choroba afektywna dwubiegunowa
Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) to przewlekłe zaburzenie psychiczne charakteryzujące się występowaniem naprzemiennych epizodów manii lub hipomanii oraz depresji, przedzielonych okresami remisji. Stanowi poważny problem zdrowotny dotykający około 1-3% populacji ogólnej, z równomiernym rozkładem między płciami.
W obrazie klinicznym ChAD wyróżnia się dwa główne typy: typ I, w którym występują pełnoobjawowe epizody maniakalne oraz depresyjne, oraz typ II, charakteryzujący się występowaniem łagodniejszych epizodów hipomanii oraz epizodów depresyjnych. Objawy maniakalne obejmują wzmożony nastrój, zwiększoną aktywność, przyspieszenie toku myślenia, obniżoną potrzebę snu, podwyższoną samoocenę oraz skłonność do ryzykownych zachowań. Fazy depresyjne cechują się natomiast obniżeniem nastroju, anhedonią, zaburzeniami snu i apetytu, uczuciem zmęczenia oraz myślami suicydalnymi.
Diagnostyka ChAD opiera się na kryteriach klasyfikacji ICD-10 lub DSM-5 i wymaga dokładnego wywiadu z uwzględnieniem historii epizodów maniakalnych/hipomaniakalnych. Leczenie ma charakter kompleksowy i obejmuje farmakoterapię (stabilizatory nastroju, leki przeciwpsychotyczne, przeciwdepresyjne), psychoedukację oraz psychoterapię. Podstawą długoterminowego leczenia są stabilizatory nastroju, takie jak lit, walproiniany czy lamotrygina, które zmniejszają ryzyko nawrotów. Choroba afektywna dwubiegunowa wymaga zazwyczaj leczenia przez całe życie oraz regularnej kontroli stanu psychicznego pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Psychoza poporodowa – Etiologia i przyczyny
Psychoza poporodowa (PPP) jest rzadkim, ale poważnym zaburzeniem psychicznym występującym najczęściej w pierwszych dwóch tygodniach po porodzie, dotykającym około 1-2 kobiet na 1000 porodów. Najsilniejszymi czynnikami ryzyka są choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) w wywiadzie osobistym lub rodzinnym, z ryzykiem wystąpienia psychozy poporodowej u kobiet z ChAD typu I szacowanym na 20-50%, oraz wcześniejszy epizod psychozy poporodowej, który zwiększa ryzyko nawrotu do około 50% w kolejnej ciąży. Etiologia PPP jest wieloczynnikowa i obejmuje gwałtowne zmiany hormonalne po porodzie (spadek poziomów estrogenów i progesteronu do wartości sprzed ciąży w ciągu 3 dni), zaburzenia układu immunologicznego (m.in. zmieniona aktywność regulatorowych limfocytów T), deprywację snu oraz predyspozycje genetyczne. Ponadto, około połowa przypadków PPP występuje u kobiet bez wcześniejszej historii zaburzeń psychicznych, co sugeruje specyficzną podatność na okres poporodowy.
białko C-reaktywne, choroba afektywna dwubiegunowa, deprywacja snu, epizod maniakalny, epizod mieszany, epizod psychotyczny, estrogen i progesteron, infekcja COVID-19, lek przeciwpsychotyczny, lek stabilizujący nastrój, niedobór witaminowy, objawy psychotyczne, okres okołoporodowy, powikłania immunologiczne, przeciwciała przeciwko receptorom NMDA, psychoza poporodowa, regulatorowe limfocyty T, remisja, rytm dobowy, stan przedrzucawkowy, szpik kostny, zaburzenia czynności tarczycy, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia ze spektrum schizofrenii, zaburzenie schizoafektywne, zapalenie mózgu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Mobemid 150 mg
Moklobemid w dawce 150 mg wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które obejmują głównie układ nerwowy, pokarmowy, sercowo-naczyniowy oraz ogólne objawy somatyczne. Do często obserwowanych należą bóle głowy, bezsenność, zawroty głowy, nudności, zaparcia, tachykardia, hipotensja ortostatyczna oraz nadmierne pocenie się. Niezbyt często występują zaburzenia pozapiramidowe, zapalenie błony śluzowej żołądka, nadciśnienie, bóle dławicowe, wykwity skórne, zaburzenia oddawania moczu oraz zmiany w badaniach laboratoryjnych, takie jak niewielkie obniżenie liczby leukocytów i aktywności aminotransferaz, które nie mają istotnego znaczenia klinicznego. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko myśli i zachowań samobójczych, które mogą pojawić się zarówno w trakcie terapii, jak i po jej zakończeniu, a także na możliwość przejścia fazy depresyjnej w maniakalną u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, bezsenność, biegunka, ból dławicowy, ból głowy, choroba afektywna dwubiegunowa, drżenie, drżenie mięśniowe, dyzartria, hipomania, hipotensja ortostatyczna, krwawienie z dróg rodnych, leukocyty, moklobemid, myśli samobójcze, nadciśnienie, nadmierne pocenie się, nieostre widzenie, niewyraźne widzenie, nudności, parestezja, suchość skóry, tachykardia, zaburzenia ciśnienia tętniczego, zaburzenia oddawania moczu, zaburzenia pozapiramidowe, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie spojówek, zapalenie żył, zawroty głowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Symkinet MR
Metylofenidat w terapii ADHD powinien być stosowany po dokładnej ocenie nasilenia i przewlekłości objawów, z uwzględnieniem indywidualnych wskazań i przeciwwskazań. Lek nie jest zalecany u dzieci poniżej 6 lat oraz osób powyżej 60 roku życia ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Długotrwałe stosowanie (powyżej 12 miesięcy) wymaga regularnego monitorowania parametrów sercowo-naczyniowych, w tym ciśnienia tętniczego (częstość wzrostu ciśnienia u dzieci >10 mm Hg, u dorosłych 2-3 mm Hg) oraz częstości akcji serca, a także kontroli wzrostu, masy ciała i apetytu u dzieci. Należy zwracać uwagę na pojawienie się lub nasilenie zaburzeń psychicznych, takich jak tiki, agresja, lęk, depresja, psychoza czy maniakalne epizody, szczególnie u pacjentów z chorobami współistniejącymi, w tym chorobą afektywną dwubiegunową. Zaleca się coroczne przerwy w leczeniu, np. w okresie wakacyjnym, w celu oceny funkcjonowania pacjenta bez farmakoterapii.
ADHD, akcja serca, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba serca, ciśnienie tętnicze, epizod maniakalny, epizod psychotyczny, kardiomiopatia, leki stymulujące OUN, leukopenia, małopłytkowość, mania, metylofenidat, myśli samobójcze, nagła śmierć sercowa, niedokrwistość, niedowład połowiczy, nieprawidłowy zapis EEG, nietolerancja fruktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objawy psychotyczne, omamy, padaczka, priapizm, próg drgawkowy, tiki, układ krążenia, urojenie, uzależnienie od alkoholu, uzależnienie psychiczne, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń mózgowych, zespół Tourette’a - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Bonogren 300 mg
Bonogren 300 mg, zawierający 300 mg kwetiapiny w formie fumaranu, jest wskazany w leczeniu schizofrenii oraz choroby afektywnej dwubiegunowej. W schizofrenii lek skutecznie łagodzi objawy pozytywne (urojenia, halucynacje), negatywne (wycofanie społeczne, spłaszczony afekt) oraz zaburzenia poznawcze, zarówno w fazie ostrej, jak i w terapii podtrzymującej. W chorobie afektywnej dwubiegunowej Bonogren stosuje się w epizodach maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, w ciężkiej depresji dwubiegunowej oraz profilaktycznie w zapobieganiu nawrotom epizodów maniakalnych i depresyjnych u pacjentów z wcześniejszą pozytywną odpowiedzią na kwetiapinę.
aktywność psychoruchowa, choroba afektywna dwubiegunowa, epizod depresyjny, epizod maniakalny, faza maniakalna, fumaran kwetiapiny, gonitwa myśli, halucynacja, kwetiapina, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, objawy depresyjne, objawy negatywne, objawy pozytywne, profilaktyka nawrotów, schizofrenia, spłaszczony afekt, substancja czynna, wycofanie społeczne, zaburzenia poznawcze, zaburzenie psychiczne, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zolafren 15 mg
Olanzapina, należąca do grupy leków przeciwpsychotycznych (ATC: N05AH03), wykazuje złożony mechanizm działania obejmujący antagonizm receptorów serotoninowych (5HT2A/2C, 5HT3, 5HT6), dopaminowych (D1-D5), muskarynowych (M1-M5), α1-adrenergicznych oraz histaminowych H1. Charakteryzuje się wyższym powinowactwem do receptorów 5HT2 niż D2, co przekłada się na selektywne hamowanie aktywności neuronów dopaminergicznych układu mezolimbicznego (A10) przy minimalnym wpływie na drogi prążkowia (A9), co zmniejsza ryzyko objawów pozapiramidowych. W badaniach przedklinicznych olanzapina wykazała działanie anksjolityczne oraz skuteczność w testach aktywności przeciwpsychotycznej przy dawkach niższych niż wywołujące katalepsję, potwierdzając korzystny profil farmakodynamiczny.
choroba afektywna dwubiegunowa, choroba dwubiegunowa, działanie anksjolityczne, działanie przeciwmaniakalne, epizod maniakalny, haloperydol, lek przeciwpsychotyczny, lek stabilizujący nastrój, objawy depresyjne, objawy pozapiramidowe, objawy pozytywne i negatywne, olanzapina, receptor adrenergiczny, receptor cholinergiczny muskarynowy, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, receptor serotoninowy, remisja objawów manii, schizofrenia, skala depresji Montgomery-Åsberg, terapia skojarzona, walproinian sodu, właściwości przeciwpsychotyczne, zaburzenie psychiczne, zaburzenie schizoafektywne, zapobieganie nawrotom - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Zolaxa 5 mg
Lek Zolaxa, zawierający olanzapinę, jest wskazany wyłącznie dla pacjentów dorosłych z rozpoznaną schizofrenią lub chorobą afektywną dwubiegunową. W schizofrenii stosuje się go zarówno w fazie początkowej, jak i w leczeniu podtrzymującym, szczególnie u pacjentów wykazujących dobrą odpowiedź na olanzapinę. W chorobie afektywnej dwubiegunowej olanzapina jest zalecana w leczeniu epizodów manii o nasileniu od średniego do ciężkiego oraz w profilaktyce nawrotów po uzyskaniu pozytywnej odpowiedzi terapeutycznej. Preparat dostępny jest w formie tabletek powlekanych o dawkach 5 mg i 10 mg, zawierających odpowiednio 168,33 mg i 336,66 mg laktozy jednowodnej, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – KETREL XR 150 mg
KETREL XR (kwetiapina w postaci fumaranu) w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu wymaga indywidualnego dostosowania dawki w zależności od wskazania terapeutycznego oraz stanu klinicznego pacjenta. W leczeniu schizofrenii i epizodów manii w chorobie dwubiegunowej dawka początkowa wynosi 300 mg w pierwszym dniu, zwiększana do 600 mg w drugim dniu, z zalecanym zakresem terapeutycznym 400-800 mg/dobę, przyjmowanym raz dziennie co najmniej godzinę przed posiłkiem. W epizodach depresyjnych choroby dwubiegunowej dawka początkowa jest stopniowo zwiększana od 50 mg do 300 mg na dobę, przyjmowana przed snem, z możliwością zwiększenia do 600 mg u wybranych pacjentów. W terapii podtrzymującej dawka powinna być najmniejszą skuteczną, mieszczącą się w zakresie 300-800 mg/dobę. W leczeniu wspomagającym ciężkich zaburzeń depresyjnych (MDD) dawka początkowa wynosi 50 mg, zwiększana do 150 mg, z zakresem terapeutycznym 50-300 mg/dobę, również podawana przed snem.
amitryptylina, bupropion, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba dwubiegunowa, ciężkie zaburzenie depresyjne, citalopram, duloksetyna, działanie przeciwdepresyjne, epizod depresyjny, epizod dużej depresji, epizod manii, epizod mieszany, escitalopram, fluoksetyna, fumaran kwetiapiny, klirens nerkowy, kwetiapina, leczenie podtrzymujące, lek przeciwdepresyjny, monoterapia, paroksetyna, schizofrenia, sertralina, stabilizacja kliniczna, tabletka o natychmiastowym uwalnianiu, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, wenlafaksyna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Concerta 18 mg
Metylofenidat chlorowodorek, substancja czynna leku Concerta (tabletki o przedłużonym uwalnianiu 18 mg i 36 mg), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę (6,5 mg w tabletce 18 mg i 16,7 mg w tabletce 36 mg). Bezwzględne przeciwwskazania obejmują jaskrę, guza chromochłonnego nadnerczy, nadczynność tarczycy, stosowanie nieselektywnych i nieodwracalnych inhibitorów MAO (oraz w ciągu 14 dni od ich odstawienia), a także ciężkie zaburzenia psychiatryczne (np. ciężka depresja, psychozy, schizofrenia, ciężka choroba afektywna dwubiegunowa). Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z poważnymi zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, choroba niedokrwienna serca, kardiomiopatie, zawał mięśnia sercowego w wywiadzie, zaburzenia rytmu serca oraz u osób z wcześniejszymi chorobami naczyń mózgowych, tętniakami mózgu i po udarze mózgu.
anoreksja, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciężka depresja, ciśnienie wewnątrzgałkowe, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, katecholaminy, łagodne nadciśnienie tętnicze, mania, metylofenidat chlorowodorek, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na metylofenidat, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, objaw psychotyczny, osobowość borderline, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, selektywny inhibitor MAO, skłonność samobójcza, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar mózgu, wrodzona wada serca, zaburzenie czynności tarczycy, zaburzenie naczyń mózgowych, zaburzenie nastroju, zaburzenie odżywiania, zaburzenie rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Depresja poporodowa – Zapobieganie i profilaktyka
Depresja poporodowa (PPD) dotyka 10-15% kobiet po porodzie i niesie poważne konsekwencje dla matki, dziecka oraz rodziny. Kluczowa jest wczesna identyfikacja kobiet z grupy wysokiego ryzyka, obejmująca historię depresji, lęk ciążowy, brak wsparcia społecznego czy niski status społeczno-ekonomiczny. Zaleca się regularne badania przesiewowe, np. za pomocą Edynburskiej Skali Depresji Poporodowej (EPDS), co potwierdza American College of Obstetricians and Gynecologists. Interwencje terapeutyczne, zwłaszcza terapia poznawczo-behawioralna (CBT) i terapia interpersonalna (program ROSE), redukują ryzyko PPD o około 39-50%. Wsparcie rówieśnicze oraz interwencje psychospołeczne również wykazują skuteczność. Profilaktyczne leczenie farmakologiczne (TCA, SSRI, lit) jest rekomendowane u kobiet z historią PPD lub chorobą afektywną dwubiegunową. Nowością jest doustny lek zuranolone (50 mg/dobę przez 14 dni), zatwierdzony przez FDA w 2023 r., oraz infuzyjny brexanolone, oba wykazujące szybkie działanie.
badania przesiewowe, breksanolon, choroba afektywna dwubiegunowa, ćwiczenia aerobowe, depresja okołoporodowa, depresja poporodowa, Edynburska Skala Depresji Poporodowej, elastyczność psychologiczna, historia depresji, interwencje psychospołeczne, kwasy tłuszczowe omega-3, lęk ciążowy, niedobór witaminy D, okres okołoporodowy, okres prenatalny, oś HPA, psychoza poporodowa, regulacja emocji, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, suplementacja cynkiem, terapia interpersonalna, terapia poznawcza oparta na uważności, terapia poznawczo-behawioralna, trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, zuranolone - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Convival Chrono 500 mg
Convival Chrono 500 mg zawiera 500 mg sodu walproinianu w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, co umożliwia stabilne stężenie leku w osoczu i zmniejsza ryzyko działań niepożądanych związanych z wysokimi szczytowymi stężeniami. Tabletki są białe, owalne, z linią podziału i napisem CC5, co pozwala na łatwe dostosowanie dawki. Lek jest wskazany w leczeniu różnych typów padaczki, w tym napadów uogólnionych (mioklonicznych, toniczno-klonicznych, atonicznych, nieświadomości) oraz napadów częściowych (prosty, złożony, wtórnie uogólniony). Szczególnie istotne jest zastosowanie w zespole Lennoxa-Gastauta, gdzie Convival Chrono 500 mg jest lekiem pierwszego wyboru.
badanie EEG, choroba afektywna dwubiegunowa, encefalopatia padaczkowa, epizod maniakalny, napad atoniczny, napad częściowy, napad grand mal, napad miokloniczny, napad nieświadomości, napad ogniskowy, napad padaczkowy, napad prosty, napad toniczno-kloniczny, napad uogólniony, napad wtórnie uogólniony, napad złożony, padaczka, petit mal, sodu walproinian, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, terapia podtrzymująca, zespół Lennoxa-Gastauta - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zolafren-Swift 15 mg
Olanzapina, substancja czynna preparatu Zolafren-Swift, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym o szerokim spektrum działania, obejmującym antagonizm receptorów serotoninowych (5HT2A/2C, 5HT3, 5HT6), dopaminowych (D1-D5), muskarynowych (M1-M5), adrenergicznych (α1) oraz histaminowych (H1). Charakteryzuje się wyższym powinowactwem do receptorów 5HT2 niż D2, co przekłada się na skuteczność kliniczną oraz korzystniejszy profil działań niepożądanych, zwłaszcza ograniczenie objawów pozapiramidowych. Badania PET i SPECT potwierdzają selektywne wysycenie receptorów serotoninowych i dopaminowych, a także korelację skuteczności z mniejszym wysyceniem receptorów D2 w prążkowiu u pacjentów ze schizofrenią. Olanzapina jest dostępna w tabletkach ulegających rozpadowi w jamie ustnej w dawkach 5, 10, 15 i 20 mg.
antagonista receptorowy, cholinergiczny receptor muskarynowy, choroba afektywna dwubiegunowa, diazepina, działanie niepożądane, epizod maniakalny, epizod mieszany, klasyczny neuroleptyk, lek przeciwmaniakalny, lek przeciwpsychotyczny, lek psycholeptyczny, objawy maniakalne, objawy negatywne, objawy pozytywne, olanzapina, pozytronowa tomografia emisyjna, receptor adrenergiczny, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, receptor serotoninowy, schizofrenia, skala depresji Montgomery-Åsberg, terapia skojarzona, tomografia emisyjna pojedynczego fotonu, układ pozapiramidowy, walproinian sodu, zaburzenie schizoafektywne, zapobieganie nawrotom - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Olzapin 20 mg
Olzapin, dostępny w postaci tabletek powlekanych o dawkach 15 mg i 20 mg, jest wskazany do leczenia schizofrenii oraz zaburzeń afektywnych dwubiegunowych u dorosłych pacjentów. W terapii schizofrenii lek stosuje się zarówno w fazie ostrej, jak i w leczeniu podtrzymującym, szczególnie u pacjentów wykazujących dobrą odpowiedź na początkową terapię. W chorobie afektywnej dwubiegunowej Olzapin jest skuteczny w leczeniu epizodów manii o nasileniu średnim do ciężkiego oraz w profilaktyce nawrotów u pacjentów, którzy dobrze zareagowali na leczenie podczas epizodu maniakalnego. Tabletki 15 mg mają wymiary 16,1 mm × 7,7 mm × 3,9 mm i są jasnoniebieskie, natomiast tabletki 20 mg mają identyczne wymiary długości i szerokości, ale większą grubość 4,9 mm i są różowe.
alergia na soję, choroba afektywna dwubiegunowa, epizod maniakalny, epizod manii, laktoza jednowodna, lecytyna sojowa, leczenie długoterminowe, leczenie podtrzymujące, nietolerancja laktozy, objawy maniakalne, objawy psychotyczne, odpowiedź na leczenie, olanzapina, profilaktyka nawrotów, remisja, schizofrenia, substancja pomocnicza, tabletka powlekana - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bonogren SR
Kwetiapina (Bonogren SR) charakteryzuje się złożonym profilem bezpieczeństwa, wymagającym indywidualnej oceny stanu klinicznego pacjenta oraz stosowanej dawki. Nie jest zalecana u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat ze względu na zwiększoną częstość działań niepożądanych, takich jak wzrost apetytu, hiperprolaktynemia, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia, objawy pozapiramidowe oraz wzrost ciśnienia tętniczego. U dorosłych z ciężkim zaburzeniem depresyjnym konieczna jest ścisła obserwacja ze względu na ryzyko myśli i zachowań samobójczych, szczególnie na początku leczenia i przy zmianach dawkowania. Monitorowanie parametrów metabolicznych (masa ciała, glikemia, profil lipidowy) jest kluczowe, gdyż kwetiapina może powodować ich pogorszenie. Występują także działania niepożądane neurologiczne, takie jak akatyzja i dyskineza późna, które wymagają dostosowania dawki lub przerwania terapii. Ponadto, kwetiapina może wywoływać senność, niedociśnienie ortostatyczne, zespół bezdechu sennego oraz rzadkie, ale poważne reakcje skórne (SCAR), a także złośliwy zespół neuroleptyczny i ciężką neutropenię (neutrofile <0,5 x 10⁹/l). W przypadku neutropenii zaleca się przerwanie leczenia i monitorowanie do powrotu liczby neutrofilów powyżej 1,5 x 10⁹/l.
agranulocytoza, akatyzja, bezdech senny, choroba afektywna dwubiegunowa, ciężkie zaburzenie depresyjne, DRESS, dysfagia, dyskineza późna, działanie przeciwcholinergiczne, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, jaskra z wąskim kątem, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, myśli samobójcze, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, objawy pozapiramidowe, polidypsja, polifagia, poliuria, prolaktyna, receptory muskarynowe, remisja objawów, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wydłużenie odstępu QT, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zatrzymanie moczu, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bonogren
Produkt leczniczy Bonogren (kwetiapina) wymaga indywidualnej oceny profilu bezpieczeństwa, szczególnie u pacjentów poniżej 18 roku życia, gdzie obserwuje się zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak wzrost apetytu, hiperprolaktynemia, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia, objawy pozapiramidowe oraz wzrost ciśnienia tętniczego. Brak jest danych dotyczących długoterminowego wpływu na wzrost, dojrzewanie oraz rozwój poznawczy i behawioralny u dzieci i młodzieży. U dorosłych pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową kwetiapina może zwiększać ryzyko myśli i zachowań samobójczych, zwłaszcza u osób poniżej 25 roku życia, z historią samobójstw lub skłonnościami samobójczymi. Konieczna jest ścisła kontrola kliniczna, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia oraz przy nagłym odstawieniu leku. Monitorowanie parametrów metabolicznych (masa ciała, glukoza, profil lipidowy) jest niezbędne ze względu na ryzyko pogorszenia profilu metabolicznego, w tym hiperglikemii i dyslipidemii.
agranulocytoza, akatyzja, Bonogren, choroba afektywna dwubiegunowa, ciężkie niepożądane reakcje skórne, dyskineza późna, działanie przeciwcholinergiczne, hiperglikemia, inhibitor MAO, jaskra z wąskim kątem przesączania, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, kwetiapina, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, polidypsja, polifagia, poliuria, przyrost masy ciała, receptor muskarynowy, sedacja, SNRI, SSRI, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia lipidowe, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zespół bezdechu sennego, zespół DRESS, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Laktoza – Wskazania do stosowania
Laktoza, disacharyd złożony z glukozy i galaktozy, jest powszechnie stosowaną substancją pomocniczą w farmacji, głównie jako wypełniacz w tabletkach i kapsułkach. Występuje w postaci laktozy jednowodnej lub bezwodnej, a jej zawartość w pojedynczej dawce leku może wahać się od 0,2 mg (np. Sinusit – Pascoe) do ponad 194 mg (Questax, kwetiapina 300 mg). Laktoza pełni funkcje technologiczne, takie jak poprawa właściwości fizycznych masy tabletkowej, stabilizacja substancji czynnej, regulacja czasu rozpadu oraz nośnik substancji aktywnej. Ze względu na swoje właściwości fizykochemiczne (dobra rozpuszczalność w wodzie, niska higroskopijność, stabilność chemiczna) jest szeroko wykorzystywana w lekach przeciwbólowych, przeciwnowotworowych, przeciwpadaczkowych, przeciwpsychotycznych, przeciwcukrzycowych i hipolipemizujących.
ból neuropatyczny, ból nowotworowy, choroba afektywna dwubiegunowa, chromosom Philadelphia, cukrzyca typu 2, enzym laktaza, epizod depresyjny, epizod maniakalny, hipercholesterolemia, laktoza bezwodna, laktoza jednowodna, lek hipolipemizujący, lek przeciwbólowy, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, nietolerancja laktozy, opioidowy lek przeciwbólowy, ostra białaczka limfoblastyczna, przewlekła białaczka szpikowa, schizofrenia, substancja pomocnicza, tabletkowanie, uogólnione zaburzenia lękowe, zdarzenie sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Etiagen XR 50 mg
Etiagen XR, zawierający kwetiapinę w formie fumaranu, jest dostępny w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 50 mg, 150 mg, 200 mg, 300 mg oraz 400 mg. Lek znajduje zastosowanie przede wszystkim w psychiatrii, obejmując leczenie schizofrenii (zarówno w fazie ostrej, jak i podtrzymującej), terapię epizodów maniakalnych o umiarkowanym do ciężkiego nasileniu oraz epizodów dużej depresji w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD). Ponadto, Etiagen XR jest stosowany w profilaktyce nawrotów epizodów maniakalnych i depresyjnych u pacjentów z ChAD, u których wcześniejsze leczenie kwetiapiną było skuteczne. W przypadku dużej depresji (MDD) lek pełni rolę terapii wspomagającej u pacjentów z nieoptymalną odpowiedzią na monoterapię przeciwdepresyjną.
choroba afektywna dwubiegunowa, ciężki epizod depresyjny, duża depresja, epizod dużej depresji, epizod maniakalny, Etiagen XR, faza ostra, fumaran kwetiapiny, leczenie podtrzymujące, monoterapia lekiem przeciwdepresyjnym, profil bezpieczeństwa kwetiapiny, schizofrenia, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, terapia wspomagająca, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zapobieganie nawrotom - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dulxetenon
Duloksetyna wymaga szczególnej uwagi ze względu na ryzyko wystąpienia epizodów manii, napadów padaczkowych oraz zwiększonego ryzyka zachowań samobójczych, zwłaszcza u pacjentów poniżej 25 roku życia oraz z historią zaburzeń afektywnych dwubiegunowych i napadów padaczkowych. W pierwszych tygodniach terapii konieczna jest ścisła obserwacja pacjentów pod kątem pogorszenia stanu klinicznego, myśli samobójczych oraz nietypowych zmian w zachowaniu. Duloksetyny nie należy stosować u osób poniżej 18 roku życia ze względu na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych i agresji. Istotnym zagrożeniem jest również zespół serotoninowy, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych (SSRI, SNRI, IMAO, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, tryptany, leki przeciwpsychotyczne), objawiający się m.in. pobudzeniem, tachykardią, hipertermią i zaburzeniami koordynacji. Zaleca się unikanie łączenia duloksetyny z ziołami zawierającymi dziurawiec zwyczajny ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych.
akatyzja, antagonista dopaminy, choroba afektywna dwubiegunowa, duże zaburzenie depresyjne, epizod manii, hiponatremia, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor wychwytu zwrotnego noradrenaliny, jaskra z wąskim kątem, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpsychotyczny, mydriaza, myśl samobójcza, nadciśnienie tętnicze, napad padaczkowy, neuropatia cukrzycowa, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, objaw odstawienny, plamica, przełom nadciśnieniowy, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, uszkodzenie wątroby, wybroczyna, wysiłkowe nietrzymanie moczu, zaburzenie lękowe uogólnione, zaburzenie seksualne, zachowanie samobójcze, zapalenie wątroby, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół serotoninowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Bupropion – Wskazania do stosowania
Bupropion, dostępny w formie chlorowodorku, jest stosowany przede wszystkim w leczeniu dużych epizodów depresji oraz jako środek wspomagający rzucanie palenia tytoniu. W leczeniu depresji preparaty bupropionu (np. Bupropion Accord, Wellbutrin XR) dostępne są w dawkach 150 mg i 300 mg w formie tabletek o zmodyfikowanym lub przedłużonym uwalnianiu, co zapewnia stabilne stężenie terapeutyczne. Mechanizm działania polega na inhibicji wychwytu zwrotnego noradrenaliny i dopaminy, bez istotnego wpływu na serotoninę, co czyni bupropion szczególnie efektywnym u pacjentów z objawami anergii, spowolnienia psychomotorycznego, anhedonii oraz nietolerancją innych leków przeciwdepresyjnych, zwłaszcza tych wywołujących działania niepożądane w sferze seksualnej. Preparat Zyban (150 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu) jest wskazany w terapii uzależnienia od nikotyny, redukując głód nikotynowy i objawy odstawienia poprzez modulację układu dopaminergicznego i noradrenergicznego.
anergia, anhedonia, chlorowodorek bupropionu, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba układu sercowo-naczyniowego, depresja, duży epizod depresji, faza maniakalna, głód nikotynowy, inhibitor wychwytu zwrotnego noradrenaliny i dopaminy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, napady drgawkowe, nikotynowa terapia zastępcza, odzwyczajanie od palenia tytoniu, próg drgawkowy, przyrost masy ciała, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, SNRI, spowolnienie psychomotoryczne, SSRI, uzależnienie od nikotyny, zaburzenia funkcji seksualnych, zaburzenie czynności wątroby, zespół odstawienny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dulofor
Duloksetyna w dawkach 30 mg i 60 mg wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z historią epizodów manii, chorobą afektywną dwubiegunową, napadami padaczkowymi oraz u osób z ryzykiem zachowań samobójczych, zwłaszcza w początkowym okresie terapii i u pacjentów poniżej 25 roku życia. Monitorowanie kliniczne jest niezbędne ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych (SSRI, SNRI, IMAO, tryptany, buprenorfina). Duloksetyna może powodować wzrost ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca, co wymaga regularnego monitorowania, zwłaszcza u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i chorobami układu sercowo-naczyniowego. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) oraz u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, w tym zachowań samobójczych. Należy również zwrócić uwagę na ryzyko hiponatremii (stężenie sodu <110 mmol/l), szczególnie u osób starszych i pacjentów z predyspozycjami do zaburzeń równowagi płynów.
akatyzja, antagonista dopaminy, buprenorfina, choroba afektywna dwubiegunowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, duloksetyna, hemodializa, hiperrefleksja, hipertermia, hiponatremia, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor wychwytu zwrotnego noradrenaliny, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, jaskra z wąskim kątem, klirens kreatyniny, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lek przeciwpsychotyczny, lek serotoninergiczny, marskość wątroby, napad padaczkowy, neuropatia cukrzycowa, niepokój psychoruchowy, NLPZ, przełom nadciśnieniowy, rozszerzenie źrenic, SIADH, tachykardia, tryptan, uszkodzenie wątroby, wysiłkowe nietrzymanie moczu, zaburzenie czynności seksualnej, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie lękowe uogólnione, zapalenie wątroby, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, żółtaczka - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ketilept 200 mg 200 mg
Ketilept, zawierający kwetiapinę w postaci hemifumaranu, dostępny jest w dawkach 25 mg, 100 mg, 200 mg oraz 300 mg, przy czym tabletka 200 mg zawiera 230,26 mg hemifumaranu kwetiapiny oraz 34,1 mg laktozy jednowodnej. Lek jest wskazany w leczeniu schizofrenii, zarówno w fazie ostrej, jak i w terapii podtrzymującej, skutecznie kontrolując objawy pozytywne (urojenia, halucynacje) i negatywne (spłycenie afektu, apatia). Ponadto Ketilept jest stosowany w zaburzeniach dwubiegunowych: w leczeniu epizodów maniakalnych o umiarkowanym i ciężkim nasileniu, ciężkiej depresji oraz w profilaktyce nawrotów u pacjentów z pozytywną odpowiedzią na kwetiapinę, pełniąc funkcję stabilizatora nastroju. Dawkowanie powinno być indywidualizowane, uwzględniając stan kliniczny, nasilenie objawów oraz ryzyko działań niepożądanych, a leczenie powinno być prowadzone pod nadzorem psychiatry.
W praktyce klinicznej ważne jest rozróżnienie celu terapii w zaburzeniach dwubiegunowych – czy jest to leczenie ostrego epizodu maniakalnego, depresyjnego, czy profilaktyka nawrotów. Ketilept może być stosowany zarówno w monoterapii, jak i terapii skojarzonej. Należy zwrócić uwagę na obecność laktozy jednowodnej (34,1 mg w tabletce 200 mg), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją galaktozy lub niedoborem laktazy. Regularna ocena skuteczności i tolerancji leku jest niezbędna, a decyzje terapeutyczne powinny opierać się na aktualnych wytycznych dotyczących leczenia schizofrenii i zaburzeń dwubiegunowych, z uwzględnieniem indywidualnej odpowiedzi pacjenta.
anhedonia, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba dwubiegunowa, dezorganizacja myślenia, epizod depresji, epizod maniakalny, gonitwa myśli, kwetiapina, leczenie podtrzymujące, lek przeciwdepresyjny, myśli samobójcze, napęd psychoruchowy, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, objawy maniakalne, objawy pozytywne, objawy psychotyczne, obniżony nastrój, psychoza ostra, schizofrenia, spłycenie afektu, stabilizator nastroju, tabletka powlekana, urojenia, wycofanie społeczne, zaburzenia snu, zaburzenie dwubiegunowe, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Kventiax SR
Kventiax SR (kwetiapina) wykazuje zróżnicowany profil bezpieczeństwa zależny od wskazań terapeutycznych i indywidualnego dawkowania. Długoterminowa skuteczność i bezpieczeństwo potwierdzone są w monoterapii u dorosłych, natomiast w terapii dodanej w dużej depresji dane są ograniczone. Nie zaleca się stosowania u osób poniżej 18 roku życia ze względu na brak danych oraz zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak zwiększone łaknienie, podwyższone stężenie prolaktyny, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia, wzrost ciśnienia tętniczego oraz zaburzenia funkcji tarczycy. U młodzieży obserwowano także zwiększoną częstość objawów pozapiramidowych (EPS). W trakcie leczenia należy monitorować ryzyko samobójstw, szczególnie u pacjentów poniżej 25 roku życia, u których w badaniach klinicznych odnotowano wzrost zdarzeń samobójczych (np. 3,0% vs 0% w grupie placebo u młodych dorosłych z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi). Ponadto, kwetiapina może powodować pogorszenie parametrów metabolicznych, w tym masy ciała, glikemii i profilu lipidowego, co wymaga regularnej kontroli i odpowiedniego postępowania klinicznego.
agranulocytoza, akatyzja, choroba afektywna dwubiegunowa, ciężka depresja, ciężka neutropenia, ciężkie skórne działania niepożądane, duża depresja, dysfagia, hiperglikemia, hipokalemia, hipomagnezemia, jaskra z wąskim kątem, kardiomiopatia, kwetiapina, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, niewłaściwe stosowanie leku, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre objawy odstawienia, rumień wielopostaciowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wysypka polekowa z eozynofilią, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zaparcie, zespół bezdechu sennego, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Zyprazydon – Działania niepożądane
Zyprazydon, substancja czynna leku Zypsila (dostępnego w dawkach 20 mg, 40 mg, 60 mg i 80 mg), jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym stosowanym w leczeniu schizofrenii oraz epizodów manii w zaburzeniu dwubiegunowym. Na podstawie danych klinicznych z udziałem około 6500 dorosłych pacjentów, najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były bezsenność, senność, ból głowy oraz pobudzenie. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości występowania, obejmując m.in. zaburzenia pozapiramidowe (dystonia, parkinsonizm, dyskinezy, akatyzja), które mogą znacząco wpływać na funkcjonowanie pacjenta. Szczególną uwagę zwraca rzadki, ale poważny złośliwy zespół neuroleptyczny oraz ryzyko napadów toniczno-klonicznych (<1%). Wydłużenie odstępu QT w EKG, obserwowane u 12,3% pacjentów (30-60 ms) i >60 ms u 1,6%, stanowi istotne zagrożenie kardiologiczne, w tym ryzyko torsade de pointes. Hiperprolaktynemia występowała głównie w trakcie długoterminowego leczenia, zwykle bez konieczności przerwania terapii.
akatyzja, akinezja, atypowy lek przeciwpsychotyczny, bezsenność, ból głowy, choroba afektywna dwubiegunowa, dysfagia, dyskinezy późne, dystonia, eozynofilia, ginekomastia, hiperprolaktynemia, hipomania, limfopenia, nadwrażliwość, napad paniki, napad toniczno-kloniczny, niedociśnienie ortostatyczne, niedowidzenie, noworodkowy zespół odstawienny, objawy depresyjne, parkinsonizm, pobudzenie, priapizm, przełom nadciśnieniowy, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowo-przełykowy, schizofrenia, senność, skurcz krtani, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie dwubiegunowe, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Depakine Chrono 500 333 mg + 145 mg
Depakine Chrono, zawierający sodu walproinian i kwas walproinowy w formie o przedłużonym uwalnianiu, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku oraz u osób z ostrym, przewlekłym lub przebytym ciężkim zapaleniem wątroby, zwłaszcza o etiologii polekowej. Lek zawiera znaczną ilość sodu: 27,65 mg w tabletce 300 mg oraz 46,08 mg w tabletce 500 mg, co należy uwzględnić u pacjentów na diecie niskosodowej. Przeciwwskazania obejmują także porfirię, zaburzenia mitochondrialne związane z mutacjami genu POLG (w tym zespół Alpersa-Huttenlochera), dzieci poniżej 2 lat z podejrzeniem tych zaburzeń, zaburzenia cyklu mocznikowego oraz niewyrównany pierwotny niedobór karnityny. Ponadto, lek nie powinien być stosowany jednocześnie z meflochiną ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych i interakcji.
biosynteza hemu, choroba afektywna dwubiegunowa, ciężkie zapalenie wątroby, dieta niskosodowa, dysfunkcja wątroby, hepatotoksyczność, hiperamonemia, hipokarnitynememia, lek przeciwpadaczkowy, meflochina, nadwrażliwość na lek, niedobór karnityny, ostre zapalenie wątroby, padaczka, polimeraza γ, porfiria, przeciwwskazania, przewlekłe zapalenie wątroby, substancje pomocnicze, uszkodzenie hepatocytów, walproinian sodu, zaburzenia cyklu mocznikowego, zaburzenia mitochondrialne, zespół Alpersa-Huttenlochera - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Miansegen 10 mg
Preparat Miansegen zawiera 10 mg chlorowodorku mianseryny i jego stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na mianserynę lub substancje pomocnicze, stan maniakalny, ciężką niewydolność wątroby oraz jednoczesne stosowanie z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO). U pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby ryzyko kumulacji leku i hepatotoksyczności jest znaczne, dlatego konieczne jest unikanie stosowania lub modyfikacja dawkowania przy łagodniejszych zaburzeniach. Interakcja z IMAO może prowadzić do zespołu serotoninowego, charakteryzującego się hipertermią, sztywnością mięśniową, miokloniami, zaburzeniami autonomicznymi oraz zmianami stanu psychicznego, co stanowi zagrożenie życia.
choroba afektywna dwubiegunowa, delirium, epizod hipomaniakalny, epizod maniakalny, hepatotoksyczność, hipertermia, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, lek normotymiczny, lek przeciwdepresyjny, mania, mianseryna, mioklonia, nadwrażliwość, niewydolność wątroby, reakcja anafilaktyczna, stan maniakalny, sztywność mięśniowa, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie autonomiczne, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Atenza
Leczenie metylofenidatem w ADHD wymaga indywidualnej oceny nasilenia i przewlekłości objawów, szczególnie u dzieci w wieku 6-18 lat. Długotrwałe stosowanie powyżej 12 miesięcy nie zostało systematycznie ocenione w badaniach klinicznych, dlatego terapia powinna być regularnie monitorowana pod kątem układu sercowo-naczyniowego, rozwoju fizycznego, masy ciała, apetytu oraz zaburzeń psychicznych, takich jak tiki, agresja, lęk, depresja czy psychoza. Zaleca się coroczne przerwy w leczeniu, np. podczas wakacji szkolnych, w celu oceny funkcjonowania pacjenta bez farmakoterapii. Metylofenidat jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 6 lat oraz osób powyżej 65 lat, a także u pacjentów z poważnymi chorobami serca, tachykardią, zaburzeniami rytmu serca lub podwyższonym skurczowym ciśnieniem krwi (>95. percentyla). Konieczne jest zebranie szczegółowego wywiadu rodzinnego i wykonanie badania kardiologicznego przed rozpoczęciem terapii, a w trakcie leczenia monitorowanie ciśnienia tętniczego i tętna co najmniej co 6 miesięcy.
choroba afektywna dwubiegunowa, ciśnienie tętnicze, dysfagia, kardiomiopatia, leukopenia, metylofenidat, mózgowe porażenie dziecięce, niedokrwienie mózgu, niedokrwistość, niedowład połowiczy, omamy dotykowe, omamy słuchowe, omamy wzrokowe, padaczka, perseweracja, priapizm, tiki ruchowe i wokalne, trombocytopenia, urojenia, zaburzenia opozycyjno-buntownicze, zapalenie naczyń mózgowych, zespół ADHD, zespół serotoninowy, zespół Tourette’a - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenia nastroju – Diagnostyka i diagnoza
Zaburzenia nastroju, obejmujące głównie dużą depresję (MDD) oraz chorobę afektywną dwubiegunową (ChAD), charakteryzują się istotnymi zaburzeniami emocjonalnymi wpływającymi na funkcjonowanie pacjenta. Diagnostyka opiera się na kryteriach DSM-5 i ICD-11, wymagających obecności określonych objawów przez minimum 2 tygodnie (depresja) lub 7 dni (mania). W diagnostyce różnicowej należy wykluczyć schorzenia somatyczne (np. choroby tarczycy), zaburzenia wywołane substancjami psychoaktywnymi oraz inne zaburzenia psychiczne. Do oceny nasilenia depresji stosuje się m.in. skale HAM-D (wynik >20 wskazuje na konieczność leczenia), MADRS (0-6 nastrój prawidłowy, >34 ciężka depresja) oraz PHQ-9, natomiast do oceny manii używa się YMRS (13-25 umiarkowana mania, 38-60 ciężka mania). Kwestionariusz MDQ służy do przesiewu ChAD, z czułością 73% i swoistością 90% przy wyniku ≥7.
anhedonia, badanie fizykalne, badanie funkcji nerek, badanie funkcji tarczycy, badanie laboratoryjne, bezsenność, biomarker, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba neurologiczna, choroba somatyczna, choroba tarczycy, cyfrowy biomarker, depresja, DSM-5, duża depresja, dystymia, elektroencefalografia, elektrokardiogram, elektrolity, epizod depresyjny, epizod hipomaniakalny, epizod maniakalny, glukoza na czczo, ICD-11, Kwestionariusz Zaburzeń Nastroju, lek przeciwdepresyjny, morfologia krwi, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, rezonans magnetyczny, skala depresji Hamiltona, skala depresji Montgomery-Åsberg, spowolnienie psychoruchowe, stabilizator nastroju, wywiad psychiatryczny, zaburzenie lękowe, zaburzenie nastroju, zaburzenie osobowości, zaburzenie schizoafektywne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zolaxa 20 mg
Olanzapina, substancja czynna leku Zolaxa, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy uwzględnić w trakcie terapii. Najczęściej obserwowane działania niepożądane u dorosłych (≥1%) to senność, zwiększenie masy ciała, eozynofilia, podwyższone stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy i triglicerydów, cukromocz, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, leukopenia, neutropenia, dyskineza, niedociśnienie ortostatyczne, działanie antycholinergiczne oraz przemijające bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych. Zwiększenie masy ciała jest szczególnie istotne klinicznie: podczas krótkotrwałego leczenia (mediana 47 dni) wzrost masy ciała ≥7% występował u 22,2% pacjentów, a podczas długotrwałego stosowania (≥48 tygodni) u 64,4%, z odpowiednio 4,2% i 31,7% pacjentów doświadczających wzrostu ≥15%, oraz 0,8% i 12,3% wzrostu ≥25%. Ponadto, olanzapina powoduje istotne podwyższenie lipidów na czczo (cholesterol całkowity, LDL, triglicerydy) oraz glukozy, często przekraczając wartości graniczne i normy (np. cholesterol ≥6,2 mmol/l, glukoza ≥7 mmol/l, triglicerydy ≥2,26 mmol/l). W badaniach klinicznych u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem odnotowano zwiększoną śmiertelność i zdarzenia naczyniowo-mózgowe, a u pacjentów z chorobą Parkinsona – nasilenie parkinsonizmu i omamów.
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, astenia, ból stawów, bradykardia, brak miesiączki, cholesterol, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Parkinsona, cukromocz, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dystonia, działanie antycholinergiczne, eozynofilia, ginekomastia, glukoza, gorączka, hiperprolaktynemia, krwawienie z nosa, kwasica ketonowa, leukopenia, małopłytkowość, migotanie komór, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, olanzapina, parkinsonizm, polekowa reakcja z eozynofilią, późna dyskineza, priapizm, prolaktyna, rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych, senność, triglicerydy, uspokojenie polekowe, wskaźnik masy ciała, wydłużenie odstępu QT, wydzielanie mleka, wysypka, zaburzenia erekcji, zaburzenia układu chłonnego, zakrzep z zatorami, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia u noworodków, złośliwy zespół neuroleptyczny, zmęczenie, zmniejszone libido, zwiększenie apetytu, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Absenor 300 mg
Absenor, zawierający sodu walproinian w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu (300 mg i 500 mg), posiada liczne bezwzględne przeciwwskazania, które lekarz musi skrupulatnie ocenić przed rozpoczęciem terapii. Przeciwwskazany jest u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną, orzeszki ziemne, soję (lek zawiera lecytynę sojową E322: 2,1 mg w dawce 300 mg i 2,9 mg w dawce 500 mg) oraz inne substancje pomocnicze. Niewskazane jest stosowanie u osób z chorobami wątroby (w wywiadzie osobistym i rodzinnym), ciężką niewydolnością wątroby i trzustki, porfirią wątrobową, zaburzeniami krzepliwości krwi oraz u pacjentów z zaburzeniami mitochondrialnymi związanymi z mutacjami genu POLG (np. zespół Alpersa-Huttenlochera) i u dzieci poniżej 2 lat z podejrzeniem tych zaburzeń. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z rozpoznanymi zaburzeniami cyklu mocznikowego. Zawartość sodu w leku (42 mg w dawce 300 mg i 69 mg w dawce 500 mg) wymaga uwagi u pacjentów z koniecznością restrykcji sodu.
choroba afektywna dwubiegunowa, choroba wątroby, hem, hepatotoksyczność, lecytyna sojowa, nadwrażliwość, niewydolność trzustki, niewydolność wątroby, padaczka, polimeraza gamma, porfiria wątrobowa, Program Zapobiegania Ciąży, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, walproinian sodu, zaburzenia cyklu mocznikowego, zaburzenia krzepliwości, zaburzenia mitochondrialne, zespół Alpersa-Huttenlochera - Leksykon chorób i schorzeń
Psychoza poporodowa – Diagnostyka i diagnoza
Psychoza poporodowa, występująca u 1-2 kobiet na 1000 porodów, jest najcięższą formą zaburzeń psychicznych okresu okołoporodowego, charakteryzującą się nagłym początkiem objawów psychotycznych w ciągu pierwszych 2 tygodni po porodzie. Diagnostyka opiera się na kryteriach DSM-5 dla krótkotrwałego zaburzenia psychotycznego z początkiem w okresie poporodowym, wymagających obecności co najmniej jednego objawu psychotycznego: urojeń, halucynacji, zdezorganizowanej mowy lub nieprawidłowych zachowań ruchowych (np. katatonii). Obraz kliniczny obejmuje triadę: zaburzenia nastroju, psychozę i dezorganizację poznawczą, z często występującą dezorientacją, bezsennością, drażliwością oraz urojonymi prześladowaniami. Około 25% pacjentek doświadcza dezorganizacji, 20% dezorientacji, 10% zaburzeń świadomości, a 5% katatonii. Diagnostyka różnicowa wymaga wykluczenia innych przyczyn organicznych i zaburzeń, takich jak depresja poporodowa, OCD, infekcje, niedobory metaboliczne czy zmiany strukturalne mózgu, przy użyciu badań laboratoryjnych (morfologia, elektrolity, TSH, wolna T4, anty-TPO) oraz obrazowych (CT, MRI). W praktyce klinicznej pomocne są narzędzia przesiewowe, np. Edynburska Skala Depresji Poporodowej i Kwestionariusz Zaburzeń Nastroju, choć nie są specyficzne dla psychozy poporodowej.
autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, choroba afektywna dwubiegunowa, depresja poporodowa, dezorientacja, DSM-5, dzieciobójstwo, Edynburska Skala Depresji Poporodowej, halucynacja, katatonia, krótkotrwałe zaburzenie psychotyczne, Kwestionariusz Zaburzeń Nastroju, majaczenie, psychoza poporodowa, samobójstwo, schizofrenia, splątanie, urojenie, urojenie prześladowcze, zaburzenie nastroju, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie psychiczne, zaburzenie schizoafektywne, zaburzenie świadomości, zapalenie mózgu anty-NMDA - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zolafren 10 mg
Olanzapina, substancja czynna leku Zolafren, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze (≥1%) to senność, zwiększenie masy ciała, eozynofilia, hiperprolaktynemia, hiperlipidemia, hiperglikemia, cukromocz, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, leukopenia, neutropenia, dyskineza, niedociśnienie ortostatyczne oraz przejściowe podwyższenie aktywności aminotransferaz wątrobowych. Szczególnie istotne są zaburzenia metaboliczne: po 47 dniach terapii zwiększenie masy ciała o ≥7% występowało u 22,2% pacjentów, a po 48 tygodniach u 64,4%, z towarzyszącym wzrostem stężeń cholesterolu, LDL, triglicerydów oraz glukozy (≥7 mmol/L). Rzadko obserwowano rozwój lub zaostrzenie cukrzycy, czasem z kwasicą ketonową lub śpiączką, co stanowi zagrożenie życia. Neurologiczne działania niepożądane obejmują często akatyzję, parkinsonizm i dyskinezę, a rzadko złośliwy zespół neuroleptyczny. Po nagłym odstawieniu mogą pojawić się objawy odstawienne, takie jak pocenie się, bezsenność i drżenie.
akatyzja, amenorrhea, aminotransferazy wątrobowe, bradykardia, choroba afektywna dwubiegunowa, cukrzyca polekowa, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dyslipidemia, dystonia, efekt przeciwcholinergiczny, eozynofilia, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatyninowa, fotodermatoza, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, glikozuria, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hipotermia, kwasica ketonowa, leukopenia, małopłytkowość, migotanie komór, napady drgawkowe, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, obniżone libido, olanzapina, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, profil bezpieczeństwa leku, przyrost masy ciała, rabdomioliza, sedacja polekowa, senność, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia erekcji, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość zakrzepowa, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia leku, zespół odstawienia u noworodka, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – ValproLEK 300
Walproinian zawarty w leku ValproLEK 300 wykazuje wysoki potencjał teratogenny, co wiąże się z istotnym ryzykiem wrodzonych wad rozwojowych oraz zaburzeń neurorozwojowych u płodów narażonych na lek. Stosowanie walproinianu u kobiet w ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane, a u kobiet w wieku rozrodczym wymaga ścisłego przestrzegania programu zapobiegania ciąży, obejmującego m.in. potwierdzenie negatywnego testu ciążowego (osoczowy test ciążowy) przed rozpoczęciem terapii, stosowanie skutecznej antykoncepcji (preferowane metody niezależne od użytkownika lub dwie metody uzupełniające się) oraz coroczne potwierdzenie zapoznania się z ryzykiem. U dziewczynek stosujących walproinian konieczne jest monitorowanie pojawienia się miesiączki i edukacja opiekunów o ryzyku. W przypadku planowania ciąży lub jej wystąpienia, pacjentki powinny niezwłocznie skonsultować się ze specjalistą celem rozważenia alternatywnych metod leczenia. U mężczyzn stosujących walproinian istnieje zwiększone ryzyko zaburzeń neurorozwojowych u potomstwa, dlatego zaleca się stosowanie antykoncepcji przez partnerkę oraz unikanie dawstwa nasienia podczas terapii i przez co najmniej 3 miesiące po jej zakończeniu.
agranulocytoza, antykoncepcja, ataksja móżdżkowa, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba mitochondrialna, cykl mocznikowy, encefalopatia, estrogen, hepatotoksyczność, hiperamonemia, karbapenem, lekooporna padaczka, leukopenia, małopłytkowość, miopatia, napad astatyczno-miokloniczny, napad drgawkowy, napad nieświadomości, neuropatia aksonalna, niedobór palmitoilotransferazy karnitynowej, niedokrwistość aplastyczna, oftalmoplegia, padaczka, pancytopenia, potencjał teratogenny, Program Zapobiegania Ciąży, rabdomioliza, stan padaczkowy, teratologia, test ciążowy, toczeń rumieniowaty układowy, uszkodzenie szpiku kostnego, walproinian, wrodzona wada rozwojowa, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie neurorozwojowe, zapalenie trzustki, zespół Alpersa-Huttenlochera, zespół Reye’a, życie płodowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Kventiax SR 300 mg
Kventiax SR, zawierający kwetiapinę w formie fumaranu, jest lekiem przeciwpsychotycznym o przedłużonym uwalnianiu, stosowanym w leczeniu schizofrenii oraz zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. W terapii schizofrenii lek umożliwia stabilizację objawów psychotycznych dzięki utrzymaniu stałego stężenia substancji czynnej. Dostępne dawki to 50 mg, 150 mg, 200 mg, 300 mg oraz 400 mg, co pozwala na indywidualne dostosowanie leczenia. W zaburzeniach dwubiegunowych Kventiax SR jest wskazany do leczenia epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, epizodów ciężkiej depresji oraz profilaktyki nawrotów obu faz choroby. Ponadto, lek jest stosowany jako terapia augmentacyjna u pacjentów z dużą depresją (MDD), którzy nie osiągnęli odpowiedzi na monoterapię przeciwdepresyjną.
anhedonia, choroba afektywna dwubiegunowa, ciężki epizod depresyjny, duża depresja, epizod ciężkiej depresji, epizod maniakalny, fumaran, kwetiapina, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpsychotyczny, major depressive disorder, nietolerancja laktozy, objawy depresyjne, objawy negatywne, schizofrenia, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, urojenia i halucynacje, zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie psychotyczne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bonogren SR
Bonogren SR (kwetiapina) wykazuje zróżnicowany profil bezpieczeństwa zależny od indywidualnej diagnozy i dawki, z potwierdzoną skutecznością i bezpieczeństwem jedynie u dorosłych w monoterapii. U dzieci i młodzieży poniżej 18 lat nie zaleca się stosowania ze względu na brak danych oraz zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak wzrost apetytu, hiperprolaktynemia, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia, wzrost ciśnienia tętniczego oraz zmiany w funkcji tarczycy. W badaniach klinicznych odnotowano zwiększoną częstość objawów pozapiramidowych (EPS) u młodszych pacjentów, a także ryzyko samobójstw i zachowań samookaleczających, szczególnie u osób poniżej 25 roku życia, co wymaga ścisłej kontroli klinicznej, zwłaszcza na początku terapii i przy zmianie dawki. Monitorowanie parametrów metabolicznych, takich jak masa ciała, glikemia i profil lipidowy, jest niezbędne ze względu na ryzyko pogorszenia profilu metabolicznego, w tym hiperglikemii i dyslipidemii. Kwetiapina może powodować senność, niedociśnienie ortostatyczne, akatyzję, dyskinezy późne oraz rzadkie, ale poważne reakcje skórne (SCAR), a także złośliwy zespół neuroleptyczny i ciężką neutropenię (granulocyty <0,5 x 10⁹/l), co wymaga regularnej kontroli hematologicznej i natychmiastowego zgłaszania objawów infekcji.
agranulocytoza, akatyzja, bezdech senny, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Parkinsona, ciężka niepożądana reakcja skórna, ciężkie zaburzenie depresyjne, dysfagia, dyskineza późna, działanie przeciwcholinergiczne, eozynofilia, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, jaskra wąskiego kąta, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, kwetiapina, lek przeciwdepresyjny, limfadenopatia, myśli samobójcze, napad drgawkowy, neutropenia ciężka, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, objawy pozapiramidowe, polidypsja, polifagia, poliuria, prolaktyna, remisja, schizofrenia, sedacja, senność, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wydłużenie odstępu QT, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zaparcie, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Symkinet MR 40 mg
Metylofenidat w postaci kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu (Symkinet MR) jest przeciwwskazany u pacjentów z jaskrą, guzami chromochłonnymi nadnerczy, nadczynnością tarczycy oraz w trakcie stosowania nieselektywnych i nieodwracalnych inhibitorów MAO (oraz przez co najmniej 14 dni po ich odstawieniu) ze względu na ryzyko poważnych powikłań, takich jak przełom nadciśnieniowy. Lek nie powinien być stosowany u osób z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi, w tym ciężką depresją, jadłowstrętem psychicznym, skłonnościami samobójczymi, objawami psychotycznymi, maniakalnymi epizodami, schizofrenią, zaburzeniami osobowości typu borderline oraz niekontrolowaną chorobą afektywną dwubiegunową typu I. Ponadto, ze względu na działanie sympatykomimetyczne, Symkinet MR jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkim nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną serca, kardiomiopatiami, przebytym zawałem mięśnia sercowego, zaburzeniami rytmu serca oraz innymi poważnymi schorzeniami sercowo-naczyniowymi i neurologicznymi, w tym przebytym udarem mózgu czy tętniakiem mózgu.
anomalia naczyniowa, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciężka depresja, ciężkie nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, działanie sympatykomimetyczne, epilepsja, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitory monoaminooksydazy, jadłowstręt psychiczny, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, mania, metylofenidat o zmodyfikowanym uwalnianiu, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na metylofenidat, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja sacharozy, niewydolność serca, objawy psychotyczne, osobowość borderline, schizofrenia, skłonności samobójcze, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar mózgu, wrodzone wady serca, zaburzenia naczyń mózgowych, zaburzenia nastroju, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Kwetaplex 200 mg
Kwetaplex (kwetiapina) wykazuje zróżnicowany schemat dawkowania dostosowany do wskazań klinicznych, takich jak schizofrenia, epizody maniakalne i depresyjne w chorobie afektywnej dwubiegunowej oraz profilaktyka nawrotów. W leczeniu schizofrenii dawka początkowa wynosi 50 mg na dobę, stopniowo zwiększana do 300 mg na dobę w ciągu 4 dni, z dawką podtrzymującą 300-450 mg/dobę (zakres 150-750 mg), podawaną dwukrotnie. W epizodach maniakalnych dawka początkowa to 100 mg/dobę, zwiększana do 400 mg/dobę w 4 dni, z możliwością wzrostu do 800 mg/dobę w 6 dni, stosowana dwukrotnie. W epizodach depresyjnych dawka wynosi 50 mg na dobę, zwiększana do 300 mg/dobę w 4 dni, podawana raz na dobę wieczorem; dawka 300 mg jest standardowa, choć możliwe jest zwiększenie do 600 mg lub zmniejszenie do 200 mg w zależności od tolerancji. W profilaktyce nawrotów stosuje się dawkę 300-800 mg/dobę podzieloną na dwie dawki, dostosowaną do odpowiedzi klinicznej. Tabletki 100 mg, 200 mg i 300 mg można dzielić, co umożliwia precyzyjne dostosowanie dawki.
choroba afektywna dwubiegunowa, choroba dwubiegunowa, działanie niepożądane, epizod depresyjny, epizod maniakalny, klirens kwetiapiny, kwetiapina, leczenie podtrzymujące, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpsychotyczny, niewydolność wątroby, ostra faza, profilaktyka nawrotów, schizofrenia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Medikinet CR 20 mg 20 mg
Stosowanie leku Medikinet CR (chlorowodorek metylofenidatu) jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym sacharozę (114,65–131,13 mg na kapsułkę 20 mg). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jaskra ze względu na ryzyko wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Leku nie należy stosować u pacjentów z guzem chromochłonnym, nadczynnością tarczycy lub tyreotoksykozą, a także w trakcie terapii nieselektywnymi i nieodwracalnymi inhibitorami MAO oraz przez minimum 14 dni po ich odstawieniu z powodu ryzyka przełomu nadciśnieniowego.
anomalia naczyniowa, antagonista receptora H2, bezkwaśność żołądka, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciężka depresja, ciśnienie wewnątrzgałkowe, guz chromochłonny, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor pompy protonowej, jadłowstręt psychiczny, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, lek zobojętniający kwas żołądkowy, mania, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niewydolność serca, objaw psychotyczny, osobowość chwiejna emocjonalnie, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, skłonność samobójcza, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar mózgu, wrodzona wada serca, zaburzenie anorektyczne, zaburzenie naczyń mózgowych, zaburzenie nastroju, zaburzenie rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Olanzapine Aurovitas 10 mg
Olanzapina, klasyfikowana w grupie leków przeciwpsychotycznych (ATC: N05AH03), wykazuje złożone działanie farmakodynamiczne obejmujące efekty przeciwpsychotyczne, przeciwmaniakalne oraz stabilizujące nastrój. Charakteryzuje się wysokim powinowactwem (Ki < 100 nM) do receptorów serotoninowych (5HT2A/2C, 5HT3, 5HT6), dopaminowych (D1-D5), muskarynowych (M1-M5), adrenergicznych (α1) oraz histaminowych (H1). Kluczowe dla jej działania przeciwpsychotycznego jest silniejsze wiązanie z receptorami 5HT2 niż D2, co potwierdzają badania in vitro, in vivo oraz obrazowanie PET i SPECT. Olanzapina selektywnie hamuje aktywność neuronów dopaminergicznych układu mezolimbicznego (A10) przy minimalnym wpływie na drogi prążkowia (A9), co przekłada się na mniejsze ryzyko działań niepożądanych motorycznych. W badaniach klinicznych u pacjentów ze schizofrenią (n=2900) wykazano istotną skuteczność w redukcji objawów pozytywnych i negatywnych, a także przewagę nad haloperydolem w poprawie nastroju (średnia zmiana w Skali Depresji Montgomery-Asberg: -6,0 vs -3,1; p=0,001).
antagonista receptorowy, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, dysfagia, działanie przeciwmaniakalny, działanie przeciwpsychotyczne, epizod mieszany, farmakodynamika, lek przeciwpsychotyczny, lit w psychiatrii, objawy maniakalne, objawy negatywne, objawy pozytywne, olanzapina, pozytonowa tomografia emisyjna, prolaktyna, receptor cholinergiczny, receptor D2, receptor dopaminowy, receptor serotoninowy, remisja, schizofrenia, skala depresji Montgomery-Åsberg, terapia skojarzona, tomografia emisyjna pojedynczego fotonu, triglicerydy, walproinian sodu, zaburzenie schizoafektywne, zapobieganie nawrotom - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Olanzapina Stada 5 mg
Olanzapina Stada, dostępna w formie tabletek powlekanych o dawkach 5 mg i 10 mg, jest lekiem przeciwpsychotycznym o szerokim spektrum działania, stosowanym u dorosłych pacjentów z zaburzeniami psychicznymi. Podstawowym wskazaniem jest schizofrenia, gdzie lek jest efektywny zarówno w leczeniu ostrych epizodów psychotycznych, jak i w terapii podtrzymującej, zapobiegającej nawrotom. Olanzapina redukuje objawy pozytywne (omamy, urojenia, dezorganizacja myślenia) oraz negatywne (wycofanie społeczne, spłycenie afektu). W chorobie afektywnej dwubiegunowej lek jest wskazany do leczenia średnio nasilonych i ciężkich epizodów manii oraz do długoterminowej profilaktyki nawrotów u pacjentów z dobrą odpowiedzią na terapię w fazie ostrej manii.
choroba afektywna dwubiegunowa, epizod manii, epizod psychotyczny, gonitwa myśli, laktoza bezwodna, lecytyna sojowa, leczenie podtrzymujące, lek przeciwpsychotyczny, nietolerancja laktozy, objawy maniakalne, objawy negatywne, objawy pozytywne, objawy psychotyczne, olanzapina, schizofrenia, stabilizacja nastroju, tabletka powlekana