołu krokowego w skojarzeniu z kortykosterydami. W kontekście neurologicznym, mitoksantron jest opcją terapeutyczną dla pacjentów z wysoce aktywną rzutową postacią stwardnienia rozsianego, u których inne metody leczenia okazały się nieskuteczne lub są przeciwwskazane.
chemioterapia, chłoniak nieziarniczy, działanie immunomodulujące, działanie przeciwnowotworowe, funkcja serca, indukcja remisji, infuzja dożylna, leczenie paliatywne, leczenie skojarzone, lek cytotoksyczny, mitoksantron, morfologia krwi, ostra białaczka szpikowa, parametry wątrobowe, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, rak gruczołu krokowego oporny na kastrację, rak piersi z przerzutami, schemat wielolekowy, stwardnienie rozsiane rzutowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Bosutinib Zentiva 500 mg
Bosutinib Zentiva jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+). Lek dostępny jest w dawkach 100 mg, 400 mg oraz 500 mg w formie tabletek powlekanych, które różnią się kolorem i wymiarami (100 mg: żółte, 6×11 mm, oznaczenie „C18”; 400 mg: pomarańczowe, 9×17 mm, oznaczenie „C19”; 500 mg: różowe, 10×18 mm, oznaczenie „C20”). Bosutinib jest wskazany jako terapia pierwszego rzutu u dorosłych pacjentów z nowo rozpoznaną CML Ph+ w fazie przewlekłej (CP). Ponadto, stosuje się go u pacjentów z CML Ph+ w fazie przewlekłej, akceleracji (AP) lub przełomu blastycznego (BP), którzy wcześniej byli leczeni inhibitorami TKI (imatynib, nilotynib, dazatynib), ale leczenie to było nieskuteczne, nieodpowiednie lub nietolerowane.
chromosom Philadelphia, faza akceleracji, faza przewlekła, faza przewlekła CML, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitory kinazy tyrozynowej, leczenie pierwszego rzutu, nietolerancja leku, oporność na leki, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, tabletka powlekana, translokacja genetyczna - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dasatinib SUN 140 mg
Dasatinib SUN jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL). U dorosłych pacjentów dawkowanie rozpoczyna się od 100 mg raz na dobę w fazie przewlekłej CML oraz 140 mg raz na dobę w fazach zaawansowanych (akceleracyjnej, mieloblastycznej, limfoblastycznej) oraz w Ph+ ALL. U dzieci i młodzieży dawkowanie ustala się na podstawie masy ciała, z dawkami od 40 mg do 100 mg na dobę, przy czym u pacjentów poniżej 10 kg stosuje się proszek do sporządzania zawiesiny doustnej. Tabletki dostępne są w dawkach 20 mg, 50 mg, 70 mg, 80 mg, 100 mg i 140 mg, co pozwala na precyzyjne dostosowanie terapii. W przypadku braku odpowiedzi hematologicznej lub cytogenetycznej dopuszcza się zwiększenie dawki do 140 mg/dobę (CML przewlekła) lub do 180 mg/dobę (fazy zaawansowane i Ph+ ALL). U dzieci z Ph+ CML-CP dawkę można zwiększać do maksymalnie 120 mg/dobę, natomiast u dzieci z Ph+ ALL nie zaleca się zwiększania dawki ze względu na skojarzenie z chemioterapią.
białaczka mieloblastyczna, chromosom Philadelphia, czynnik wzrostu hematopoetyczny, dazatynib, faza akceleracji białaczki, mielosupresja, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź molekularna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, progresja choroby, przełom blastyczny, przeszczep komórek macierzystych, przetoczenie krwi, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka szpikowa, przewlekła faza białaczki szpikowej, zawiesina doustna - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Daruph 111 mg
Leczenie produktem leczniczym Daruph (dazatynib) powinno być prowadzone przez doświadczonych hematologów, ze względu na konieczność precyzyjnego monitorowania efektów terapii i działań niepożądanych. Daruph charakteryzuje się wyższą biodostępnością niż inne preparaty dazatynibu, co wymaga stosowania specyficznego dawkowania: 79 mg/dobę w przewlekłej fazie CML oraz 111 mg/dobę w fazie zaawansowanej CML i Ph+ ALL. U dzieci i młodzieży dawkowanie jest dostosowane do masy ciała, z dawkami od 32 mg do 79 mg/dobę, a tabletki powlekane nie są zalecane u pacjentów <10 kg, gdzie stosuje się proszek do zawiesiny. Leczenie prowadzi się do progresji choroby lub nietolerancji, a u dzieci z Ph+ ALL dazatynib podaje się maksymalnie przez 2 lata w skojarzeniu z chemioterapią. Po przeszczepieniu komórek macierzystych możliwe jest kontynuowanie terapii przez rok.
achlorhydria, aspiracja szpiku kostnego, biodostępność, biopsja, biorównoważność, całkowita odpowiedź hematologiczna, cytopenia, dazatynib, działanie niepożądane, faza akceleracji, glikokortykosteroid, hematopoetyczny czynnik wzrostu, inhibitor CYP3A4, lek moczopędny, neutropenia i małopłytkowość, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź molekularna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, progresja choroby, przełom blastyczny, przeszczepienie komórek macierzystych, przewlekła faza CML, wysięk w jamie opłucnej, zahamowanie czynności szpiku kostnego