kwas nikotynowy

Kwas nikotynowy, znany również jako niacyna lub witamina B3, jest organicznym związkiem chemicznym o istotnym znaczeniu w metabolizmie komórkowym. Jako koenzym uczestniczy w ponad 200 reakcjach enzymatycznych, głównie w procesach utleniania-redukcji, będąc składnikiem NAD (dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego) i NADP (fosforanu dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego).

W medycynie kwas nikotynowy wykorzystywany jest przede wszystkim w leczeniu dyslipidemii. Wykazuje zdolność do obniżania stężenia cholesterolu całkowitego, frakcji LDL oraz trójglicerydów, jednocześnie podwyższając poziom ochronnej frakcji HDL. Mechanizm działania obejmuje hamowanie lipolizy w tkance tłuszczowej poprzez interakcję z receptorem GPR109A oraz zmniejszenie syntezy VLDL w wątrobie.

Charakterystycznym objawem ubocznym stosowania kwasu nikotynowego jest tzw. „flush” – nagłe zaczerwienienie skóry z uczuciem gorąca, szczególnie w obrębie twarzy i górnej części ciała. Zjawisko to wynika z rozszerzenia naczyń krwionośnych wskutek uwolnienia prostaglandyn i jest najsilniej wyrażone po podaniu pierwszych dawek leku. Inne możliwe działania niepożądane obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe, hepatotoksyczność oraz potencjalny wpływ na metabolizm glukozy.

Niedobór kwasu nikotynowego może prowadzić do rozwoju pelagry – choroby charakteryzującej się triadą objawów: zapaleniem skóry, biegunką i zaburzeniami neurologicznymi. W ciężkich przypadkach może wystąpić demencja. Stan ten występuje głównie w populacjach o diecie ubogiej w białko zwierzęce, szczególnie wśród osób spożywających głównie kukurydzę.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl