substancja konserwująca

Substancja konserwująca to związek chemiczny dodawany do produktów medycznych, farmaceutycznych oraz żywności w celu przedłużenia ich trwałości poprzez hamowanie namnażania mikroorganizmów (bakterii, drożdży, pleśni) oraz spowolnienie procesów degradacji chemicznej.

W preparatach farmaceutycznych stosuje się takie konserwanty jak: benzoesan sodu, kwas benzoesowy, estry kwasu parahydroksybenzoesowego (parabeny), chlorek benzalkoniowy, fenol czy pochodne rtęci. Ich dobór zależy od pH preparatu, kompatybilności z substancją czynną oraz rodzaju opakowania.

Substancje konserwujące muszą spełniać rygorystyczne wymogi bezpieczeństwa określone w farmakopeach. Mimo korzyści wynikających z ich stosowania, mogą one wywoływać reakcje alergiczne u wrażliwych pacjentów, dlatego w produktach przeznaczonych dla noworodków, do podania do oczu czy płuc dąży się do minimalizacji ich zawartości lub całkowitej eliminacji.

W dokumentacji medycznej i charakterystykach produktów leczniczych konieczne jest umieszczanie informacji o zastosowanych konserwantach, co ma szczególne znaczenie w przypadku pacjentów z nadwrażliwością na te substancje.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Skład i postać leku – Mometazon Doppelherz 50 µg/dawkę

Mometazon Doppelherz to aerozol do nosa zawierający mometazonu furoinian jednowodny w dawce 50 mikrogramów na jedną aplikację. Preparat ma postać białej lub prawie białej, lepkiej zawiesiny, przeznaczonej do stosowania donosowego. W składzie znajduje się również benzalkoniowy chlorek (0,02 mg/g) jako substancja konserwująca, a także glicerol, polisorbat 80, celuloza mikrokrystaliczna, karmeloza sodowa, kwas cytrynowy jednowodny, sodu cytrynian oraz woda oczyszczona. Lek jest dostępny w opakowaniach o pojemności 10 g (60 dawek), 16 g (120 dawek) oraz 18 g (140 dawek), z możliwością wyboru liczby butelek w większych wariantach. Każde naciśnięcie pompki dozującej precyzyjnie podaje 50 mikrogramów substancji czynnej bezpośrednio do jam nosowych.
aerozol do nosa, aplikator donosowy, celuloza mikrokrystaliczna, chlorek benzalkoniowy, cytrynian sodu, emulgator, glicerol, karmeloza sodowa, kwas cytrynowy jednowodny, mometazonu furoinian jednowodny, niezgodność farmaceutyczna, polietylen wysokiej gęstości, polisorbat 80, pompka dozująca, regulator kwasowości, substancja konserwująca, substancja nawilżająca
Leksykon leków
Skład i postać leku – Tobrex 3 mg/ml

Produkt leczniczy Tobrex to krople do oczu zawierające tobramycynę w stężeniu 3 mg/ml, będącą aminoglikozydowym antybiotykiem stosowanym w leczeniu bakteryjnych infekcji okulistycznych. Preparat jest przezroczystym roztworem o barwie od bezbarwnej do bladożółtej lub brązowej. Zawiera substancje pomocnicze takie jak chlorek benzalkoniowy (0,01%, 0,1 mg/ml) pełniący funkcję konserwantu oraz kwas borowy (12,4 mg/ml) o właściwościach buforujących i przeciwbakteryjnych. Inne składniki to m.in. sodu siarczan bezwodny i sodu chlorek jako regulatory osmotyczności, tyloksapol jako surfaktant oraz regulatory pH (sodu wodorotlenek i/lub kwas siarkowy). Produkt przeznaczony jest do stosowania okulistycznego pod nadzorem wykwalifikowanego personelu medycznego.
antybiotyk aminoglikozydowy, chlorek benzalkoniowy, chlorek sodu, infekcja bakteryjna oka, kwas borowy, kwas siarkowy, lek okulistyczny, niezgodność farmaceutyczna, polietylen o niskiej gęstości, polipropylen, preparat okulistyczny, regulator osmotyczności, regulator pH, siarczan sodu bezwodny, środek konserwujący, substancja konserwująca, surfaktant, tobramycyna, tyloksapol, właściwości buforujące, wodorotlenek sodu
Leksykon leków
Skład i postać leku – Nasic (0,1 mg + 5 mg)/dawkę

Produkt leczniczy Nasic dostępny jest w formie aerozolu do nosa, zawierającego 0,1 mg ksylometazoliny chlorowodorku oraz 5,0 mg deksopantenolu w dawce 0,1 ml roztworu (0,10 g). Substancją pomocniczą o potencjalnym działaniu jest chlorek benzalkoniowy w ilości 0,02 mg na dawkę. Preparat ma postać przezroczystego, bezbarwnego roztworu i zawiera dodatkowo substancje buforujące (potasu diwodorofosforan, disodu fosforan dwunastowodny) oraz wodę oczyszczoną jako rozpuszczalnik. Lek jest dostępny w opakowaniach 10 ml w butelkach z oranżowego szkła, wyposażonych w pompkę rozpylającą (wbudowaną lub zakręcaną) z elementami z PE i PP.
aerozol do nosa, chlorek benzalkoniowy, deksopantenol, disodu fosforan, ksylometazoliny chlorowodorek, nasadka ochronna, okres ważności leku, otwór nosowy, pompka rozpylająca, potasu diwodorofosforan, substancja buforująca, substancja konserwująca, utylizacja leków
Leksykon leków
Interakcje leku – Cepan –

Produkt leczniczy Cepan w formie kremu zawiera wyciąg etanolowy z cebuli, nalewkę z rumianku, heparynę sodową oraz alantoinę i nie wykazuje udokumentowanych interakcji z innymi miejscowo stosowanymi lekami. W kremie znajduje się do 160 mg etanolu/g, który może potencjalnie nasilać działanie drażniące innych preparatów. Substancje pomocnicze takie jak alkohol cetostearylowy (do 79,23 mg/g), sodu laurylosiarczan (do 8,34 mg/g) oraz konserwanty metylu i propylu parahydroksybenzoesanu (odpowiednio 0,66 mg/g i 0,34 mg/g) mogą wpływać na przenikanie substancji przez skórę, co wymaga zachowania ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu innych leków miejscowych.
alantoina, alkohol cetostearylowy, alkohol etylowy, działanie drażniące, heparyna sodowa, interakcja farmakologiczna, kortykosteroid, metylu parahydroksybenzoesan, nalewka z rumianku, preparat stosowany miejscowo, propylu parahydroksybenzoesan, przenikanie przez skórę, sodu laurylosiarczan, środek natłuszczający, środek powierzchniowo czynny, środek przeciwbakteryjny, środek przeciwgrzybiczny, substancja drażniąca skórę, substancja konserwująca, wchłanianie leku, wyciąg etanolowy z cebuli
Leksykon leków
Skład i postać leku – Pevaryl 10 mg/g

Lek Pevaryl w postaci kremu zawiera ekonazolu azotan w stężeniu 10 mg/g, należący do grupy przeciwgrzybiczych pochodnych imidazolowych. Krem jest przeznaczony do stosowania miejscowego na skórę, co umożliwia skuteczną penetrację substancji czynnej do miejsca zakażenia. W składzie znajdują się również substancje pomocnicze o znanym działaniu klinicznym, takie jak kwas benzoesowy (2 mg/g) pełniący funkcję konserwantu oraz butylohydroksyanizol (0,052 mg/g) o właściwościach przeciwutleniających. Pozostałe składniki, w tym parafina ciekła, makrogologlicerydów oleiniany oraz makrogolo-6 i makrogolo-32 glikolu stearynian, odpowiadają za odpowiednią konsystencję i stabilność preparatu.
butylohydroksyanizol, Econazoli nitras, ekonazol, interakcja niepożądana, krem leczniczy, kwas benzoesowy, lek przeciwgrzybiczny, makrogologlicerydów oleinian, niezgodność farmaceutyczna, parafina ciekła, penetracja substancji czynnej, Pevaryl, pochodna imidazolowa, stosowanie miejscowe, substancja konserwująca, substancja przeciwutleniająca
Leksykon leków
Skład i postać leku – Brinzolamide Accord 10 mg/ml

Brinzolamide Accord to krople do oczu w postaci zawiesiny o stężeniu 10 mg/ml, zawierające brynzolamid jako substancję czynną. Preparat charakteryzuje się pH w zakresie 7,3-7,7 oraz osmolalnością 250-300 mOsm/kg, co zapewnia odpowiednią tolerancję przez tkanki oka. Zawiesina ma biały lub prawie biały, jednorodny wygląd i zawiera substancje pomocnicze takie jak benzalkoniowy chlorek (0,15 mg/ml) pełniący funkcję konserwantu, mannitol jako środek izotonizujący, karbomer 974 P zwiększający lepkość, disodu edetynian stabilizujący preparat, a także składniki regulujące pH i izotoniczność (sodu chlorek, wodorotlenek sodu, kwas solny) oraz wodę oczyszczoną jako rozpuszczalnik.
brynzolamid, chlorek benzalkoniowy, chlorek sodu, edetynian disodu, izotoniczność roztworu, karbomer, krople do oczu, kwas solny, mannitol, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności leku, polietylen niskiej gęstości, środek izotonizujący, substancja konserwująca, utylizacja produktów medycznych, wodorotlenek sodu, worek spojówkowy, zawiesina leku, związek chelatujący
Leksykon leków
Skład i postać leku – Sapoven 10 mg glikozydów trójterpenowych w przeliczeniu na escynę/g

Produkt leczniczy Sapoven to maść o barwie od kremowej do jasnobeżowej, zawierająca 10 g ekstraktu z nasion kasztanowca (Hippocastani seminis extractum) na 100 g maści, co odpowiada 10 mg glikozydów trójterpenowych (w przeliczeniu na escynę) na gram maści. Ekstrakt uzyskano w stosunku 4:1 przy użyciu 80% etanolu. Maść zawiera liczne substancje pomocnicze, takie jak parafina ciekła lekka, wazelina biała, glicerolu monostearynian samoemulgujący, alkohol cetostearylowy, polisorbat 40, trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, glikol propylenowy (2,0%), krzemionkę koloidalną bezwodną, kwas sorbowy, metylu parahydroksybenzoesan (0,1%) oraz propylu parahydroksybenzoesan (0,05%). Należy zwrócić uwagę na potencjalne reakcje niepożądane związane z obecnością substancji pomocniczych o znanym działaniu, takich jak alkohol cetostearylowy, glikol propylenowy, kwas sorbowy oraz parabeny.
alkohol cetostearylowy, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwgrzybicze, ekstrakt z nasion kasztanowca, emolient, emulgator, escyna, glicerolu monostearynian, glikol propylenowy, glikozyd trójterpenowy, Hippocastani seminis extractum, humektant, krzemionka koloidalna, kwas sorbowy, metylu parahydroksybenzoesan, niezgodność chemiczna, penetracja substancji czynnej, polisorbat, promotor przenikania, propylu parahydroksybenzoesan, reakcja niepożądana, stabilizator konsystencji, substancja konserwująca, wazelina biała
Leksykon leków
Skład i postać leku – Abelcet 5 mg/ml

Abelcet to koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji zawierający 5 mg/ml amfoterycyny B w kompleksach lipidowych, dostępny w fiolkach 20 ml zawierających 100 mg substancji czynnej. Produkt ma postać żółtej, jałowej i apirogennej zawiesiny, przeznaczonej wyłącznie do podawania dożylnego po rozcieńczeniu w 5% roztworze glukozy. Zawiera fosfolipidy DMPC i DMPG oraz 3,6 mg sodu na ml (0,156 mmol/ml), co należy uwzględnić u pacjentów na diecie niskosodowej. Standardowe stężenie końcowe infuzji wynosi 1 mg/ml, a u dzieci i pacjentów z chorobami układu krążenia można stosować stężenie do 2 mg/ml. Produkt nie powinien być mieszany z innymi lekami ani elektrolitami, a rozcieńczanie roztworami chlorku sodu jest przeciwwskazane ze względu na brak potwierdzonej zgodności.
amfoterycyna B, aparat do infuzji, choroba układu krążenia, dieta niskosodowa, fosfolipid, igła z filtrem, infuzja dożylna, kompleks lipidowy, koncentrat do sporządzania zawiesiny, płyn infuzyjny, pompa infuzyjna, roztwór chlorku sodu, roztwór glukozy, substancja bakteriostatyczna, substancja konserwująca, technika aseptyczna, woda do wstrzykiwań, zawiesina do infuzji
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Briglau PPH 2 mg/ml

Lek Briglau PPH (2 mg/ml, krople do oczu) zawiera brymonidynę winian w stężeniu 2 mg/ml (1,3 mg brymonidyny) i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub na substancje pomocnicze, w tym chlorek benzalkoniowy (0,05 mg/ml), który może wywoływać reakcje alergiczne. Preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany u noworodków i niemowląt poniżej 2. roku życia ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. Ponadto, stosowanie leku jest przeciwwskazane u pacjentów przyjmujących inhibitory monoaminooksydazy (MAO) oraz leki przeciwdepresyjne wpływające na przewodnictwo noradrenergiczne, w szczególności trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD) i mianserynę, ze względu na ryzyko interakcji farmakodynamicznych i zwiększonego ryzyka działań niepożądanych.
brymonidyny winian, chlorek benzalkoniowy, działanie niepożądane, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, krople do oczu, lek przeciwdepresyjny, mianseryna, nadwrażliwość na substancję czynną, pacjent pediatryczny, przewodnictwo noradrenergiczne, reakcja uczuleniowa, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, terapia okulistyczna, TLPD, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, układ noradrenergiczny
Leksykon leków
Skład i postać leku – Calcium Polfarmex (o smaku truskawkowym) 114 mg Ca 2+/5 ml

Calcium Polfarmex to syrop wapniowy o smaku truskawkowym, zawierający 114 mg jonów wapnia w dawce 5 ml. Substancjami czynnymi są wapnia glubionian (29,4 g/100 ml) oraz wapnia laktobionian (6,4 g/100 ml), co zapewnia wysoką biodostępność pierwiastka. Preparat zawiera także substancje pomocnicze, takie jak sacharoza (1,5 g/5 ml), benzoesan sodu (10 mg/5 ml) oraz glikol propylenowy (7 mg/5 ml), które należy uwzględnić zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą. Syrop jest przeznaczony do podawania doustnego, co ułatwia precyzyjne dawkowanie i jest korzystne w pediatrii. Opakowanie zawiera 150 ml produktu i jest dostępne w butelkach ze szkła brunatnego lub tworzywa PET, wyposażonych w pierścień gwarancyjny zapewniający kontrolę pierwszego otwarcia.
benzoesan sodu, biodostępność, glikol propylenowy, interakcja fizyczno-chemiczna, jon wapnia, kwas cytrynowy jednowodny, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności, pacjent pediatryczny, pierścień gwarancyjny, podanie doustne, postać farmaceutyczna, preparat wapniowy, sacharoza, substancja czynna, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, syrop, wapń glubonian, wapń laktobionian
Leksykon leków
Skład i postać leku – Ospamox 500 mg/5 ml

Ospamox to preparat zawierający amoksycylinę trójwodną w postaci proszku do sporządzania zawiesiny doustnej, dostępny w dwóch stężeniach: 250 mg/5 ml oraz 500 mg/5 ml. Każda łyżka 5 ml zawiesiny zawiera odpowiednio 250 mg lub 500 mg amoksycyliny. Substancje pomocnicze o znanym działaniu obejmują m.in. aspartam (8,5 mg), benzoesan sodu (7,1 mg), alkohol benzylowy (do 3,0 mg), benzoesan benzylu (do 0,44 mg), sorbitol (0,14 mg) oraz dwutlenek siarki (100 ng) na 5 ml zawiesiny. Preparat zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na 5 ml, co klasyfikuje go jako lek „wolny od sodu”. Kompletny skład substancji pomocniczych obejmuje regulatory kwasowości, substancje zagęszczające, zapobiegające zbrylaniu oraz aromaty owocowe, które mogą mieć znaczenie w kontekście alergii lub nietolerancji u pacjentów.
alkohol benzylowy, amoksycylina, amoksycylina trójwodna, aspartam, benzoesan benzylu, cytrynian sodu bezwodny, dwutlenek siarki, krzemionka strącona, kwas cytrynowy bezwodny, okres ważności, postać farmaceutyczna, regulator kwasowości, sodu benzoesan, sorbitol, substancja czynna, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, substancja słodząca, substancja wypełniająca, substancja zagęszczająca, właściwości organoleptyczne, zawiesina doustna
Leksykon leków
Skład i postać leku – Xaloptic 0,05 mg/ml

Xaloptic to roztwór kropli do oczu zawierający latanoprost w stężeniu 0,005% (0,05 mg/ml), co odpowiada 50 mikrogramom substancji czynnej na 1 ml roztworu. Standardowe opakowanie zawiera 2,5 ml roztworu, czyli 125 mikrogramów latanoprostu, a pojedyncza kropla dostarcza około 1,5 mikrograma substancji. Preparat zawiera również substancje pomocnicze, takie jak 0,2 mg/ml benzalkoniowego chlorku (konserwant) oraz 6,3 mg/ml fosforanów (bufor fosforanowy). Roztwór jest bezbarwny, przezroczysty, o pH 6,5-6,9 i osmolalności 250-300 mOsm/kg, pakowany w butelki LDPE o pojemności 2,5 ml z kroplomierzem i zakrętką HDPE. Jedna butelka zawiera około 82 krople, a dostępne są opakowania jedno- lub trzybutelkowe.
benzalkoniowy chlorek, bufor fosforanowy, ciśnienie osmotyczne, disodu fosforan bezwodny, fosforany, krople do oczu, latanoprost, osmolalność, pH, roztwór farmaceutyczny, sodu chlorek, sodu diwodorofosforan jednowodny, substancja czynna, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, tiomersal, woda do wstrzykiwań, wytrącenie osadu
Leksykon leków
Skład i postać leku – Calcium Aflofarm (o smaku truskawkowym) 116 mg jonów wapnia/5 ml

Calcium Aflofarm to syrop leczniczy zawierający 116 mg jonów wapnia w 5 ml preparatu, pochodzących z wapnia glukonolaktobionianu oraz wapnia laktobionianu, co zapewnia wysoką biodostępność i przyswajalność. Produkt zawiera 1,53 g sacharozy na 5 ml, co jest istotne przy stosowaniu u pacjentów z cukrzycą lub na diecie niskocukrowej. Syrop o smaku truskawkowym ułatwia podawanie, zwłaszcza u pacjentów pediatrycznych i osób z trudnościami w połykaniu, a precyzyjne dawkowanie umożliwia dołączona miarka. Preparat jest pakowany w butelkę ze szkła brunatnego o pojemności 150 ml, co chroni składniki aktywne przed światłem i zapewnia stabilność produktu przez 2 lata przy przechowywaniu w temperaturze poniżej 25°C.
biodostępność, calcii glubionas, calcii lactobionas, cukrzyca, dysfagia, interakcje farmaceutyczne, jon wapnia, kwas propionowy, kwas solny, niezgodność farmaceutyczna, produkt leczniczy, sacharoza, sodu benzoesan, stabilność leku, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, suplementacja wapnia, syrop, wapnia glukonolaktobionian, wapnia laktobionian
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Allestin

Allestin (0,5 mg/ml, krople do oczu) zawiera azelastyny chlorowodorek jako substancję czynną oraz benzalkoniowy chlorek (0,125 mg/ml) jako substancję pomocniczą. Lek jest wskazany wyłącznie do określonych wskazań terapeutycznych i nie powinien być stosowany w leczeniu zakażeń oczu, gdyż może opóźnić wdrożenie odpowiedniej terapii przeciwinfekcyjnej i prowadzić do powikłań. Benzalkoniowy chlorek może wywoływać podrażnienie oczu, dlatego konieczne jest monitorowanie pacjentów pod kątem objawów nietolerancji podczas terapii.
Allestin, azelastyny chlorowodorek, benzalkoniowy chlorek, działanie niepożądane, kropla do oczu, leczenie przeciwinfekcyjne, miękka soczewka kontaktowa, podrażnienie oka, przebarwienie soczewki kontaktowej, środek ostrożności, substancja czynna, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, zakażenie oka
Leksykon leków
Skład i postać leku – Dicloabak 1 mg/ml

Dicloabak to krople do oczu w formie roztworu o stężeniu diklofenaku sodowego 1 mg/ml, charakteryzujące się lekko żółtym i opalizującym wyglądem. Substancją czynną jest niesteroidowy lek przeciwzapalny, stosowany w okulistyce. Preparat zawiera substancje pomocnicze takie jak rycynooleinian makrogloglicerolu (50 mg/ml) pełniący funkcję solubilizatora, trometamol jako bufor pH, kwas borowy o właściwościach konserwujących oraz wodę do wstrzykiwań jako rozpuszczalnik. Produkt dostępny jest w 10 ml butelce polietylenowej z zaawansowanym systemem dozującym wyposażonym w filtr przeciwdrobnoustrojowy z polieterosulfonu, co zapewnia sterylność roztworu przez cały okres stosowania.
bufor pH, diklofenak sodowy, krople do oczu, kwas borowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niezgodność farmaceutyczna, polieterosulfon, polietylen, polietylen niskiej gęstości, rozpuszczalnik, rycynooleinian makrogologlicerolu, solubilizator, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, trometamol, woda do wstrzykiwań
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Acatar Care 0,5 mg/ml

Produkt leczniczy Acatar Care zawiera oksymetazolinę chlorowodorek w stężeniu 0,5 mg/ml, co odpowiada 22,5 μg substancji czynnej w jednej dawce aerozolu (45 μl). Preparat jest przeznaczony do stosowania donosowego u dorosłych oraz dzieci powyżej 6 roku życia, z dawkowaniem 1 dawka do każdego otworu nosowego, 2-3 razy na dobę, przez maksymalnie 5-7 dni. Ze względu na ryzyko działań niepożądanych związanych z przedłużonym stosowaniem, lek jest przeciwwskazany u niemowląt i dzieci poniżej 6 lat. Ponowne leczenie można rozpocząć po kilkudniowej przerwie od zakończenia poprzedniego kursu terapii.
aerozol do nosa, aplikacja leku, dawkowanie, działanie niepożądane, nadwrażliwość na konserwanty, oksymetazoliny chlorowodorek, otwór nosowy, podanie leku, podawanie donosowe, produkt leczniczy, przeciwwskazanie, substancja czynna, substancja konserwująca, wywiad medyczny
Leksykon leków
Skład i postać leku – Alantan 20 mg/g

Alantan to maść o stężeniu 20 mg/g, zawierająca substancję czynną alantoinę, która odpowiada za jej działanie terapeutyczne. Preparat ma charakterystyczną żółtawą barwę i jednolitą konsystencję, przeznaczony jest do stosowania miejscowego na skórę. W skład maści wchodzą również substancje pomocnicze takie jak etylu parahydroksybenzoesan (E 214) jako konserwant, glikol propylenowy (E 1520) pełniący funkcję nawilżającą i ułatwiający przenikanie składników aktywnych, lanolina, parafina ciekła, wazelina biała oraz woda oczyszczona. Preparat dostępny jest w tubach aluminiowych o pojemności 30 g lub 100 g, zabezpieczonych membraną i zakrętką z polietylenu.
Alantan, alantoina, allantoinum, aplikacja miejscowa, etylu parahydroksybenzoesan, glikol propylenowy, lanolina, maść, niezgodność farmaceutyczna, parafina ciekła, preparat dermatologiczny, stosowanie zewnętrzne, substancja czynna, substancja konserwująca, substancja nawilżająca, tłuszcz wełny, wazelina biała
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Oftagel 2,5 mg/g

Oftagel to żel do oczu zawierający 2,5 mg/g karbomeru, stosowany miejscowo w leczeniu dolegliwości ocznych. Dawkowanie wynosi 1 kroplę, podawaną 1-4 razy na dobę, w zależności od nasilenia objawów, zarówno u dorosłych, osób starszych, jak i dzieci oraz młodzieży, przy czym dawkowanie u młodszych pacjentów opiera się na doświadczeniu klinicznym. Preparat zawiera konserwant chlorek benzalkoniowy w stężeniu 0,06 mg/g, co odpowiada około 0,002 mg na kroplę; w przypadku stosowania innych leków okulistycznych z tym konserwantem zaleca się zachowanie odstępu czasowego między aplikacjami.
aplikacja preparatu, badanie kliniczne, chlorek benzalkoniowy, dolegliwość oczna, dysfagia, karbomer, lek okulistyczny, objawy kliniczne, podanie do oka, powieka, powierzchnia oka, substancja konserwująca, worek spojówkowy, żel do oczu, żel okulistyczny
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Xylodex 0,1% regeneracja (0,1 mg + 5 mg)/dawkę

Lek Xylodex 0,1% regeneracja zawiera ksylometazolinę chlorowodorek (0,1 mg/dawka) oraz deksopantenol (5,0 mg/dawka) i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki preparatu, w tym na chlorek benzalkoniowy (0,2 mg/ml), który może wywoływać reakcje alergiczne. Nie należy stosować leku u dzieci poniżej 6 lat ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych oraz wyższe stężenie ksylometazoliny w porównaniu do preparatów dedykowanych młodszym pacjentom. Przeciwwskazaniem jest także suche zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa (rhinitis sicca), gdzie ksylometazolina może pogłębiać uszkodzenia śluzówki, mimo obecności regenerującego deksopantenolu. Ponadto, lek jest niewskazany u pacjentów po zabiegach chirurgicznych drogą przeznosową oraz po operacjach z odsłonięciem opony twardej, ze względu na ryzyko przenikania substancji czynnych do ośrodkowego układu nerwowego i potencjalnych poważnych działań niepożądanych.
bariera krew-mózg, bezpieczeństwo farmakoterapii, chlorek benzalkoniowy, deksopantenol, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, ksylometazoliny chlorowodorek, nadwrażliwość, odsłonięcie opony twardej, ośrodkowy układ nerwowy, rhinitis sicca, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, suche zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa, sympatykomimetyk, zabieg chirurgiczny przeznosowy, zabieg neurochirurgiczny
Leksykon leków
Skład i postać leku – Oftagel 2,5 mg/g

Oftagel to żel do oczu zawierający karbomer w stężeniu 2,5 mg/g, który odpowiada za zwiększenie lepkości preparatu i wydłużenie czasu kontaktu z powierzchnią oka, co przekłada się na przedłużone działanie terapeutyczne. Substancją konserwującą jest benzalkoniowy chlorek w ilości 0,06 mg/g żelu, co odpowiada około 0,002 mg na pojedynczą kroplę. Preparat zawiera także sorbitol, lizynę jednowodną, sodu octan trójwodny oraz alkohol poliwinylowy, które pełnią funkcje nawilżające, buforujące i zwiększające lepkość. Oftagel ma postać przejrzystego lub lekko opalizującego, lepkiego roztworu, pakowanego w 10 g butelki z zakraplaczem.
adhezja do powierzchni oka, alkohol poliwinylowy, benzalkoniowy chlorek, karbomer, lepkość preparatu, lizyna jednowodna, niezgodność farmaceutyczna, octan sodu trójwodny, powierzchnia oka, sorbitol, substancja buforująca, substancja konserwująca, substancja nawilżająca, woda do wstrzykiwań, żel do oczu
Leksykon leków
Skład i postać leku – Tantum Verde 1,5 mg/ml

Tantum Verde to roztwór do płukania jamy ustnej i gardła zawierający benzydaminy chlorowodorek w stężeniu 1,5 mg/ml jako substancję czynną, wykazującą działanie miejscowo przeciwzapalne i przeciwbólowe. Preparat ma klarowną, zieloną konsystencję o miętowym smaku, co ułatwia akceptację przez pacjentów. W składzie znajdują się również substancje pomocnicze, takie jak metylu parahydroksybenzoesan (1 mg/ml) pełniący funkcję konserwantu, glicerol nawilżający, etanol jako rozpuszczalnik i konserwant, a także regulatory pH i barwniki (E104, E131). Produkt dostępny jest w butelkach o pojemności 120 ml i 240 ml, wyposażonych w dozownik z podziałką (15 ml i 30 ml), co umożliwia precyzyjne dawkowanie.
barwnik, benzydaminy chlorowodorek, błękit patentowy, emulgator, etanol, glicerol, kompozycja smakowo-zapachowa, metylu parahydroksybenzoesan, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności, pierścień gwarancyjny, polisorbat, postać farmaceutyczna, regulator pH, rozpuszczalnik, roztwór do płukania jamy ustnej i gardła, sacharyna, sodu wodorowęglan, substancja konserwująca, substancja nawilżająca, substancja słodząca, utylizacja leków, woda oczyszczona, żółcień chinolinowa
Leksykon substancji czynnych
Glin octanowinian – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Substancja czynna glinu octanowinian (Aluminii acetotartras) obecna w preparatach takich jak Altacet, Altac-Emo oraz Altaziaja wymaga ścisłego przestrzegania środków ostrożności podczas terapii. Należy monitorować skórę pacjenta pod kątem reakcji niepożądanych, a w przypadku podrażnienia lub zmian skórnych natychmiast przerwać leczenie. Preparaty te nie powinny mieć kontaktu z oczami ani błonami śluzowymi; w razie przypadkowego kontaktu konieczne jest obfite płukanie wodą. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność etanolu (50 mg etanolu 96% na 1 g żelu w Altaziaja), który może powodować pieczenie na uszkodzonej skórze oraz jest łatwopalny, co wymaga unikania stosowania w pobliżu źródeł ognia i ciepła. Ponadto, preparaty Altac-Emo i Altacet zawierają metylu parahydroksybenzoesan (E 218), potencjalny alergen, co powinno być uwzględnione w wywiadzie alergicznym pacjenta.
błona śluzowa, etanol, glinu octanowinian, parahydroksybenzoesan metylu, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja niepożądana, skłonność do reakcji alergicznych, substancja czynna, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, uczulenie, uszkodzenie skóry, zmiany skórne
Leksykon substancji czynnych
Tiomersal – Interakcje

Tiomersal, stosowany w produkcie TRUE Test 36 w stężeniu 7 µg/cm² (6 µg/płatek), jest związkiem rtęciowym wykorzystywanym do diagnostyki alergii kontaktowej. Kluczowym aspektem jest wpływ leków immunosupresyjnych, zwłaszcza kortykosteroidów miejscowych i ogólnoustrojowych (≥20 mg prednizolonu/dobę), które mogą powodować fałszywie ujemne wyniki testów poprzez hamowanie odpowiedzi immunologicznej. Zaleca się przerwanie stosowania tych leków co najmniej 2 tygodnie przed testem. Ponadto, tiomersal może wchodzić w interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z lekami nefrotoksycznymi (zwiększone ryzyko uszkodzenia nerek), chelatującymi metale (zmniejszenie biodostępności tiomersalu) oraz lekami zawierającymi grupy tiolowe (modyfikacja właściwości farmakologicznych). Interakcje te mają średni poziom ważności klinicznej.
alergia kontaktowa, bariera skórna, działanie nefrotoksyczne, grupa tiolowa, hamowanie odpowiedzi immunologicznej, kortykosteroid, kortykosteroid miejscowy, kortykosteroid ogólny, lek chelatujący, lek immunosupresyjny, lek nefrotoksyczny, metabolizm wątrobowy, odpowiedź immunologiczna, proliferacja limfocytów T, reakcja alergiczna, substancja konserwująca, test alergiczny, test płatkowy, tiomersal, toksyczność rtęci, uszkodzenie nerek, wynik fałszywie ujemny, związek rtęciowy
Leksykon leków
Skład i postać leku – Ambroxol Dr.Max 30 mg/5 ml

Ambroxol Dr. Max to syrop zawierający ambroksolu chlorowodorek w stężeniu 6 mg/ml, co odpowiada dawce 30 mg w standardowej porcji 5 ml. Preparat zawiera substancje pomocnicze o potencjalnym znaczeniu klinicznym, takie jak sorbitol (350 mg/ml) oraz benzoesan sodu (1,5 mg/ml), które należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancjami lub określonymi schorzeniami. Syrop charakteryzuje się stabilnością i odpowiednimi właściwościami organoleptycznymi dzięki dodatkom takim jak sukraloza, hydroksyetyloceluloza, kwas cytrynowy oraz aromat truskawkowy, co zwiększa akceptowalność zwłaszcza w populacji pediatrycznej. Produkt dostępny jest w butelkach ze szkła oranżowego z zabezpieczeniem typu child-proof oraz wyposażony w precyzyjną strzykawkę dozującą z podziałką od 0,5 do 10 ml, umożliwiającą dokładne dawkowanie.
ambroksolu chlorowodorek, benzoesan sodu, glikol propylenowy, hydroksyetyloceluloza, interakcja, kwas cytrynowy, nietolerancja, niezgodność farmaceutyczna, pacjent pediatryczny, poziom glukozy, przeciwwskazanie, regulator kwasowości, sorbitol, strzykawka dozująca, substancja konserwująca, substancja słodząca, syrop, właściwości organoleptyczne, zabezpieczenie przed dostępem dzieci
Leksykon leków
Skład i postać leku – Inuprin 50 mg/ml

Lek Inuprin dostępny jest w formie syropu o stężeniu 50 mg/ml inozyny pranobeksu, będącej kompleksem inozyny oraz 4-acetamidobenzoesanu 2-hydroksypropylodimetyloamoniowego w stosunku molarnym 1:3. Każdy mililitr syropu zawiera 50,0 mg substancji czynnej oraz istotne ilości substancji pomocniczych, takich jak sacharoza (650 mg/ml), glicerol (187,5 mg/ml), glikol propylenowy (20,7 mg/ml), metylu parahydroksybenzoesan (1,17 mg/ml) i propylu parahydroksybenzoesan (0,165 mg/ml). Syrop ma malinowy aromat i klarowną, bezbarwną do jasnożółtej barwy postać, co ułatwia podawanie pacjentom z trudnościami w połykaniu tabletek. Opakowanie zawiera 150 ml syropu w butelce z brunatnego PET z zakrętką HDPE oraz miarkę polipropylenową o pojemności 10 ml, skalowaną co 2,5 ml, umożliwiającą precyzyjne dawkowanie.
4-acetamidobenzoesan, aromat malinowy, dysfagia, glicerol, glikol propylenowy, inozyna pranobeksu, interakcja farmaceutyczna, kwas cytrynowy, metylu parahydroksybenzoesan, niezgodność farmaceutyczna, pierścień gwarancyjny, polietylen, politereftalan etylenu, propylu parahydroksybenzoesan, regulator pH, sacharoza, sodu wodorotlenek, substancja konserwująca, substancja nawilżająca, substancja słodząca, syrop, utylizacja leków, woda oczyszczona
Leksykon leków
Skład i postać leku – Acatar Control 0,5 mg/ml (0,05%)

Acatar Control to aerozol do nosa w formie roztworu o stężeniu oksymetazoliny chlorowodorku 0,5 mg/ml (0,05%), dostarczający maksymalnie 0,025 mg substancji czynnej w pojedynczej dawce. Preparat zawiera substancje pomocnicze takie jak benzalkoniowy chlorek (0,01 mg na dawkę) pełniący funkcję konserwantu o działaniu przeciwbakteryjnym, disodu edetynian stabilizujący roztwór, glikol propylenowy nawilżający, oraz składniki układu buforowego (sodu diwodorofosforan dwuwodny i disodu fosforan dwunastowodny) regulujące pH. Produkt jest przeznaczony do stosowania miejscowego w postaci mgiełki do nosa, co umożliwia szybkie działanie miejscowe przy minimalnym ryzyku ogólnoustrojowego działania niepożądanego. Preparat jest dostępny w opakowaniu zawierającym 15 ml roztworu w butelce HDPE z pompką dozującą, co zapewnia precyzyjne dawkowanie i wygodę stosowania. Lek należy przechowywać w temperaturze poniżej 25°C, a okres ważności wynosi 3 lata dla nieotwartego opakowania oraz 1 rok po pierwszym otwarciu. Nie stwierdzono niezgodności farmaceutycznych między składnikami, co potwierdza stabilność i bezpieczeństwo preparatu w zalecanych warunkach przechowywania. Produkt jest gotowy do użycia bez konieczności dodatkowego przygotowania po zdjęciu nasadki ochronnej.
aerozol do nosa, chlorek benzalkoniowy, disodu edetynian, disodu fosforan dwunastowodny, glikol propylenowy, niezgodność farmaceutyczna, oksymetazoliny chlorowodorek, polietylen wysokiej gęstości, sodu diwodorofosforan dwuwodny, stabilność mikrobiologiczna, substancja konserwująca, substancja nawilżająca, układ buforowy, związek chelatujący
Leksykon leków
Skład i postać leku – Depo-Medrol z Lidokainą (40 mg + 10 mg)/ml

Depo-Medrol z Lidokainą to zawiesina do wstrzykiwań o stężeniu 40 mg metyloprednizolonu octanu oraz 10 mg lidokainy chlorowodorku jednowodnego na 1 ml. Preparat zawiera również 8,7 mg/ml alkoholu benzylowego jako substancji konserwującej oraz inne substancje pomocnicze, takie jak makrogol, chlorek sodu, mirystylo-gamma pikoliny chlorek, wodorotlenek sodu i kwas solny, które regulują właściwości fizykochemiczne produktu. Produkt jest pakowany w fiolki ze szkła bezbarwnego i przechowywany w temperaturze poniżej 25°C, z okresem ważności wynoszącym 2 lata od daty produkcji. Przed podaniem fiolkę należy energicznie wstrząsnąć, aby uzyskać jednolitą zawiesinę, a także dokładnie ocenić preparat pod kątem obecności cząstek stałych i zmiany barwy.
alkohol benzylowy, ciśnienie osmotyczne, Depo-Medrol z Lidokainą, kwas solny, lidokainy chlorowodorek jednowodny, makrogol, metyloprednizolonu octan, niezgodność farmaceutyczna, podanie dokanałowe, podanie dożylne, postępowanie aseptyczne, sodu chlorek, sodu wodorotlenek, substancja konserwująca, właściwość emulgująca, woda do wstrzykiwań, zakażenie jatrogenne, zawiesina do wstrzykiwań
Leksykon leków
Skład i postać leku – Rubital Compositum 6,5 mg/5 ml

Rubital Compositum to syrop doustny zawierający chlorowodorek efedryny w stężeniu 100 mg/100 g, co odpowiada 6,5 mg substancji czynnej w 5 ml preparatu. Lek jest dostępny w opakowaniach o pojemności 125 g i przeznaczony do precyzyjnego dawkowania za pomocą dołączonej miarki (10 lub 15 ml). Syrop zawiera dwa główne składniki pomocnicze: syrop prawoślazowy (macerat z korzenia prawoślazu i sacharoza) oraz syrop malinowy (sok z malin, sacharoza i benzoesan sodu), które poprawiają właściwości organoleptyczne i stabilność preparatu. Forma syropu ułatwia podawanie leku pacjentom z trudnościami w połykaniu tabletek.
benzoesan sodu, błona śluzowa, charakterystyka produktu leczniczego, chlorowodorek efedryny, Ephedrini hydrochloridum, korzeń prawoślazu, miarka dozująca, podanie doustne, politereftalan etylenu, sacharoza, środek konserwujący, substancja konserwująca, syrop, syrop malinowy, syrop prawoślazowy, trudności w połykaniu, właściwości osłaniające
Leksykon substancji czynnych
Karbomer – Działania niepożądane

Karbomer, stosowany w preparatach okulistycznych takich jak Vidisic (2 mg/g) i Oftagel (2,5 mg/g), wykazuje właściwości mukoadhezyjne i zwiększające lepkość, co czyni go skutecznym w leczeniu zespołu suchego oka. Pomimo dobrej tolerancji, preparaty te mogą wywoływać działania niepożądane, głównie o charakterze miejscowym i przemijającym, takie jak pieczenie oczu, zaczerwienienie, uczucie obecności ciała obcego, świąd, łzawienie oraz niewyraźne widzenie, które jest związane z wysoką lepkością produktu. Rzadko obserwuje się poważniejsze reakcje, w tym olbrzymiobrodawkowe zapalenie spojówek, wyprysk na powiece czy powierzchniowe punktowe zapalenie rogówki, często powiązane z substancjami konserwującymi, takimi jak cetrymid (Vidisic) i chlorek benzalkoniowy (Oftagel, 0,06 mg/g). Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość uszkodzenia nabłonka rogówki oraz reakcje alergiczne, które mogą wymagać odstawienia leku i wdrożenia leczenia przeciwalergicznego.
chlorek benzalkoniowy, ciało obce w oku, karbomer, łzawienie, nabłonek rogówki, niewyraźne widzenie, Oftagel, olbrzymiobrodawkowe zapalenie spojówek, pieczenie oczu, preparat okulistyczny, przekrwienie spojówki, reakcja alergiczna, substancja konserwująca, świąd oczu, uszkodzenie nabłonka rogówki, Vidisic, zaburzenie widzenia, zaczerwienienie oczu, zespół suchego oka
Leksykon leków
Skład i postać leku – Ramve 5 mg 5 mg

RAMVE 5 mg to lek w postaci twardych kapsułek zawierających 5 mg ramiprylu jako substancji czynnej. Kapsułki mają charakterystyczne zabarwienie brunatno-czerwono-białe i rozmiar „4”. Skład kapsułki obejmuje zarówno zawartość, jak i otoczkę, w której znajdują się substancje pomocnicze o potencjalnym znaczeniu klinicznym, takie jak barwniki azowe (czerwień koszenilowa 4R [E124], karmoizyna [E122]) oraz konserwanty (metylu parahydroksybenzoesan [E218], propylu parahydroksybenzoesan [E216]). Zawartość kapsułki to skrobia żelowana kukurydziana, natomiast otoczka zawiera żelatynę, barwniki (czerwień koszenilowa 4R, błękit brylantowy [E133], karmoizyna), tytanu dwutlenek (E171) oraz substancję powierzchniowo czynną – sodu laurylosiarczan.
barwnik azowy, błękit brylantowy, blister, czerwień koszenilowa, dwutlenek tytanu, działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, kapsułka twarda, karmoizyna, metylu parahydroksybenzoesan, niezgodność farmaceutyczna, propylu parahydroksybenzoesan, ramipryl, reakcja alergiczna, skrobia żelowana, sodu laurylosiarczan, substancja konserwująca, substancja powierzchniowo czynna, żelatyna
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Allergodil 0,5 mg/ml

Chlorowodorek azelastyny w kroplach do oczu Allergodil stosuje się w dawce 0,015 mg na kroplę, dostosowując schemat terapeutyczny do wskazań i wieku pacjenta. W sezonowym alergicznym zapaleniu spojówek u dorosłych i dzieci powyżej 4 lat zaleca się podawanie 1 kropli do każdego oka 2 razy na dobę, z możliwością zwiększenia dawki do 4 aplikacji na dobę w przypadku nasilonych objawów. W całorocznym alergicznym zapaleniu spojówek dawkowanie jest analogiczne, ale dotyczy pacjentów powyżej 12 roku życia. Maksymalny czas terapii nie powinien przekraczać 6 tygodni, co potwierdzają badania kliniczne pod względem skuteczności i bezpieczeństwa stosowania.
alergen, Allergodil, całoroczne alergiczne zapalenie spojówek, chlorek benzalkoniowy, chlorowodorek azelastyny, czas trwania leczenia, kontaminacja roztworu, krople do oczu, profilaktyka alergii, schorzenia okulistyczne, sezonowe alergiczne zapalenie spojówek, soczewki kontaktowe, substancja konserwująca, worek spojówkowy
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rozaduo 40 mcg/ml + 5 mg/ml

Rozaduo to preparat okulistyczny w formie kropli zawierający trawoprost (40 µg/ml) oraz maleinian tymololu (5 mg/ml), stosowany w terapii jaskry i podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego. Zalecane dawkowanie to jedna kropla do worka spojówkowego raz na dobę, podawana o stałej porze (rano lub wieczorem), co zapewnia optymalne stężenie substancji czynnych i minimalizuje ryzyko działań niepożądanych. W przypadku pominięcia dawki należy kontynuować leczenie zgodnie z harmonogramem, bez podwajania dawki. Nie jest konieczna modyfikacja dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek (klirens kreatyniny ≥14 ml/min). Lek nie jest zalecany u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia z powodu braku danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
Podanie leku wymaga zachowania odpowiedniej techniki aplikacji, w tym unikania kontaktu końcówki kroplomierza z powierzchniami oka lub powiek, co zapobiega zanieczyszczeniu preparatu. Po zakropleniu zaleca się ucisk kanału nosowo-łzowego lub delikatne zamknięcie powiek przez około 2 minuty, aby ograniczyć ogólnoustrojowe wchłanianie substancji czynnych i zwiększyć efekt miejscowy. W przypadku stosowania innych kropli do oczu należy zachować co najmniej 5-minutowy odstęp między aplikacjami. Przy zmianie terapii przeciwjaskrowej na Rozaduo, poprzedni lek należy odstawić na dzień przed rozpoczęciem nowego leczenia. Pacjentów noszących miękkie soczewki kontaktowe należy poinformować o konieczności ich wyjęcia przed aplikacją i ponownego założenia po 15 minutach, ze względu na obecność chlorku benzalkoniowego jako konserwantu.
chlorek benzalkoniowy, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dysfunkcja wątroby, działanie niepożądane, działanie niepożądane ogólnoustrojowe, jaskra, kanał nosowo-łzowy, klirens kreatyniny, leczenie przeciwjaskrowe, lek okulistyczny, maleinian tymololu, miękka soczewka kontaktowa, substancja konserwująca, trawoprost z tymololem, wchłanianie ogólnoustrojowe, właściwości farmakokinetyczne, worek spojówkowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Skład i postać leku – Hydroxyzinum Amara 2 mg/ml

Hydroxyzinum Amara jest syropem doustnym zawierającym chlorowodorek hydroksyzyny w stężeniu 2 mg/ml. Preparat charakteryzuje się przejrzystą, bezbarwną lub lekko żółtą barwą i dostępny jest w butelkach o pojemnościach od 125 ml do 500 ml. Syrop zawiera substancje pomocnicze takie jak etanol 96% (rozpuszczalnik), sodu benzoesan (konserwant), lewomentol, aromat owoców leśnych oraz sorbitol ciekły (substancja słodząca i stabilizująca). Obecność etanolu i sorbitolu może mieć kliniczne znaczenie u wybranych pacjentów, co wymaga uwagi podczas przepisywania leku.
benzoesan sodu, chlorowodorek hydroksyzyny, etanol, glikol propylenowy, hydroksyzyna, lewomentol, niezgodność farmaceutyczna, sorbitol, stężenie syropu, substancja konserwująca, substancja pomocnicza
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Xylometazolin WZF 0,1% 1 mg/ml

Lek Xylometazolin WZF 0,1% (ksylometazoliny chlorowodorek 1 mg/ml) jest wskazany do stosowania donosowego u dorosłych i młodzieży powyżej 12. roku życia. Standardowa dawka to 2-3 krople do każdego otworu nosowego, podawane co 8-10 godzin, maksymalnie 3 razy na dobę. Maksymalny czas terapii wynosi 3-5 dni, aby uniknąć ryzyka polekowego zapalenia błony śluzowej nosa (rhinitis medicamentosa) oraz efektu z odbicia. Lek zawiera chlorek benzalkoniowy (0,1 mg/ml) jako konserwant, który może powodować podrażnienia błony śluzowej. Preparat nie jest wskazany u dzieci ≤12 lat. Aplikacja powinna odbywać się bez kontaktu aplikatora z błoną śluzową, a opakowanie powinno być stosowane wyłącznie przez jednego pacjenta, aby zapobiec przenoszeniu zakażeń.
alfa-mimetyk, chlorek benzalkoniowy, efekt z odbicia, krople do nosa, ksylometazoliny chlorowodorek, podanie donosowe, podrażnienie błony śluzowej nosa, polekowe zapalenie błony śluzowej nosa, rhinitis medicamentosa, schorzenie infekcyjne górnych dróg oddechowych, substancja czynna, substancja konserwująca, wywiad lekarski, Xylometazolin, zakażenie
Leksykon leków
Skład i postać leku – Vicks MedDex o smaku miodu na kaszel suchy 0,133 % (W/V)

Vicks MedDex o smaku miodu na kaszel suchy to syrop zawierający 20 mg dekstrometorfanu bromowodorku w 15 ml, substancję o działaniu przeciwkaszlowym. Preparat zawiera także istotne klinicznie substancje pomocnicze, takie jak sacharoza (5,5 g/15 ml), sód (1,215 mmol/15 ml), etanol 96% (0,592 g/15 ml), miód (0,075 g/15 ml) oraz glikol propylenowy (0,850 g/15 ml). Ze względu na obecność sacharozy i sodu, lek wymaga ostrożności u pacjentów z cukrzycą, nietolerancją sacharozy oraz na diecie niskosodowej. Obecność etanolu i glikolu propylenowego jest istotna u osób z chorobami wątroby, kobiet w ciąży, karmiących oraz pacjentów uzależnionych od alkoholu.
choroba wątroby, cukier inwertowany, cukrzyca, dekstrometorfanu bromowodorek, dieta niskosodowa, działanie przeciwkaszlowe, glikol propylenowy, kaszel suchy, kwas cytrynowy, makrogol, nietolerancja sacharozy, niezgodność farmaceutyczna, regulator kwasowości, sacharoza, sacharyna sodowa, sodu benzoesan, substancja konserwująca, zamknięcie zabezpieczające
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Aleric Spray 50 mcg/dawkę

Preparat Aleric Spray zawiera mometazonu furoinian w dawce 50 mikrogramów na dawkę i jest stosowany donosowo jako kortykosteroid. Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do jego stosowania są: potwierdzona nadwrażliwość na mometazonu furoinian lub substancje pomocnicze, w tym chlorek benzalkoniowy (20 mikrogramów na dawkę), nieleczone miejscowe zakażenia błony śluzowej nosa, zwłaszcza wirusowe (np. opryszczka pospolita), oraz niedawno przebyty zabieg chirurgiczny lub uraz nosa. Kortykosteroid może nasilać infekcje i hamować procesy gojenia, co zwiększa ryzyko powikłań w okresie rekonwalescencji.
aerozol do nosa, chlorek benzalkoniowy, działanie kortykosteroidów, farmakoterapia, gojenie ran, infekcja górnych dróg oddechowych, kortykosteroid donosowy, leczenie przeciwinfekcyjne, mometazonu furoinian, nadwrażliwość na substancję czynną, opryszczka pospolita, substancja konserwująca, uraz nosa, zabieg chirurgiczny nosa, zakażenie błony śluzowej nosa
Leksykon leków
Skład i postać leku – Afrin ND Mentol 0,5 mg/ml

Afrin ND Mentol to aerozol do nosa zawierający oksymetazolinę chlorowodorek w stężeniu 0,5 mg/ml, co odpowiada dawce 50 μg substancji czynnej na 100 μl roztworu. Preparat ma postać lepkiego, białego do białawego roztworu o pH 5,0-6,5. Zawiera substancje pomocnicze o znanym działaniu, takie jak chlorek benzalkoniowy (0,25 mg/ml), alkohol benzylowy (3,0 mg/ml) oraz glikol propylenowy (5 mg/ml). Lek jest pakowany w butelkę HDPE o pojemności 15 ml z precyzyjną pompką rozpylającą, przeznaczoną do podawania donosowego.
aerozol do nosa, alkohol benzylowy, celuloza mikrokrystaliczna, chlorek benzalkoniowy, cyneol, disodu edetynian, disodu fosforan, działanie chłodzące, glikol propylenowy, kamfora racemiczna, lewomentol, makrogol, niezgodność farmaceutyczna, oksymetazoliny chlorowodorek, podanie donosowe, powidon, sodu diwodorofosforan, substancja buforująca, substancja chelatująca, substancja konserwująca
Leksykon leków
Skład i postać leku – Catalet T stężenie 1-25 JS/ml, stężenie 2-250 JS/ml, stężenie 3-2500 JS/ml (leczenie podstawowe); stężenie 4-10000 JS/ml (leczenie podtrzymujące)

Catalet T to alergoidowa zawiesina do iniekcji stosowana w swoistej immunoterapii pacjentów uczulonych na pyłki traw. Preparat zawiera mieszankę alergoidów z pyłku 10 gatunków traw, m.in. Alopecurus pratensis, Lolium perenne, Phleum pratense oraz Secale cereale. Dostępny jest w czterech stężeniach: 25 JS/ml, 250 JS/ml, 2 500 JS/ml (zestaw do leczenia podstawowego) oraz 10 000 JS/ml (leczenie podtrzymujące). Zawiesiny różnią się barwą od mlecznej do brązowej, a w składzie pomocniczym znajdują się m.in. fenol jako konserwant, chlorek sodu zapewniający izotoniczność, bufor fosforanowy oraz adiuwant w postaci glinu wodorotlenku. Preparat jest pakowany w fiolki po 2 ml, przechowywany w lodówce w temperaturze 2-8°C, z okresem ważności 18 miesięcy, a po otwarciu fiolki można go stosować do 4 tygodni pod warunkiem zachowania odpowiednich warunków przechowywania.
adiuwant, alergoidy, bufor fosforanowy, dysfagia, fenol, immunoterapia swoista, iniekcja, izotoniczność, jednostka standaryzowana, kostrzewa łąkowa, kupkówka pospolita, leczenie podstawowe, leczenie podtrzymujące, pyłek traw, rajgras wyniosły, stężenie leku, substancja konserwująca, tomka wonna, tymotka łąkowa, uczulenie na pyłki traw, wodorotlenek glinu, wyczyniec łąkowy, zawiesina do wstrzykiwań
Leksykon leków
Skład i postać leku – Ceclor 125 mg/5 ml

Ceclor to antybiotyk cefalosporynowy II generacji, zawierający cefaklor w postaci granulatu do sporządzania zawiesiny doustnej o stężeniach 125 mg/5 ml, 250 mg/5 ml oraz 375 mg/5 ml. Preparat zawiera substancje pomocnicze takie jak metyloceluloza, sodu laurylosiarczan, dimetikon, guma ksantanowa F, skrobia modyfikowana, sacharoza (substancja biologicznie czynna), erytrozyna oraz aromat truskawkowy. Zawiesinę przygotowuje się bezpośrednio przed podaniem, dodając do granulatu odpowiednio 45 ml (butelka 75 ml) lub 60 ml (butelka 100 ml) schłodzonej przegotowanej wody, mieszając dokładnie po każdej porcji. Po przygotowaniu zawiesinę należy przechowywać w lodówce w temperaturze 2°C-8°C, maksymalnie przez 14 dni.
antybiotyk cefalosporynowy, cefaklor, dimetikon, erytrozyna, guma ksantanowa, metyloceluloza, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności leku, sacharoza, skrobia modyfikowana, sodu laurylosiarczan, strzykawka dozująca, substancja czynna, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, substancja przeciwpieniąca, temperatura przechowywania leku, zawiesina doustna
Leksykon substancji czynnych
Benzalkoniowy chlorek – Interakcje

Benzalkoniowy chlorek, obecny jako substancja pomocnicza w wielu aerozolach do nosa, takich jak Aleric Spray (20 μg/dawkę), Momester (50 μg/dawkę) oraz Orinox (0,5 mg/ml, 14 μg/dawkę 138 μl), może wpływać na farmakokinetykę i farmakodynamikę substancji czynnych tych preparatów. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z inhibitorami CYP3A (np. kobicystat, rytonawir) w produktach zawierających mometazonu furoinian, które mogą zwiększać ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych glikokortykosteroidów. W takich przypadkach zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania lub ścisłe monitorowanie pacjenta. Ponadto, w produktach zawierających benzalkoniowy chlorek i sympatykomimetyki (np. ksylometazolina w Orinox), istnieje ryzyko nasilonego działania sympatykomimetycznego przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO), trój- i czteropierścieniowych leków przeciwdepresyjnych oraz leków na nadciśnienie tętnicze, co wymaga unikania takich połączeń lub zachowania szczególnej ostrożności.
aerozol do nosa, benzalkoniowy chlorek, beta-adrenolityk, działanie niepożądane OUN, działanie ogólnoustrojowe glikokortykosteroidów, glikokortykosteroid, IMAO, indeks terapeutyczny, inhibitor CYP3A, inhibitor monoaminooksydazy, kobicystat, ksylometazolina, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwnadciśnieniowy, loratadyna, mometazonu furoinian, ośrodkowy układ nerwowy, rytonawir, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, substancja sympatykomimetyczna, sympatykomimetyk, tranylcypromina
Leksykon substancji czynnych
Ketorolak – Dawkowanie i sposób podawania

Ketorolak w postaci kropli do oczu (Acular, 5 mg/ml trometamol ketorolaku) jest wskazany do profilaktyki i leczenia stanu zapalnego po zabiegach okulistycznych. Zalecane dawkowanie u dorosłych i pacjentów geriatrycznych to 1 kropla do oka trzy razy na dobę, rozpoczynając terapię 24 godziny przed planowanym zabiegiem i kontynuując przez 3-4 tygodnie po operacji. Brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa i dawkowania u pacjentów pediatrycznych. Preparat zawiera chlorek benzalkoniowy (0,1 mg/ml), co należy uwzględnić u pacjentów z nadwrażliwością na konserwanty. Prawidłowa technika aplikacji, w tym zakroplenie do worka spojówkowego, zamknięcie oka na 2 minuty oraz ucisk kącika powieki przez 1-2 minuty, jest kluczowa dla optymalnej skuteczności i minimalizacji działań niepożądanych.
Acular, aplikacja kropli, chlorek benzalkoniowy, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, działanie przeciwzapalne, kanał łzowy, krople do oczu, pacjent geriatryczny, podanie okulistyczne, preparat miejscowy, stan zapalny gałki ocznej, substancja konserwująca, terapia przeciwzapalna, trometamol ketorolaku, usunięcie zaćmy, worek spojówkowy, wywiad medyczny, zabieg okulistyczny, zapalenie gałki ocznej
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Terbinafina Ziaja

Produkt leczniczy Terbinafina Ziaja w postaci kremu zawiera chlorowodorek terbinafiny w stężeniu 10 mg/g i jest przeznaczony wyłącznie do stosowania miejscowego na skórę. W trakcie aplikacji należy unikać kontaktu z oczami, a w przypadku przypadkowego dostania się preparatu do oczu, zaleca się natychmiastowe przemycie ich bieżącą wodą. Krem zawiera substancje pomocnicze takie jak alkohol cetylowy (48 mg/g), alkohol stearylowy (32 mg/g) oraz alkohol benzylowy (10 mg/g), które mogą wywoływać miejscowe reakcje skórne, w tym kontaktowe zapalenie skóry oraz reakcje alergiczne, szczególnie u pacjentów z wywiadem alergicznym.
alkohol benzylowy, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, chlorowodorek terbinafiny, kontaktowe zapalenie skóry, miejscowa reakcja skórna, nadwrażliwość, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, stosowanie miejscowe na skórę, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, terapia, wywiad alergiczny
Leksykon leków
Skład i postać leku – Norditropin SimpleXx 10 mg/1,5 ml

Norditropin SimpleXx 10 mg/1,5 ml to roztwór do wstrzykiwań zawierający somatropinę w stężeniu 6,7 mg/ml, produkowaną metodą rekombinacji DNA w bakterii E. coli. 1 mg somatropiny odpowiada 3 j.m. hormonu wzrostu. Preparat zawiera składniki pomocnicze takie jak mannitol, histydyna, poloksamer 188, fenol oraz regulujące pH kwas solny i wodorotlenek sodu. Produkt jest dostępny w szklanych wkładach typu I o pojemności 1,5 ml, zawierających 10 mg somatropiny, z zabezpieczeniami zapewniającymi sterylność i prawidłowe dawkowanie. Preparat jest przeznaczony do stosowania wyłącznie z dedykowanym wstrzykiwaczem NordiPen10 (niebieski), co jest kluczowe dla precyzyjnego podania dawki. Przed podaniem należy upewnić się, że roztwór jest przejrzysty i bezbarwny, a pacjent powinien być poinstruowany o prawidłowej obsłudze urządzenia.
bufor farmaceutyczny, fenol, histydyna, hormon wzrostu, jednostka międzynarodowa, mannitol, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności leku, poloksamer, regulacja pH, rekombinacja DNA, roztwór do wstrzykiwań, somatropina, substancja czynna, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, substancja stabilizująca, warunki przechowywania leku, wkład leku, woda do wstrzykiwań, wstrzykiwacz, związek powierzchniowo czynny
Leksykon leków
Skład i postać leku – Gaviscon Duo (500 mg + 213 mg + 325 mg)/10 ml

Produkt leczniczy Gaviscon Duo to zawiesina doustna o stężeniu 500 mg alginianu sodu, 213 mg wodorowęglanu sodu oraz 325 mg węglanu wapnia na 10 ml. Skład ten zapewnia działanie zobojętniające kwas żołądkowy oraz osłaniające błonę śluzową przełyku, co jest istotne w terapii dolegliwości związanych z refluksem żołądkowo-przełykowym. Preparat zawiera również substancje pomocnicze, takie jak konserwanty (metylu parahydroksybenzoesan 40 mg/10 ml, propylu parahydroksybenzoesan 6 mg/10 ml), regulator kwasowości (sodu wodorotlenek), polimer karbomer 974P oraz aromat mięty pieprzowej, które wpływają na stabilność, konsystencję i akceptowalność sensoryczną leku.
alginian sodu, działanie zobojętniające, karbomer, niezgodność farmaceutyczna, osłona błony śluzowej, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, regulator kwasowości, równowaga elektrolitowa, sacharyna sodowa, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, węglan wapnia, właściwości fizykochemiczne, wodorotlenek sodu, wodorowęglan sodu, zawiesina doustna
Leksykon leków
Skład i postać leku – Typhim Vi 25 mcg oczyszczonego polisacharydu otoczkowego (Vi) Salmonella typhi (szczep Ty2)/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)

Szczepionka TYPHIM Vi to polisacharydowy preparat przeciwko durowi brzusznemu, zawierający 25 µg oczyszczonego polisacharydu otoczkowego Vi Salmonella typhi (szczep Ty2) w dawce 0,5 ml roztworu do wstrzykiwań. Preparat zawiera również fenol jako konserwant oraz roztwór buforowy z chlorkiem sodu, disodu fosforanem dwuwodnym i sodu diwodorofosforanem dwuwodnym, które stabilizują pH i zapewniają izotoniczność. Szczepionka jest dostępna w ampułko-strzykawce ze szkła typu I, z zatyczką z elastomeru chlorobutylowego, o objętości 0,5 ml, charakteryzująca się przezroczystym, bezbarwnym roztworem umożliwiającym wizualną ocenę jakości preparatu.
ampułko-strzykawka, bufor fosforanowy, chlorek sodu, diwodorofosforan sodu dwuwodny, dur brzuszny, elastomer chlorobutylowy, fenol, fosforan disodu dwuwodny, izotoniczność roztworu, polisacharyd otoczkowy Vi, preparat farmaceutyczny, roztwór buforowy, roztwór do wstrzykiwań, Salmonella typhi, substancja konserwująca, szczep Ty2, szczepionka przeciw durowi brzusznemu, szkło typu I, woda do wstrzykiwań, zatyczka tłoka, zgodność farmaceutyczna
Leksykon leków
Skład i postać leku – Ty-Szczepionka durowa nie mniej niż 5×10 ^8 i nie więcej niż 1×10 ^9 bakterii Salmonella typhi/0,5 ml; szczepionka 20-dawkowa, 1 dawka (0,5 ml)

Ty-Szczepionka durowa to zawiesina do wstrzykiwań stosowana w profilaktyce duru brzusznego, dostępna w fiolce 10 ml zawierającej 20 dawek po 0,5 ml każda. Każda dawka zawiera inaktywowane bakterie Salmonella typhi w ilości od 5×10⁸ do 1×10⁹ komórek. Preparat zawiera również fenol jako konserwant, chlorek sodu dla izotoniczności oraz składniki buforu fosforanowego (disodu fosforan dwunastowodny i sodu diwodorofosforan dwuwodny) rozpuszczone w wodzie do wstrzykiwań. Szczepionka ma postać jednorodnej, białej lub białoszarej zawiesiny, z możliwością powstawania białego osadu i klarownego supernatantu podczas przechowywania, co jest zjawiskiem fizjologicznym.
bufor fosforanowy, chlorek sodu, diwodorofosforan sodu, dur brzuszny, fenol, fosforan disodu, guma bromobutylowa, izotoniczność roztworu, niezgodność farmaceutyczna, Salmonella typhi, substancja konserwująca, supernatant, szczepionka durowa, szkło typu I, woda do wstrzykiwań, zawiesina do wstrzykiwań
Leksykon leków
Skład i postać leku – Elidel 10 mg/g

Elidel to krem dermatologiczny zawierający pimekrolimus w stężeniu 10 mg/g, wykazujący działanie przeciwzapalne. Preparat ma białawą, homogeniczną konsystencję i jest przeznaczony do stosowania miejscowego. W skład kremu wchodzą substancje pomocnicze o istotnym znaczeniu klinicznym, takie jak alkohol benzylowy (10 mg/g) jako konserwant, alkohole cetylowy i stearylowy (po 40 mg/g) pełniące funkcję emulgatorów i składników podłoża, oraz glikol propylenowy (50 mg/g) działający nawilżająco. Kompleksowy skład obejmuje również regulatory pH (sodu wodorotlenek, kwas cytrynowy), emulgatory, emolienty i rozpuszczalniki, co wpływa na stabilność i skuteczność preparatu.
alkohol benzylowy, alkohol cetylowy, alkohol oleilowy, alkohol stearylowy, aplikacja miejscowa, działanie przeciwzapalne, emolienty, emulgator, glikol propylenowy, kwas cytrynowy, niezgodności farmaceutyczne, pimekrolimus, regulator pH, substancja konserwująca, substancja nawilżająca, terapia dermatologiczna, triglicerydy średniołańcuchowe, tuba aluminiowa, wodorotlenek sodu
Leksykon leków
Interakcje leku – Braunol 7,5%, roztwór na skórę 75 mg/ml

Powidon jodowany w preparacie Braunol 7,5% wykazuje liczne interakcje chemiczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na jego skuteczność terapeutyczną. Reakcje z białkami, składnikami krwi i ropą prowadzą do osłabienia działania przeciwdrobnoustrojowego, co jest szczególnie istotne przy stosowaniu na rany z aktywnym krwawieniem lub wysiękiem ropnym. Jednoczesne stosowanie z enzymatycznymi środkami do leczenia ran, nadtlenkiem wodoru, taurolidyną oraz preparatami zawierającymi srebro powoduje wzajemne osłabienie działania, głównie poprzez reakcje utleniania i tworzenie nierozpuszczalnych związków, takich jak jodek srebra. Szczególnie niebezpieczne jest łączenie Braunolu z preparatami zawierającymi rtęć, co może skutkować poważnymi oparzeniami chemicznymi i jest bezwzględnie przeciwwskazane.
białko, Braunol, działanie przeciwdrobnoustrojowe, efektywność terapeutyczna, funkcja tarczycy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja fizykochemiczna, jodek srebra, nadtlenek wodoru, niedoczynność tarczycy, oparzenie chemiczne, powidon jodowany, preparat litu, preparat rtęciowy, reakcja redoks, substancja konserwująca, taurolidyna, wiązanie jodu, związek organiczny
Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Zentel 400 mg/20 ml

Produkt leczniczy Zentel, zawierający albendazol w dawce 400 mg/20 ml w postaci zawiesiny doustnej, może wpływać na zdolności psychomotoryczne pacjenta, głównie poprzez ryzyko wystąpienia zawrotów głowy. Choć nie przeprowadzono dedykowanych badań klinicznych oceniających bezpośredni wpływ leku na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn, dostępne dane wskazują na konieczność zachowania ostrożności. Substancje pomocnicze, takie jak alkohol benzylowy (ok. 4 mg/20 ml) oraz glikol propylenowy (ok. 8 mg/20 ml), mogą dodatkowo oddziaływać na ośrodkowy układ nerwowy, co potencjalnie nasila ryzyko upośledzenia zdolności psychomotorycznych.
albendazol, alkohol benzylowy, bezpieczeństwo farmakoterapii, depresja ośrodkowego układu nerwowego, działanie niepożądane, glikol propylenowy, kwas benzoesowy, leki oddziałujące na OUN, ośrodkowy układ nerwowy, profil bezpieczeństwa, substancja konserwująca, substancje pomocnicze, zawiesina doustna, zawroty głowy, zdolności psychomotoryczne
Leksykon leków
Skład i postać leku – Hascovir 400 mg/5 ml

Hascovir to zawiesina doustna zawierająca acyklowir w stężeniu 400 mg/5 ml (80 mg/ml), przeznaczona do leczenia infekcji wirusowych. Preparat charakteryzuje się białą barwą oraz smakiem i zapachem bananowym, co ułatwia podawanie zwłaszcza pacjentom pediatrycznym. W składzie zawiesiny znajdują się istotne klinicznie substancje pomocnicze, takie jak sorbitol (450 mg/ml), glicerol (150 mg/ml), metylu parahydroksybenzoesan (0,3 mg/ml), propylu parahydroksybenzoesan (0,1 mg/ml), a także glikol propylenowy i etanol obecne w aromacie bananowym. Zawiesina jest pakowana w butelki ze szkła brunatnego o pojemności co najmniej 150 ml, wyposażone w precyzyjną strzykawkę doustną o pojemności 5 ml, skalowaną co 0,25 ml, co umożliwia dokładne dawkowanie leku, szczególnie u dzieci i niemowląt.
acyklowir, aromat bananowy, aromat leku, celuloza mikrokrystaliczna, glicerol, glikol propylenowy, karmeloza sodowa, metylu parahydroksybenzoesan, niezgodność farmaceutyczna, pacjent pediatryczny, postać farmaceutyczna, propylu parahydroksybenzoesan, sorbitol, sorbitol ciekły, strzykawka doustna, substancja konserwująca, substancja nawilżająca, substancja pomocnicza, substancja słodząca, urządzenie dozujące, zawiesina doustna