Wpływ kwetiapiny na płodność, ciążę i laktację

Leczenie kwetiapiną kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią wymaga szczególnej uwagi klinicznej. Decyzja o zastosowaniu produktu leczniczego Kventiax SR powinna opierać się na dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka, uwzględniając potencjalne zagrożenia dla rozwijającego się płodu i noworodka.¹

Kwetiapina w czasie ciąży

Dostępne dane dotyczące stosowania kwetiapiny w okresie ciąży obejmują od 300 do 1000 zakończonych ciąż, w tym raporty indywidualne oraz wybrane badania obserwacyjne. Zgromadzone informacje nie wskazują jednoznacznie na zwiększone ryzyko wad rozwojowych u dzieci matek przyjmujących kwetiapinę. Należy jednak podkreślić, że na podstawie istniejących danych nie można sformułować ostatecznych wniosków dotyczących bezpieczeństwa stosowania tego leku w okresie ciąży.²

Pierwszy trymestr ciąży

Badania przedkliniczne przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały szkodliwy wpływ kwetiapiny na reprodukcję. Dlatego podejmując decyzję o stosowaniu produktu Kventiax SR u kobiet w pierwszym trymestrze ciąży, należy dokładnie rozważyć, czy potencjalne korzyści terapeutyczne przewyższają możliwe ryzyko dla rozwijającego się płodu.³

Trzeci trymestr ciąży

Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu kwetiapiny w trzecim trymestrze ciąży. U noworodków, których matki przyjmowały leki przeciwpsychotyczne (w tym kwetiapinę) w ostatnim trymestrze ciąży, mogą wystąpić różnorodne działania niepożądane o zróżnicowanym nasileniu i czasie trwania. Do najczęściej obserwowanych objawów należą:⁴

• Objawy pozapiramidowe – mogą manifestować się jako zaburzenia napięcia mięśniowego i nieprawidłowe ruchy mimowolne
• Objawy odstawienia – o różnym nasileniu i czasie utrzymywania się
• Zaburzenia neurologiczne – takie jak pobudzenie, hipertonia (wzmożone napięcie mięśniowe) lub hipotonia (obniżone napięcie mięśniowe), drżenie
• Zaburzenia funkcji wegetatywnych – w tym senność, zaburzenia oddychania
• Zaburzenia odżywiania – trudności w pobieraniu pokarmu

Ze względu na ryzyko wystąpienia powyższych objawów, noworodki, których matki stosowały kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży, wymagają ścisłego monitorowania klinicznego po urodzeniu.⁵

Kwetiapina a karmienie piersią

Dane dotyczące przenikania kwetiapiny do mleka kobiecego są bardzo ograniczone. Dostępne informacje na temat przenikania kwetiapiny stosowanej w dawkach terapeutycznych do mleka są niespójne i nie pozwalają na jednoznaczną ocenę bezpieczeństwa stosowania leku w okresie laktacji.⁶

W przypadku konieczności zastosowania kwetiapiny u kobiety karmiącej piersią, decyzję o kontynuacji karmienia piersią lub jego przerwaniu należy podjąć uwzględniając:⁷

• Korzyści zdrowotne dla dziecka wynikające z karmienia naturalnego
• Korzyści terapeutyczne dla matki związane z leczeniem kwetiapiną
• Potencjalne ryzyko ekspozycji dziecka na lek
• Stan kliniczny matki i możliwość pogorszenia w przypadku przerwania leczenia

Wpływ kwetiapiny na płodność

Wpływ kwetiapiny na płodność u ludzi nie został dotychczas dokładnie zbadany. W badaniach przedklinicznych przeprowadzonych na szczurach zaobserwowano zaburzenia związane ze zwiększonym stężeniem prolaktyny w surowicy krwi. Warto jednak zaznaczyć, że wyniki uzyskane w modelach zwierzęcych nie mogą być bezpośrednio ekstrapolowane na populację ludzką ze względu na różnice międzygatunkowe w odpowiedzi na leki przeciwpsychotyczne.⁸

Hiperprolaktynemia indukowana przez kwetiapinę może teoretycznie prowadzić do zaburzeń miesiączkowania i płodności u kobiet, jednak efekt ten jest zwykle mniej nasilony niż w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych i ma charakter przejściowy. U mężczyzn hiperprolaktynemia może potencjalnie wpływać na funkcje seksualne, jednak kwetiapina wykazuje relatywnie niewielki wpływ na stężenie prolaktyny w porównaniu z innymi lekami przeciwpsychotycznymi.⁹

Zalecenia praktyczne dla lekarzy preskrybujących kwetiapinę

• U kobiet w wieku rozrodczym należy rozważyć zastosowanie skutecznej antykoncepcji podczas leczenia kwetiapiną
• W przypadku planowania ciąży wskazana jest konsultacja z lekarzem psychiatrą w celu oceny możliwości zmiany leczenia lub modyfikacji dawkowania
• Jeśli pacjentka zajdzie w ciążę podczas leczenia kwetiapiną, należy przeprowadzić dokładną analizę stosunku korzyści do ryzyka kontynuacji terapii
• Pacjentki stosujące kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży powinny być poinformowane o potencjalnym ryzyku dla noworodka
• W przypadku konieczności stosowania kwetiapiny u kobiety karmiącej piersią, należy rozważyć możliwość monitorowania stanu dziecka pod kątem ewentualnych działań niepożądanych

Podsumowując, decyzje dotyczące stosowania kwetiapiny u kobiet w ciąży lub karmiących piersią powinny być podejmowane indywidualnie, po starannej ocenie potencjalnych korzyści i ryzyka, z uwzględnieniem ciężkości choroby psychicznej matki i dostępnych alternatywnych metod leczenia.¹⁰