Specjalne ostrzeżenia
Kventiax SR

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Kventiax SR

Podczas stosowania leku Kventiax SR, należy uwzględnić profil bezpieczeństwa dostosowany do konkretnego rozpoznania i dawkowania u danego pacjenta, ponieważ lek posiada różne wskazania terapeutyczne. Długookresowa skuteczność i bezpieczeństwo stosowania kwetiapiny zostały potwierdzone w monoterapii u dorosłych pacjentów, natomiast w terapii dodanej w leczeniu dużej depresji nie ustalono jeszcze takich parametrów.¹

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Nie zaleca się stosowania kwetiapiny u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia ze względu na brak wystarczających danych w tej grupie wiekowej. Badania kliniczne wykazały, że u dzieci i młodzieży częściej niż u dorosłych obserwowano pewne działania niepożądane, w tym: zwiększone łaknienie, podwyższone stężenie prolaktyny, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa oraz omdlenia. Ponadto zaobserwowano działanie niepożądane niewystępujące wcześniej u dorosłych – zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi. U dzieci i młodzieży odnotowano także zmiany w funkcjonowaniu tarczycy.²

Istotnym aspektem jest brak danych na temat długoterminowego wpływu leczenia kwetiapiną (powyżej 26 tygodni) na wzrost i dojrzewanie u dzieci i młodzieży. Nieznany jest również długotrwały wpływ terapii na rozwój poznawczy i behawioralny.³

Badania kliniczne kontrolowane placebo wykazały zwiększoną częstość występowania objawów pozapiramidowych (EPS) u dzieci i młodzieży leczonych kwetiapiną w porównaniu z grupą placebo w przypadku schizofrenii oraz zaburzeń maniakalnych i depresyjnych w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej.⁴

Ryzyko samobójstw i myśli samobójczych

Depresja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych, samookaleczeń i samobójstw. Ryzyko to utrzymuje się do momentu osiągnięcia znaczącej remisji klinicznej. Ponieważ poprawa może nie wystąpić w ciągu pierwszych kilku tygodni leczenia, pacjenci powinni być ściśle monitorowani przez ten czas. Doświadczenie kliniczne wskazuje, że ryzyko samobójstwa może wzrosnąć we wczesnej fazie poprawy stanu pacjenta.⁵

Również inne zaburzenia psychiczne, w leczeniu których stosuje się kwetiapinę, mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem zachowań samobójczych. Ponadto, te zaburzenia mogą współwystępować z ciężkimi epizodami depresji. Podczas leczenia pacjentów z innymi zaburzeniami psychicznymi należy stosować te same środki ostrożności, co w przypadku leczenia pacjentów z ciężką depresją.⁶

Szczególnie narażeni na ryzyko są pacjenci z zachowaniami samobójczymi w wywiadzie lub prezentujący znacznego stopnia skłonności samobójcze przed rozpoczęciem leczenia. Tacy pacjenci wymagają szczególnej obserwacji podczas terapii.⁷

Metaanaliza badań klinicznych z lekami przeciwdepresyjnymi u dorosłych z zaburzeniami psychicznymi wykazała zwiększone ryzyko zachowań samobójczych u pacjentów poniżej 25 roku życia przyjmujących leki przeciwdepresyjne w porównaniu z placebo.⁸

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów z ciężką depresją w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych stwierdzono zwiększone ryzyko zdarzeń samobójczych u młodych dorosłych pacjentów (poniżej 25 lat) leczonych kwetiapiną w porównaniu do pacjentów otrzymujących placebo (3,0% vs 0%).⁹

W badaniach pacjentów z dużą depresją (MDD) częstość występowania zdarzeń związanych z próbami samobójczymi u młodych dorosłych pacjentów (poniżej 25 lat) wynosiła 2,1% (3/144) w przypadku kwetiapiny i 1,3% (1/75) w przypadku placebo.¹⁰

Badanie retrospektywne wykazało zwiększone ryzyko samookaleczeń i samobójstw u pacjentów w wieku 25-64 lat bez wcześniejszych samookaleczeń w wywiadzie, którzy stosowali kwetiapinę w połączeniu z innymi lekami przeciwdepresyjnymi.¹¹

Ryzyko zaburzeń metabolicznych

Ze względu na obserwowane ryzyko pogorszenia profilu metabolicznego, w tym zmian masy ciała, stężenia glukozy we krwi oraz lipidów, które stwierdzano w badaniach klinicznych, należy oceniać parametry metaboliczne pacjentów przy rozpoczynaniu leczenia oraz regularnie monitorować je w trakcie terapii. W przypadku pogorszenia tych parametrów, należy wdrożyć odpowiednie postępowanie kliniczne.¹²

Objawy pozapiramidowe

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u dorosłych pacjentów, stosowanie kwetiapiny wiązało się ze zwiększoną częstością występowania objawów pozapiramidowych (EPS) w porównaniu do placebo u pacjentów leczonych z powodu ciężkich epizodów depresyjnych w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych.¹³

Stosowanie kwetiapiny może prowadzić do wystąpienia akatyzji, czyli stanu subiektywnie odczuwanego jako nieprzyjemny lub dokuczliwy niepokój ruchowy z towarzyszącą niemożnością pozostania w bezruchu. To zaburzenie występuje najczęściej w pierwszych tygodniach leczenia. U pacjentów, u których rozwinie się niepokój psychoruchowy, zwiększenie dawki może być szkodliwe.¹⁴

Dyskinezy późne

W przypadku wystąpienia objawów dyskinez późnych należy rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia kwetiapiną. Objawy dyskinez późnych mogą się pogłębić lub nawet pojawić po zakończeniu leczenia.¹⁵

Senność i zawroty głowy

Leczenie kwetiapiną często wiąże się z występowaniem senności i pokrewnych objawów, takich jak uspokojenie. W badaniach klinicznych dotyczących leczenia pacjentów z depresją w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych oraz dużą depresją (MDD) objawy te pojawiały się zwykle w ciągu pierwszych 3 dni leczenia i miały zazwyczaj łagodne lub umiarkowane nasilenie. Pacjenci doświadczający senności o ciężkim nasileniu mogą wymagać częstszych wizyt kontrolnych przez co najmniej 2 tygodnie od wystąpienia objawów lub do czasu poprawy. W niektórych przypadkach może być konieczne rozważenie przerwania leczenia.¹⁶

Niedociśnienie ortostatyczne

Leczenie kwetiapiną wiąże się z niedociśnieniem ortostatycznym i towarzyszącymi mu zawrotami głowy, które podobnie jak senność występują głównie w początkowym okresie zwiększania dawki. Te objawy mogą zwiększać ryzyko przypadkowych urazów (upadków), szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku. Dlatego pacjentom należy zalecać ostrożność do czasu poznania potencjalnych efektów działania leku.¹⁷

Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu kwetiapiny u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, chorobą naczyniową mózgu lub innymi stanami predysponującymi do niedociśnienia. W przypadku wystąpienia niedociśnienia ortostatycznego, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub wolniejsze jej zwiększanie, szczególnie u pacjentów ze współistniejącymi chorobami układu krążenia.¹⁸

Zespół bezdechu sennego

U pacjentów przyjmujących kwetiapinę zgłaszano przypadki zespołu bezdechu sennego. Kwetiapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów jednocześnie przyjmujących leki hamujące ośrodkowy układ nerwowy (OUN) oraz u tych, u których wcześniej występował zespół bezdechu sennego lub należących do grupy ryzyka jego wystąpienia, np. pacjentów z nadwagą/otyłością lub płci męskiej.¹⁹

Napady padaczki

W kontrolowanych badaniach klinicznych nie stwierdzono różnic w częstości występowania napadów padaczkowych między pacjentami leczonymi kwetiapiną a otrzymującymi placebo. Brak dostępnych danych dotyczących częstości napadów u pacjentów z zaburzeniami drgawkowymi w wywiadzie. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, należy zachować ostrożność podczas leczenia pacjentów z padaczką w wywiadzie.²⁰

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Z leczeniem lekami przeciwpsychotycznymi, w tym kwetiapiną, wiąże się występowanie złośliwego zespołu neuroleptycznego. Objawy kliniczne tego zespołu obejmują: hipertermię (wysoką gorączkę), zaburzenia stanu psychicznego, sztywność mięśni, zaburzenia czynności układu autonomicznego oraz zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej. W przypadku wystąpienia tych objawów należy przerwać leczenie kwetiapiną i wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne.²¹

Ciężka neutropenia i agranulocytoza

W badaniach klinicznych z kwetiapiną zgłaszano przypadki ciężkiej neutropenii (liczba neutrofilów <0,5 x 10⁹/l). Większość przypadków ciężkiej neutropenii wystąpiła w ciągu kilku miesięcy od rozpoczęcia leczenia. Nie stwierdzono wyraźnej zależności od dawki. Doświadczenia po wprowadzeniu leku do obrotu wskazują, że w niektórych przypadkach doszło do zgonu pacjenta.<sup data-drug="Kventiax SR" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="W badaniach klinicznych z zastosowaniem kwetiapiny zgłaszano występowanie ciężkiej neutropenii (liczba neutrofilów 22

Potencjalnymi czynnikami ryzyka wystąpienia neutropenii są: wyjściowo mała liczba leukocytów oraz neutropenia polekowa w wywiadzie. Jednak w niektórych przypadkach neutropenia pojawiała się u pacjentów bez wcześniejszych czynników ryzyka.²³

Leczenie kwetiapiną należy przerwać, jeśli liczba neutrofilów spadnie poniżej 1,0 x 10⁹/l. Pacjentów należy obserwować pod kątem objawów infekcji oraz monitorować liczbę neutrofilów (aż do przekroczenia poziomu 1,5 x 10⁹/l).<sup data-drug="Kventiax SR" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Należy przerwać leczenie kwetiapiną, jeśli liczba neutrofilów wynosi 24

U pacjentów z infekcją lub gorączką należy rozważyć neutropenię jako możliwą przyczynę, szczególnie przy braku oczywistych czynników predysponujących. W takich przypadkach należy wdrożyć odpowiednie postępowanie kliniczne.²⁵

Pacjentom należy zalecić niezwłoczne zgłaszanie objawów mogących wskazywać na agranulocytozę lub infekcję (gorączka, osłabienie, senność, ból gardła) w trakcie leczenia kwetiapiną. U tych pacjentów należy natychmiast skontrolować liczbę krwinek białych (WBC) oraz bezwzględną liczbę neutrofilów (ANC), szczególnie przy braku czynników predysponujących.²⁶

Działanie przeciwcholinergiczne

Norkwetiapina, aktywny metabolit kwetiapiny, wykazuje umiarkowane do silnego powinowactwo do różnych podtypów receptorów muskarynowych. To może prowadzić do działań niepożądanych o charakterze przeciwcholinergicznym przy stosowaniu kwetiapiny w zalecanych dawkach, zwłaszcza gdy jest podawana jednocześnie z innymi lekami przeciwcholinergicznymi lub w przypadku przedawkowania.²⁷

Należy zachować ostrożność przy podawaniu kwetiapiny pacjentom przyjmującym leki o działaniu przeciwcholinergicznym. Szczególna uwaga jest zalecana w przypadku pacjentów z zatrzymaniem moczu (obecnie lub w wywiadzie), klinicznie istotnym przerostem gruczołu krokowego, niedrożnością jelit lub podobnymi zaburzeniami, podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym lub jaskrą z wąskim kątem przesączania.²⁸

Interakcje

Jednoczesne stosowanie kwetiapiny z silnymi induktorami enzymów wątrobowych, jak karbamazepina czy fenytoina, znacząco obniża stężenie kwetiapiny w osoczu, co może wpływać na skuteczność leczenia. U pacjentów przyjmujących induktory enzymów wątrobowych, leczenie kwetiapiną można rozpocząć tylko wtedy, gdy lekarz uzna, że korzyści przewyższają ryzyko odstawienia induktora. Wszelkie zmiany w terapii induktorem powinny być wprowadzane stopniowo, a jeśli to konieczne, można go zastąpić lekiem nieindukcyjnym (np. walproinian sodu).²⁹

Masa ciała

U pacjentów leczonych kwetiapiną obserwowano zwiększenie masy ciała. Należy regularnie kontrolować masę ciała pacjentów i wdrażać odpowiednie klinicznie postępowanie zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego.³⁰

Hiperglikemia

W rzadkich przypadkach zgłaszano występowanie hiperglikemii oraz rozwoju lub nasilenia cukrzycy, czasami z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków śmiertelnych. Niekiedy obserwowano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, które może być czynnikiem predysponującym.³¹

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego pacjentów zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego. Pacjenci leczeni lekami przeciwpsychotycznymi, w tym kwetiapiną, powinni być obserwowani pod kątem objawów hiperglikemii (takich jak polidypsja, poliuria, polifagia i osłabienie), a pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka cukrzycy powinni być regularnie monitorowani pod kątem pogorszenia kontroli glikemii.³²

Zaburzenia lipidowe

W badaniach klinicznych z kwetiapiną zaobserwowano zwiększenie stężenia triglicerydów, cholesterolu LDL i cholesterolu całkowitego, a także zmniejszenie stężenia frakcji HDL. W przypadku zmian stężenia lipidów należy postępować zgodnie z praktyką kliniczną.³³

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych i przy stosowaniu zgodnym z Charakterystyką Produktu Leczniczego nie wykazano trwałego wydłużenia absolutnego odstępu QT przy stosowaniu kwetiapiny. Jednakże po wprowadzeniu leku do obrotu odnotowano przypadki wydłużenia odstępu QT podczas stosowania kwetiapiny w dawkach terapeutycznych oraz po przedawkowaniu.³⁴

Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, należy zachować ostrożność przepisując kwetiapinę pacjentom z chorobami układu krążenia lub wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym. Ostrożność zalecana jest również przy jednoczesnym stosowaniu leków wydłużających odstęp QT lub neuroleptyków, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku, z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT, zastoinową niewydolnością serca, przerostem mięśnia sercowego, hipokaliemią lub hipomagnezemią.³⁵

Kardiomiopatia i zapalenie mięśnia sercowego

W badaniach klinicznych i po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano przypadki kardiomiopatii i zapalenia mięśnia sercowego. U pacjentów, u których podejrzewa się te schorzenia, należy rozważyć przerwanie leczenia kwetiapiną.³⁶

Ciężkie skórne działania niepożądane

Podczas leczenia kwetiapiną bardzo rzadko zgłaszano przypadki ciężkich skórnych działań niepożądanych (SCAR), w tym zespół Stevensa-Johnsona (SJS), toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), ostrą uogólnioną osutkę krostkową (AGEP), rumień wielopostaciowy (EM) oraz wysypkę polekową z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS). Te reakcje mogą zagrażać życiu lub prowadzić do zgonu.³⁷

Ciężkie reakcje skórne występują najczęściej jako jedna lub więcej z następujących postaci: rozległa wysypka skórna, która może być swędząca lub związana z krostkami, złuszczające zapalenie skóry, gorączka, uogólnione powiększenie węzłów chłonnych oraz możliwa eozynofilia lub neutrofilia. Większość tych reakcji pojawia się w ciągu 4 tygodni od rozpoczęcia leczenia kwetiapiną, niektóre reakcje DRESS mogą wystąpić w ciągu 6 tygodni. W przypadku wystąpienia objawów sugerujących ciężkie reakcje skórne, należy natychmiast przerwać stosowanie kwetiapiny i rozważyć alternatywne leczenie.³⁸

Objawy odstawienia

Po nagłym przerwaniu stosowania kwetiapiny opisywano ostre objawy odstawienia, takie jak bezsenność, nudności, bóle głowy, biegunka, wymioty, zawroty głowy i drażliwość. Z tego powodu zaleca się stopniowe odstawianie leku przez okres co najmniej 1-2 tygodni.³⁹

Pacjenci w podeszłym wieku

Psychoza związana z otępieniem

Kwetiapina nie jest zatwierdzona do leczenia psychozy związanej z otępieniem. W randomizowanych badaniach klinicznych, kontrolowanych placebo u pacjentów z otępieniem, leczonych niektórymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi obserwowano około 3-krotne zwiększenie ryzyka zdarzeń naczyniowo-mózgowych. Mechanizm tego zwiększonego ryzyka nie jest znany. Nie można wykluczyć podobnego ryzyka dla innych leków przeciwpsychotycznych lub innych grup pacjentów. Kwetiapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z czynnikami ryzyka udaru.⁴⁰

Metaanaliza wykazała, że u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą w przebiegu otępienia występuje zwiększone ryzyko zgonu podczas stosowania atypowych leków przeciwpsychotycznych w porównaniu do placebo. W dwóch 10-tygodniowych badaniach z placebo w tej populacji pacjentów (n=710, średnia wieku 83 lata, zakres 56-99 lat) śmiertelność w grupie leczonej kwetiapiną wynosiła 5,5% w porównaniu do 3,2% w grupie placebo.⁴¹

Choroba Parkinsona i parkinsonizm

W badaniu retrospektywnym oceniającym stosowanie kwetiapiny w leczeniu pacjentów z dużą depresją wykazano zwiększone ryzyko zgonu u pacjentów w wieku powyżej 65 lat. Tej zależności nie obserwowano po wykluczeniu z analizy pacjentów z chorobą Parkinsona. Należy zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu kwetiapiny pacjentom w podeszłym wieku z chorobą Parkinsona.^{65 lat. Zależność ta nie była obserwowana po wykluczeniu z analizy pacjentów z chorobą Parkinsona. Należy zachować ostrożność podczas przepisywania kwetiapiny pacjentom w podeszłym wieku z chorobą Parkinsona.”>42}

Dysfagia

Podczas leczenia kwetiapiną zgłaszano zaburzenia połykania (dysfagię). Kwetiapina powinna być stosowana z ostrożnością u pacjentów zagrożonych wystąpieniem zachłystowego zapalenia płuc.⁴³

Zaparcia i niedrożność jelit

Zaparcia stanowią czynnik ryzyka wystąpienia niedrożności jelit. Podczas leczenia kwetiapiną zgłaszano przypadki zaparć i niedrożności jelit, w tym także przypadki śmiertelne u pacjentów należących do grupy zwiększonego ryzyka, np. przyjmujących jednocześnie wiele leków zmniejszających motorykę jelit lub niezdolnych do zgłaszania objawów zaparcia. Pacjenci z niedrożnością jelit wymagają ścisłego monitorowania i pilnej interwencji medycznej.⁴⁴

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (VTE)

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych odnotowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ang. venous thromboembolism, VTE). U pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi często występują nabyte czynniki ryzyka zakrzepicy żylnej, dlatego przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia kwetiapiną należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka VTE i wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze.⁴⁵

Zapalenie trzustki

W badaniach klinicznych oraz po wprowadzeniu kwetiapiny do obrotu odnotowano przypadki zapalenia trzustki. W zgłoszeniach po wprowadzeniu leku do obrotu u wielu pacjentów występowały czynniki ryzyka zapalenia trzustki, takie jak podwyższone stężenie triglicerydów, kamienie żółciowe oraz spożywanie alkoholu, chociaż nie wszystkie przypadki wiązały się z tymi czynnikami.⁴⁶

Informacje dodatkowe

Dane dotyczące stosowania kwetiapiny w skojarzeniu z walproinianem lub litem w leczeniu ostrych epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego są ograniczone, jednakże takie leczenie skojarzone było dobrze tolerowane. Dane wykazały działanie addycyjne (synergiczne) w 3. tygodniu terapii.⁴⁷

Niewłaściwe stosowanie i nadużywanie kwetiapiny

Zgłaszano przypadki niewłaściwego stosowania i nadużywania kwetiapiny. Należy zachować ostrożność przy przepisywaniu kwetiapiny pacjentom z historią uzależnienia od alkoholu lub narkotyków.⁴⁸

Informacje o substancjach pomocniczych

Kventiax SR zawiera laktozę. Produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.⁴⁹

Produkt zawiera sód w następujących ilościach:

⁵⁰